Administrator

Administrator

 በኢትዮጵያና በፈረንሳይ መንግሥት ስምምነትና ይሁንታ በ1958 ዓ.ም ነበር ሊሴ ገብረ ማሪያም ትምህርት ቤት የተቋቋመው፡፡ የአሁኗን ርዕሰ ብሔር ፕሬዚዳንት ሳህለ ወርቅ ዘውዴን ጨምሮ በርካታ ምሁራን፣ የኪነ ጥበብ ሰዎች፣ የሕግ ባለሙያዎች፣ ፖለቲከኞችና በንግዱ ዘርፍ የተሰማሩ ግለሰቦች ከዚሁ ት/ቤት ወጥተዋል፡፡ ከ40 ዓመታት በላይ ዕድሜ ያስቆጠረው ት/ቤቱ፤ እ.ኤ.አ በ2012 ዓ.ም የኢትዮጵያና የፈረንሳይ መንግሥት፣ በድጋሚ ስምምነት አድርገው ሥራውን ቀጥሏል፡፡ በዚሁ ት/ቤት ተምረው ያለፉና ልጆቻቸውን እዚሁ ት/ቤት የሚያስተምሩትን ጨምሮ በርካታ ኢትዮጵያዊያንና የውጭ አገራት ዜጎች በዚሁ ት/ቤት ልጆቻቸውን ያስተምራሉ፡፡ ይሁን እንጂ በት/ቤቱ ግልጽነት የጎደላቸው በርካታ አሰራሮች እንዳሉ ወላጆች ይናገራሉ፡፡ ህዳር 4 ቀን 2012 ዓ.ም ወላጆች ከወላጅ ኮሚቴው ጋር በቸርችል ሆቴል ባደረጉት ጠቅላላ ጉባኤ ላይ በት/ቤቱ አስተዳደር ላይ ያሏቸውን ቅሬታዎች አንስተዋል፡፡ የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ በት/ቤቱ አሉ በተባሉ ችግሮች ዙሪያ ከወላጅ ኮሚቴ ፕሬዚዳንት አቶ ግሩም አበበ ጋር ተከታዩን ቃለምልልስ አድርጋለች።


          አሁን ት/ቤቱ ያለበት አጠቃላይ ሁኔታ ምን ይመስላል?
ት/ቤቱ በበጎ መልኩ ብዙ ለውጦች አሉት:: አለም ሲዘምን እየዘመነ መምጣቱ የሚካድ አይደለም፡፡ በፈረንሳይ መንግሥትና በፈረንሳይ ሥርዓተ ትምህርት የሚተዳደር ነው፡፡ ቦታው በሁለቱ መንግሥታት ስምምነት እ.ኤ.አ በ1966 ዓ.ም ሲቋቋም ደጃዝማች ገ/ማሪያም አሁን ት/ቤቱ ያለበትን ሰፊ ቦታ ሰጥተው ነው:: እንደገናም እ.ኤ.አ በ2012 ዓ.ም የአሁኑ ም/ጠቅላይ ሚኒስትር ደመቀ መኮንን፣ የትምህርት ሚኒስትር በነበሩበት ጊዜ፣ ስምምነቱ ተሻሽሎ የሊዙም ሁኔታ ታይቶ ተፈርሟል፡፡ ሆኖም በዚህ አዲስ ስምምነት ላይ የኢትዮጵያ መንግሥት በቸልተኝነት ይሁን በስራ ብዛት ጫና ባናውቅም፣ ብዙውን መብት አሳልፎ ለፈረንሳይ መንግሥት ሰጥቷል፡፡ ለምሳሌ ይሄ ት/ቤት የሚተዳደርበት ቦርድ በአዲስ መልክ ቢቋቋምም፣ ጥርስ ያለው ሆኖ አላገኘነውም፡፡ ባለፉት ሁለት ዓመታት ቦርዱ ስብሰባ ሲያካሂድ፣ የኢትዮጵያ ተወካይ አልተገኘም ነበር። ባለፈው ዓመት እኛም “የኢትዮጵያ ተወካይ ስብሰባው ላይ ካልተገኘ አንሳተፍም” የሚል አቋም ይዘን ነበር፡፡ በዚህ መሰረት የፈረንሳይ ኤምባሲ የባህል አታሼ ለትምህርት ሚኒስቴር ደብዳቤ ጻፈ፡፡ ከዚያ በኋላ ትምህርት ሚኒስቴር በአዲስ አበባ ትምህርት ቢሮ በሃላፊነት ላይ የሚገኙት አቶ ዘላለም ሙላቱ፣ የዚህ ትምህርት ቤት የቦርድ አባል መሆናቸውን በደብዳቤ አሳወቀ፡፡
ከዚያ በኋላስ አቶ ዘላለም መሳተፍ ጀመሩ?
በጣም የሚያስገርመው ይሄ ነው፡፡ ት/ቤቱ ባለፈው ጊዜ አንድ ውሳኔ ለማሳለፍ ሲሰበሰብ  አልተሳተፉም፡፡ ለኢትዮጵያ መንግሥት “ት/ቤቱ ለስብሰባ ጋብዟችኋል ወይ?” ብለን ስንጠይቅ፣ “ምንም የስብሰባ ግብዣ አልደረሰኝም” አለ:: ነገር ግን የወላጅ ኮሚቴም ሆነ የኢትዮጵያ መንግሥት ባልተሳተፈበት ሁኔታ ተሰብስበው ውሳኔ አሳለፉ፡፡ የያዙት ቃለ ጉባኤ አቶ ዘላለም ሙላቱ ይልና ‹‹ኤክስኪዮድ አብሰንስ›› ይላል:: ሳይጋበዙ እንዴት ነው የሚገኙት? በእንዲህ አይነት ሥርዓት የጎደለው ማናለብኝነት በት/ቤቱ ይታያል፡፡ ለእኛ አገር ሕግ የመገዛቱን ነገር ችላ እያሉት ነው፡፡ እኛም ይሄ የማንቂያ ደወል ስለሆነ፣ ከሳምንታት በፊት ከኤምባሲው የባህል አታሼ ጋር ስብሰባ አድርገን፣ “ሕግና ሥርዓት ይከበር፣ ግልፀኝነትና የኦዲት ሪፖርት ይቅረብ” የሚሉ ጥያቄዎች አንስተናል፡፡ አሁን ችግሩ ምንድን ነው ካልሺኝ፣ የፈረንሳይ መንግሥት የዚህን ት/ቤት መምህራን ከእነደሞዛቸውና ጥቅማ ጥቅማቸው ይመድብና ለመምህራኑ ከሚሰጠው 53 በመቶውን መልሶ ይወስደዋል፡፡ ት/ቤቱ የሚመራው ግን በ‹‹MLF›› ነው፡፡
“MLF” ማነው? ሥራው ምንድን ነው?
‹‹ሚሲዮን ላይክ ፍሮንሴዝ›› ይባላል በዓለም ላይ የሚገኙ ከ200 በላይ የፈረንሳይ ት/ቤቶችን የሚያስተዳድር የፈረንሳይ ሚሽን ነው:: ባለፈው ዓመት “MLF” ዳይሬክተሩና እኛ ሁለት ጊዜ ተሰብስበን፣ በግልጸኝነትና ታማኝነት ላይ የተነጋገርን ሲሆን ት/ቤቱ የበጀቱን ዝርዝር እንዲሰጠን ጠይቀን ነበር፡፡ ነገር ግን እነሱ “እኛን ብቻ እመኑን፣ በጀቱን ምንም አናደርገውም” ይላሉ፡፡ አሁን ባለንበት 21ኛው ክ/ዘመን ላይ እንደዚህ የሚባል ነገር ደግሞ የለም፡፡
እ.ኤ.አ በ2012 የኢትዮጵያና የፈረንሳይ መንግሥት በአዲስ መልክ ያደረጉት ስምምነት አብዛኛውን መብት ለፈረንሳይ የሰጠ ነው ወዳሉኝ ሀሳብ እንመለስና… እስቲ ተላልፈው የተሰጡትን መብቶች ይንገሩኝ…
አንዱና ዋነኛው ስምምነት፤ በሁለቱ መንግሥታት መካከል በአካዳሚክ፣ በአስተዳደርና በፕሮጀክቶች ጉዳይ ላይ የሚወስን ቦርድ ያቋቁማል ይላል፡፡ ይሄ ቦርድ በፈረንሳይ ኤምባሲ የባህል አታሼ ነው የሚመራው፡፡ ፕሮቪዘሩ የቦርዱ ፀሐፊ ነው፣ ሶስት ወላጆች ማለትም አንድ የኢትዮጵያ ወላጆችን የሚወክል፣ ሁለተኛው የፈረንሳይ ወላጆችን የሚወክል፣ ሦስተኛው የሌሎች ዜጎች ወላጆችን የሚወክል ሲሆን፤ አንድ የተማሪ፣ አንድ ደግሞ የአስተማሪ ወኪሎች፤ በአጠቃላይ 8 አባላት ያሉት ቦርድ ነው የተቋቋመው፡፡ ነገር ግን በስምምነቱ ላይ ምን ይላል… “የገንዘብ ጭማሪም ላይ ወላጆችና ት/ቤቱ መስማማት ካልቻሉ የሚወስነው ‹‹ MLF›› ነው” ይላል፡፡ ተመልከቺ! እነሱ በወላጅ ላይ የፈለጉትን ያህል ጭነው፣ እኛ አንችልም ብንልና ባንስማማ፣ የእነሱ ሚሲዮን የፈለገውን ውሳኔ የማሳለፍ መብት ተሰጥቶታል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ፤ “ይሄ ት/ቤት እንደ ቀድሞው የሕዝብ ት/ቤት ነው” ይላል፡፡ ፈረንሳዮቹ ቅር የሚላቸው “መንግሥት ይህን መሬት ሰጥቷችሁ እንዴት የሕዝብ ት/ቤት ነው ትላላችሁ” ብለው ነው:: ምክንያቱም በቀደመው ጊዜ ት/ቤቱ ሲቋቋም ጀምሮ የኢትዮጵያ መንግሥት 100 ሺህ ብር ድጎማ ያደርግ ነበር፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ያ ነገር ቀርቷል። ነገር ግን መሬቱ ከሊዝ ነፃ ሆኖ ሕንጻዎቹ ሁሉ ነፃ ሆነው፣ መምህራኑም ምንም አይነት ቀረጥ ሳይከፍሉ ነው የሚያስተምሩት፡፡ የተጣለባቸው ምንም ቀረጥ የለም ማለት ነው:: ት/ቤቱ ከውጭ ፈርኒቸርና ሌሎች እቃዎች ሲያስገባ፣ ከቀረጥ ነፃ ነው፡፡ ዞሮ ዞሮ የኢትዮጵያ መንግሥት ቀደም ብዬ እንዳልኩት፣ በሥራ ጫና ይሁን በሌላ፣ ትንሽ ለትርጉም አሻሚ የሆነ ስምምነት ነው ያደረገው:: አሁን አምስት ዓመቱ እያለቀ ነው፡፡ በየአምስት አመቱ ስምምነቱ ይታደሳል፡፡ ነገር ግን ተቃውሞ ከሌለና ጥያቄ ካልመጣ በዚያው ሊቀጥል እንደሚችል ይገልፃል:: ሌላው በት/ቤቱ ካሉት 1850 ተማሪዎች 1200 ያህሉ ኢትዮጵያውያን ናቸው፡፡ 15 በመቶው ፈረንሳዊያን ሲሆኑ ሌሎች ዜጎች 5 በመቶ ናቸው፡፡ የኢትዮጵያ ተማሪዎች 80 በመቶ ሆኖ ሳለ ሶስቱም እኩል አንድ አንድ ውክልና ይዘው ቦርድ ላይ መቀመጣቸው ፍትሃዊ አይደለም፡፡ ስለሆነም የኢትዮጵያ መንግሥት ይህንን ስምምነት በሰከነ መልኩ እንደገና ቢያየውና ቢገመግመው የሚል ሀሳብ አለን፡፡ እኛ አገር ያለው የዚህ ት/ቤት አስተዳደር ሌላው ዓለም ካሉት የፈረንሳይ ት/ቤቶች አስተዳደር የተለየ ነው፡፡ በሌላው አለም ወላጆችና “MLF” በጋራ የሚመሩበት አሰራር ነው ያለው - ‹‹ጄሲዩ ዲሬክት›› ይባላል፡፡ እዚህ ይህ የለም፡፡ ለዚህ ነው ጥልቅ ግምገማና መሻሻል ያሻዋል የምንለው፡፡
የክፍያ ጭማሪን በተመለከተም ወላጆች ጥያቄ ያነሳሉ…
ጭማሪን በተመለከተ የዛሬ አምስት ዓመት በ2012 ‹‹ት/ቤቱ ሊፈርስ ነው፣ እንዴት ይሁን›› ተብሎ 200 ፐርሰንት ነው ጭማሪ የተደረገው፡፡
200 ፐርሰንት ሲጨመር አጠቃላይ ክፍያው ስንት ይሆናል ማለት ነው?
ይለያያል፡፡ ለምሳሌ 30 እና 40 ሺህ ብር በአመት ይከፍል የነበረ ሰው፣ ወደ 60 እና 70 ሺህ ብር ይከፍላል ማለት ነው፡፡ በእርግጥ የዱሮውን አላውቀውም፡፡ በግሌ ለምሳሌ በመጀመሪያው ሴሚስተር 51 እና 55 ሺህ ብር እከፍላለሁ፡፡ ሁለተኛው ሴሚስተርም ላይ እንዲሁ እከፍልና ባለፈው ዓመት በዓመት 80ሺህ ከከፈልኩ በአሁኑ ዓመት 95 ሺህ ብር እከፍላለሁ ማለት ነው፡፡ ገንዘቡ አይደለም የሚቆጭሽ፤ የከፈልሽው ገንዘብ ግልጽነት በጎደለው መንገድ ጥቅም ላይ ሲውል ደስ አይልም፡፡ በፊት ግልጽ የሆነ በጀት ለወላጅ ኮሚቴ ይሰጡን ነበር፡፡ ከ2014 ዓ.ም ወዲህ ግን ቀርቷል፡፡
ለምን ቀረ ብላችሁ አልጠየቃችሁም?
“አስፈላጊ አይደለም፤ ለወላጅ ኮሚቴ የበጀት ዝርዝር ምን ያደርግላችኋል” አሉ፡፡ ሚስተር ጂን ክርስቶፍ ዱቤር የሚባለው የMLF ዳይሬክተር መጥቶ ‹‹እንዲህ አይነት የበጀት ዝርዝር ከወላጆች ጋር እያጋጨንና አደጋ እያመጣ ስለሆነ መቅረት አለበት›› አለን:: ለምሳሌ ከ2014 ዓ.ም ጀምሮ ለአስተማሪዎች ብዙ የደሞዝ ጭማሪ እንደተደረገ ነግረውናል፤ ይሁን ይጨመር፡፡ ግን ማን ተቀጥሮ ነው? ለምን ተጨመረ? ጭማሪው በመማር ማስተማሩ ሂደት ላይ ምን እሴት ጨመረ? የሚለውና መሰል ነገሮች ምላሽ ማግኘት አለባቸው:: ሌላው ያልነገርኩሽ… እኛ ከባለፈው አስተዳደር ጋር መወያየት የጀመርንበት አንድ ጉዳይ ነበር፡፡ የ5 ዓመቱ ስትራቴጂክ ፕላን ስላለቀ አዲስ መቀረፅ     አለበት ብለን ተወያየን:: ጥሩ ይቀረፅ ግን የባለፈው ይገምገምና ጥሩ ተመክሮዎችን ወስደን ክፍተቶቹን ሞልተን፣ አዲስ ለመቅረጽ ግብአት ይሆነናል ተባለ:: እናም ስጡን አልናቸው፡፡ ምላሽ ሳይሰጡ አንድ አመት አለፈ፡፡ ለአምባሳደሩ ስናመለክትና ጉዳዩን እንደማንተወው ሲያውቁ ‹‹እንዲያውም እንደዚህ አይነት ዶክሜንት ኖሮ አያውቅም” ብለው ቁጭ አሉ፡፡ ታዲያ በምን ደንብ ነው ስንመራ የነበረው? የሚለው ጥያቄ አልተመለሰልንም፡፡ ነገር ግን ምላሽ እንፈልጋለን:: በሌላ በኩል፤ ት/ቤቱ ውስጥ በ300 ሺህ ዩሮ ጂምናዚየም ይሰራል ተብሎ በጀት ተይዞለት እንደነበር አርካይቭ ውስጥ ሰነድ አግኝተናል:: ሆኖም እስካሁን 1.2 ሚ.ዩሮ ፈጅቶም እንኳን ገና አልተጠናቀቀም፡፡ ስንጠይቃቸው ገንዘቡ የመግዛት አቅሙ ቀነሰ (ዲቫሉየት አደረገ) ምናምን ይላሉ፡፡ ነገር ግን በጣም ግልጸኝነት የጎደለው አካሄድ ነው የሚሄዱት፡፡ የሚገርምሽ… ይሄ ት/ቤት ከተቋቋመበት ጊዜ አንስቶ በውጭ ኦዲተር ኦዲት ተደርጎ አያውቅም፡፡
ወላጆች ለመጽሐፍ በዶላር ክፈሉ መባሉን መቃወማቸውን ሰምቻለሁ፡፡ ለመሆኑ ምን አይነት መጽሐፍ ነው? ስንት ዶላር ነው የምትጠይቁት?
መጽሐፍቱ ለልጆቻችን እውቀት መዳበር ከፈረንሳይ አገር የሚገዙ ናቸው። በዶላር እርግጠኛ አይደለሁም ግን በኢትዮጵያ ገንዘብ ከ3ሺ-4 ሺህ ብር አንድ ሰው ይከፍላል፡፡ ይሄንን በዶላር የምንከፍለው እንዴት ነው? ከብላክ ማርኬት ገዝተን ነው ወይስ ከየት ነው የምናመጣው? ይሄ ወንጀልም ነው በማለት አብዛኛው ወላጅ አልከፈለም፡፡ ነገር ግን የከፈሉም እንዳሉ ሠምተናል፡፡ ዶላሩን ከየት አምጥተውት እንደሆነ አናውቅም፡፡ ይሄ ራሱ ሕገ ወጥነት ነው፡፡
የወላጅ ኮሚቴው ፈረንሳይ አገር በሚገኘው ትምህርት ሚኒስቴር ስር የሚተዳደር እንጂ እዚህ አገር እውቅና ያለው አይደለም፡፡ በዚህ አገር እውቅና ለማግኘት የሚገድባችሁ ነገር አለ?
እርግጥ ነው የወላጅ ኮሚቴው እዚህ ቢመሰረትም የፈረንሳይ ትምህርት ቤት በመሆኑ እውቅና ለማግኘት ፈረንሳይ አገር በሚገኝ ‹‹ፐርፌክቹር›› በተሰኘ ማለትም በትምህርት ሚኒስቴር መመዝገብ አለበት፡፡ የዓለም የሊሴ ትምህርት ቤቶች የወላጆች ኮሚቴ ማህበር አባልም ነን፡፡ በየአመቱም 200 ዩሮ የአባልነት መዋጮ እንከፍላለን፡፡ በአሁኑ ሰዓት በኢትዮጵያ ለመመዝገብ አንዳንድ ሂደቶች ላይ ነን፤ የሚያግደን ነገር ያለ አይመስለንም፡፡
ት/ቤቱ የወላጅ ኮሚቴ ቢሮን እንደቀማችሁ ገልጻችኋል፡፡ በምን ምክንያት ነው የቀማችሁ?
ት/ቤቱ የወላጅ ኮሚቴ የመብት ተከራካሪ እንዲኖር የሚፈልግ አይመስለኝም፡፡ ወላጆች ተደራጅተው ጥያቄ ሲጠይቁ፣ ከእነሱ መብት በተቃራኒ የቆሙ ይመስላቸዋል፡፡ ነገር ግን እኛ ይህን ሁሉ የምናደርገው ለልጆቻችን ደህንነት ነው፡፡ ት/ቤቱ መዋያ ቤታቸው በመሆኑ ያለውን እንቅስቃሴ ማወቅና መገምገም አለብን፡፡ እነሱ ፋይናንሱን ባልና ሚስት ሆነው እየመሩ፣ ገንዘቡ ግልጽ ባልሆነ መንገድ እየባከነ፣ ልጆቻችን ደርሰው የሚመለሱበት (ብቻ) ት/ቤት እንዲሆን አንፈልግም፡፡ የሰራተኛ ቅጥር ላይ እንኳን ግልጽነት የለም፡፡ ብዙ ፀሐፊዎች ፈረንሳዮች ናቸው፡፡ ፈረንሳይኛን አቀላጥፈው የሚናገሩ ኢትዮጵያውያን ሞልተዋል፤ ለምን አይቀጠሩም? ኢትዮጵያዊያን ሊይዙት የሚገባውን ቦታ በሙሉ እነሱ ናቸው የያዙት፡፡ ይሄም ግልጽነት የጎደለው ነው፡፡ የፈረንሳይ ኤምባሲ የሰራተኛ ቅጥርን በተመለከተ “ማስታወቂያ በጓሮ አትለጥፉ፤ ግልጽ በሆነ መንገድ አወዳድራችሁ ቅጠሩ” ብሏቸዋል፡፡
ወደ ቢሮ ሁኔታ ስንመለስ በዚህ ዓመት ለስራ ስንገባ ዘግተውታል፡፡ ያለ ምንም ቅድመ እውቅናና ደብዳቤ ንብረታችንን አውጥተው የሆነ ስቶር ውስጥ በመክተት ክፍሉን ወስደነዋል አሉን፡፡ ተመልከቺ፤ ቢሮው ውስጥ የ40 ዓመት ዶክመንት ክምችት ነው የነበረው:: ያንን ሁሉ አርካይቭ ስቶር ውስጥ ቆልፈው “ኑና ውሰዱ” አሉን፡፡ በመኪና ጭነን ወዴት ነው የምንወስደው? እኔን የሚያሳዝነኝ ነገር፣ በት/ቤት ቅጥር ግቢ ውስጥ አራትና አምስት ቤተሰብ ሙሉ አፓርታማ ይዞ ይኖራል፡፡ ለእኛ ግን አንድ ክፍል ቢሯችንን ቀሙን፡፡
በስብሰባችሁ ላይ ዶ/ር ሚካኤል የተባሉ ወላጅ ሲናገሩ፣ እናንተ በዚህ ት/ቤት ትማሩ በነበረበት ዘመን የገጠሩም የከተማውም፣ የሀብታሙም የደሃውም፣ የመንግሥት ሰራተኛውም የነጋዴውም ልጅ ሁሉ የሚማርበት ት/ቤት ነበር፡፡ አሁን ያ ባህል ጠፍቶ፣ የሀብታም ልጅ የሚማርበት ብቻ ሆኗል፤ የቀድሞ ባህሉን መመለስ አለብን ብለዋል፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ እርስዎ ምን ይላሉ?
ይሄ ምን ማለት ነው መሰለሽ… ማንኛውም ተቋም የተቋቋመበት አላማ ይኖረዋል። አላማውን ተከትሎ መስራት እንጂ ከአላማው መውጣት የለበትም፡፡ እኛ ማንኛውንም አግባብ ያልሆነ ነገር ከመቃወም ወደ ኋላ አንልም:: ለምሳሌ አንድ ሰው ልጁን ሊያስመዘግብ ሲመጣ እንዴት የባንክ ስቴትመንት ይጠየቃል? የድርጅት ስቴትመንትና የግል ሀብት እንዴት ይጠየቃል? ይሄኮ የግል ጉዳይ ነው፡፡ እኔ ይበልጥ የምበሳጨው ት/ቤቱ በመጠየቁ ሳይሆን ስቴትመንታቸውን በሚሰጡት ወላጆች ነው፡፡ በሚሊዮን የሚቆጠር ገንዘብ ያለው ሰው የባንክ ስቴትመንት ያቀርብላቸዋል፡፡ ይሄ መብትና ግዴታን ያለማወቅ ይመስለኛል፡፡ እነሱም ይህን መብቱን የማያውቅ ወላጅ ግምት ውስጥ በማስገባት ነው እንደፈለጉ የሚሆኑት፡፡ እኔ ወደ ውጭ ስሄድ ለኤምባሲ ስቴትመንት ሳቀርብ እንኳን እበሳጫለሁ::
ወደ ጥያቄሽ ልመለስ፡፡ በ2012ቱ ስምምነት ላይ ሀበሻ ወላጆች ከሚከፍሉት ገንዘብ 10 በመቶው ለችግረኛ ወገኖች ነፃ የትምህርት እድል አገልግሎት ይውላል ይላል። ለምሳሌ እኛ ሀበሻ ወላጆች በዓመት ከ100 ሚ. ብር በላይ እንከፍላለን:: ከዚህ ውስጥ 10 ሚ. ብሩ በቀጥታ ስኮላርሽፕ ለሚፈልጉ ልጆች መዋል አለበት ማለት ነው፡፡ ‹‹በየዓመቱ የሚጨመርብኝን ሁሉ እከፍላለሁ›› የሚል ቅድመ ሁኔታ ሁሉ ያስፈርሙሻል፡፡ ይሄን እንደፈለጉ እንዲያደርጉ ክፍተቱን የፈጠረላቸው የስምምነቱ መላላት ይመስለኛል፡፡ ስምምነቱ እንደገና መገምገም አለበት ያልኩሽም ለዚህ ነው:: ግልጽነት ይጎድላቸዋል። ለምሳሌ ሊሴ የፈረንሳይ ት/ቤት ስለሆነ በፈረንሳይ ስታንዳርድ ሕንጻው መሰራት አለበት ብለው አማካሪ ከሊባኖስ አስመጡ:: ሰውየው በየወሩ ከሊባኖስ እየበረረ እየመጣ ነው የጂምናዚየሙን ግንባታ የሚያማክረው:: ለመሆኑ ይሄ አማካሪና ድርጅቱ ኢትዮጵያ ውስጥ የመስራት ፈቃድ አለው ወይ? የሚለው ጥያቄያችን ነው፡፡ አሁን እኛ ይሄንን ስንናገር፤ የኢትዮጵያ መንግስትና የፈረንሳይ መንግስትን መልካም ግንኙነት ሊያበላሽ ይችላል ይሉናል፡፡ እኛ የፈረንሳይን መንግስት እየከሰስን አይደለም:: በዚህ ት/ቤት ያሉ ግለሰቦች ብልሹ አሰራር፣ የፈረንሳይን መንግስት ይወክላል ብለንም አናምንም፡፡ ዞሮ ዞሮ ት/ቤቱ ለትርፍ ያልተቋቋመ ነው፡፡ እኛ ይህን ሁሉ እንከፍላለን፤ እንደዚያም ሆኖ አይበቃም ይላሉ፡፡ ግዴለም እንጨምር ግን እንዴት እንደምታወጡትና ጥቅም ላይ እንደምታውሉት አሳዩን ነው የምንለው፡፡ የእኛን የባንክ ስቴትመንት እነሱ ከጠየቁ፣ እኛ ገንዘባችን ምን ላይ እንደሚውል፣ ምን እሴት እንደጨመረ የማወቅ መብት የለንም እንዴ? በዚያ ላይ በውጭ ኦዲተር ለምን ኦዲት አይደረጉም? ይሄ ሁሉ ጥያቄያችን እንዲመለስ እንጠይቃለን፡፡


 የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ መንግስቱ አበበ ባደረበት ህመም በህክምና ሲረዳ ቆይቶ፣ በዛሬው ዕለት ከዚህ ዓለም በሞት ተለየ፡፡
ጋዜጠኛ መንግስቱ፤ የአዲስ አድማስ የንግድና ኢኮኖሚ አዘጋጅ በመሆን፣ ከ15 ዓመት በላይ በትጋትና በታታሪነት የሰራ ብርቱ ጋዜጠኛ ነበር፡፡ በጋዜጣው ላይ በሰራባቸው ዓመታት  ከ300 በላይ ታዋቂ የንግድ ሰዎችን የስኬት ታሪክ፣ ባማረ አቀራረብና በማራኪ ቋንቋ፣ ለአዲስ አድማስ አንባቢያን በማቅረብ፣ ሥራ ፈጣሪነትንና ኢንቨስትመንትን በማበረታት ረገድ ጉልህ አገራዊ ሚና ተጫውቷል፡፡ ጋዜጠኛው ለሙያውና ለሥራው ባለው ፍቅር፣  እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ፣ በህመም ላይ ሳለ ጭምር፣ ከሥራው አልተለየም ነበር፡፡
ጋዜጠኛ መንግስቱ፤ በአዲስ ዘመንና በዕለታዊ አዲስ ጋዜጦችም ላይ  ለበርካታ ዓመታት በጋዜጠኝነት ማገልገሉ ይታወቃል፡፡  
የጋዜጠኛ መንግስቱ አበበ የቀብር ሥነ ሥርዓት በነገው ዕለት፣ ከቀኑ በ9 ሰዓት በቀጨኔ መድሃኒያለም ቤ/ክርስቲያን እንደሚከናወን ቤተሰቦቹ ለአዲስ አድማስ ገልጸዋል፡፡
የአዲስ አድማስ ዝግጅት ክፍልና ማኔጅመንት፣ በጋዜጠኛ መንግስቱ አበበ ዜና ዕረፍት የተሰማውን ጥልቅ ሃዘን እየገለጸ፣ ለቤተሰቦቹና ለወዳጅ ዘመዶቹ መጽናናትን ይመኛል፡፡
 ፈጣሪ  ነፍሱን በአጸደ ገነት ያኑርልን፡፡     

Saturday, 23 November 2019 13:29

የእውነት ጥግ

• ሦስት ነገሮች ለረዥም ጊዜ ተደብቀው መቆየት አይችሉም፡- ፀሐይ፣ ጨረቃና እውነት፡፡
   ቡድሃ
• ጥበብ የምትገኘው በእውነት ውስጥ ብቻ ነው፡፡
   ጆሃን ዎልፍጋንግ ቮን ገተ
• በውሸት ከመፅናናት ይልቅ በእውነት መጎዳት ይሻላል፡፡
   ካሊድ ሆስኒ
• እውነት ብርቅዬ ከመሆኑ የተነሳ መናገሩ በእጅጉ ያረካል፡፡
   ኢሚሊ ዲከንሰን
• እውነት ምንም ነገር አያስወጣህም፤ ውሸት ግን ሁሉን ነገር ያሳጣሃል፡፡
   ኮትስ ጌት
• ጤናማ አዕምሮ እንዲኖርህ የምትሻ ከሆነ፣ አዕምሮህን እውነት መመገብ አለብህ፡፡
   ሪክ ዋረን
• የምትዋሸው ስትፈራ ብቻ ነው፡፡
   ጆን ጎቲ
• እውነቱን የምትናገር ከሆነ፣ ምንም ነገር ማስታወስ አይኖርብህም፡፡
   ማርክ ትዌይን
• ሁሉም እውነትን ይፈልጋል፤ ማንም ግን ሃቀኛ መሆን አይሻም፡፡
   አርኬጂ
• ሰዎች እውነትን መለወጥ አይችሉም፤ እውነት ግን ሰዎችን መለወጥ ይችላል፡፡
   ፒክቸር ኮትስ ዶት ኮም
• እውነት ይጎዳል፡፡ ውሸት ግን ሊገድል ይችላል፡፡
   ካሬን ሜሪ ሞኒንግ
• እውነት ጥቂት ወዳጆች ብቻ ናቸው ያሉት፡፡
   ሁሴይን ኢብን አሊ
• እውነቱን ከሚናገር ሰው በላይ የሚጠላ የለም፡፡
   ፕሌቶ
• እውነት የማንም ሰው ንብረት አይደለም፤ የሁሉም ሃብት እንጂ፡፡
   ራልፍ ዋልዶ ኢመርሰን
• በውሸት ከመሳም ይልቅ በእውነት በጥፊ መመታት ይሻላል፡፡

Saturday, 23 November 2019 13:28

የዘላለም ጥግ

 • ሰዎችን መጥላት፤ አይጥን ለማጥፋት የራስን ቤት እንደ ማቃጠል ነው፡፡
   ሔነሪ ኢመርሰን ፎስዲክ
• አንዳንድ ሰዎችን የምንጠላቸው ስለማናውቃቸው ነው፤ ወደፊትም አናውቃቸውም፤ ምክንያቱም እንጠላቸዋለንና፡፡
   ቻርለስ ካሌብ ኮልቶን
• ሌሎች ሊጠሉህ ይችላሉ። የሚጠሉህ ሰዎች የሚያሸንፉት ግን አንተም በተራህ ስትጠላቸው ነው፡፡
   ሪቻርድ ኒክሰን
• ጥላቻ የምናብ መጥፋት ነው፡፡
   ግራሃም ግሪኒ
• ጥላቻ የሲኦል ድባብ ነው፡፡
   ማርቲን ፋርኩሃር ቱፐር
• ጥላቻ ሁላችንንም አስቀያሚ ያደርገናል፡፡
   ሎውሬል ኬ.ሃሚልተን
• ጥላቻ፣ ዘረኝነትና አክራሪነት በዚህ አገር ውስጥ ቦታ የላቸውም፡፡
   አንጌላ መርኬል (የጀርመን ቻንስለር)
• ጥላቻ ፈፅሞ አያሸንፍም፡፡
   ስኩተር ብራዩን
• ጥላቻ ራስን በራስ መቅጣት ነው፡፡
   ሆሴ ባሎዩ
• ታሪክ ጥላቻ አይደለም፡፡
   ማልኮልም ኤክስ
• ጥላቻ መቼም ቢሆን በጥላቻ አይጠፋም፡፡ ጥላቻ የሚጠፋው በፍቅር ነው፡፡ ይሄ የማይለወጥ ሕግ ነው፡፡
   ቡድሃ
• እንዳለመታደል ሆኖ ዘረኝነት ድንበር የለውም፡፡ ልክ እንደ ጥላቻ፡፡
   አይሪስ ዋትስ
• ፈጣሪዬ፤ የሰላምህ መሳሪያ አድርገኝ፡፡ ጥላቻ ባለበት ፍቅር እንድዘራ ፍቀድልኝ::
   ፍራንሲስ ኦፍ አሲሲ
• ጥላቻ በዚህ ዓለም ላይ ብዙ ችግሮችን አምጥቷል፤እስካሁን ግን አንዱንም አልፈታም፡፡
   ማያ አንጄሎ
• እውነቱን ለመናገር፣ የሚጠሉኝን ሰዎች ለመጥላት ጊዜ የለኝም፤ ምክንያቱም  የሚወዱኝን ሰዎች በመውደድ ተጠምጃለሁ፡፡

Saturday, 23 November 2019 13:19

ብስጦሽ ቁዋጭ ቁዋጣሽ ቆር

አሁን
አምስት
በአዳራሹ ምንም የተለወጠ ነገር የለም፡፡ ግትሩ ሎቂሬ አሁንም በማንገናኝበት መንገድ ላይ ቆሞ እየጠበቀን ነው፡፡ ሁናቴው በጣም አሰልቺ እየሆነ መጣ፡፡ ሎቂሬም ከኛ በላይ ተንገሽግሾ አረፈው፡፡
በጭንቀት ቁልጭ ቁልጭ ማለታቸውን ያላቋረጡ ዓይኖቹን እኛ ላይ እያንከራተተ “ንገሩኝ እኮ ነው የምላችሁ …እስከ መቼ ነው ትልቁንም ትንሹንም ነገር እኔ የማብራራላችሁ…?” የምትል ጥያቄ ወረወረወብን፡፡ “መቼ ነው ራሳችሁን ችላችሁ የስም ዓይጠሬውን ፕሬዝዳንታችንን ንግግር ለመረዳት እና ለማስረዳት የምትሞክሩት?... መቼ ነው እባክህ ሎቂሬ አብራራልን ከሚል ጥገኛ አስተሳሰብ የምትላቀቁት?...መቼ ነው የምትለወጡት?... እየተሽቀዳደማችሁ እኔም ላስረዳ…እኔም ላብራራ የምትሉት መቼ ነው?...” ሲል ደነፋ ሎቂሬ…
በ“መቼ ነው” ድንፋታው ብንን ያሉት እማማ ኩንዳሬም “መቼ ቢሆን ይሻላል?” ሲሉ አጉተመተሙ፡፡ በእንቅልፍ ጫና የተከደነ ዓይናቸውን ሳይገልጡ…
የኛ ሳቅ ሊገነፍል ደረሰ፡፡ የሎቂሬ ቁጣም እንደዚሁ ጨመረ፡፡
የግንባሩ ደም ስር ተገታተረ፡፡ የዕልህ ሳግም ይተናነቀው ጀመር፡፡ ካንጀቴ የገነፈለበትን እንባ ለመቆጣጠር እየሞከረ…
“በተለይ ወጣቶች ልብ ብላችሁ እንድትሰሙኝ እፈልጋለሁ፡፡ ስም አይጠሬው ፕሬዝዳንታችን እንደናንተ አልደላቸውም፡፡ የወጣትነት ዘመናቸውን ያሳለፉት ናይት ክለብ ሳይደንሱ…ፋሽን ሳይለብሱ…መጠጥ ሳይቀምሱ…ጫት ሳይቅሙ…ኮረዳ ሳይስሙ ነው፡፡”
ይህን ሲናገር ከከፍተኛ ሀዘን የመነጨ አንድ መንሰቅሰቅ ሰማሁ፤ መንሰቅሰቁን ተከትዬ ዘወር ስል ዋርሁም ፖፖን ተመለከትኩ፡፡ ይህን ለማመን ቢከብድም አፉን በመሀረብ ከልሎ በመንሰቅሰቅ ላይ የነበረው ራሱ ዋርሁም ነበር:: “ይሄ ትውልድ ከሀገሩ እና ከወገኑ ይልቅ ለፋሽን ለሴት፣ ለዳንስ፣ ለመጠጥ፣ ለጫት እና ለመሳሰሉት እርኩሰቶች ነው የሚጨነቀው” እያለ ሲያማርረን እንዳልኖረ ሁሉ---ይሄውና -- አሁን ስም አይጠሬው ፕሬዝዳንታችን በወጣትነታቸው ፋሽንና ሴት ባለማሳደዳቸው፣ ባለመደነሳቸው፣ ባለመጠጣታቸው እና ባለመቃማቸው ትልቅ ነገር እንደቀረባቸው የተረዳ መስሎ ሲያለቅስ ተመለከትኩ፡፡
ሌሎቹም ሆዳሞች ተከትለውት ከንፈራቸውን ይመጡ ጀመር፣ ሎቂሬም ይበልጥ በስሜት ገንፍሎ መናገሩን ቀጠለ፡፡ “አዎን…እንደናንተ ሴት ሳያማልሉ…ኳስ ሳይከታተሉ…ፒዛ ሳይበሉ…” አለና ዝም አለ፡፡
ዓይኖቹን ባዶው አየር ላይ አፍጥጦ ዝም አለ:: ሌሎቹም በ“ሉ” የሚያልቁ ቃላትን በመፈለግ ላይ ሳይሆን አይቀርም፡፡ “ምነው ደህና ዋሉ…” ብሎ ይሄን ስብሰባ በገላገለን እያልኩ በማሰላሰል ላይ ሳለሁም “ነገር ግን እሳቸው በወጣትነት ነፃ መብታቸውን እንደናንተ ሳይጠቀሙበት…የተሟላ ቤታቸውን ሳይኖሩበት …የወጣትነት እድሜያቸውን ሀሩር እየጠበሳቸው …ቁር እያንዘፈዘፋቸው …የቀይ ጥቁር ሆነው …ከሰውነት ተራ ወጥተው ወጣትነታቸውን በየበረሃው የፈጁት እናንተ በምቾት እንድትኖሩ እና በነፃነት እንድትናገሩ ነበር፡፡
ይሄ ያሁኑ ዝምታችሁ በርሳቸው ተጋድሎ እና በጓደኞቻቸው መስዋእትነት በተገኘው የመናገር ነፃነት ላይ እንደማላገጥ ይቆጠራል” እያለ የ“መልስ ስጡኝ” ጥሪውን አጠናክሮ እና አክርሮ አዳራሹን ከሞሉት የመስሪያ ቤታች ሠራተኞች ላይ ዓይኑን ቢያንከራትትም እስካሁን ጥሪውን ተቀብሎ እጁን ያወጣ ሰው አልነበረም፡፡ ወደፊትም ለመንጠራራት ካልሆነ በቀር ብስጦን ለማብራራት ማንም እጁን እንደማያወጣ እርግጠኛ ነበርኩ፡፡
መሳሳቴን ያወቅኩት ሎቂሬ እጁን ወደ አንድ አቅጣጫ ወርወር አድርጐ “እሺ እዚያ ጋ” ሲል ነው፡፡ የሁላችሁንም ዓይኖች የሎቂሬ እጅ ወደተወረወረበት አቅጣጫ ተወረወሩ፡፡ ፍልጥ ፍልጥ ጥርሶቹን ከጢሙ መሀል ፍልጥጥ አድርጐ “አመሰግናለሁ የድካው ልጅ…” ሲል ሰማን፡፡ ከዚያም “ሁሉም ነገር የተጀመረው ቅዳሜ ምሽት ነው…” ሲል ጀመረ ጅባካ…
“ያው እንደሰማችሁት ቅዳሜ ምሽት ስም አይጠሬው ፕሬዚዳንታችን ከመቼውም ጊዜ የበለጠ አስደናቂ እና አነቃቂ የሆነ ታሪካዊ ቃል ተናግረዋል፡፡ ቃሉም --ብስጦሽቁዋጭቁዋጣሽ..ነው፡፡ በዚያ ምሽት ያንን እንግዳ ቃል በተናገሩበት ቅጽበት መጀመሪያ ፊቴ ድቅን ያላችሁት እናንተ ናችሁ፡፡
ለመሆኑ ስም አይጠሬነታቸው በዚያ እንግዳ ቃል በኩል ያስተላለፉት ሚስጥራዊ መልዕክት ምን ያህል ይገባቸው ይሆን ስል አሰብኩ” ብሎ እንደመመሰጥ አለ፡፡ ፍልጥ ፍልጥ ጥርሶቹን ፍልጥጥ አድርጐ…
እኔም እንደዚህ ያለ ግልጽ ኤረር ውስጥ ምን ዓይነት ሚስጥራዊ ፍቺ ሊያወጣ ይሆን እያልኩ…ያንንም ሚስጥራዊ ፍቺ ካሁኑ እየፈራሁ ጥርስ ጥርሱን በስጋት በመመልከት ላይ ሳለሁም “የዚህን እንግዳ ቃል ትርጉም ከብስጦ እጀምራለሁ” አለ፡፡
“ስም አይጠሬው ፕሬዚዳንታችን ብስጦ ሲሉ በአንድ በኩል በኛ ተጋድሎ የተደመሰሰው ወታደራዊ መንግስት ሩቅላዋን አከብራለሁ…ሙኢኛንም እናገራለሁ…ያሉትን ሁሉ እየረሸነ እና እየጨፈጨፈ ሚስቶችን ያለ ባል…ልጆችን ያለ አሳዳጊ…እና ወላጆችን ያለ ጧሪ ባስቀረበት አሰቃቂ ዘመን የነበረውን ንኩን ብስጦን ማስታወሳቸው ነው፡፡  
ምንጭ፡- (ከደራሲና ገጣሚ ታገል ሰይፉ “ብስጦሽ ቁዋጭ ቁዋጣሽ ቆር” የተሰኘ አዲስ ልብ ወለድ መጽሐፍ ላይ የተቀነጨበ፤ ጥቅምት 2012 ዓ.ም)


                 - ሊዞ በ8 ዘርፎች በመታጨት ቀዳሚነቱን ይዛለች
                  - ሚሼል ኦባማ ለሽልማት ታጭተዋል

           በአለማችን ታላቁ የሙዚቃ ሽልማት እንደሆነ የሚነገርለት የግራሚ ሽልማት የ2020 ዕጩዎች ዝርዝር፣ ባለፈው ረቡዕ ይፋ የተደረገ ሲሆን በስምንት ዘርፎች ዕጩ ሆና የቀረበችው ዝነኛዋ ድምጻዊት ሊዞ፣ በብዛት በመታጨት ቀዳሚነቱን ይዛለች፡፡
“ኮዝ አ ላቭ ዩ” በተሰኘው ተወዳጅ አልበሟ የአመቱ ምርጥ አልበምና የአመቱ ምርጥ ሙዚቃ ዘርፎችን ጨምሮ በድምሩ በስምንት ዘርፎች ከታጨችው የ31 አመቷ አሜሪካዊት ድምጻዊት ሊዞ በመቀጠል በብዛት የታጩት ሊል ናስ ኤክስ እና ቢሊ ኢሊሽ ሲሆኑ ሁለቱም በስድስት ዘርፎች ለሽልማት ታጭተዋል፡፡
በአምስት ዘርፎች ለሽልማት የታጨችው ሌላኛዋ ዝነኛ ድምጻዊት አርያና ግራንዴ፣ በብዛት በመታጨት የሶስተኛ ደረጃን በያዘችበት የዘንድሮው የግራሚ ሽልማት፤ በአብዛኛው አዳዲስና ሴት ድምጻውያን በዕጩነት የቀረቡበት መሆኑ ተነግሯል፡፡
ለዘንድሮው የግራሚ ሽልማት በቀዳሚዎቹ አራት ዘርፎች በሙሉ የታጨችው የ17 አመቷ ድምጻዊት ቢሊ ኢሊሽ፤ በለጋ ዕድሜዋ ለግራሚ ሽልማት በመታጨት አዲስ ታሪክ ማስመዝገቧ ታውቋል፡፡
የቀድሞዋ የአሜሪካ ቀዳማዊት እመቤት ሚሼል ኦባማ በቅርቡ ለንባብ ባበቁት “ቢካሚንግ” የተሰኘ የግለ-ታሪክ መጽሐፋቸው የድምጽ ቅጂ “ዘ ቤስት ስፖክን ዎርድ አልበም” በሚለው ዘርፍ ለግራሚ መታጨታቸውን የዘገበው ዘ ጋርዲያን፤ ባለቤታቸው ባራክ ኦባማም በዚሁ ዘርፍ ለሁለት ጊዜ የግራሚ አሸናፊ እንደነበሩ አስታውሷል፡፡
ለ62ኛው የግራሚ ሽልማት በ84 የተለያዩ ዘርፎች በድምሩ ከ22 ሺህ በላይ ተወዳዳሪዎች ቀርበው እንደነበር ያስታወሰው ዘገባው፣ በተከታታይ ዙሮች በተደረጉ ማጣሪያዎች የመጨረሻዎቹ ዕጩዎች መመረጣቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡
 በመጪው ጥር ወር መጨረሻ ሎስ አንጀለስ በሚገኘው ስቴፕልስ ሴንተር የሚከናወነውና በሲቢኤስ ቴሌቪዥን በቀጥታ የሚተላለፈውን የ2020 ግራሚ ሽልማት በመድረክ አጋፋሪነት የምትመራው ታዋቂዋ ድምጻዊት አሊሻ ኪስ እንደምትሆንም ተነግሯል፡፡

    በቅርቡ ስልጣን የያዙት የሲሪላንካው ፕሬዚዳንት ጎታባያ ራጃፓካሳ፣ ከትናንት በስቲያ ታላቅ ወንድማቸውን ማሂንዳ ራጃፓካሳን የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር አድርገው መሾማቸውን አልጀዚራ ዘግቧል፡፡
የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር የነበሩት ራኒል ዊክሬሚሴን ባለፈው ሐሙስ በፈቃዳቸው ስልጣናቸውን መልቀቃቸውን ተከትሎ፣ ፕሬዚዳንቱ በመዲናዋ ኮሎምቦ በተካሄደ ስነስርዓት፣ የቀድሞ የአገሪቱ ፕሬዚዳንት የነበሩትን የ74 አመቱን ታላቅ ወንድማቸውን በጠቅላይ ሚኒስትርነት ቃለ መሃላ አስፈጽመው ወደ ስልጣን ማምጣታቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡
በሲሪላንካ ታሪክ ሁለት ዘመዳሞች ከፍተኛ ስልጣን ሲይዙ የአሁኑ የመጀመሪያው እንደሆነ የጠቆመው ዘገባው፤ ፕሬዚዳንቱ ወንድማቸውን መሾማቸው በአንዳንዶች ቢያስተቻቸውም፣ የጠቅላይ ሚኒሰትሩ ስልጣን እዚህ ግባ የማይባል በመሆኑ ሹመቱ እምብዛም እንዳላስደነቃቸው የሚናገሩ መኖራቸውንም አመልክቷል፡፡
በአሁኑ ወቅት በፕሬዚዳንትነት የሚያገለግሉት የ70 አመቱ ጎታባያ፣ ታላቅ ወንድማቸው ፕሬዚዳንት በነበሩበት ከ2005 እስከ 2015 በነበሩት አመታት የመከላከያ አማካሪ ሆነው ያገለግሉ እንደነበርና የ185 ሚሊዮን ብር የሙስና ክስ ተመስርቶባቸው እንደነበር ያስታወሰው ዘገባው፤ ወንድማቸውን በሾሙበት እለት ክሱ እንደተሰረዘላቸውም አክሎ ገልጧል፡፡



  በቻይና ከአህዮች ቆዳ የሚሰራ መድሃኒት ፍላጎት በከፍተኛ ሁኔታ እያደገ መምጣቱን ተከትሎ፣ በአሁኑ ወቅት በመላው አለም ከሚገኙ 45.8 ሚሊዮን አህዮች መካከል ከግማሽ በላይ የሚሆኑት ለዚሁ አገልግሎት ይታረዳሉ ተብሎ እንደሚጠበቅ ዴይሊ ሜይል ዘግቧል፡፡
በቻይና ኢጃኦ ተብሎ የሚጠራውንና ከጉንፋን ጀምሮ የተለያዩ አይነት በሽታዎችን እንደሚያድንና እርጅናን እንደሚከላከል የተነገረለትን መድሃኒት ለማምረት በየአመቱ አምስት ሚሊዮን ያህል አህዮች እንደሚታረዱ የጠቆመው ዘገባው፤ የመድሃኒቱ ምርት ከ2013 እስከ 2016 በነበሩት አመታት ብቻ በ20 በመቶ ጭማሪ ማሳየቱን አመልክቷል፡፡
በቻይና ከ1992 አንስቶ በነበሩት አመታት የአህዮች ቁጥር በ76 በመቶ መቀነሱን ያስታወሰው ዘገባው፤ ይህን ተከትሎም አገሪቱ ከሌሎች የደቡብ አሜሪካ፣ አፍሪካና እስያ አገራት በርካታ ቁጥር ያላቸው አህዮችን ለመግዛት መገደዷንና በዚህም በአገራቱ ውስጥ ህገ ወጥ የአህዮች ንግድና እርድ ሊስፋፋ መቻሉን አመልክቷል፡፡
በቻይና እያደገ የመጣው የአህዮች ፍላጎት በሌሎች በርካታ አገራት የአህዮች ዝርፊያን በከፍተኛ ሁኔታ ማሳደጉን የጠቆመው ዘገባው፤ ይህም አህዮችን ለእርሻና ማጓጓዣ በመጠቀም ኑሯቸውን የሚገፉ በአለማችን የሚገኙ ከ500 ሚሊዮን በላይ ሰዎች ህልውናን አደጋ ላይ እንደጣለው ገልጧል፡፡
ቦትስዋና፣ ማሊና ሴኔጋልን የመሳሰሉ በርካታ የአለማችን አገራት፣ ህገ ወጥ የአህዮች ንግድና እርድን ለመከላከል ጥብቅ ህጎችንና መመሪያዎችን አውጥተው እየተገበሩ እንደሚገኙ ያመለከተው ዘገባው፤ ባለፉት 12 አመታት ገደማ የአህዮች ቁጥር በኪርጌዚስታን በ53 በመቶ፣ በብራዚል በ28 በመቶ፣ በቦትሱዋና በ37 በመቶ መቀነሱንም ጠቁሟል፡፡

  በሩዋንዳ ባለፈው ሃምሌ ወር ላይ መደበኛ የጽንሰት ጊዜያቸውን ሳይጨርሱ ባልተለመደ ሁኔታ በ5 ወራቸው የተወለዱት መንትዮች፤ በጥሩ ጤንነት ላይ እንደሚገኙ ኦል አፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡ በተረገዙ በ24 ሳምንታቸው በቅርቡ ኪጋሊ ውስጥ በሚገኘው ኪንግ ፈይሰል ሆስፒታል የተወለዱት እነዚሁ ሴትና ወንድ መንትዮች፣ ምንም እንኳን ሲወለዱ ክብደታቸው እጅግ አነስተኛ ቢሆንም፣ ያለ አንዳች የጤና ችግር እንደሚገኙ ዘገባው አመልክቷል፡፡
በተወለዱበት ጊዜ ወንዱ 660 ግራም፣ ሴቷ 620 ግራም ክብደት እንደነበራቸው ያስታወሰው ዘገባው፤ ትክክለኛው ክብደት ግን ከ2600 ግራም እስከ 4500 ግራም እንደሆነና በዚህ አነስተኛ ክብደት የተወለዱት መንትዮቹ በህይወት መቀጠላቸው እንዳስደነቃቸው የሆስፒታሉ ሃኪሞች በግርምት መናገራቸውን አመልክቷል፡፡ መንትዮቹ ያለ ጊዜያቸው ሊወለዱ የቻሉት እናታቸው ከፍተኛ የሆነ የደም ግፊት ስለተፈጠረባት መሆኑን የተናገሩት ሃኪሞቹ፤ ህጻናቱ ያለ ጊዜያቸው መወለዳቸው አስጊ በመሆኑ በልዩ ክፍል ክትትል ሲደረግላቸው እንደቆየና በአሁኑ ወቅትም በጥሩ ጤንነት ላይ እንደሚገኙ ገልጸዋል፡፡
መንትዮቹ ከተወለዱ ሶስት ወራት ያህል እንደሆናቸውና ወንዱ 2 ኪሎ ግራም ከ90 ግራም፣ ሴቷ አንድ ኪሎ ግራም ከ500 ግራም ክብደት እንዳላቸው፤ እድገታቸውም ጥሩ የሚባል እንደሆነም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡

  ከዕለታት አንድ ቀን፤ አንድ አዳኝ እጅግ ወርቃማ የሆነች አንዲት ወፍ ያጠምዳል፡፡
ወፊቱም፤
‹‹ከምታርደኝም ከምትገለኝም ሦስት ዋና ዋና ምክሮችን ልስጥህ - አለችው፡፡
‹‹እስቲ የመጀመሪያውን ልስማ›› አላት፡፡
አንደኛው፡- ‹‹የሰውን ንብረት አትመኝ››
ሁለተኛው፡- ‹‹የሰው ንብረት ተወሰደብኝ ብለህ አትቆጭ››
ሦስተኛ፡-  ‹‹ሁሉን ነገር በጊዜው ሥራው››
አለችው፡፡
የወፏን ምክር ያዳመጠው ይህ ወጣት፤ ሕይወቱ ተለወጠ፡፡
ቤት ሰራ፡፡
መኪና ገዛ፡፡
ልጅ ወለደ፡፡
የሚቀጥለው የሕይወቱ ግብ የቱ ጋ  ነው ያለው?
እሱንስ ለማትጋት ምን እናድርግ?
ዛሬም፤
‹‹ስንት እልፍ አበው ናቸው አርግዘው የሞቱ
ቀኝ እጃቸው አጥሮ ፊደል በማጣቱ
ለትምክህት አይደለም ይህን መናገሬ
ለማስቀናት እንጂ ሰነፉን ገበሬ››
***
መቀናናትማ መች ሳይቀናን ኖረ? ይህን ታሪክ ሽረን መኖር ምን ቸገረ? ብለን መጠየቅስ ማን ምን ከለከለን? ማንስ እንዳንግባባ ገራን?
‹‹በምናውቀው ስንሰቃይ የማናውቀውንም ፈርተን፣ በህሊናችንም ማቅማማት ወኔያችንንም ባህላችንም ማቅማማት ወኔያችንንም ተሰልበን
የተራመድንበት ጉልበት የመንቀሳወስ አቅሙ እያደረ ከህሊናችን ይደመሰሳል
ትርጉሙ
‹‹እፍ አንቺ መብራት ጨልሚ
ጥፊ ጨልሚ ጨልሚ
አንቺ የብርሃን ጭላንጭል
    እኔ እፍ ብዬሽ ብትወድሚ
ጭሬ ላለማሽ እችላለሁ ከቶም እንዳሻኝ ነው ስሚ››
ብሏል አቴሎ አንበሳው
ብሏል ጥቁሩ ሙር ግስላ
ማሸነፍ ነበረበትና ስሜን ደቡብ
 ደጋ ቆላ
እስከ ዛሬ አገራችን ያለባትን የአገር እዳ፤
የሚቆጣጠረው ማነው?
  ስንትስ እንደሆነ እናውቃለን ወይ? ብንጠያየቅ ምን ይመስላችኋል? ወቅቱ ዛሬ ነው! ብለን እናስብ፡፡
ዝም ብንል ብናደባ… ዘመን ስንቱን አሸንፎን
የጅልነት እኮ አይደለም፣
  እንድንቻቻል ነው
ገብቶን!
***
አገራችን የወርቃማዋ ወፍ ፍቅርና ምክር ያሻታል፡፡ ሰዓቱ አሁን ነው - መላ መላችንን እንምታ፣ አካባቢያችን እናስላ! የወደፊት መንገዳችን ይሳካ ዘንድ በየትኛውም እግር - መንገድ እንጓዝ፡፡ የቀረችን ጉዞ አጭር ናት፡፡ እንደምንም  እንጓዛት!
‹‹ማሸነፋችን በጭራሽ አጠራጣሪ አይደለም!›› ብለው የሚያምኑ አያሌ ናቸው! ኳስ ሜዳው ግን የዕምነታቸው ከቶም አጋዥ አልነበረም! ለረዥም ጊዜ ሲዳክር የቆየው የኢትዮጵያ እግር ኳስ ቡድን፤ ማንቺስተርና ሲቲን ተመልካች እንጂ የራሱን ሜዳ ወዳሽና ቀዳሽ ወይም አጣኝ መሆን አልቻለም::
ቢቀናን ሜዳችን ቢታጠን፣ ለተመልካቾቻችን ውዳሴና ሕዳሴ፣ መልክና ገጽታ መድመቂያ ይሆኑ በሆነ ነበር!
1ኛ/ የሰውን ንብረት ላለመሻት
2ኛ/ የሰው ንብረት የራስህ አልነበረምና ተወሰደብኝ ብለህ ላለመቆጨት
3ኛ/ ሁሉን ነገር በጊዜ መሥራት
እነዚህን ህግጋት ሊፈጽም ተፈጠመ!!
ሰው መሆን ያለበት ይሄንን ነው!  

Page 2 of 455