Administrator

Administrator

Tuesday, 15 December 2020 14:25

WHO chief may face genocide charges

NEW YORK — David Steinman, an American economist nominated for the Nobel peace prize, has called for the World Health Organization chief to be prosecuted for genocide.

In a complaint filed at the International Criminal Court in The Hague, the American economist has accused WHO Director-General TedrosAdhanomGhebreyesus of being involved in directing Ethiopia’s security forces who killed, arbitrarily detained, and tortured Ethiopians.


Dr. Tedros was one of three officials in control of the Ethiopian security services from 2013 to 2015.

Dr. Tedros, 55, who took over at the WHO three years ago, is the organization’s first leader without medical qualifications.

He was the country’s health minister from 2005 to 2012 and its foreign minister until 2016, when his Tigray People’s Liberation Front party was the main member of the ruling coalition.

In his complaint, Steinman pointed to a 2016 US government report on human rights in Ethiopia that found the “civilian authorities at times did not maintain control over the security forces, and local police in rural areas and local militias sometimes acted independently”.

Steinman added that the US report cited “other documented crimes”. He accused Dr. Tedros of being involved in the “intimidation of opposition candidates and supporters”, including “arbitrary arrest . . . and lengthy pre-trial detention”.

Steinman, a former consultant to the US National Security Council, was a senior foreign adviser to Ethiopia’s democracy movement for 27 years until its victory in 2018 under Abiy Ahmed Ali, the current prime minister. — Agencies

(Saudi Gazette, December 14, 2020 )

 ባለፈው የፈረንጆች አመት 2019 አለማቀፍ የጦር መሳሪያ ሽያጭ የአሜሪካ ኩባንያዎች ቀዳሚነትን መያዛቸውንና አገሪቱ በአመቱ በመላው አለም ከተከናወነው የጦር መሳሪያዎች ሽያጭ 61 በመቶ ያህሉን  መያዟን ስቶክሆልም ኢንተርናሽናል ፒስ ሪሰርች ኢንስቲቲዩት የተባለ አለማቀፍ ተቋም ከሰሞኑ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡
ከአለማችን የአመቱ ባለከፍተኛ ገቢ 25 ታላላቅ የጦር መሳሪያ አምራችና ሻጭ ኩባንያዎች ያገኘውን መረጃ መሰረት አድርጎ ተቋሙ ባወጣው ሪፖርት እንዳለው፣ ኩባንያዎቹ በአመቱ በድምሩ ከጦር መሳሪያዎች ሽያጭ 361 ቢሊዮን ዶላር አግኝተዋል፡፡
ከ25ቱ ኩባንያዎች መካከል ከአንደኛ እስከ አምስተኛ ያለውን ከፍተኛ ሽያጭ ያስመዘገቡት የአሜሪካዎቹ ኩባንያዎች ሎክሄድ ማርቲን፣ ቦይንግ፣ ኖርዝሮፕ ግሩማን፣ ሬቲዮንና ጄኔራል ዳናሚክስ ሲሆኑ፣ ኩባንያዎቹ በአመቱ 166 ቢሊዮን ዶላር ከጦር መሳሪያ ሽያጭ ማግኘታቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡ የጦር መሳሪያዎች ሽያጭ በ2018 ከነበረበት የ8.5 በመቶ እድገት ማሳየቱን የጠቆመው ዘገባው፣ በአመቱ ከፍተኛ የጦር መሳሪያ ሽያጭ ካስመዘገቡት 25 ኩባንያዎች መካከል የተካተቱት 4 የቻይና ኩባንያዎች በሽያጭ ሁለተኛ ደረጃን ወይም 16 በመቶ ድርሻን ይዘዋል፡፡
ከ25ቱ የአለማችን ታላላቅ የጦር መሳሪያ ኩባንያዎች ተርታ ለመሰለፍ የበቃው የመጀመሪያው የመካከለኛው ምስራቅ አገር ኩባንያ የተባበሩት አረብ ኤሜሬትሱ ኢጅ ሲሆን፣ ከአመቱ ሽያጭ የ1.3 በመቶ ድርሻ በመያዝ በ22ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጧል፡፡
ከኩባንያዎቹ መካከል በአመቱ ከፍተኛ አመታዊ ሽያጭ ያስመዘገበው ኩባንያ የፈረንሳዩ ዳሶልት አቪየሽን ግሩፕ ሲሆን፣ ኩባንያው በ2018 ካስመዘገበው ሽያጭ የ105 በመቶ ጭማሪ ማስመዝገቡ ተነግሯል።


Monday, 14 December 2020 19:48

የአፍቃሪው ደብዳቤ

 "አንቺ ማለት የልቤ እረፍት፣ የመንፈሴ ወሰን፣ የሰላሜ ሰረገላ፣ ብቻ ምን አለፋሽ ዋስትናዬ ጭምር ነሽ፡፡ ማሬ… አንቺ ማለት ያሰብሁትን ሳይሆን እማይታሰበውን መጠን አልባው ግዛቴ… የኔ ሐምራዊ ግምጃ… ያሰብሁትን ሳይሆን ለማሰብ እያሰብሁ ነውና ያኛውን ነሽ መሰል…"


            ይሄ ሰው ሁለት መልክ አለው፡፡ ልክ ነጭ ሉክ ሁለት ገጽ እንዳለው አይነት፡፡ የውስጥ ሙግት እና ከውስጥ ባሻገር፡፡ የወጣት ጉልበት ያልማል፡፡ በፀሐይ የሚበገር፣ በዝናብ የሚቆረፍድ፣ በነፋስ የሚዝለፈለፍ ስላይደለ፤ ርቀቱ ወሰን አልባ ነው፡፡ ሁለት ገጽ ድርጊቱ መስፈሪያ የለውም፡፡
“…ለአፈቀረው ገጽ የመጠነ ጸሐፊ፣ ድንበር ከልሎ እንደሚጃጃል አገር አልባ አገርኛ ይቆጠራል፡፡ አንቺ አገሬ ስለሆንሽ በድንበር አልመጥንሽም፤ አንቺ የልቤ የመዐዘን ድንጋይ ነሽና፣ የትም ስፍራ ብንቀሳቀስ አንቺን እና አንቺን ከማሰብ እሚያግደኝ አንዳች ሀይል የለም! ከላይ የተቀባሽ ልዩ ሀይሌ ስለሆንሽ (ልዩ ሀይሌ አስምሪበት) የትኛውም የሰውነት ክፍሌ ደቦ ፈጥረው ይወዱሻል፡፡ የትኛውም መጠን ያለው (አስፈሪም ቢሆን) ከትሮ የገዛ ግዛቴ ናት ማለት አይችልም፡፡ ውዴ… ማሬ… አንቺ ማለት የልቤ እረፍት፣ የመንፈሴ ወሰን፣ የሰላሜ ሰረገላ፣ ብቻ ምን አለፋሽ ዋስትናዬ ጭምር ነሽ፡፡ ማሬ… አንቺ ማለት ያሰብሁትን ሳይሆን እማይታሰበውን መጠን አልባው ግዛቴ… የኔ ሐምራዊ ግምጃ… ያሰብሁትን ሳይሆን ለማሰብ እያሰብሁ ነውና ያኛውን ነሽ መሰል…
ውዴ ከእውነቴ በላይ ያለው እምነቴ ማለት ነሽ፣ ይሄ ያልገባቸው ቤተሰቦችሽ የእኔን ካንቺ ደጅ መመላለስ እንደ ድፍረትም እንደ ጅልነትም ይቆጥሩታል፡፡ አንች ማለት ለኔ እኔ ነኝ ያለ ጀግና… አልጨርሰውም ብቻ ጀግናዬም ጀግናቸውም ነሽ፡፡ ይግረማቸው ገና ያልተሰራው ታሪኬ ነሽ፣ ምንም ማይሽርሽ ዘመን ማይረሳሽ… እግዜር በቃሉ ያተመሽ ምስክሬ ነሽ ለኔ!...
ሌተ ቀን አንቺን እያልሁ ከደጅሽ እየተመላለስሁ ርግማን ባተስናግድ፣ እንደ እስጢፋኖስ በድንጋይ ብወገር፣ መናፈቄን የገደበው የለም፡፡
እያንዳንዷ ንጋቴ በጀምበር ልክ የተሰፋች ውበቴ ነሽ፡፡”
ይሄ 17ኛው ደብዳቤ ነበር፡፡ እያንዳንዷን ደብዳቤ ጠዋት ጠዋት ወፎች ማዜም ሳይጀምሩ የወንዝ ውሃ ሳይቀንስ፣ ለማኝ ወገቡን ሳይፈታ እንቆጳ እንደተኛች ይደርሳታል፡፡ ድንገት ካልደረሳት እያለ ከራስጌው አጠገብ ካለው መደርደሪያ ላይ ቅጅአቸው አለ፡፡ ቅደም ተከተል ያላቸውን ደብዳቤዎች በቀይ ቀለም ምልክት ያደርግባቸዋል፡፡
27ኛው…
“…ትዝ ይልሻል ሳትወድ የተሸኘች በጊዜ ዳኛነት ትመለሳለች ያልሁሽ…? ጊዜን ሚያህል ዳኛ ህሊናን ያህል ፈራጅ የትም የለም፡፡
ጊዜ ጉልበተኛን ያደልባል…
ማታ ወንድምሽ ከምዝናናበት ቦታ መጥቶ እንደዛ እስኪያስነጥሰኝ ድረስ በቦክስ አራግፎኝ ሲሄድ “ኧረ በገላጋይ” ያለው አልነበረም፡፡ አንችን መውደዴ ብቻ ጋሻ ጎኖልኝ ነበር፡፡ እማልዋሽሽ የመጀመሪያው ቦክስ ግራ ፊቴ ላይ ሲያርፍ አስር ብሎኬት የወደቀብኝ ያህል ያየሁትን ቀለም፤ እግዜር እራሱ አያውቀውም፡፡ ዞረብኝ ሳይሆን ለምድር ዞርሁባት፡፡ በቴስታ ሲደግመኝ የቦክሱን ቀለም አጣጥሜ ሳልጨርስ ሌላ የቀለም ትርክት በርከክ ብዬ ማየት ጀመርሁ፡፡ በጫማው ያጓነኝ ጊዜ ወደ ኋላ በጀርባዬ ተዘርሬ ከዛ በኋላ`ንኳ የሆነውን እርሱ ይንገርሽ፡፡ ግን ደምቼም ተደፍቼም አንቺ አንቺ ነሽ፡፡ ለወንድምሽ ግን ይሄን ሁሉ ጉልበት ለአንድ ምስኪን አፍቃሪ ከሚያውለው ብቻውን ተደራጅቶ ለሀገር ሐይል ቢሆን የተሻለ ነው፡፡ የሆነው ሁሉ ሆኖ አፍንጫዬ ላይ ያለው ቁስልም እየጠዘጠዘኝ አፈቅርሻለሁ፡፡ (አፈቅርሻለሁ ላይ አስምሪበት፡፡)”
ይሄን ደብዳቤ እያነበበ የወንድሟ ሁኔታ ትዝ ብሎት ከጣሪያ በላይ ሳቀ… ሌላኛው ክፍል እናቱ ሰምተው ከሰሞኑ ሁኔታው ጋር እያያያዙት ተጨነቁ… ብቻውን እያወራ ይገባል፣ ክፍሉን ከቆለፈ ማንም ቢጠራው መልስ አይሰጥም፣ የገዛ ቆዳው እላዩ ላይ ተዝረክርኳል ሰፍቶታል ማለት ይቻላል። ለቁመተ ስጋ ያህል እህል ከቀመሰ ዞርም ብሎ አያያቸውም፡፡ ይሄ ደግሞ ለወላጅ እናት…
32ኛው
“…ሐሳብሽ እንደዚች አገር ፖለቲካ ተመሰቃቅሎብኛል፡፡” የኔ” ባይሽ በበዛበት (ይሄ እንኳን ውስጤ የፈጠረው ቅናት እንጅ የተጨበጠ አይደለም) “የኔ” አይደለሽም ለማለት ድፍረት አጥቻለሁ። ያጣሁትን ድፍረት አንቺን አግኝቼ መሙላት ስለምሻ ትዕግስቴን ከፍርሃት አትደምሪው፡፡ እሚቀየም ሊበዛ ይችላል አንቺን ማለቴን ግን አላቆምም፡፡ አራት ነጥብ… የዛሬ ጠዋቷ ፀሐይ አንቺን አይታ የምታውቅ አልመሰለኝም፡፡ ውዴ በናትሽ ለዛሬ ብቻ ውበትሽን አበድሪያት… ስሞትልሽ ለአንድ ቀን ብቻ ፈገግታ ለግሻት… መሳቅ አስተምሪያት፣ መራመድ አሳያት… ሙቀት ጽደቂባትና ልግስናሽን ታድንቅ፤ በፍንጭትሽ ማማር፣ በጉንጭሽ ስርጉድ ውበት ተደምማ መድረሻ ትጣ…? ከቤት ስትወጭ ለማየት የተለመደችው ቦታዬ ሆኜ አንቺን ስጠብቅ የጠዋት ተብዬዋ ፀሐይ እንደኔ አንቺን ለማየት ከፊት ለፊቴ በደብዛዛ ፈገግታ ትገተራለች። ምናለ ፊቷን እንኳን ብትታጠብ…? በገንኩባት ደግሞ ከፊቴ ሆና ጥርስ በሌለው አፏ ስትስቅ የጃጀች አሮጊት ትመስላለች፡፡ ድድ ብቻ፣ በሷ ተናድጄ እያለሁ ያ ወንድምሽ እንደ ገዳይ ግራና ቀኝ እየተገላመጠ ወጣ፤ ልቤ ስትከዳኝ ይታወቀኛል፡፡ የትናንትናው ደብዳቤዬ ላይ ጽፌልሽ የለ፤ በጉልበቱ እንትኔ ላይ ያለ ርህራሄ ከመታኝ በኋላ ከስልክ እንጨቱ ላይ እንደ ጃኬት አንጠልጥሎኝ ሄደ። ሰው ነበር ያወረደኝ፡፡ ላንቺ ስል ምስማር ላይም ቢሆን ተሰቅያለሁ፡፡ ይሄን መንገላታት ያዢልኝ። አሁንም ሳየው ራድሁ፤ሽንቴ አመለጠኝ አልሁሽ እንዴ? ለመፈለግ ወጥቶ የጠፋ ታውቂያለሽ፤ እኔ ነኝ፡፡ እፎይ! ሳያየኝ ወንድምሽ ሄዷል፡፡ ፊቴን እንደዚህ ጠፈጠፍ የሸረሸረው የጭቃ ቤት አስመስሎት፣ የገዛ ገጼን በመስታወት ስመለከተው እየፈራሁት ነው፡፡


 የሰዓሊ ዮሴፍ ሰቦቅሳ  የሥዕል ስራዎች ለእይታ የቀረቡበትና “በሂደት ውስጥ” (in process) የተሰኘ የስዕል ኤግዚቢሽን ከትላንት በስቲያ ሀሙስ ካዛንችስ በሚገኘው ፈንድቃ የባህል  ማዕከል ተከፈተ፡፡ በዚህ የስዕል ኤግዚቢሽን መክፈቻ ላይ ሰአሊያን፣የሥዕል አፍቃሪዎች ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል፡፡
38 የሰዓሊው ስራዎች ለእይታ የበቁበት ይሄው የስዕል ኤግዚቢሽን ለቀጣዮቹ ሶስት ሳምንታት ለእይታ ክፍት ሆነው እንደሚቆዩም ታውቋል፡፡ ሰዓሊው ዮሴፍ ሰቦቅሳ ከዚህ ቀደም በቶሞካ አርት ጋለሪ፣ በቤልጂየም ኤምባሲ፣በአሊያንስ ኢትዩ ፍራንሴዝና በተለያዩ ቦታዎች የስዕል ስራዎቹን ለእይታ እንደበቃ በዕለቱ ተገልፃል፡፡

  በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ አማካይነት በአፍሪካ ዘላቂ ማህበረ ኢኮኖሚያዊ እድገት የማምጣት ተልዕኮ አንግቦ  የተቋቋመው ስማርት አፍሪካ አሊያንስ የተባለ አህጉራዊ ጥምረት አባል የሆኑ 30 የአፍሪካ አገራት መሪዎች በኢንተርኔት አገልግሎት ዋጋ ላይ የ50 በመቶ ቅናሽ ለማድረግ መስማማታቸውን ኦል አፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡
ኬንያ፣ ሩዋንዳ፣ ጋቦን፣ ቡርኪናፋሶ፣ ደቡብ ሱዳንና ማሊን ጨምሮ በአባልነት የተካተቱበት የጥምረቱ አባል አገራት መሪዎች፤ ከመጪው የፈረንጆች አመት ጀምሮ በየአገራቸው የኢንተርኔት አገልግሎት ታሪፍ ላይ የ50 በመቶ ቅናሽ ለማድረግ መወሰናቸውን ባለፈው ሰኞ ባወጡት የጋራ መግለጫ ማስታወቃቸውን ነው ዘገባው ያመለከተው፡፡
በአፍሪካ አገራት የኢንተርኔት ክፍያ እጅግ ከፍተኛ ወይም እጅግ ውድ በመሆኑ ዜጎች የሚፈልጉትንና የሚገባቸውን ያህል የአገልግሎቱ ተጠቃሚ መሆን እንዳልቻሉ መግባባት ላይ የደረሱት የጥምረቱ አባል ፤ የኢንተርኔት አገልግሎትን ለዜጎች በተመጣጣኝ ክፍያ ለማዳረስ ሲሉ የዋጋ ቅናሹን ለማድረግ መስማማታቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ በመላው አለም እጅግ ውድ የሞባይል ኢንተርኔት ክፍያ የሚጠየቀው በአፍሪካ እንደሆነ ኢኮ ባንክ በ2018 ያወጣውን አለማቀፍ ሪፖርት ጠቅሶ ያስታወሰው ዘገባው፣ ከአፍሪካ ከፍተኛ ክፍያ በሚጠየቅባቸው ኢኳቶሪያል ጊኒ፣ ዚምቧቡዌና ስዋዚላንድ ለአንድ ጊጋ ባይት ኢንተርኔት ከ20 ዶላር በላይ እንደሚከፈልም አክሎ ገልጧል፡፡

  አንጌላ መርኬል ለ10ኛ ጊዜ 1ኛ ደረጃን ይዘዋል


            በተለያዩ የሙያ መስኮች ተጽዕኖ መፍጠር የቻሉና ተሰሚነት ያተረፉ የአለማችን ሴቶችን በየአመቱ እየመረጠ ይፋ የሚያደርገው ታዋቂው ፎርብስ መጽሔት ከሰሞኑ የ2020 የአለማችን 100 ሃያላን ሴቶችን ዝርዝር ያወጣ ሲሆን፣ ላለፉት 9 አመታት በአንደኛ ደረጃ ላይ የነበሩት የጀርመኗ መራሂተ መንግስት አንጌላ መርኬል ዘንድሮም ክብራቸውን የሚነጥቃቸው አላገኙም፡፡
የአውሮፓ ማዕከላዊ ባንክ ፋላፊ ክርስቲያን ላጋርድ እንዳምናው ሁሉ ዘንድሮም የሁለተኛ ደረጃን ሲይዙ፤ በአሜሪካ ታሪክ የመጀመሪያዋ ሴት፣ ጥቁር አሜሪካዊትና እስያ አሜሪካዊት ምክትል ፕሬዚዳንት ሊሆኑ የሳምንታት ጊዜ ብቻ የቀራቸው ካማላ ሃሪስ፤ የአመቱ ሶስተኛዋ የአለማችን ሃያል ሴት ተብለዋል፡፡
ኡርሱላ ቫን ደር ላይን አራተኛዋ፣ የቢል እና ሚሊንዳ ጌትስ ተባባሪ ሊቀ መንበር ሚሊንዳ ጌትስ አምስተኛዋ፣ ሜሪካ ባራ ስድስተኛዋ፣ የአሜሪካ ምክር ቤት አፈጉባኤ ናንሲ ፔሎሲ ሰባተኛዋ፣ አና ፓትሪሺያ ቦቲን ስምንተኛዋ፣ አቤጊየል ጆንሰን ዘጠነኛዋ፣ ጌል ቦድሬክስ አስረኛዋ የአመቱ የአለማችን ሃያል ሴት ተብለው በፎርብስ መጽሔት ተመርጠዋል፡፡
ፎርብስ ለ17 ጊዜ ያወጣው የአለማችን 100 ሃያላን ሴቶች ዝርዝር ውስጥ የ30 አገራት ሴቶች የተካተቱ ሲሆን፣ ከእነዚህም መካከል አስሩ የአገራት መሪዎች፣ ሰላሳ ስምንቱ የኩባንያ ስራ አስፈጻሚዎችና አመራሮች፣ አምስቱ ደግሞ በመዝናኛው መስክ የተሰማሩ መሆናቸውን ለማወቅ ተችሏል፡፡


 የልብ ህመም ባለፉት 20 አመታት በገዳይነት አቻ አልተገኘለትም


           እስካለፈው ሰኔ ወር ድረስ በመላው አለም ግጭት፣ የሰብዓዊ መብቶች ጥሰትና ውንጀላን ጨምሮ በተለያዩ አስገዳጅ ምክንያቶች ከመኖሪያ አካባቢያቸው የተፈናቀሉ ሰዎች ቁጥር ከ80 ሚሊዮን በላይ ማለፉን ተመድ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡
በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽን ባለፈው ረቡዕ ባወጣው ሪፖርት እንዳለው፣ ከአለማችን አገራት መካከል ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ስደተኞችን በማስጠለል ቀዳሚዋ አገር ቱርክ ስትሆን በአገሪቱ እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ 3.6 ሚሊዮን ያህል ስደተኞች እንደሚገኙ ለማወቅ ተችሏል፡፡ እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ በመላው አለም በአስገዳጅ ሁኔታ ከተፈናቀሉት ሰዎች መካከል 45.7 ሚሊዮን ያህሉ በአገር ውስጥ የተፈናቀሉ መሆናቸውን የጠቆመው ሪፖርቱ፣ አገራቸውን ጥለው የተሰደዱት 29.6 ሚሊዮን፣ ጥገኝነት የጠየቁ ደግሞ 4.2 ሚሊዮን እንደሚደርሱ አመልክቷል፡፡
በአንድ አገር ዜግነት ያልተመዘገቡ ወይም የአገር አልባ ሰዎች ትክክለኛ ቁጥር ባይታወቅም፣ በመላው አለም የሚገኙ 79 ያህል አገራት በግዛታቸው ውስጥ በድምሩ 4.2 ሚሊዮን ያህል አገር አልባ ሰዎች እንደሚገኙ ማስታወቃቸውንም ሪፖርቱ አክሎ ገልጧል፡፡
በሌላ ዜና ደግሞ፣ በመላው አለም ባለፉት 2 አስርት አመታት በርካታ ሰዎችን ለህልፈተ ህይወት በመዳረግ ረገድ የልብ ህመም ቀዳሚነቱን ይዞ መዝለቁንና ባለፈው የፈረንጆች አመት 2019 ብቻ በአለማችን 9 ሚሊዮን ያህል ሰዎች በልብ ህመም ለሞት መዳረጋቸውን የአለም የጤና ድርጅት ባለፈው ረቡዕ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡
በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ በርካታ ሰዎችን ለሞት በመዳረግ ከአንደኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ ከያዙት የሞት ምክንያቶች መካከል 7ቱ ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች መሆናቸውን የጠቆመው መግለጫው፣ 10 ምክንያቶች በ2019 ብቻ በመላው አለም 55.4 ሚሊዮን ሰዎችን ለሞት መዳረጋቸውንም አመልክቷል፡፡ የመተንፈሻ አካላት ህመሞች በገዳይነት የሁለተኛ ደረጃን ሲይዙ፣ ከወሊድ ጋር ተያያዥ የሆኑ ችግሮች ደግሞ ሶስተኛ ደረጃን ይዘዋል፡፡


 በቢሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎች ክትባቱን ለማግኘት አመታት ሊፈጅባቸው ይችላል

            ሃብታም አገራት አጠቃላይ ህዝባቸውን በአንድ አመት ጊዜ ውስጥ ከ3 ጊዜ በላይ ሊከትቡበት የሚችል እጅግ ከፍተኛ መጠን ያለው የኮሮና ቫይረስ ክትባት ገዝተው ቢያጠናቅቁም፣ በመላው አለም ከሚገኙ 10 የድሃ አገራት ዜጎች ውስጥ 9ኙ ወይም 90 በመቶ ያህሉ እስከ መጪው የፈረንጆች አመት 2021 ድረስ ክትባቱን ላያገኙ እንደሚችሉ ኦክስፋም ባለፈው ረቡዕ ባወጣው መግለጫ አስጠንቅቋል፡፡
የኮሮና ክትባትን በፍትሃዊነት ለማዳረስ ታስቦ የተቋቋመውና አገራትንና አለማቀፍ ተቋማትን በአባልነት ያካተተው አለማቀፉ የክትባት ጥምረት አባል የሆነው ግብረ ሰናይ ድርጅት ኦክስፋም ያወጣውን መግለጫ ጠቅሶ አናዶሉ ኤጀንሲ እንደዘገበው፣ አነስተኛና ዝቅ ያለ መካከለኛ ገቢ ያላቸው 67 የአለማችን አገራት በመጪው የፈረንጆች አመት የኮሮና ቫይረስ ክትባትን ማዳረስ የሚችሉት ለ10 በመቶ ዜጎቻቸው ብቻ እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡
አገራት የኮሮና ክትባትን ፈጥነው ለማግኘት እሽቅድምድም ሲያደርጉ እንደቆዩ የጠቆመው ዘገባው፣ በአሁኑ ወቅት በተለያዩ አገራትና የምርምር ተቋማት ውጤታማነታቸው ከተረጋገጠና እጅግ ተስፋ ሰጪ እንደሆኑ ከተመሰከረላቸው የኮሮና ቫይረስ ክትባቶች መካከል 53 በመቶ የሚሆኑትን ቀደም ብለው የገዟቸው ከአጠቃላዩ የአለማችን ህዝብ 14 በመቶ ያህሉ ብቻ የሚገኝባቸው ጥቂት አገራት መሆናቸውንም አስታውሷል፡፡
ሃብታም አገራት የጀመሩት የኮሮና ቫይረስ ክትባት ሽሚያ አንዳች ሁነኛ መላ በፍጥነት ካልተበጀለት በአለም ዙሪያ የሚገኙ በቢሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎች ለአመታት ያህል ክትባት ላያገኙ እንደሚችሉ ስጋቱን የጠቆመው ኦክስፋም፣ ለአብነትም ከውጤታማዎቹ የኮሮና ክትባቶች አንዱ የሆነው ፋይዘር ክትባት 96 በመቶ ያህሉ በሃብታም አገራት ቀደም ብሎ መገዛቱን ጠቅሷል፡፡
ያደጉ አገራት ክትባቱን በፍትሃዊነት ለማዳረስ የተያዘውን ዕቅድ ለማሳካት የገቡትን ቃል በመጣስ እጅግ ከፍተኛ መጠን ያለው ክትባት በመግዛት ላይ እንደሚገኙና እስካሁንም 7.3 ቢሊዮን ያህል ክትባቶች መሸጣቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ ክትባቱን በብዛት ከገዙ አገራት መካከል በምሳሌነት ያቀረባት ካናዳ አጠቃላይ ህዝቧን ከአምስት ዙር በላይ ደጋግማ ለመከተብ የሚያስችላትን ከፍተኛ መጠን ያለው ክትባት በገፍ መግዛቷን አብራርቷል፡፡
ስትሬት ታይምስ በበኩሉ፣ ከአለማችን አገራት መካከል ከፍተኛ መጠን ያለው የኮሮና ቫይረስ ክትባትን በመግዛት ህንድ በአንደኛ ደረጃ ላይ እንደምትገኝና አገሪቱ እስካሁን አስትራዜንካ፣ ኖቫቫክስና ስፑትኒክ 5ን ጨምሮ በድምሩ 1.6 ቢሊዮን ክትባቶችን መግዛቷን ዘግቧል፡፡
በሌላ የኮሮና ቫይረስ ክትባት ዜና ደግሞ፣ ፋይዘር የተሰኘውን የኮሮና ቫይረስ ክትባት በመግዛት ከአለማችን አገራት ቀዳሚዋ በሆነችው ዩናይትድ ኪንግደም ክትባቱ ለተጋላጭ የማህበረሰብ ክፍሎች ባለፈው ማክሰኞ መሰጠት የተጀመረ ሲሆን፣ በሰሜን አየርላንድ የሚኖሩት የ90 አመት የዕድሜ ባለጸጋዋ ማርግሬት ኪናን ክትባቱን ከምርምር ውጭ በመደበኛነት የተከተቡ የመጀመሪያዋ የአለማችን ሰው ሆነው ተመዝግበዋል፡፡
ሩስያ በበኩሏ፤ አስተማማኝነቱ አነጋጋሪ ሆኖ የቆየውንና 95 በመቶ አስተማማኝ እንደሆነ አረጋግጫለሁ ያለችውን ስፑትኒክ 5 የተሰኘ የራሷ ምርምር ውጤት የሆነ የኮሮና ቫይረስ ክትባት ባሳለፍነው ሳምንት መጨረሻ በመዲናዋ ሞስኮ ለዜጎች መስጠት መጀመሯንም ዘ ኢንዲፔንደንት ዘግቧል፡፡
ከሳምንታት በኋላ ቃለ መሃላ ፈጽመው ወደ ነጩ ቤተ መንግስት እንደሚገቡ የሚጠበቁት ተመራጩ የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን፣ በመጀመሪያዎቹ 100 የስልጣን ቀናት ውስጥ በመላ አገሪቱ የሚገኙ 100 ሚሊዮን ሰዎች የኮሮና ክትባት እንዲያገኙ ለማስቻል ማቀዳቸውን ከሰሞኑ ማስታወቃቸውን ያስነበበው ደግሞ ቢቢሲ ነው፡፡ የኮሮና ክትባትን በአገልግሎት ላይ ለማዋል ዝግጅቷን እያጠናቀቀች በምትገኘው አሜሪካ፤ ህዝቡ ለክትባቱ በጎ አመለካከት እንዲኖረውና ለመከተብ እንዲነሳሳ ለማበረታታት በማሰብ የቀድሞዎቹ የአገሪቱ ፕሬዚዳንቶች ቡሽ፣ ክሊንተንና ኦባማ በቴሌቪዥን እየታዩ ክትባቱን ለመውሰድ ቃል መግባታቸውም ተነግሯል፡፡
በሌላ የኮሮና ቫይረስ ዜና፣ ወረርሽኙ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ ከ2.29 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በኮሮና በተጠቁባትና 55 ሺህ የሚሆኑም ለሞት በተዳረጉባት አፍሪካ በድምሩ 54 ሺህ ያህል የጤና ሰራተኞች በቫይረሱ መያዛቸውንና አብዛኞቹም ነርሶች መሆናቸውን የአለም የጤና ድርጅት ባለፈው ሰኞ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡


 አንዳንድ ታሪክ ጊዜው እጅግ ሲርቅ ተረት ይሆናል፡፡ በጥንት ዘመን አንድ ሮማዊ ጀግና ወታደር ነበር ይባላል፡፡ አያሌ ጦርነቶችን በአሸናፊነት ተወጥቷል፡፡ አብዛኛውን ህይወቱን በጦር ሜዳ ስላሳለፈ በአካል የሚያውቀው ሰው የለም፡፡ ዝናው ግን በሰፊው ይወራል፡፡ አንድ ጊዜ ታዲያ አጠቃላይ ምርጫ በሀገሪቱ ሲካሄድ፣ ያ ጀግና፣ ፖለቲካ ውስጥ መግባት አለብኝ ብሎ ወሰነ፡፡ ስለዚህም በምርጫው ለከፍተኛው የፓርላማ ቦታ ይወዳደር ጀመር፡፡ በዚያን ጊዜው የሮማውያን የምርጫ ባህል፣ ጥሩ ዲስኩር (ንግግር) ማድረግ ግድ ነበር፡፡ ጀግናው ንግግሩን የጀመረው ለዓመታት ለሮማ ሲዋጋ፣ በጥይት ብዙ ቦታ ቆስሎ ነበርና፣ ገላው ላይ ጠባሳዎቹን በማሳየት ነበር፡፡ ህዝቡ ከንግግሩ ይልቅ ጠባሳዎቹን እያየ ዕንባ በዕንባ ተራጨ፡፡ የዚያ ጀግና በምርጫው አሸናፊነት ከሞላ ጐደል የተረጋገጠ መሰለ፡፡ ታዲያ የዋናው ምርጫ ቀን፣ ያ ጀግና፣ በመላው የፓርላማ አባላትና በመሳፍንቱና በመኳንንቱ ታጅቦ ወደ መድረኩ ብቅ አለ፡፡ ህዝቡ ግራ ተጋባ፡፡ “በእንዲህ ያለ የምርጫ ቀን፣ ይሄ ሁሉ ጉራ ለምን አስፈለገ?” ይባባል ጀመር፡፡ ያ ጀግና ንግግር ሲያደርግ፣ አጃቢዎችንና ሀብታሞችን የሚያወድስ፣ በትዕቢትና በጉራ የተሞላ፣ የጦር ሜዳ ድሎቹን እያሳቀለ፣ "ከኔ ወዲያ ጀግና ላሳር ነው" ይል ጀመር፡፡ ተፎካካሪዎቹንም "አንተና አንቺ" እያለ ያዋርድ ገባ። ቀልድ አወራሁ ብሎ የሚናገራቸው ወጐች ራሳቸው፣ የሰው ሞራል የሚነኩና ህዝቡን የሚያበሳጩ ሆኑ፡፡ “ለሮማም እስከ ዛሬ ታይቶ የማይታወቅ ልማትና ሀብት አመጣላታለሁ!” እያለ በከፍተኛ መወጣጠር መድረኩ ላይ ተንጐራደደ፡፡ ህዝቡም፤ “ያ እንደዚያ ዝናው የተወራ የጦር ሜዳ ጀግና፣ እንዲህ ያለ ቱሪናፋ ነው እንዴ?” አለ፡፡ ወሬው በአገሪቱ ሙሉ ወዲያው ተሰማ፡፡ “ይሄንንማ ፈፅሞ አንመርጥም፡፡ እንዳይመረጥም ላልሰማው ህዝብ መናገር አለብን”፤ አለ ህዝቡ፡፡ ጀግናው ድምፅ አጣ! ሳይመረጥ ቀረ፡፡ ወደ ጦር ሜዳው ተመለሰ፡፡ “ያልመረጠኝን ህዝብ አሳየዋለሁ። እበቀለዋለሁ!” ይል ጀመር። ከጥቂት ሳምንታት በኋላ ወደ ሮማ የእርዳታ እህል በመርከብ መጣ፡፡ ምክር ቤቱ በነፃ ይታደል አለ፡፡ ያ ጀግና፤ “ይሄ እህል በነፃ መታደል የለበትም፡፡ እምቢ ካላችሁ ጦር ሜዳውን ትቼላችሁ እመለሳለሁ” እያለ ያስፈራራ ጀመር፡፡ ይሄን ወሬ፣ ምክር ቤቱ ለህዝቡ ነገረ፡፡ ህዝቡ ተቆጣ፡፡ “ያ ጀግና እፊታችን ቀርቦ ያስረዳ” አለ፡፡ ጀግናው ደግሞ “ህዝብ ብሎ ነገር አላቅም፡፡ ዲሞክራሲም አልቀበልም፡፡ አልመጣም” አለ፡፡ ህዝብ አደባባይ ወጥቶ ጮኸ፡፡ ምክር ቤቱ ያን ጀግና የግዱን እንዲመጣ አደረገውና፣ ሸንጐ መድረክ ላይ ቆሞ እንዲናገር ታዘዘ፡፡ ጀግናውም አሁንም በእልህና በትእቢት ሁሉንም መሳደቡን ቀጠለ፡፡ ህዝቡ በሆታ አስቆመው፡፡ ለፍርድ ይቅረብልን አለ። ምክር ቤቱ ምንም ምርጫ አልነበረውም። ለፍርድ አቀረበው፡፡ በዚያን ዘመን ወንጀለኛ ይቀጣበት በነበረው፤ ከከፍተኛ ተራራ ወደ መሬት ይወርወር፤ የሚል ሀሳብ ቀረበ፡፡ ሆኖም አስተያየት ተደርጐ ቅጣቱ እድሜ ልክ ይሁንለት ተባለና፣ ዘብጥያ ተወረወረ! ህዝቡ በሆታና በዕልልታ መንገዱን ሞላው፡፡
 *   *   *
 ሰዎችን በንግግር እንማርካለን ብለን ብዙ በለፈለፍን ቁጥር ብዙ ከቁጥጥራችን የሚወጡ ነገሮች ይከሰታሉ፡፡ ጠንካራና ልባም ሰዎች ጥቂት ምርጥ ነገሮችን ብቻ በመናገር የሰውን ልብ ይነካሉ፡፡ ስለዚህ ከአንደበታችን በመቆጠብ፣ ትሁት በመሆን፣ ህዝብን ባለመናቅ፣ ለምንናገረው ነገር የቤት- ሥራችንን ጠንቅቀን በመስራትና ጉዳያችንን በማወቅ ነው ለውጥ ለማምጣት የምንችለው፡፡ ከሁሉም በላይ ተአብዮ፣ አገርንና ህዝብን ይጐዳል፡፡ "ከማንም በላይ ነኝ" እና አምባገነንነት የእብሪት ልጆች ናቸው፡፡ ንቀት፣ ሰው-ጤፉነት፣ ሁሉን አውቃለሁ ባይነት፣ ቆይ - አሳይሃለሁ - ባይነት፤ ብቆጣም እመታሻለሁ፤ ብትቆጪም እመታሻለሁ ማለት፤ የማታ ማታ ከላይ የተጠቀሰውን የጦር-ሜዳ ጀግና ዕጣ-ፈንታ የሚያሰጠን መሆኑ አሌ አይባልም፡፡ ከበደ ሚካኤል፤
“ኩራትና ትእቢት፣ የሞሉት አናት
ሰይፍና ጐራዴ፣ የመቱት አንገት
አይገላገሉም እንዲህ በቀላሉ
እመሬት ላይ ወድቀው ሳይንከባለሉ” የሚሉን ለዚህ ነው፡፡
ከልክ ያለፈ ውዳሴና ማሞካሸትም ከጥቅሙ ጉዳቱ ነው የሚያመዝነው፡፡ ተወዳሹ እስኪታዘበን ድረስ ብናሳቅለው ለማንም የማይበጅ ንግግር እንዳቀረብን ነው የሚቆጠረው፡፡ ፀጋዬ ገብረመድህን፤ “ጅላጅል ምላስ ብቻ ናት ማሞካሸት የማይደክማት” የሚለን ለዚህ ነው፡፡ እናስተውል፡፡ ብዙ "እዩኝ እዩኝ ደብቁኝ ደብቁኝ"ን እንደሚያስከትል አንርሳ፡፡ ብዙ በተናገርን ቁጥር አልባሌና ዝቅ የሚያደርጉንን ጥፋቶች ለመስራት በር እንከፍታለን፡፡ ባልዳበረ አእምሮና ባልበሰለ አንደበት ስንቶችን ልናስቀይም እንደምንችል እናጢን፡፡ “እዛም ቤት እሳት አለ” የሚለውን ተረት ከልቦናችን አንለይ፡፡ ከቶውንም "እኔ አውቃለሁ"ን ስንፈክር፣ ሌላውም ያውቃልን አንርሳ፡፡ ባደባንበት ሊደባብን እንደሚችል፣ ደባ ራሱን ስለት ድጉሱን መሆኑን፣ ሥራ ለሰሪው እሾክ ላጣሪው እንደሚሆን አንዘንጋ፡፡ የወላይታው ተረት - “የኛ ቤት ጠማማነት እኛን ይጨርሳል፤ አለ እንጨት” የሚለን ይሄንኑ ነው!



  በብዕር ስሙ “ገሞራው” በመባል የሚታወቀው ኃይሉ ገብረ ዮሐንስ ፣ ሐምሌ 1935 ዓ.ም በደብረ ቅዱስ እስጢፋኖስ ቤተክርስቲያን አካባቢ፣ አዲስ አበባ ተወለደ። አባቱ መሪ ጌታ ገብረ ዮሐንስ ተሰማ፣ እናቱ ወ/ሮ አመለወርቅ ሀብተወልድ ይባላሉ።
የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርቱን ያጠናቀቀው በዳግማዊ ምኒልክ ትምህርት ቤት ሲሆን፣ በቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅና በሰዋሰው ብርሃን ቅዱስ ጳውሎስ መንፈሳዊ ትምህርት ቤት ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን ተከታትሏል። ከዚያም በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ፣ በኢትዮጵያ የቋንቋ ጥናትና የስነ ልሳን ትምህርት በመጀመሪያ ዲግሪ ተመረቀ። ከቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ ከተመረቀ በኋላ በመጀመሪያ ተግባረዕድ ትምህርት ቤት፣ ቀጥሎም በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ መምህራን ማሰልጠኛ ትምህርት ቤት (ኮተቤ) በመምህርነት አገልግሏል።
በ1968 ዓ.ም ባገኘው የነፃ ትምህርት ዕድል ወደ ቻይና ሄዶ በቋንቋና በፊሎዞፊ መስክ ሁለተኛ ዲግሪውን የተቀበለ ሲሆን፤ ወደዚያ የተጓዘበትን ትምህርት ከአጠናቀቀ በኋላ በቻይና ቋንቋና ስነ-ጽሑፍ ላይ ምርምር አደረገ። የቻይና ስነ-ጽሑፍ ነፃነት የሌለው ሆኖ ስለታየው በመንግሥቱና በሥርዓቱ ላይ የፅሑፍ ትችትና ነቀፋ ሰነዘረ። በዚህ ምክንያት ከቻይና ወደ ስዊድን ሄደ። ከዚህ በኋላ ስደተኛ ሆኖ ቀረ።
ኃይሉ፣ እ.ኤ.አ ከ1980 እስከ 2010 በኖርዌይና ስዊድን ሀገሮች በስደት ሲኖር በትርፍ ጊዜው በልዩ ልዩ ጉዳዮች ላይ ከ30 በላይ ጽሑፎችን አስር መጻሕፍትን ለኅትመት አብቅቷል። ከእነዚህም ውስጥ ጥቂቱ የሚከተሉት ናቸው፡፡
1. በረከተ መርገም፡- የግጥም መጽሐፍ ነው። የጻፈውና በንባብ ያስደመጠው ቀ.ኃ.ሥ. ዩኒቨርሲቲ ተማሪ በነበረበት በ1959 ዓ.ም ሲሆን፣ ታትሞ ለንባብ የበቃው ግን በ1966 (ብርናንና ሰላም ማተሚያ ቤት)ነው። በድጋሚ እ.ኤ.አ. የካቲት 1980 ስዊድን አገር ታትሟል።
2. ፍንደቃ፡- በ1968 ዓ.ም ፣ አዲስ አበባ፣ ትንሣኤ ዘጉባዔ ማሚያ ቤት ታተመ።
3. ዜሮ ፊት አውራሪ፡- እ.ኤ.አ. ጥር 1980፣
4. ዛር ነው በሽታዋ:- እ.ኤ.አ. መጋቢት 1981፣
5. በናቴኮ ሴት ነኝ፡- እ.ኤ.አ. የካቲት 1982፣
6. ወይዘሪት ወይዘሮ፡- እ.ኤ.አ ግንቦት 1983.
7. እናትክን በሉልኝ፡- እ.ኤ.አ  ሕዳር 1984.
8. ቆርጠሃት ጣልልኝ፡- እ.ኤ.አ ሰኔ 1985፣
9. የመንጎሌ ጥሪ፡- እ.ኤ.አ. ጥቅምት 1985፣
10. የሽግግር ደባ፡- እ.ኤ.አ. የካቲት 1986፣
(ከተራ ቁጥር 2-10 የተጠቀሱት መጻሕፍት የታተሙት፣ በNina Printing press, Kungsangsvagen  25፣ S-753 23 Uppsala Sweden ማተሚያ ቤት ነው።)
ኃይሉ (ገሞራው)፣ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ቆይታው፣ የኢትዮጵያ ተማሪዎችን እንቅስቃሴ በብዕሩ በማጋጋል የታወቀ ነበር። በዚህም የተነሳ በተደጋጋሚ የእስር ቤት ሰለባ ከመሆኑም በላይ ከዩኒቨርሲቲው እስከ መባረር ደርሶ ነበር። በሕዝቡ፣ በተለይም በዩኒቨርሲቲው ማኅበረሰብ አድናቆት፣ እውቅናና ሽልማት ያገኘበት “በረከተ መርገም” የተባለው ግጥም ነው። በ1960ዎቹ ውስጥ የነበሩት የመንግስት ፀጥታ ሠራተኞችና ፖሊሶች “ባለ መርዛሙ ብዕር” ብለው ይጠሩት እንደነበር ይታወቃል። ከ“መርዛሙ ብዕር” የቀለም ጠብታ ለአብነት እነሆ፡-
“በመንቃት ላይ ባሉ ፍጡራን መካከል፤
ሕይወት የምንለው እንደ ጥሬ እህል፤
በኑሮ ምጣድ ላይ ቢቆላ ቢማሰል፣
የበሰለው ያራል ጥሬው እስኪበስል።
በሰበብ አስባቡ ራስን ለመጥቀም፤
ንብረት ለማደርጀት እያጋነኑ ስም፤
በህግ አመካኝቶ እየተወጡ ቂም፤
ደግሞም ለመፈንጠዝ በማዕዘን ዓለም፤
ጭቆና ባርነት፣ አድልዖና አመጽ፣ እንዲስፋፋ በጣም።
እንዲሆን ከሆነ አስበው መርምረው፣ ስልጣንን የሰሩት፣
ደግሞም አስተዳደር፣ ሕግም ሆነ መንግሥት፤
እነዚያ ጀጁዎች የዋሆቹ ፍጥረት፣
ፕሌቶ አርስቶትል ሁላቸው ሊቃውንት፣
ይህን ግብዝ ሐሳብ፣ ከግብ ሳያደርሱት
በሥራ ላይ ሳይውል ገና ሲወጥኑት፣
ይሻላቸው ነበር፣ አፎቿን ከፋፍታ ብትውጣቸው መሬት”
ኃይሉ፣ ከሚወዳት ሀገሩ ርቆ፣ ብሶቱን ሲሰማለት ከነበረው ወገኑ ተለይቶ፣ ለ35 ዓመታት በቻይና፣ በቀድሞዋ ሶቭየት ኅብረት፣ በኖርዌይና በስዊድን እየተዘዋወረ ሲኖር፣ በርከት ያሉ ጽሑፎችን በግእዝ፣ በአማርኛ፣ በኖርዊጂያንና በስዊድንኛ ቋንቋዎች አበርክቷል።
ይህ ታዋቂ ገጣሚ በሀገራችን የተፈራረቁ የመንግስት ስርዓቶችን አንዱንም ደግፎ አያውቅም። ይልቁንም ባለበት ሀገር ሆኖ በተባ ብዕሩ ሲሄሳቸውና ሲነቅፋቸው ኖሯል።
ኃይሉ (ገሞራው) ባደረበት ፅኑ ሕመም ምክንያት በተወለደ 72 ዓመቱ ጥቅምት 30 ቀን 2007 ዓ.ም ከዚህ ዓለም በሞት ተለየ። በኑዛዜው መሰረት አስክሬኑ ከኖረበት ስዊድን፣ ወደሚወዳት ሀገሩ መጥቶ፣ በደብረ ሰላም ቅዱስ እስጢፋኖስ ቤተ ክርስቲያን ዐረፈ።
(በኢትዮጵያ ደራሲያን ማህበር ከታተመው “ማህደረ ደራስያን" አዲስ መፅሐፍ የተወሰደ)



Page 11 of 516