Administrator

Administrator

Saturday, 02 January 2021 11:11

ሞት ቅጣት ነው እንዴ?

  መደመጥ እንጂ ማዳመጥ ግብሬ አይደለም ብሎ በእብሪት የሚፏልል ከሃዲ፤ የጥፋት ሜዳውን ጨርሶ ገደል ሲገባ ማየት የጥጋብን መጨረሻ አስገራሚ ያደርገዋል፡፡ ጥጋብ ልብ ሲነሳ፣ ጆሮ ለልቦና ዕውነት ማቀበሉን እየተወ፣ ከሃዲዎችን ዳፍንታም እንደሚያደርግ በተደጋጋሚ ተረጋግጧል። በክህደት የሰከረ አዕምሮ መዘዝ በሚያስከትል ዝባዝንኬ ነገር እየተወጠረ የጥፋት ክንድ ሲበረታ፣ ፈጥኖ የሚመጣው ውድቀት መሆኑንም ዓለም እልፍ አዕላፍ ጊዜ ተመልክቷል፡፡
ውድቀት በውርደት ሲታጀብና ክህደት ሲታከልበት ደግሞ ቅሌት በአደባባይ ገሀድ ይወጣል። የዚህን ዕውነትነት ለማረጋገጥ ከትህነግ ጁንታ ወዲያ ማመሳከሪያ መፈለግ አያሻም።
ጁንታው ገና ከፍጥረቱ የተንጋደደ በመሆኑ ከአጋንንት መንገድ በጊዜ መውጣት ተስኖት በጥፋት ሲባዝን የኖረበት የሴራ ዕድሜ አብቅቶ እንጦሮጦስ ቢወርድም፣ ክህደቱን ይቅር የሚል ሰውና ሰውነት አይኖርም፡፡ በሴራና በዝርፊያ የጠበደለ ጁንታ፣ ከአገር ትከሻ ላይ ሲወርድ፣ አንገት ቀና እያለ የእፎይታ ትንፋሽ ሠማይ ምድሩን ቢያወድም፣ በየማዕዘኑ ያፈሰሰው የንፁሃን ደም ቦይ እየሠራና ለግፍ ማስረጃ የሚሆን ደለል እየተወ የወረደበት ጥፋት የታሪክ ጉድፍ እንደሆነ ይኖራል፡፡ የዘረፈውን ሀብት ዓይነትና መጠን ለማስላት ቁጥር ከትሪሊዮን የዘለለና ለሁሉም ተግባቦት የማይመች አቅም ባይኖረውም ቅሉ አግበስባሽነቱ ሊደበቅ አይችልም፡፡
ታሪክ የከሃዲውን የዘመናት ሴራ በቅጡ ለማንበብ ጊዜ ቢወስድበትም፣ በሚዛኑ በሚያስቀምጠው ጊዜ፣ ዓለምን ጉድ የሚያሰኝ መሠሪ ድርጊቱ እየተጎለጎለ ገና ይወጣል፡፡
አገርና ህዝብ ጠል በሆነ እሳቤውና ድርጊቱ አገር የመራበት አበቅቴም፣ የመጀመሪያው የምድር ጉድ ሊያደርገው እንደሚችል ታዛቢዎች ይናገራሉ፡፡ የክህደቱ ዓይነትና መጠን ለምድር መምረሩ ደግሞ ከምንም የባሰ ሆኗል፡፡ ህዝብን እየፈጀና እያስፈጀ፣ ታሪክን እያደበዘዘና እየፋቀ፣ አገር ማፍረስን ግብ አድርጎ ቀንና ሌሊት የሚያሴር ብልሹ ቡድን፣ አገር እመምራት መንበር ላይ ያን ያህል ጊዜ ተጎልቶ መቆየቱ ጉድ ካላሰኘ፣ ጉድ የሚያሰኝ ነገር የለም ወደሚል ይወስዳል፡፡
ባገሩ ሠማይ ሥር በወገኑ መሃል የድካም ውሎውን በእንቅልፍ ተሻግሮ የአገር ጋሻነት ክቡር ሥራውን ማለዳ ሊቀጥል የነበረን ጀግና፣ ነግቶለት ለአዲስ ቀን ሳይበቃ ለአሞራ መዳረግ ከክህደትም በላይ የሆነ አረመኔያዊ ድርጊት ነው፡፡ ከዚሁ የተነሳ ኢትዮጵያውያን እናቶች ውስጣቸው በሃዘን እየተገመሰ ሳግ ይተናነቃቸዋል እንጂ የክህደቱን ክፋት እንዲህ ነው ብለው የሚገልጹበት ቃል አላገኙለትም፡፡
ታሪክ በረጅም ጉዞው ውስጥ ለሰው ልጅ ያላሳየው ክህደት ሲከሰት ቋንቋ የመግለፅ አቅም ቢያጥረው አይገርምም፡፡ ቋንቋ እሾትንና ድርጊትን መግለጫ መማሪያ እስከሆነ ድረስ ከዚህ ቀደም እንኳንስ ሊደረግ ሊታሰብ የማይችል ሰይጣናዊ ክህደት ሲፈጸም፣ የመግለፅ አቅመቢስ ሆነ ማለት አገር የተካደችበትንና የተመታችበትን በትር ልክ አለመረዳት ይሆናል፡፡ ኢትዮጵያ የራሷ ልጆች የአጋንንት ባለሟል ሆነው፣ ክንዷ እንዲዝልና አጥሯ እንዲፈርስ ያደርጋሉ፣ ፃዕዳ ታሪኳ ጥላሸት እየተደፋበት ጥቀርሻ ይለብሳል፣ ክህደት ባሰከረው አራሙቻ ዳዋ የመልበስ አደጋ ይደቀንባታል ተብሎ አይታሰብም ነበር፡፡
ይሁንና አገርና ህዝብ ጠል ከሆነና በሴራ ከተሸበበ ድፍርስ አዕምሮ ሰው-ጠቀም ውጤት መጠበቅ ዘበት ነበር፡፡ የትህነግ ጁንታም  የዚሁ ልክፍተኛ ሆኖ ዕድሜ ልኩን ናውዟል፡፡ ሠላም እርሙ ስለሆነ ቃሉን መስማት አይሻም ነበር። የሞትና የውድመት ዜና የዙሪያ ገባውን አየር ካላሞቀው ህመም የሚበረታበት በሽተኛ ነበር፡፡ ለዚህም ነው ጁንታው ለሠላም የቆሙ ትላልቆች ጫማው ሥር ወድቀው ሲለምኑት ትናንሽ የመሰሉት። “ሠላም ከሌለበት እየመጣችሁ ሠላሜን አትንሱኝ” እያሉ ልክ በሌለው መታበይ የተኮፈሰውም ክህደትን በመተማመን ነበር፡፡ አዎ! ጁንታውማ አገራችንን አፍርሶ፣ አገራቸውን ወዳላፈረሱ የመሰደድ ዘግናኝ ውርደት ደግሶልን ነበር፡፡ ሆኖም እብሪት ወደ ትቢያነት ሲቀየር የነገሮች ፍጥነት አስገራሚ ሆኗል፡፡
ሌላው ደግሞ ሞት ለነዚህ እኩያን ተመጣጣኝ ቅጣት ይሆናል ብሎ ማመን ፍርደ ገምድልነት መሆኑ ነው፡፡ ዕድሜ ልካቸውን ሴራና ክህደት ያነወዛቸው፣ ሃሣባቸው ያረጠና ውሏቸው የጀዘበ አጁዛዎች፣ በሞት ቢቀጡ ምንም  እንዳልሆኑ  ይቆጠራል እንጂ ብይን ነው ሊባል አይችልም፡፡
የምር እንነጋገር ከተባለ፣ ሁሉም የሚሞተውን ሞት፣ አገር ለገደሉ ከሃዲዎች ቅጣት ነው ቢባል ፌዝ ይሆናል፡፡ የላይ ቤቱን የሲኦል ቅጣት ታሳቢ በማድረግ ከሆነ፣ ምድር ላይ ላጠፉትና ምድርን ላጠፋት ቅጣት የሚሆን ብይን ነው የአገር እሾት፡፡
ለማንኛውም እንደ ጁንታው ክህደት፤ ግፍ የተስተናገደባት ምድር፣ እሳተ ገሞራ አለመትፋቷና የህዝብ ቁጣ ረመጥ ሆኖ ጁንታውን በማቃጠል ብቻ ማብቃቱ፣ ትዕግሥት የተወራረሰበት አገር መሆኑን ያሳያል፡፡


         በ2020 የፈረንጆች አመት በአለም ዙሪያ በፖለቲካው፣ ኢኮኖሚውና ማህበራዊው ዘርፍ የተከሰቱ ቁልፍ ጉዳዮችን መራርጠው የቃኙት መገናኛ ብዙሃኑ፣ “የአመቱ የአለማችን ዋነኛ ጉዳይ ምን ነበር?” ለሚለው ጥያቄ እንደ ዘንድሮ በአንድ ድምጽ ተመሳሳይ መልስ ሰጥተው እንደማያውቁ ተነግሯል - “ኮሮና”፡፡
አለማችን ከምንም ነገር በላይ በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ሳቢያ ከዳር እስከ ዳር በቀውስ እየተናጠች በጭንቅ ውስጥ ሆና በሸኘችው 2020 ከተፈጸሙት ሌሎች እጅግ በርካታ አሳዛኝና አስደሳች፣ ተስፋ ሰጪና ተስፋ አስቆራጭ፣ አስጨናቂና አዝናኝ ጉልህ ክስተቶችና ሁነቶች መካከል፣ መገናኛ ብዙሃን በቀዳሚነት የጠቀሷቸውን መራርጠን እነሆ ብለናል!

ኮሮና ቫይረስ
የጎርጎሪሳውያንን የዘመን አቆጣጠር የሚከተሉ የአለማችን አገራት፣ አዲሱን አመት 2020፤ በርችትና በፈንጠዝያ በመቀበል ላይ ሳሉ፣ ከወደ ቻይና እንደዋዛ ለተሰማው ነገር እምብዛም ጆሮ የሰጠው አልነበረም። የተቀረው አለም በቻይናዋ ሁዋን ግዛት የታየው እንግዳ ጉንፋን መሰል ህመም ጉዳይ፣ የሁዋንና የቻይና ጉዳይ ብቻ እንዳልሆነ በቅጡ ይረዳና ይደነግጥ ዘንድ ወራት መፈራረቅ ነበረባቸው፡፡
የአለም የጤና ድርጅት ጉዳዩን ሲያድበሰብስ ቆይቶ፣ መጋቢት ወር ላይ ኮሮና ቫይረስ አለማቀፍ ወረርሽኝ መሆኑን ማወጁንና ድንበር ሳያግደው በመላው አለም መሰራጨቱን፣ በቫይረሱ የሚያዙና ለሞት የሚዳረጉ ሰዎች ቁጥር ነጋ ጠባ ማሻቀቡን ተከትሎ ግን፣ አገራት ከምንም ነገር በላይ ኮሮናን ዋነኛ አጀንዳቸው ማድረጋቸውና ድንበር ከመዝጋት አንስቶ ወሳኝ እርምጃዎችን ለመውሰድ መጣደፋቸው አልቀረም፡፡  
ቀን ከቀን እየተስፋፋ የአለምን ንግድና ኢኮኖሚ ክፉኛ እያናጋና በቀውስ ማዕበል እየናጠ ከፍተኛ ጥፋት ማድረሱን የቀጠለው የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ፣ ድሃና ሃያላን ብሎ ሳይለይ የአለም አገራትን በማዳረስ፣ ከ80 ሚሊዮን በላይ ሰዎችን አጥቅቶ ከ1.7 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑትን ደግሞ ለህልፈተ ህይወት የዳረገበት ክፉ አመት ነበር - 2020።

ከፖለቲካው ጎራ
በአሜሪካ የምርጫ ታሪክ ታይተው የማይታወቁ አዳዲስ ክስተቶችና ውዝግቦች የተስተናገዱበትና የባይደንን እና የትራምፕን ትንቅንቅ አለም በግርምትና በትኩረት የተከታተለበት የ2020 የአሜሪካ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ፣ ከአመቱ አይረሴ ፖለቲካዊ ክስተቶች መካከል አንዱ ሆኖ ማለፉን መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል፡፡
አንዳቸው በሌላኛቸው ምርቶች ላይ ተራ በተራ ከፍተኛ ቀረጥ በመጣልና የንግድ ማዕቀብ በማድረግ አመቱን የገፉት የአሜሪካና የቻይና ውጥረት ከአመቱ አነጋጋሪ ጉዳዮች አንዱ ሲሆን፣ እንግሊዝ አመታትን ከፈጀ ድርድር በኋላ ከአውሮፓ ህብረት አባልነቷ መውጣቷም ሌላኛው የአመቱ ጉልህ ክስተት ነው፡፡
የፈረንጆች አዲስ አመት 2020 በጠባ በሶስተኛው ቀን ኢራን በጀግንነቱ የምትኮራበትና የምትመካበት ቁልፍ የጦር መሪዋ ጄኔራል ቃሲም ሶሊማኒ፣ ባግዳድ ውስጥ ከአሜሪካ በተፈጸመበት የድሮን ጥቃት መገደሉንና ቴህራን የአጸፋ የበቀል እርምጃ እወስዳለሁ ብላ ከመዛት አልፋ ከቀናት በኋላ የዩክሬንን የመንገደኞች አውሮፕላን በስህተት መትታ መጣሏን፣ በዚህም 176 ሰዎችን ለሞት መዳረጓንና በአገራቱ መካከል ውጥረት መካረሩን ተከትሎ፣ “3ኛው የአለም ጦርነት ሊጀመር ነው” የሚል ስጋት መፈጠሩም ከአመቱ ተጠቃሽ የፖለቲካ ትኩሳቶች አንዱ ነበር፡፡
ፕሬዚዳንት ትራምፕን ከስልጣን ለማንሳት (ኢምፒች ለማድረግ) የተጀመረው ሙከራ ከጫፍ ደርሶ የከሸፈበት 2020፣ የሰሜን ኮርያው ፕሬዚዳንት ኪም ጁንግ ኡን ከአደባባይም ሆነ ከቴሌቪዥን መስኮት ራቅ ብለው መሰንበታቸውን ተከትሎ፣ ከእስያ አልፎ ወደተቀረው አለም የተናፈሰው #ሰውዬው ከዚህ አለም በሞት ተለይተዋል# የሚል ድንገተኛ መረጃ ለሁለት ሳምንታት ያህል ሲያነጋግር ቆይቶ፣ ንፋስ ያመጣው ወሬ መሆኑ የተረጋገጠበት አመትም ነበር፡፡

ንግድና ኢኮኖሚ
ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ የንግድ ግንኙነት ክፉኛ የተስተጓጎለበትና በርካታ ኩባንያዎች ስራ ለመፍታት የተገደዱበት የፈረንጆች አመት 2020፣ የአለማችን ኢኮኖሚ እድገት በ4.4 በመቶ ያህል የቀነሰበት እንደሆነ አለማቀፉ የገንዘብ ተቋም ያስታወቀበት የቀውስ አመት ሲሆን፣ አለማችን በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ሳቢያ በመጪዎቹ አምስት አመታት፣ በድምሩ 28 ትሪሊዮን ዶላር ያህል እንደምታጣም አስታውቋል፡፡
ከኮሮና ጋር በተያያዘ ከ150 በላይ አገራት የጉዞ እገዳዎችንና የእንቅስቃሴ ገደቦችን በጣሉበት ያለፈው የፈረንጆች አመት 2020፣ የቱሪዝም መስኩን ጨምሮ የተለያዩ የኢኮኖሚው መስክ እንቅስቃሴዎች በእጅጉ መስተጓጎላቸውንና በቢሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችም ከስራ ገበታቸው መፈናቀላቸውን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ አመቱ ለነዳጅ አምራች አገራት ወይም አምራች ኩባንያዎች መልካም እንዳልነበር የሚያስታውሱ ዘገባዎች፣ የነዳጅ ፍላጎት በከፍተኛ ሁኔታ መቀነሱን ተከትሎ በአንዳንድ አገራት የነዳጅ ዋጋ አሽቆልቁሎ እንደነበርም ይገልጻሉ፡፡
በርካታ የአለማችን ግዙፍ ኩባንያዎች ለኪሳራ በተዳረጉበትና ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰራተኞቻቸውን ባሰናበቱበት ያለፈው አመት፣ የመድሃኒት አምራቾችንና የቴክኖሎጂው ዘርፍ ኩባንያዎችን ጨምሮ አንዳንድ ኩባንያዎች ግን በተለየ መልኩ ጠቀም ያለ ገቢ ያገኙበት እንደነበር የሚያስታውሱ ዘገባዎች፤ አፕል፣ ማይክሮሶፍት፣ አማዞን፣ አልፋቤትና ፌስቡክ በአመቱ በድምሩ 12 ትሪሊዮን ዶላር ያህል ተጨማሪ ሃብት ማፍራታቸውንም ለአብነት ያነሳሉ፡፡

የተቃውሞ ንፋስ
በመጋቢት ወር መጨረሻ ላይ በነጭ አሜሪካውያን ፖሊሶች መንገድ ላይ ጭካኔ በተሞላበትና በአሰቃቂ ሁኔታ የተገደለው የ46 አመቱ አፍሪካ አሜሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ ጉዳይ፣ መላ አሜሪካን በተቃውሞ ማዕበል ከማጥለቅለቅ አልፎ “ብላክ ላይቭስ ማተር” ለተሰኘው አለማቀፍ የጸረ-ዘረኝነትና የቀለም መድልዖ ንቅናቄ መፈጠር ሰበብ የሆነ የአመቱ አነጋጋሪ ክስተት ነበር፡፡
አምባገነን አገዛዝ ያንገሸገሻቸው እንዲሁም ነጻና ፍትሃዊ ምርጫ የናፈቃቸው ቤላሩሳውያን አደባባይ ወጥተው ጎዳናዎችን ያጥለቀለቁበት ተቃውሞ፣ ለወራት የዘለቀው የሆንግ ኮንግ ተቃውሞ፣ በቬንዙዌላው ፕሬዚድንት ኒኮላስ ማዱሮ ላይ ያነጣጠረው የአደባባይ ተቃውሞና በህንድ አዲሱ የዜግነት ህግ የቀሰቀሰው ተቃውሞ በአመቱ በተለያዩ የአለማችን አገራት ከታዩ በርካታ የተቃውሞ እንቅስቃሴዎች መካከል የሚጠቀሱ ናቸው፡፡  
ባለፉት 12 ወራት ከኮሮና ቫይረስ የእንቅስቃሴ ገደቦችና ሌሎች እገዳዎች ጋር በተያያዘ ተቃውሞዎች ከተቀሰቀሱባቸው የአለማችን አገራት መካከልም፣ ቦሊቪያ፣ እስራኤል፣ ደቡብ አፍሪካ፣ ሰርቢያ፣ ኡጋንዳ፣ ብራዚልና ማላዊ ይገኙበታል፡፡

የተለያዩ አደጋዎች
ክርስቲያን ኤይድ የተባለው አለማቀፍ ግብረ ሰናይ ተቋም ያወጣውን አመታዊ ሪፖርት ጠቅሶ ዘ ጋርዲያን እንደዘገበው፣ በ2020 የፈረንጆች አመት በተለያዩ የአለማችን አገራት የተከሰቱት ዘጠኙ እጅግ አደገኛ የተፈጥሮ አደጋዎች እያንዳንዳቸው 5 ቢሊዮን ዶላር የሚደርስ ጥፋት አስከትለዋል፡፡
ምስራቅ አፍሪካን ክፉኛ ሲያስጨንቅ የከረመውና 8.5 ቢሊዮን ዶላር የሚደርስ ጥፋት ያስከተለው የበረሃ አንበጣ መንጋ፣ በአሜሪካዎቹ ግዛቶች ካሊፎርኒያ፣ ኦሪገንና ዋሽንግተን ተከስተው ከ5 ሚሊዮን ሄክታር በላይ ደን ያወደሙት እሳቶች እንዲሁም በአውስትራሊያ የተከሰቱትና ከአንድ ቢሊዮን በላይ የዱር እንስሳትን ለሞት የዳረጉት የደን ቃጠሎዎችም በአመቱ ከተከሰቱ እጅግ አደገኛ የተፈጥሮ አደጋዎች መካከል ይገኙበታል፡፡
በፓኪስታን ከ410 በላይ ሰዎችን፣ በደቡብ ሱዳን ደግሞ 138 ሰዎችን የገደለውና በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎችን ተጎጂ ያደረገው የወንዝ ሙላትና ሃይለኛ ዝናብ ያስከተለው የጎርፍ አደጋም፣ ከፍተኛ ጉዳት ካደረሱ የአመቱ የተፈጥሮ አደጋዎች ተርታ እንደሚሰለፉ ተነግሯል፡፡
በአመቱ በመላው አለም ከተከሰቱት አስደንጋጭ አደጋዎች መካከል፣ በነሃሴ ወር መጀመሪያ ላይ በሊባኖስ መዲና ቤሩት የተከሰተውና ከ200 በላይ ሰዎችን ለሞት፣ 6 ሺህ 500 ያህል ሰዎችን  ለመቁሰል አደጋ የዳረገውና ከ300 ሺህ በላይ ሰዎችን ከመኖሪያቸው ያፈናቀለው አሰቃቂ ከባድ ፍንዳታ አንዱ ነበር፡፡
ሌሎች ጉዳዮች
ብዙዎች ለኪሳራ የተዳረጉበት ያለፈው አመት ለአማዞን ኩባንያ መስራች አሜሪካዊ ቢሊየነር ጄፍ ቤዞስ የበዛ ትርፍ ያካበተበትና ታሪክ የሰራበት ልዩ አመት ነበር፡፡ የኩባንያቸው አማዞን የአክሲዮን ዋጋ በአንድ ቀን በ2 በመቶ መጨመሩን ተከትሎ አጠቃላይ የተጣራ ሃብታቸው 204.6 ቢሊዮን ዶላር የደረሰላቸው የ56 አመቱ የአለማችን ቁጥር አንድ ቢሊየነር ጄፍ ቤዞስ፣ ከ200 ቢሊዮን ዶላር በላይ የተጣራ ሃብት በማፍራት በአለማችን ታሪክ የመጀመሪያው ባለጸጋ በመሆን አዲስ ታሪክ የሰሩት፣ ብዙዎች በኪሳራ በተመቱበት ያለፈው የፈረንጆች አመት 2020 ነበር፡፡
የአለማችንን ከተሞች የኑሮ ውድነት ሁኔታ በመገምገም በየአመቱ ሪፖርቱን ይፋ የሚያደርገው ዘ ኢኮኖሚስት መጽሄት በበኩሉ፣ የስዊዘርላንዷ ዙሪክ፣ የፈረንሳዩዋ ፓሪስና የቻይናዋ ሆንግ ኮንግ የአመቱ የአለማችን እጅግ ውድ ከተሞች መሆናቸውን አስታውቋል፡፡
በቴክኖሎጂው ዘርፍ ከሚጠቀሱ የአመቱ ጉልህ አለማቀፍ ክስተቶች መካከልም፣ የእንግሊዙ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ ለንደን፣ ተመራማሪዎች በአለማችን የኢንተርኔት ፍጥነት ያስመዘገቡት አዲስ የአለም ክብረ ወሰን አንዱ ሲሆን፣ በአንድ ሰከንድ 178 ቴራባይት መጠን ያለው መረጃ ማስተላለፍ የሚያስችለው ይህ አዲስ የምርምር ውጤት፣ ከዚህ በፊት በክብረ ወሰንነት ተይዞ ከነበረው የኢንተርኔት ፍጥነት በ20 በመቶ ያህል እንደሚበልጥ ተነግሯል፡፡
በ2020 በተለያዩ የሙያ መስኮች ታዋቂነትን ያተረፉ ከዚህ አለም በሞት የተለዩ የአለማችን ዝነኞችን ገቢ ይፋ ያደረገው ታዋቂው ፎርብስ መጽሄት፣ እውቁ የፖፕ ሙዚቃ አቀንቃኝ ማይክል ጃክሰን በ48 ሚሊዮን ዶላር ገቢ 1ኛ ደረጃን መያዙን ከሳምንታት በፊት አስታውቋል።
አመቱ ሊጠናቀቅ የአንድ ሳምንት ጊዜ ብቻ ሲቀረው አለማቀፉ የጋዜጠኞች መብት ተሟጋች ድርጅት ሲፒጄ ይፋ ያደረገው ሌላ መረጃ ደግሞ፣ 2020 በመላው አለም ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ጋዜጠኞች የታሰሩበት እንደነበርና በአለም ዙሪያ በድምሩ ከ274 በላይ ጋዜጠኞች በስራ ገበታቸው ላይ ሳሉ ለእስር እንደተዳረጉ የሚያስታውስ ነው፡፡

Saturday, 02 January 2021 10:48

ሀገር ሲያረጅ ጃርት ያፈራል

 ከእለታት አንድ ቀን የሀገራችን ገጣሚ  እንዲህ ብሎ ገጥሞ ነበር።
ሚሚዬንም ጠየኳት፡-
ሁልጊዜ አረንጓዴ ለምለም ፍቅር አለ  
ትወጃለሽ ሚሚ ይህን የመሰለ?
ወይስ ያዝ ለቀቅ
ጭልጥ አንዴ መጥቶ
አፍ ጠራርጎ መሄድ ያገኙትን በልቶ
ሚሚዬ እንዲህ አለች፡-
ሳስቃ መለሰች
“የምን እኝኝ ነው እድሜ ልክ ከአንድ
ቋሚ ፍቅር  ይቅር ለብ ለብ እናርገው
ፍቅሯ ለብ ለብ
ትምህርቷ ለብ ለብ
እውቀቷ ለብ ለብ
ነገር ዓለሟ ግልብ
እንዴት ይበስል ይሆን እሳት ያልገባው ልብ?
*   *   *
ሁሉንም ነገር ለብ ለብ አድርገን አንችለውም፤ ጠለቅና ጠበቅ ማለት አለብን። ቢያንስ ታሪክና ባህል ያለን ህዝቦች ነን። ማንም ወራሪ ይወረን ዘንድ እድል የለውም።  ድህነት የኛው ነው። ጠላት ድህነትን ወሮ ምን ያገኛል።
ከሰሞኑ ተስፋዬ ገሰሰን ያህል ታላቅ ሰው አጥተናል። በኛ ስሜት ባንዲራችን ዝቅ ብሎ ብንሸኘው በወደድን፤ የሀገር ባንዲራ ነውና! ስለምናውቃቸው ሰዎች ልብ ለልብ እንወያይ፣ ልብ ለልብ እንተያይ፣ ልብ ለልብ እንተዋወቅ፡፡ መጀመሪያ ግን እንወቅ፡፡ ለፍቅርና ለእውቀት ቅድሚያ ያልሰጠ፣. ህይወትን ማሸነፊያውን መንገድ አያውቅም።
ደራሲ አፈወርቅ ገ/ኢየሱስ በአፄ ምንይልክ መጽሐፋቸው፤ አንድ ጎራዴ ያሟቀለና የመሸበት ደበንአንሳ ያሟቀለ እከካም ወታደር፣ በባላገሩ ልጅ ተሰሪ ገብቶ፣ የዚያን ባላገር ውብ ልጅ አየ። ከዚያም #ይህቺ እህትህ ስንት አመቷ ነው?# ሲል ጠየቀው፡፡ ባላገሩም እድሜዋን ተናገረ። ያም ቅማላም ወታደር ሚስቱን ይዞበት አደረ። ባላገሩም ፡-
“በሀገር እኖር ብዬ”
ልጅ አሳድግ ብዬ
ከብት እነዳ ብዬ
ከሰው እኖር ብዬ
ለባሻ ዳርኩለት ሚስቴን እቴን ብዬ -- አለ ይባላል።
ይህ አይነቱ ሁኔታ ዛሬ ባለመኖሩ ፈጣሪን ማመስገን ይገባናል።  በጥንቱ መግለጫ፤ በጫጫታ የፈረሰች ሀገር ብትኖር  የመጽሐፍ ቅዱሷ ኢያሪኮ ብቻ ናት ተብሎ ነበር። አብዮታዊ ኢትዮጵያ እንጂ የምትፈርስ ኢያሪኮ የለንም። ተብሎም ነበር።
እኛ ደግሞ #በጅብ ጅማት የተሰራ ክራር ቅኝቱ ልብላው ልብላው ነው። ከአህያ ቆዳ የተሰራ ግድግዳ  ጅብ የጮኸ እለት ይፈርሳል; ብለናል። በሃይል አንመን፤ እያንዳንዱ ጠመንጃ ያዥ ተረኛ ነብሰ ገዳይ መሆኑን አንርሳ፤ የሚያኖረን ፍቅርና አንድነት እንጂ ፀብ አይደለም።
የመንገዶች መብዛት ጥሩ እግረኛን አያመጣም። ወሳኙ ሰው ላይ መስራት ነው። ለዚህ ደግሞ መልካምና ደግ መንግስት ያሻናል። መልካምና ደግ መንግስት ደግሞ የታታሪና ለመብቱ የሚታገል ህዝብ ውጤት ነው። ሲዛነፍ የሚያቃናው፣ ሲቃና የሚያጠናክረው ሕዝብ ያስፈልገዋል። ተቆጣጣሪ የሌለው መንግስት ነጻ የሆነ መንግስት ብቻ ሳይሆን፣ ማን አለብኝ የሚል መንግስት ሊሆን ስለሚችል ወደ አምባገነንነት ሊያደላ ይችላል።
ስለዚህም ልጆቻችንን አስተምረንና አጠንክረን መንግስትን የሚቆጣጠሩ ኃይሎች ማድረግ አለብን። እንዲህ ያሉ ልጆች ያሏት ሀገር፣ የታደለችና የታጠረች የማትደፈር ሀገር ትሆናለች።

     በ760 ሚሊዮን ብር የተፈረመ ካፒታል የሚቋቋመው አሃዱ ባንክ ዛሬ በጊዮን ሆቴል መስራች ጉባኤውን ያካሂዳል፡፡
የካቲት 14 ቀን 2012 ዓ.ም ከብሔራዊ ባንክ የመመስረቻ ፍቃድ አግኝቶ በአክስዮን ሽያጭና የምስረታ ሂደት ላይ የቆየው አሃዱ ባንክ፤ በ760 ሚሊዮን ብር የተፈረመ ካፒታልና በ540 ሚሊዮን ብር የተከፈለ ካፒታል ዛሬ በይፋ እንደሚቋቋም የአደራጅ ኮሚቴው ሰብሳቢ ኢ/ር ጥጋቡ ሃይለየሱስ ለአዲስ አድማስ ጠቁመዋል፡፡
10 ሺህ 5 መቶ ኢትዮጵያውያንና 190 ትውልደ ኢትዮጵያውያን መስራች የሆኑበት አሀዱ ባንክ፤ በ2025 በኢትዮጵያ የባንክ ዘርፍ መሪ ሆኖ ለመውጣት ግብ አስቀምጦ የተመሰረተ ነው ተብሏል።
አሀዱ በባንክ ኢንዱስትሪው ብቁ የባንክ ባለሙያዎች ለማፍራት በዋናነት አነስተኛና መካከለኛ ኢንዱስትሪ ለመደገፍ አልሞ፣ የተቋቋመ መሆኑንም ተመልክቷል፡፡
በዋናነት ማኑፋክቸሪንግ፣ አግሮ ፕሮሰሲንግ በውጭ ንግድ ዘርፍ ከተሰማሩ አካላት ጋርም የመስራት አላማ እንዳለውም ተገልጿል፡፡

Ethiopian police have arrested a Reuters cameraman at his home in Addis Ababa last week and
have kept him in custody without charge, the international news agency said while condemning
the arrest that came two weeks after the beating of its photographer by Ethiopian police.
Kumerra Gemechu, 40, was handcuffed and taken away in front of his family last Thursday by
10 armed federal police officers who did not give a reason for his arrest, Reuters said in a
statement on Monday.
 “Kumerra is part of a Reuters team that reports from Ethiopia in a fair, independent and
unbiased way. Kumerra’s work demonstrates his professionalism and impartiality, and we are
aware of no basis for his detention,” Stephen Adler, editor in chief of the news agency, said in
the statement.
“Journalists must be allowed to report the news in the public interest without fear of harassment
or harm, wherever they are. We will not rest until Kumerra is freed.”
At a brief court hearing on Friday, where no lawyer was present, a judge ordered Kumerra’s
detention for a further 14 days to give police time to investigate, Reuters cited his family as
saying.
Police also confiscated Kumerra’s phone, a computer, flash drives and papers, according to the
family.
Kumerra’s arrest follows government pressure on some journalists working for international
news outlets who have covered the conflict in Ethiopia’s Tigray region, where government
forces have been battling the former ruling party, the Tigray People’s Liberation Front (TPLF).
Kumerra covered the Tigray conflict, but Reuters was unable to determine whether his arrest was
connected to his work.
Reuters said government officials did not respond to questions about whether his coverage was at
issue.
On December 16, Reuters photographer Tiksa Negeri was beaten by two Ethiopian federal police
officers.
Ethiopia’s media authority, the Ethiopian Broadcasting Authority, accused Reuters and other
international media outlets of “false” and “unbalanced” coverage of the fighting in Tigray in a
November 23 statement on its Facebook page.
“We stand by our reporting on the conflict in the Tigray region and will continue to report on
Ethiopia with integrity, independence, and freedom from bias, as we do all around the world,”
Reuters said in a separate statement.
The New York-based Committee to Protect Journalists (CPJ) said Kumerra’s detention was “the
latest example of how press freedom is fast eroding under Prime Minister Abiy Ahmed after a
short-lived hope of reform”.
CPJ said there were at least seven journalists in custody in Ethiopia for their work when the
organisation carried out its annual census of jailed journalists on December 1.
Five of those arrests took place after the Tigray fighting broke out on November 4, it added.
Thousands of people are believed to have been killed and about 950,000 displaced in the month-
long conflict.

    The government says it is now in control of the restive region, but it tightly controls access and
    some areas still do not have mobile phone coverage.
    (Source : Al Jazeera, 28 Dec 2020)








 ከእለታት አንድ ቀን አንድ የንጉስ አጫዋች፣ ንጉሱንና ንግስቲቱን
እያጫወተ ሳለ፣ መልአከ ሞት መጥቶ ትኩር ብሎ ተመልክቶት አለፈ።
ድንክዬው የንጉስ አጫዋች በጣም ተጨነቀ።
ንጉስና ንግስቲቱ ባረፉበት አልጋቸው ላይ መኝታ ቤታቸውን ለሄዶ
አንኳኳ።
“ማነው” አለች ንግስቲቱ
“እኔ የንጉስ አጫዋቹ ድንክዬ ነኝ”
“ምን ቸግሮህ ነው” ግባና አስረዳን ? ? ?
“ንጉስ ሆይ፤ በሰላም እርስዎን እያጫወትኩ በነበርኩበት ሰዓት፤ መልአከ
ሞት መጥቶ ትኩር ብሎ አየኝ፡፡ ምን አጠፋሁ አማልዱኝ ንጉስ ሆይ?”
“ግዴለም ለጊዜው ወደ ህንድ ሀገር እንልክሃለን፤ አይዞህ እዚያ
ትሰነብታለህ”
“እሺ ንጉስ ሆይ” ብሎ ተሰናበተ
በነጋታው ወደ ህንድ ተላከ።
ንጉሱ እንደምንም ተጣጥረው ጸልየው፣ መልአከ ሞት ተገለጠላቸው።
ከዚያም
“ምን ልርዳዎት አላቸው”
“ልጄን አጫዋቼን ምን አጥፍቶ ነው መጥተህ ትኩር ብለህ ያየኸው?”
ሲሉ ጠየቁት፡፡ መልአከ ሞትም፡-
“ንጉስ ሆይ፤ እኔ ከአምላክ የታዘዝኩት ከህንድ አ ምጣው ተብዬ ነው፤
ኢየሩሳሌም ምን ያደርጋል ብዬ እኮ ነው” አለ።
* * *
ያለ ጥርጥር የተፃፈው ተፈጽሟል። መልአከ ሞትም ያንን አጫዋች ከህንድ
ሄዶ ወስዶታል ማለት ነው።
ምንም ቢሆን የ ተፃፈ ነ ገር ከመሆን አ ይዘልም። መ ቼም ቢሆን መ ቼም
እጣ ፈ ንታን ማ ለፍ የ ማይሆን መ ፍረምረም ነ ው። ጥ ብቁ ደ ራሲ ከ በደ
ሚካኤል፡፡
“እንዲሁም በዓለም ላይ አለ አንዳንድ ለነገር
በዚህ ቢሉ በዚያ ከመሆን የማይቀር”
ያሉት ይሄንኑ ሲያፀኸዩ ነው።
ሮበርት ብራውን የተባለው ገጣሚ እንዳለውም፡-
“ደሞም ማወቅ ማለት…ከውጭ ያለውን ሄዶ ከመፈለግ
ከውስጥ የበራውን እንዲወጣ ማድረግ” ይህ ንግግር ያባት ነው።
የሚጠብቀን ትግል እጅግ ሰፊና ከባድ ነው፡-
ከቀሳፊው ከኮረና ጋር ትግል !
ከትምህርት ውድቀት ጋር ትግል !
ከማህበራዊ ምስቅልቅል ጋር ትግል!
ከኢኮኖሚ ድቀት ጋር ትግል!
ልምድ ከሌለው ፖለቲከኛ ጋር ትግል!
ከውስጥና ከውጭ ወራሪ ጋር ትግል!
ከሙስና ጋር ትግል ወዘተ!
በተለይ ወጣቱ ላይ ካልተሰራና የስራ ዝግጁነቱ በአግባቡ ካልተደራጀ ዳግም ወደ ትናንትናዎቹ ተዋንያን መመለስ ግድ ይሆናል። ስለዚህ የወጣቱን
እውቀትና ንቃተ ህሊና ማሳደግ መሰረታዊ አቅም እንደሚፈጥር ያለአንዳች ዝንጋታ ትኩረት ሊደረግበት የሚገባ ተግባር ነው። ያልዘራነውን አናጭድም
ያላመረትነው አናፍስም ሁሉም ከባድ ጥረትና ትጋት የሚጠይቅ መራራ ትግል ነው። ሌላው ለኢኮኖሚው የሚሰጠው ትኩረት ማለት ነው።
በዚሁ ላይ የሰሜኑ የሀገራችን ክፍል ዛሬም ያልተረጋጋ መሆን አስጊ ነው! የመከላከያ ሀይል ጥረት እንደተጠበቀ ሆኖ፣ እየተካሄደ ያለው ሁኔታ ምን
ይመስላል? ከጦርነቱስ በኋላ በህዝብ መካከል የሚኖረው ግንኙነትና ግንዛቤ ምን ይሆናል? የሚሉት በግድ መጠየቅ ያለባቸው ጉዳዮች ናቸው። በተለይ
ስለ ነገ አለማሰብ ቢያንስ የዋህነት ነው! “አረረም መረረም ማበሬን ተወጣሁ “ ማለት በአገር ጉዳይ ረገድ አያዋጣንም። እናስብ … እናስብ… እናስብ!


  •    ከ40 በላይ አገራት ከብሪታኒያ የሚደረጉ በረራዎችን አግደዋል
       በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ በቀውስ ማዕበል ስትናጥ አንድ አመት ያህል ከተጓዘች በኋላ እንደምንም ከማዕበሉ ልትወጣበት በምትችለው የክትባት ግኝት በተስፋ ቀና

ማለት የጀመረችው አለማችን፣ አሁን ደግሞ ሌላ አዲስና ከቀድሞው የከፋ የኮሮና ቫይረስ ስርጭት ስጋት ተደቅኖባት በድንጋጤ ክው ብላለች፡፡
ባለፈው ሳምንት ቅዳሜ ከወደ ብሪታኒያ የተሰማው ዜና፣አስደንጋጭና አለምን ወደባሰ ስጋት የከተተ ነበር፡፡ ለንደንን ጨምሮ በአንዳንድ አካባቢዎች ከነባሩ
ቫይረስ በበለጠ ሁኔታ በፍጥነት የሚስፋፋ አዲስ የኮሮና ቫይረስ ዝርያመገኘቱ ይፋ መደረጉን ተከትሎ፣ ቫይረሱ ድንበር ተሻግሮ በተቀረው አለምም ሌላ
የወረርሽኝ ማዕበል ይፈጥራል የሚል ስጋት ማየሉን መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል፡፡
ጀርመን፣አየርላንድ፣ፈረንሳይ፣ጣሊያን፣ኔዘርላንድናቤልጂየምን ጨምሮ ጉዳዩ ያሳሰባቸው አገራት ወደ ብሪታኒያየሚያደርጉትን የአየርበረራ ለማቋረጥና አዳዲስ
የጉዞ ገደቦችን ለመጣል ደግመው ማሰብ አላስፈለጋቸውም፡፡ጉዳዩ አሳሳቢ ሆኖ በቀጠለባቸው ያለፉት ቀናት ሁሉም የአውሮፓ ህብረት አባል አገራት በሚባል
ደረጃ የጉዞ ገደቦችን ቢጥሉም፣ የህብረቱ ኮሚሽን ግን አገራቱ በብሪታኒያ ላይ የጣሉትን የጉዞ እገዳ እንዲያነሱና ወሳኝ ጉዞዎችን እንዲያስጀምሩ ጥሪ አስተላልፏል፡፡
ህንድ፣ ኢራንና ካናዳን ጨምሮ ከበፊቱ ቫይረስ ጋር ሲነጻጸር ከፍተኛ ስርጭት እንዳለው እንጂ ገዳይነቱ ምን ያህል የከፋ እንደሆነ አሁንም ገና ያልተረጋገጠው አዲሱ
ቫይረስ ያሰጋቸው ከ40 በላይ የሚሆኑ የአለማችን አገራት ከብሪታኒያ ወደግዛታቸው የሚደረጉ የአውሮፕላን በረራዎችን ማገዳቸውን የዘገበው ቢቢሲ፣ አዲሱ
ቫይረስ ዴንማርክ ውስጥ መታየቱን ተከትሎ ስዊድን ወደ ዴንማርክ የሚደረግ ጉዞን ማገዷንም አስነብቧል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር ቦሪስ ጆንሰን ባለፈው ቅዳሜ በሰጡት መግለጫ፤ አዲሱ ቫይረስ ከቀድሞው ጋር ሲነጻጸር የመዛመትና የስርጭት ፍጥነቱ በ70 በመቶ ያህል
እንደሚጨምር መናገራቸውን ያስታወሰው ዘገባው፣ አዲሱ ቫይረስ ራሱን የሚያባዛበት መንገድ ከቀድሞው የተለየ ከመሆኑ ጋር በተያያዘ  ለቁጥጥር ያስቸግር
ይሆናል የሚል ስጋት ማጫሩንና በቀጣይም ራሱን እየለወጠ ከመተንፈሻ አካል ውጭ ያሉ ሴሎችንም ሊያጠቃ የሚችልበት እድል መኖሩንም አክሎ ገልጧል፡፡
የአለምጤናድርጅት ቫይረሱ በጊዜ ሂደት ዝርያውን ለውጦ በአዲስ መልኩ መከሰቱ የሚጠበቅ መሆኑን በመጥቀስ፣ የብሪታኒያው ቫይረስ ከቁጥጥር ውጭ
አለመውጣቱን ቢያስታውቅም፣ ቫይረሱ በዴንማርክ፣ አውስትራሊያ፣ ኔዘርላንድና ጣሊያን ውስጥ መገኘቱንና ወደሌሎች አገራት ሳይዛመት አይቀርም የሚል
ጥርጣሬን ማጫሩንም ዘገባው አመልክቷል፡፡
አዲሱ የብሪታኒያ ኮሮና ቫይረስ ዝርያ አለምን ማስጨነቅ ከጀመረ ከቀናት በኋላ ደግሞ፣ ከዚህም የተለየ ሌላ አዲስ የኮሮና ቫይረስ ዝርያ በደቡብ አፍሪካ መገኘቱንና
አገራት በደቡብ አፍሪካ ተጓዦች ላይ እገዳ መጣል መጀመራቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡
የተለያዩ አገራት ለነባሩ የኮሮና ቫይረስ ሊሰጧቸው ያሰቧቸው ክትባቶች አዲሱን ቫይረስ በመከላከል ረገድ ሙሉ ለሙሉ ባይሆንም ውጤታማ ናቸው መባሉን
አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል፡፡ በሌላ በኩል፤ኮሮና ቫይረስ ከመላው አለም አህጉራት ወረርሽኙ ድርሽ ሳይልበት ወደቆየው አንታርክቲካ ከሰሞኑ መግባቱንና
በአህጉሩ በሚገኘው ቤርናርዶ ኦ ሂጀን የተሰኘ የቺሊ ባህር ሃይል የምርምር ማዕከል ወታደሮችን ጨምሮ 36 ያህል የቫይረሱ ተጠቂዎች መገኘታቸውንም ዘገባው
አመልክቷል፡፡ ቫይረሱ ወደ አህጉሪቱ የገባው በቺሊየባህርሃይልመርከብ ተሳፍረው ወደ ምርምር ማዕከሉ ከገቡ መንገደኞች እንደሆነ መነገሩንም ዘገባው
ጠቁሟል፡፡



Ethiopia's Prime Minister Abiy Ahmed said on Thursday he had deployed forces to the western
Benishangul-Gumuz region, a day after gunmen killed more than 100 people in the area, which
has seen regular ethnic violence.
On Wednesday, the state-run Ethiopian Human Rights Commission said gunmen had killed over
100 people in a dawn attack in the village of Bekoji in Bulen county in the Metekel zone, an area
where numerous ethnic groups live.
"The massacre of civilians in Benishangul-Gumuz region is very tragic," Abiy said on Twitter.
"The government, to solve the root causes of the problem, has deployed a necessary force."
Africa's second-most populous nation has been wrestling with outbreaks of deadly violence since
Abiy took office in 2018 and accelerated democratic and economic reforms that have loosened
the state's iron grip on regional rivalries.
Residents on Wednesday described to Reuters seeing dozens of dead bodies and being chased by
unknown gunmen shooting at locals.
Abiy and senior officials had visited the region on Tuesday to call for calm after multiple deadly
attacks in recent months, such as a Nov. 14 assault in which gunmen targeted a bus and killed 34
people.
In a separate part of the country, Ethiopia's military has been fighting rebels in the northern
Tigray region for more than six weeks in a conflict that has displaced close to 950,000 people.
The deployment of federal troops there has led to fears of a security vacuum in other restive
regions.
(Reuters, December 24, 2020 )

ሊጠናቀቅ የአንድ ሳምንት እድሜ ብቻ በቀረው የፈረንጆች አመት (2020) በአለም ዙሪያ በድምሩ ከ274 በላይ ጋዜጠኞች በስራ ገበታቸው ላይ ሳሉ ለእስር መዳረጋቸውንና አመቱ በታሪክ ከፍተኛው የጋዜጠኞች እስር የተፈጸመበት መሆኑን አለማቀፉ የጋዜጠኞች መብት ተሟጋች ድርጅት ሲፒጄ ሰሞኑን አስታውቋል፡፡
እስካለፈው ታህሳስ 1 ቀን በነበሩት 12 ወራት ጊዜ ውስጥ ብቻ በአሜሪካ፣ አፍሪካ፣ አውሮፓ፣ የመካከለኛው ምስራቅና አፍሪካ አገራት ቢያንስ 274 ያህል ጋዜጠኞች ለእስር መዳረጋቸውንና በአብዛኞቹ የአለም አገራት ለጋዜጠኞች እስር መበራከት በሰበብነት የሚጠቀሱት ተቃውሞዎችና ፖለቲካዊ ውጥረቶች መሆናቸውን ተቋሙ ባለፈው ሰኞ ባወጣው አመታዊ ሪፖርቱ ገልጧል፡፡
ባለፈው አመት በርካታ ጋዜጠኞችን በማሰር ከአለማችን አገራት ቀዳሚዋ የነበረችውና ባለፉት 12 ወራት ስለ ኮሮና ዘግባችኋል ብላ የያዘቻቸውን ጨምሮ 47 ጋዜጠኞችን ያሰረችው ቻይና፣ ዘንድሮም በጋዜጠኞች ላይ የከፋ ጥቃት በማድረስ ቀዳሚዋ የአለማችን አገር መሆኗን ሪፖርቱ ያሳየ ሲሆን፣ ቱርክ፣ ግብጽና ሳዑዲ አረቢያ እንደ ቅደም ተከተላቸው ከሁለተኛ እስከ አራተኛ ያለውን ደረጃ ይዘዋል፡፡
በአመቱ በተለያዩ የአለማችን አገራት በጋዜጠኞች ላይ እስር፣ የወንጀል ክስ፣ ድብደባና የመብት ጥሰቶችን ጨምሮ የተለያዩ ጥቃቶችና በደሎች መፈጸማቸውን ያስታወሰው ሪፖርቱ፣ በአሁኑ ወቅት በመላው አለም በእስር ላይ ከሚገኙ ጋዜጠኞች መካከል ከ65 በመቶ በላይ የሚሆኑት ከሽብርተኝነትና ከህገወጥ ቡድኖች ጋር በተያያዘ ክስ የቀረበባቸው እንደሆኑም አክሎ ገልጧል፡፡
የፈረንጆች አመት 2020 አሜሪካ በታሪኳ አድርጋው የማታውቀውን የ120 ጋዜጠኞች እስር የፈጸመችበት ነው ያለው ሪፖርቱ፣ በአመቱ ከአለማችን አገራት መካከል በጋዜጠኞች እስር ከፍተኛ መጨመር ታይቶባቸዋል ሲል ሪፖርቱ የጠቀሳቸው ሁለቱ አገራት ኢትዮጵያና ቤላሩስ ናቸው ብሏል፡፡

የላይቤሪያ መሪ የስልጣን ዘመን ከ6 ወደ 5 አመት ዝቅ ሊል ነው

         ስልጣንን ያላግባብ ተጠቅሞ በዙፋን ላይ እስከ ዕለተ ሞት የመቆየትን ኩሸት በጸጋ አንቀበልም ያሉ ዜጎችን ለከፍተኛ ቁጣ ዳርጎ ለተቃውሞ አደባባይ ባስወጣና በመቶዎች የሚቆጠሩትን ለሞት በዳረገ አወዛጋቢና ተቃውሞ ያልተለየው ምርጫ፣ አሸናፊነታቸውን ያወጁት የጊኒው ፕሬዚዳንት አልፋ ኮንዴ፤ ባለፈው ማክሰኞ ለ3ኛ የስልጣን ዘመን ቃለ-መሃላ የፈጸሙ ሲሆን በላይቤሪያ ደግሞ የፕሬዚዳንቱ የስልጣን ዘመን እንዲቀነስ ህዝቡ ወስኗል፡፡
የ82 አመቱ የእድሜ ባለጸጋ የበርካታ አፍሪካ አገራት መሪዎችና ደጋፊዎቿቸው በተገኙበት በፈጸሙት ቃለ መሃላ “አገሬን ከዚህ ቀደሙ በተለየ መልኩ ለማስተዳደር ስላሰብኩ አታስቡ፣ ያለፈውን መጥፎ ጊዜ እርሱት” ሲሉ ለህዝባቸው መልዕክት አስተላልፈዋል፡፡
የቀድሞው የአገሪቱ ተቃዋሚ ፓርቲ መሪ የነበሩትና እ.ኤ.አ በ2021 በተደረገ ምርጫ አሸንፈው በዲሞክራሲያዊ ምርጫ ስልጣን የያዙ የመጀመሪያው የምዕራብ አፍሪካዊቷ አገር መሪ የነበሩት ኮንዴ፤ በ2015 በድጋሚ ምርጫ አሸንፈው በስልጣን ላይ ቢቆዩም፣ ከወራት በፊት ህገ መንግስቱን አሻሽለው ለሶስተኛ የስልጣን ዘመን ለመወዳደር መወሰናቸው አገሪቱን ወደ ብጥብጥ እንዳስገባት ሮይተርስ አስታውሷል፡፡
በላይቤሪያ በአንጻሩ፣ የአገሪቱ ፕሬዚዳንት የቀድሞው የአለም የእግር ኳስ ኮከብ ጆርጅ ዊሃ ያቀረበውን የፕሬዚዳንቱ የስልጣን ዘመን ቆይታ የሚያሳጥር የህገ መንግስት ማሻሻያ፣ ህዝቡ በአብላጫ ድምጽ እንዳጸደቀው አሶሼትድ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
ባለፈው ሳምንት በተካሄደው ህዝበ ውሳኔ የአገሪቱ ፕሬዚዳንት አንድ የስልጣን ዘመን ቆይታ ከስድስት አመት ወደ አምስት አመት ዝቅ እንዲል ከቀረበው የህገ መንግስት ማሻሻያ በተጨማሪ፣ ተደራራቢ ዜግነትን በሚከለክለው ረቂቅ ህግና ሌሎች ማሻሻያዎች ላይ ድምጹን መስጠቱንም ዘገባው አመልክቷል፡፡