Administrator

Administrator

   (በቁም ያልረዳ ዘመድ ሲሞቱ አርባ ይደግሳል)


  ከዕለታት አንድ ቀን ሶስት ሰዎች አንድ ጫካ እያቋረጡ ሳሉ፣ አንዲት የወፍ ጫጩት ከዛፍ ላይ ጎጆዋ ወድቃ መሬት ላይ ያገኙዋታል፡፡

አንደኛው - “ቤቴ ወስጄ እንደ ዶሮ ጫጩት አሳድጋታለሁ” አለ፡፡
 
ሁለተኛው - “ለጥናትና ምርምር ትጠቅማለች፡፡ ወደ ላቦራቶሪ ወስደን ለባለሙያ እንስጣት” አለ፡፡
 
ሶስተኛው - “የለም ጎበዝ፤ ወደገበያ ወስደን እንሽጣት” አለ፡፡

በዚህ ክርክር ብዙ ከተሟገቱ በኋላ በዚያው አካባቢ የሚኖር አንድ ፈላስፋ አዋቂ ስላለ ወደሱ ዘንድ ሄደው ዳኝነት ሊጠይቁ ተስማሙ፡፡
 ወፊቱን ይዘው አዋቂው ቤት ሄዱ፡፡

“ምን ልርዳችሁ ምን ላግዛችሁ?” አለና ጠየቃቸው፡፡ ተወካያቸው እንዲህ ሲል አስረዳ፡-

“ከዛፍ ጎጆዋ የወደቀች ወፍ አግኝተናል፡፡ አንዱ ቤቴ ወስጄ ላሳድጋት አለ፡፡ አንዳችን ለቤተ-ምርምር እንስጣት አልን፡፡
 አንዳችን ገበያ ተወስዳ ትሸጥ አልን፡፡ ማንኛችን ነን ትክክል?”

ፈላስፋውም ጥቂት ካሰበ በኋላ፤

“ወዳጆቼ ሆይ! ለዶሮ ጫጩት የሚሆነው ኑሮ ለወፍ ጫጩትም ይሆናል ብሎ ያሰበ ተሳስቷል፡፡ ሁሉም የየራሱ ኑሮ ነው ያለው፡፡ አሳድጎስ ምን ሊያደርጋት ነው? ዓላማ ቢስ ይሆናል! ቤተ-ምርምር እንውሰዳት ያለውም ተሳስቷል፡፡” ለወፊቱ የሚጠቅማት ነገር የለምና፡፡ ወደ ገበያ ወስደን እንሽጣት ያለውም ከዚች ጫጩት ሽያጭ ማንኛችሁ ምን ያህል ልትጠቀሙ ነው? የማያዋጣ ጥቅም ከመፈለግ አለማድረጉ ይመረጣል” አላቸው፡፡
 
“እንግዲያስ ምን አድርጉ ትለናለህ?” አሉና ጠየቁት፡፡
 
ፈላስፋውም፤
“ከሁሉም የሚሻለው ወፊቱን ወደ ጎጆዋ መመለስ ነው፡፡ ኑሮዋን መልሱላት፡፡ ሰላሟን ስጧት፡፡ የተፈናቀለን ሰው እንደምታቋቁሙ ሁሉ ለወፊቱም እንደዚያ አስቡላት” ብሎ አሰናበታቸው፡፡

*   *   *
ያለዓላማ ጉዞ ከንቱ ነው፡፡ ያለቅርስና ያለበቂ መሰረታዊ ጥቅም ነፃ-ገበያን መመኘት የጫጩት አትራፊነት ምኞት ነው፡፡ ያለብስለት ጥናትና ምርምር፣ ያለ ብቁ ባለሙያ ዕድገት ዘበት ነው፡፡ ኑሮው ካልተመለሰለት፣ ደሀ ጎጆው ካልተመለሰ፣ ልማቱ ከደረቀ፣ እሳቱ ካልሞቀ ተስፋው ይሞትበታል፡፡ ኑሮው መለወጥ አለበት፡፡ መታገዝ አለበት፡፡ ገቢና ወጪው መመጣጠን መቻል አለበት፡፡
 ውሎ አድሮ ገቢው ይጨምር ዘንድ መንገዱ ሊጠረግለት ይገባል፡፡
 
ዛሬ እንደፋሽን የተያዘው ህገ-ወጥ ብልፅግና ነው፡፡ ሀገራዊ ስሜት ያለጥርጥር እየቀጨጨ ነው፡፡ ደምብና ሥርዓትን መጣስ እንደፋሽን ተይዟል፡፡ ድህነትን መቀነስ እንደ አፍ አመል ሆኖ ይነገራል እንጂ በበሰለ መልኩ ህዝብ ውስጥ አልሰረፀም፡፡ ግማሽ ጎፈሬ፣ ግማሽ ልጩ የሆነ ካፒታሊዝም ከፋይዳው ማነስ ግራ ማጋባቱ ይብሳል፡፡ የምሁሮቻችን የድህነትን አሽክላ ለማስወገድ ዝግጁ አለመሆን፣ ከስራ አጥነት መዘዝ ጋር ተዳምሮ፣ ከአረንቋው እንዳንወጣ እያደረገን ነው፡፡ አዙሪቱ እጅግ ጥምዝምዝና ተደጋጋሚ ነው፡፡ “ከእለት እንጀራና ከትክክለኛ ምርጫ የትኛው ይሻላል?” ዓይነት አጣብቂኝ የድህነት የቤት ጣጣ ነው፡፡
 ሀብት እኩል ባልተከፋፈለበት አገር ምርጫ 100% ተሳካ ሲባል አይገርምም ይላሉ ለበጠኛ አበው - ባለሙያዎች እንዲህ ግራ-ገብ ነገር ሲበዛባቸው፡፡
 ከሁሉም ይሰውረን ማለት ትልቅ ፀሎት ነው፡፡
 
የዲሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ኢ-አድሎአዊነትና ቀናነትን ይጠይቃል፡፡ የብዙሃን ፓርቲ ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት መመስረት አስፈላጊነት አጠያያቂ ያለመሆኑን ያህል፤ ሁሉም ፓርቲዎች እኩል መሆናቸውን፣ በታሪክ የብቻውን ካሳ የሚያገኝ አንድም ፓርቲ መኖር እንደማይገባ፣ እርስ በእርስ መወዳደራቸው የዕድገት ማሺን መሆኑ እጅግ ግልፅ ሊሆን ይገባል፡፡ ሁሉም ፓርቲዎች ያለጭቦ መሳተፋቸውና መወከላቸው፣ የሲቪል ቡድኖችም ሊሳተፉበት ማስፈለጉ ገሀድ ጉዳይ ነው፡፡ በማግለል እንጂ በማሳተፍ የምናወጣው ነገር እንደሌለ ልብ ማለት ተገቢ ነው፡፡

ኑሮ ዛሬ ነው፡፡ ነገ ምኞት ነው፡፡ ህይወት በእጅ ባለበት ሰዓት የሚኖር እንጂ በምኞት የሚታቀድ አይደለም፡፡ ዛሬ መኖር መቻል አለበት፡፡ መሰረታዊ የፍጆታ ዕቃዎች በቀላሉ መገብየት አለባቸው፡፡ ቀን በቀን እየናረ የሚሄደውን የኑሮ ውድነት ሳንገታ ዕድገትን ብናልም ምኞት ብቻ ነው፡፡ በተለይ አገራችን ቻ ሳትሆን መላው ዓለም በኮሮናቫይረስ ተሸመድምዶ ባለነት በዚህ ሰዓት ለድሃው፣ከእጅ ወደ አፍ ለሆነው ማሰብ ተገቢ ነው፡፡ በየትኛውም ዓለም እንደታየው ሁሌም በበሽታና በቸነፈር የሚጠቃው ድሃው ነው፤ወደ ጎን ተገፍቶ የተገለለው የህብረተሰብ ክፍል ነው፤ለአደጋው ተጋላጩም እሱው ነው፡፡ ኮሮናን ለመከላከል እርምጃዎች ስንወስድ ግራ ቀኙን አይተን፣በቅጡ አስተውለን አስልተን መሆን ይገባዋል፡፡ ድንገት ተነስቶ አዲስ አበባን መቆላለፍ (ሎክዳውን እንዲሉ) ውጤቱ ከኮሮና ሊከፋም ይችላል፡፡ ቤታችሁ ካልተቀመጣችሁ የሚለውም ምክርና ማሳሰቢያ ለሁሉም ይሰራል ማለት አይደለም፡፡ ወጥቶ ካልሰራ የአንድ ቀን ዳቦ መግዣ የሌለው አዲስ አበቤ መኖሩን አለመዘንጋት ነው፡፡ የእስካሁን አያያዛችን ይበል ያሰኛል፡፡ የመንግስት ሃላፊው፣ ወጣቱ፣ ባለሃብቱ፣ የሃይማኖት መሪዎቹ፣ ምሁሩ፣ ፖለቲከኞቹ፣ የሕክምና ባለሙያዎቹ ወዘተ -- የኮሮናን ወረርሽኝ ድል ለመምታት በአንድ ልብና ቁርጠኝነት መነሳታቸው ያኮራል፡፡ በጦርነትና በመከራ ወቅት ተባብረን ድል ማድረጋችን ጥንትም የነበረ ነው፡፡ አሁንም እየደገምን ነው፡፡ የረሳነውን ኢትዮጵያዊነታችንን እንደና እየኖርነው ይመስላል፡፡ በአንድ በኩል ኮሮና በረከተ መርገም ሆኖልናል ማለትም ይቻላል፡፡ A blessing in disguise እንዲል ፈረንጅ፡፡
ፈጣሪ ለመሪዎቻችን ትዕግስቱን፣ ማስተዋሉንና ጥበቡን ያድልንን፡፡ ለኛም እርጋታና አርቆ ማሰብን ገንዘባችን ያድርግልን፡፡ ኮሮናንም፣ ድህነትንም፣ ሙሰኝነትንም ሆነ ዘረኝነትን ---ለማሸነፍ መስዋዕትነት መክፈልን ይጠይቃል፡፡
ለመብላት የጠፋ ቅቤ ስሞት በአፍንጫዬ ይፈስሳል፤ አለ ዶሮ - የሚለውን ተረት አለመዘንጋት ክፋት የለውም፡፡
ለክርስትያን - መልካም የዳግማይ ትንሳኤ በዓል!
ለሙስሊሞች - መልካም የረመዳን ጾም!



          መቀመጫውን በእንግሊዝ ሀገር ያደረገው “ዩኒቨርሳል ቲቪ” በሶማልኛ ቋንቋ ተናጋሪ ማህበረሰብ ዘንድ ሰፊ ተመልካች ያለው የቴሌቪዥን ጣቢያ ነው። ጣቢያው በርካታ ፕሮግራሞች ሲኖሩት፤ ጋዜጠኛ አብዱልሃፊዝ ሙሐመድ የሚያዘጋጀው የቃለ መጠይቅ ፕሮግራም በሞጋችነቱና ጎላ ያሉ ጉዳዮችን አንስቶ በማፋጠጥ አቀራረቡ ዝናን ያተረፈ፣ በርካታ ታዋቂ የፖለቲካ ተክለ ሰብዕና ያላቸው እንግዶች የሚቀርቡበት “ሀርድ ቶክ” አይነት ፕሮግራም ነው። የሶማሌ ክልል ምክትል ፕሬዚዳንት ሙስጠፋ ሙሐመድ ኦማር በዚህ ሞጋች ጋዜጠኛ ፕሮግራም ላይ እንደሚቀርቡ ከተነገረበት ዕለት ጀምሮ በርካቶች በጉጉት ጠብቀውታል። እንደተገመተው የሞቀ፣ ዱላ ቀረሽ፣ በስሜት የተሞላና በመጨረሻም በመከባበር መንፈስ የተቋጨ ቆይታ አድርገዋል።
ቃለ ምልልሱን ሙክታር ዑስማን ከሶማልኛ ወደ አማርኛ መልሶታል:: ተርጓሚው በቃለ ምልልሱ የተነሱትን ጥያቄዎች ሁሉ አላቀረበም። ሆኖም አንኳር አንኳር ጉዳዮችን ለመሸፈን ጥረት አድርጓል። “ብታነቡት እንደምታተርፉበት ቅንጣት ያህል አልጠራጠርም” ይላል ተርጓሚው ሙክታር ዑስማን። እነሆ፡-


            ክቡር ፕሬዚዳንት አቶ ሙስጠፋ ኦማር፤ ለቃለ መጠይቅ ፍቃደኛ ስለሆኑ ከልብ አመሰግናለሁ። በርካቶች በተለይ በስልጣን ላይ ያሉ ሰዎች በፕሮግራሜ ላይ ስጋብዛቸው እሺ አይሉኝም። እርስዎ ፍቃደኛ በመሆንዎ ለድፍረትዎና የራስ መተማመንዎ ሳላመሰግን አላልፍም። ወደ መጀመሪያ ጥያቄዬ ልግባና… ክልሉን እርስዎ ከመምራትዎ በፊት የነበረበትን አጠቃላይ ሁኔታ እስቲ ለተመልካቾቻችን ጠቅለል ያለ ምስል ይስጡልን።
መልሴን በአላህ ስም እጅግ ሩህሩህ፣ እጅግ አዛኝ በሆነው እጀምራለሁ። እኔም በዚህ በርካታ የተከበሩ ሰዎች ሲቀርቡበት በነበረው ዝግጅትህ ላይ እንድቀርብ ስለተጋበዝኩ አመሰግናለሁ። ፍቃደኛ የሆንኩትም በአንተ ሚዛናዊና ሞያዊ ስነ ምግባር አድናቆት ስላለኝና ዩኒቨርሳል ቲቪ የክልላችንን ጉዳይ በዋነኝነት ሲዘግብ ስለነበረ፣ አሁን ያለውን የሽግግርና የለውጥ ሁኔታ ለህዝባችን መረጃ ለመስጠት የእናንተን ፕሮግራም ምርጫዬ ስላደረግሁ ነው። ወደ ጥያቄህ ስመጣ፤ ክልሉን እኔ ከመረከቤ በፊት የነበረበት ሁኔታ እጅግ ለመናገር በሚከብድ ደረጃ የሶማሌ ክልል ህዝብ የተዋረደበት፣ እንደ ማህበረሰብ ቅስሙ የተሰበረበት፣ የሰው ልጅ መሆኑ የተካደበትና ከፍተኛ እንግልት የደረሰበት፣ ከአውሬ ጋር የታሰረበት፣ አካላዊና መንፈሳዊ ማሰቃየቶች የተፈፀመበት፣ ያለ ፍርድ ሰዎች በአሰቃቂ ሁኔታ የተገደሉበት፣ ሴቶች የተደፈሩበት፣ እንዲሁም ሰዎች በጅምላ እየተረሸኑ በአንድ መቃብር የሚቀበሩበት ክልል ነበር። ይህም የአለም ሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶችን ሪፖርት፣ የተቀረፁ ምስሎችን ጭምር በማየት ማረጋገጥ ማንም ሰው የሚችለው ነው።  ክልሉን ስንረከብ እንደ መንግስታዊ ተቋም የሚሰሩ የመንግስት መስሪያ ቤቶች በአጠቃላይ አልነበሩም:: መዋቅራቸው ፈርሷል። አጠቃላይ የክልሉ ቢሮክራሲን ሊያቀላጥፉ የሚችሉ መንግስታዊ ድርጅቶች ወድመዋል። በጣም በሚያሳዝን ደረጃ የነበረ ክልልንና ቅስሙ የተሰበረ ህዝብን ነው ስንመጣ ያገኘነው። ችግሩ እንዲሁ በቀላሉ ተዘርዝሮ የሚያልቅ አይደለም።
እርግጥ ነው የገለፁት ሁሉ እውነት ስለመሆኑ፣ ክልሉን በቅርበት ስለምከታተል ልክ ነዎት። ለውጥ መጥቶ፣ እርስዎ ወደ ስልጣን ከመጡ በኋላ ያሳኳቸው ቁልፍ ተግባራትን ሊዘረዝሩልኝ ይችላሉ?
በርካታ ተግባሮችንና ስኬቶችን በተጨባጭ አስመዝግበናል። ዝርዝሩ ብዙ ነው። ምናልባት ኋላ በሚነሱ ጥያቄዎች ዘርዘር አድርጌ እመለስበታለሁ። ጠቅለል አድርጎ ለማስቀመጥ ያህል፤ የክልሉ ህዝብን አጠቃላይ ክብር ነው ወደ ቀድሞ ቦታው፣ ወደ የተከበረ እና ይገባው የነበረ ስፍራ የመለስነው። የወጣቶችን ምናብና መንፈስን ነው አድሰን በሀገራቸው ተስፋ እንዲያደርጉ፣ የራስ መተማመን እንዲኖራቸው፣ ማለም እንዲችሉ የተገፈፉትን ሰብአዊ ክብር መልሰን፣ ሞራላቸውን ለሀገር ልማት እንዲተጉ ወደሚያስችል ቁመና ከፍ አድርገናል። የሶማሌን ህዝብ ክብር በኢትዮጵያ ከፍ እንዲል፣ ሀገራችን ሰላሟ የተጠበቀ እንዲሆን፣ የሶማሌ ህዝብ ሰላም ወዳድ ህዝብ መሆኑን የቀጠናውን ሰላም በማስከበር ምሳሌ እንዲሆን አድርገናል። በርግጥም የሶማሌ ህዝብ ሀይማኖተኛ፣ ሰው አክባሪ፣ ሰላም ወዳድ፣ ሀገር ወዳድ እንደሆነ እንዲያረጋግጥ እድሉን አመቻችተንለት ለኢትዮጵያም፣ ለምስራቅ አፍሪካም መልካም እሴቱን አሳይተናል። ስርዓት ሲስተካከል ህዝብ የዘመናት የሰላም ጥማቱን በተግባር አሳይቷል። ይህ እኛ በሀላፊነትና በቅንነት በሰራነው የተቀናጀ ስራ የመጣ ውጤት ነው።
የሴቶቻችንን ክብር አስጠብቀናል። ከሁሉ በላይ በነፃነት መኖርን፣ ያለ ፍራቻ ወጥቶ መግባትን በክልሉ አስፍነናል። እስከ ሶስተኛ ዲግሪ ድረስ የተማሩ የክልሉ ተወላጆች በመማራቸውና በማወቃቸው መከበር ሲገባቸው የሚሸማቀቁበትን ስርዓት ለውጠን እውቀታቸውን ለማህበረሰባቸው እንዲያውሉ አስችለናል። ወደ ህዝብ አገልግሎት ስንጠራቸውም መስፈርቱን ችሎታ ብቻ በማድረግ፣ አካታች የሆነ የሲቪል ሰርቪስ ስራን ተግብረናል፡፡ ከፈቀድክልኝ ትንሽ የማክለው ደግሞ… ከዚህ ቀደም በአብዲሌ የዘረፋ ቡድን የተዘረፉ መሬቶችና ያለ ህግ የተዘረፉ ንብረቶችን ለህዝብ አስመልሰናል። የህዝቡን ንብረት መዝረፍ የሚባል ነገር ተወግዷል። በጥቅም ትስስርና በሞኖፖሊ የመንግስትን ስልጣን በመጠቀም ይደረግ የነበረውን የኢኮኖሚ የበላይነት ለአንድ ወገን ማመቻቸትን አስቀርተናል።
በተለይም የሰራነው ቁልፍ ተግባር፣ የሶማሌን ህዝብ ጥያቄ ወደ መሀል ሀገር ወስደን ከሀገሩ ሀብት በፍትሃዊነት የሚገባውን እንዲጠይቅ ወክለነው የሚያኮራ ስራ ሰርተናል። የሶማሌ ህዝብ መሰረታዊ ጥያቄን ወደ መሀል የሀገሪቱ አጠቃላይ ፖለቲካ አምጥተን በመሞገት፣ ከተፈጥሮ ሀብቱ የሚጠቀምበትን መንገድ በእስትራቴጂና በእውቀት ታግዘን በኩራት አቅርበናል። በዚህም የኢትዮጵያውያንን ክብርና ፍቅር አረጋግጠናል። የሶማሌ ህዝብ የሚገባውን ክብር እንዲያገኝ፣ የፖለቲካው የዳር ተመልካች ሳይሆን የመሀል ተጫዋችና በሚወሰኑ ውሳኔዎች ድምፅ ሆነዋል። በመሰረተ ልማት ደረጃም በርካታ ተግባሮች ጀምረናል። የተጠናቀቁና በጅምር ላይ ያሉ በርካታ ናቸው። የክልላችን ህዝብ ዋነኛ ችግር መንገድ እንደሆነ ግልፅ ነው። በህጋዊ መንገድ ስርአታቸውን ጠብቀው ሰባት ረጃጅም ደረጃ አስፋልት ተጀምረዋል። እንግዲህ እነዚህ ፕሮጀክቶች ሲጠናቀቁ የምንመሰገንበት እንደሚሆን አምናለሁ። አየህ፣ መሰረተ ልማት ጊዜ ይወስዳል። ፍሬው ለመታየት ጥቂት ዓመታት ሊወስድ ይችላል። ለፖለቲካ ትርፍ አያገለግልም። ለሀገር ለወገን የሚሰራ ነው።
ወደ ሰላሳ ለሚሆኑ ከተሞች የሃያ አራት ሰዓት መብራት አስገብተናል። የጤና ሴክተሩንም ለማሻሻል ከዚህ ቀደም ከፌደራል የሚላክልንን ብቻ የምንጠብቀው፣ አሁን 150 አምቡላንሶችን በራሳችን ወጪ ገዝተን ራቅ ራቅ ላሉ ወረዳዎች አስረክበናል። ወደ 450 ት/ቤቶችን፣ አስሩ ከፍተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት፣ ሶስት የቴክኒክ ኮሌጆች ሰርተናል። ወረዳን ከወረዳ የሚያገናኝ መንገድ፣ የከተሞች የውስጥ ለውስጥ መንገዶችን አሰርተናል። አዲስ ሆስፒታሎችና እየታደሱ ያሉ ሆስፒታሎች፣ የደም ባንኮች፣ የፓርላማ ህንፃና የዞን አስተዳደሮችን ህንፃዎች በአመት ከስምንት ወር ቆይታችን ውስጥ እያሰራን ነው። እውነት ለመናገር በአስራ ስምንት ወራት ውስጥ ከፍተኛ ስራዎችን አከናውነናል። ፖለቲካውን ካረጋጋንና ሰላም ካሰፈንን በኋላ የሰራነው  ዝርዝሩ ብዙ ነው። ከሁሉ በላይ ለልማት አመቺ የሆነውን ሰላም፣ በክልሉ እውን ማድረጋችን ትልቁ ስኬታችን ነው።
በዘረዘሩልኝ ስኬቶች ላይ የማነሳቸው ጥያቄዎች አሉኝ። ከዚያ በፊት፣ ከጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ ጋር ያላችሁ ግንኙነት እንዴት ነው?
ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ጋር መልካም ግንኙነት ነው ያለን። በሀገሪቱ ህገ መንግስት፣ የፌደራልና የክልል የአሰራርና የግንኙነት ስርዓትና ደንብ መሠረት፤ ነፃነታችን ተጠብቆልን ነው የምንሰራው። አሁን ደግሞ በአንድ ፓርቲ፣ ብልፅግና፣ ስር በፓርቲ ደረጃ ስለምንሰራ መልካም የሆነ ገንቢ ግንኙነት ነው ያለን።
ካነሱት አይቀር ይህ የብልፅግና ፓርቲ ነገር፣ በርካቶች ጥያቄ ያነሱበታል። የሶማሌ ህዝብን መብት ያስጨፈልቃል እያሉ አስተያየት የሚሰጡ አሉ። ክቡር ፕሬዚዳንት፣ ብልፅግና ስትባሉ፣ የተባለው ብልፅግና እውነትም ብልፅግና ስለመሆኑ በምን አረጋግጠው አመኑ? በፓርቲዎ ውስጥም ከፍተኛ የሆነ የፖለቲካ ሽኩቻና እስር ተካሂዷል፤ ከምዕራብ ሶማሌ ህዝብ ፓርቲ ጋርም ግጭት ውስጥ ገብታችኋል---
አንድ በአንድ ዘርዘር አድርጌ እንድመልስልህ፣ ጥያቄዎችህን በቅደም ተከተል አስቀምጥልኝ።
እሺ ከብልፅግና ፓርቲ እንጀምር… ክቡር ፕሬዝዳንት የብልፅግና ፓርቲ የሶማሌ ህዝብ እራሱን በራሱ የሚያስተዳድርበትን መብት ይገፋል። የሶማሌ ህዝብ ማንነቱንና ባህሉን በነፃነት እንዳያራምድ እንቅፋት ይሆናል ብለው ቅሬታቸውን የሚያሰሙ አካላት አሉ። ብልፅግና ፓርቲ የተባለው እውነትም እንደተባለው ብልፅግና ለሶማሌ ህዝብ እንደሚያመጣ በምን አረጋግጣችሁ ነው የተቀላቀላችሁት?
ብልፅግና ፓርቲ በምን መልኩ፣ እንዴት የሶማሌን ህዝብ እራስን በራስ የማስተዳደር መብት እንደሚገፋ፣ እንዴት የህዝቡን ዴሞክራሲያዊ መብት እንደሚነጥቅ ዘርዘር አድርገው ማስረዳት ያለባቸው ብልፅግናን የሚቃወሙት ሰዎች ናቸው። ይህን ማስረዳት ያለባቸው እነሱ ናቸው። እንግዲህ ተነጠቀ የሚባለው አንድ ነገር ቀድሞ በእጅህ ያለ ነገር ሲሆን ነው። አነሰ ተቀነሰ የሚባለው ቀድሞ ሙሉ የነበረ ነገር ነው። ሊሄድብን ነው የሚባለው ቀድሞ የነበረ ነገር ነው። የሶማሌ ህዝብ በ28 አመት ውስጥ በሀቀኛ ዴሞክራሲና ነፃነት እራሱን አስተዳድሮ አያውቅም። ዴሞክራሲያዊ መንግስት አልነበረውም። እውነተኛ ፌዴራሊዝም ኖሮን አያውቅም። በህወሃት ባለስልጣናት የበላይ አዛዥነት የሚመራ የሞግዚት አስተዳደር ነው የነበረው። አጋር ተብሎ የተገፋ፣ ከመሀል ሀገር የፖለቲካ ውሳኔ ውጪ ሆኖ የበይ ተመልካች እንዲሆን የተደረገ ክልል ነው። ጄኔራሎች የሚያስተዳድሩት፣ ሁሉ እየመጣ የሚዘርፈው፣ የሚገድለውና የሚያስረው ህዝብ ነበረ በክልሉ። በርዕዮተ-ዓለም ሳይቀር በይፋ የአርብቶ አደርነት የኑሮ ዘይቤ፣ ለአብዮታዊ ዴሞክራሲ የማይመጥን ኋላ ቀር ስለሆነ የሶማሌ ህዝብን የሚወክል የፖለቲካ ድርጅት ወደ ኢህአዴግ ፓርቲዎች መቀላቀል አይችልም ነው በመለስ ዜናዊ የተባልነው። ይህን ውርደት ነው እራስን በራስ ማስተዳደር ነበር የሚባለው? ይህ ነው ፌዴራሊዝም? ይህ ነው እኩልነት? ይህ ነው ዴሞክራሲ?
እኛ እንደምናምነው፤ የሶማሌ ህዝብ የነበረውና የሚወሰድበት መብት የለም። ያልነበረ ነገር አይቀማም። ሀቀኛ ሆኖ በፌዴራሊዝም መርህ ላይ የተመሰረተ አስተዳደር፣ የሶማሌ ህዝብ አይቶ አያውቅም። ያላየው ስርዓት ደግሞ አይናፍቀውም፣ ተቀማሁ ብሎም አያዝንም። አሁን በብልፅግና ፓርቲ መንገድ፣ ትክክለኛውን የራስን በራስ ማስተዳደር ሀቀኛ ፌዴራሊዝም እየጀመርን ነው።
እንደ እርስዎ እምነት የሶማሌ ህዝብን መብት ብልፅግና ፓርቲ ያስከብራል ነው እያሉን ያለው?
በእርግጠኝነት! አሁን በያዝነው መንገድ የሶማሌን ህዝብ ወደ መካከለኛ የሀገሪቱ ፖለቲካ አምጥተን መብቱን እናስከብራለን። በፍትሃዊነት የድርሻችንን እንጠይቃለን። ብልፅግናን የተቀላቀልነው ሶማሌ ሆነን ነው። ባህላችንን፣ እምነታችንን፣ እሴታችንን ይዘን ነው ወደ ብልፅግና የገባነው። ከዚህ ቀደም ወደ መሀል ፖለቲካ መግባት አለብን፣ ተገልለናል፣ ወደ ዳር ተገፍተናል እያልን ስናኮርፍ ነበረ። አሁን እድሉን ስናገኝ ወደ ኋላ ማለት የለብንም። በኢትዮጵያ ፖለቲካ አዲስ መንገድ ተዋውቋል። ይህን መንገድ እንሞክረዋለን። ተቃዋሚዎቻችን ግን ለምን ብልፅግና የህዝቡን መብት ይገፋል እንደሚሉ እነሱን መጠየቅ ነው። ስትጠይቃቸውም፣ ለህዝቡ የሚያስቀምጡለትን አማራጭም አብረህ ጠይቃቸው። አማራጫቸው ትናንት ሲገላቸው፣ ሲያሳድዳቸውና በፌክ ፌዴራሊዝም ሲያታልላቸው የነበረውን የህወሓት መንገድ አይነት እንደማይሆን እምነት አለኝ። ብልፅግና መብትን ይገፋል የሚሉት አንዳንዶቹ፤ ከዚህ ቀደም መብትን በመግፈፍ የሚታወቁ፣ እንደተነቃባቸው እንኳን አውቀው ትንሽም የማያፍሩት ናቸው።
እንግዲህ ይህን ጉዳይ ህዝቡ፣ እንዲሁም ብልፅግናን የሚቃወሙት ሰዎች ቅሬታቸው ከምን እንደሆነ ለእነሱ የምተወው ይሆናል። ወደ ሌላ ጥያቄ ልለፍ። በክልሉ ቅድም እርስዎም እንደጠቀሱት ከፍተኛ ወንጀሎች ተፈፅመዋል። ህዝቡ ከፍተኛ ጉዳት ደርሶበታል። በዚህ በኩል የእርስዎ አስተዳደር ዳግም የህዝቡ ጉዳትና ጉዳት ባደረሱት አካላት መካከል እርቅና መግባባት እንዲኖር አስፈላጊ ነው። ለተፈፀሙት ወንጀሎች ፍትህ የሚፈልግ ህብረተሰብም አለ። እንዲሁም ይህ ግፍ ለደረሰባቸው ግለሰቦች ከጉዳታቸው እንዲያገግሙም ያስፈልጋል። በዚህ ረገድ የተሳካላችሁ ጉዳይ ካለ እና እክል የገጠማችሁ ነገር ካለም እባክዎ ይንገሩን--
አንተም እንደምታውቀው የደረሰው ግፍና መከራ በጣም ከሚታሰበው በላይ ሰፊና በተወሳሰበ ደረጃ የተተገበረ፣ በመንግስት ደረጃ በጣም በጥንቃቄ ታቅዶበት የተፈፀመ ወንጀል ነው። ለረጅም ጊዜ የተካሄደም እንደሆነ መረሳት የለበትም። ሁሉንም ጉዳይ ከስር መሰረቱ አጥርቶ ለማወቅና መረጃ ለመሰብሰብ በዚህ በአጭር ጊዜ ሊያልቅ የሚችል አይደለም። ፍትህ የማስገኘቱ ስራ አሁንም እየተሰራ ያለ ነው። ማስረጃዎችን በዶክሜንት ደረጃ የማጥራት ስራ ጊዜ የሚፈልግ ነው። ምክንያቱም ፍትህን ከበቀል መለየት አለብን። በጥድፊያ የሚሰራ ነገር ስህተት ሊኖረው ይችላል። በሌላ በኩል ግን የዚህ ግፍና ወንጀል ሰለባ የሆኑትን ለመደገፍ ጥረት አድርገናል። ማህበር መስርተው እንዲንቀሳቀሱ፣ በኢኮኖሚ በምንችለው ደረጃ ደግፈናል። የጤና መቃወስ የገጠማቸውን አሳክመናል። ሆኖም የደረሰው ጉዳት በጣም አሰቃቂ ስለነበረ እውነት ለመናገር ሁሉን ነገር ብናደርግ እንኳ ጠባሳውን ማሻር አንችልም። ከባድ ስቃይ ነው የተፈፀመባቸው። በርካታ ነገሮችን ሞክረናል። ሆኖም አጥጋቢ እንዳልሆነ ግን አምናለሁ።
መልካም። ይህን ግፍ ሲቃወሙ ለዚህም ሲታገሉ የነበሩ ድርጅቶች ነበሩ። ስርዓቱ በርካታ በደል አድርሶባቸው የነበረ ለህዝባቸው የታገሉ አሉ። ከነዚህም ውስጥ ነፃ አውጪ ግንባር የነበረውና የምዕራብ ሶማሌ ነፃ አውጪ ግንባር በመባል በሚታወቀው ድርጅትና በእርስዎ አስተዳደር መካከል አለመግባባት እንዳለ ይነገራል። የፀባችሁ መንስዔ ምንድነው?
በእኛ እና “የምዕራብ ሶማሊ ነፃ አውጪ ግንባር” በሚባል ድርጅት መካከል የተፈጠረ ችግር የለም። ምክንያቱም በዚህ ስም እኛ የምናውቀው ድርጅት የለም። ከሌለ ድርጅት ጋር ደግሞ ልንጋጭ አንችልም።
በሌላ መንገድ ላስቀምጠው ጥያቄዬን። ከአማፂ ግንባርነት ወደ ፖለቲካዊ ፓርቲነት የተሸጋገረ አካል ጋር ስምምነት አድርጋችሁ ወደ ሀገር ገብቷል። ስምምነታችሁ ምን ነበረ?
ከማን ጋር ነው ስምምነት የፈጠርነው? አንተ ስሙን ከጠቀስከው ድርጅት ጋር ስምምነት አልፈጠርንም። በዚህ ስም የተደራደርነው አካል የለም እያልኩህ ነው።
ኤርትራ ላይ ተደራድራችሁ ስምምነት ፈፅማችሁ ወደ ሀገር የገባ ድርጅት እኮ አለ፤ ክብር ፕሬዚዳንት--
አንተ በገለጽከው ስም የሚጠራ አካል አይደለማ! ከማን ጋር እንደተደራደርን በትክክለኛ ስሙ ጠርተህ ጠይቀኝ እመልሳለሁ።
ከግንባሩ ጋር አልተደራደርንም እያሉኝ ነው?
የትኛው ግንባር?
ONLF የሚባለው ግንባር
ፊደሎቹ የሚወክሉትን ቃላት ዘርዝርልኝ እስቲ…
ምኑን ነው የምዘረዝረው ገለፅኩት እኮ…
እኔ እኮ አንተን ለመጠየቅ የፈለኩት… ይህ በምህፃረ ቃል ያቀረብክልኝ ድርጅት ስሙ ማን ይባላል? ሙሉ ስሙን ጥቀስልኝና መልሱን ልስጥህ።
ክቡር ፕሬዚዳንት፤ እያወራሁ ያለሁት በስፋት ስለሚታወቅ ግንባር ነው። በዚህ ጊዜዎን ማባከን አልፈልግም። ግንባሩ ስሙ ምንም ይባል ምን፣ ከመንግስት ጋር ስምምነት ፈፅሞ ወደ ፖለቲካ የገባ ድርጅት አለ። እኔም እርስዎም እናውቀዋለን። የተስማማችሁት በምን ላይ ነው። አሁንስ ምን ችግር ተከሰተ? እንደሚሰማው ስልጣንዎን ሊወስድ እንደሚችል ሰግተው፣ ያልፈፀሙትን ወንጀል ፈፅመዋል እያሉ በሀሰት እንደሚከሷቸው ይነገራል። ስለዚህ ጉዳይ ሊመልሱልኝ ይችላሉ?
አንተ በምህፃረ ቃል ብቻ የጠቀስከውን ድርጅት ሙሉ ስሙን መጥቀስ ካልፈለክ እኔ ልንገርህ። “Ogaden National Libration Front” በመባል የሚጠራ ድርጅት ነው። ጥያቄህን የድርጅቱን ስም ጠቅሰህ ነው መጠየቅ ያለብህ። ጥያቄህን የጀመርከው “የምዕራብ ሶማሊያ ነፃ አውጪ ግንባር” ብለህ ነው። በዚህ ስም የሚታወቅ የፖለቲካ ድርጅት ደግሞ የለም። በሌለ ድርጅት ላይ ደግሞ አስተያየት መስጠት የለብኝም:: ለማለት የፈለከው እንደመሰለኝ WSLF በመባል ይታወቅ የነበረ ድርጅት ነው። West Somalia Liberation Front ይባል የነበረው ድርጅት ህልውናው በ1980ዎቹ ያከተመ ነው። ስለዚህ ድርጅት የታሪክ ሰዎችን መጠየቅ እንጂ እኔን ስምምነት ፈፅመሀል ብለህ መጠየቅ የለብህም። ይህን ዝግጅት በርካታ ሰው ያየዋል። እኔ እና አንተ ብናውቀውም ሌላውን ሊያደናግር ስለሚችል መጠንቀቅ አለብን።
ተቀብያለሁ፡፡
የሶማሌ ህዝብ እያዳመጠን ያለ በመሆኑ እውነቱን አፍረጥርጠን መነጋገር አለብን። “ምዕራብ ሶማሌ” በሚል የሚታወቅ ድርጅት ሳይሆን “የኦጋዴን ብሄራዊ ነፃ አውጪ ድርጅት” ተብሎ ከሚታወቅ ድርጅት ጋር ተደራድረን በብዙ ነጥቦች ላይ ስምምነት ላይ ደርሰናል።
ይህ የኦጋዴን ብሄራዊ ነፃ አውጪ የሚለውን ስያሜያቸውን ወደ አጠቃላይ የክልሉ የሶማሌ ህዝብ ሊወክል በሚችል ስም በመተካት ለክልሉ ህዝብ ሁሉ ወካይ ስም በራሳቸው ምርጫ እንዲሰይሙ አጠቃላይ መግባባት ነበረን። ዘርዘር ለማድረግ … በመጀመሪያ ደረጃ በሰላማዊ መንገድ የፖለቲካ ፓርቲ ሆነው እንዲታገሉና አሁን የተገኘውን እድል በሰላማዊ መንገድ እንዲጠቀሙበት፣ የታጣቂ ወታደሮቻቸው ጉዳይን የምንፈታበትና በትጥቅ ትግል ላይ ከመኖራቸው አንፃር የእነሱን ጉዳይ ማኔጅ የሚደረግበት መንገድን በእኛና በእነሱ መካከል የፖለቲካ ውድድር የሚካሄድ በመሆኑ ስለዚህ ጉዳይ የተግባባንባቸው ነጥቦችም አሉ:: እኛ ቃል የገባነውን አድርገናል። በሞቀና በደመቀ ሁኔታ ተቀብለናቸዋል። ለአቀባበሉና ለወታደሮቹ መቋቋሚያ 500 ሚሊየን ብር ያህል አውጥተን፣ መልካም አቀባበል አሳይተናል። ይህ ሁሉም ህዝብ የሚያስታውሰው ነው። እንግዲህ ወደ ፖለቲካው ውድድር ሀሳብን ወደ መሸጥ ነው የተገባው። በዚህም አንዱ የሌላውን ሀሳብ ፍሬ ያለው ነው ወይስ የለውም፣ ያስኬዳል ወይስ አያስኬድም ወደሚል ትችት መግባት ያው የፖለቲካው አንድ አካል ነው የሚሆነው። ይህ የሀሳብ ትግል ነው። ከተከፉም በዚህ ነው እንጂ በምንም ሌላ ነገር ሊሆን አይችልም።
እርስዎ ድርጅቱ ወንጀለኛ እንደሆነ፣ ደም ሲያፈስ እንደነበረ አንስተው የተናገሩበት አጋጣሚ የለም?
እንደዚያ ብዬ አላውቅም።
ይህ ድርጅት የፖለቲካ ስልጣን ሊይዝ ነው ከእርስዎ ጋር የሚወዳደረው። ያለ እስርና ወከባ እንዲወዳደር ፍቃደኛ ነዎት?
መፍቀድ ብቻ አይደለም extra mile ሄደን በፖለቲካ ነፃ ውድድር እስከፈቀደልን ድረስ ፍቃደኝነታችንን አሳይተናል። ለዚህም ሽማግሌዎች ምስክር ናቸው። ውድድሩንም የሀገር ሽማግሌዎች እንዲታዘቡት የሚያስችል አሰራር ሁሉ ለመዘርጋት ተስማምተናል። በውድድር ለማሸነፍ ነው እቅዳችን።
ቅድም ስለ ዴሞክራሲ፣ ነፃነት፣ የህግ የበላይነትና ስለ ሰብዓዊ መብት ብዙ ነግረውኛል። ሆኖም በክልሉ አሁንም በፖለቲካ ሳቢያ የሚታሰሩ ሰዎች አሉ። በቅርቡ የታሰሩ አካላት ለምን እንደታሰሩ ሊነግሩኝ ይችላሉ?
በጥቅሉ አትጠይቀኝ። የታሰረ ሰው አለ የምትለው ማን ነው? በስም ጠቅሰህ የታሰረን ሰው ጥቀስልኝ…
በርካታ ልጠቅስ እችላለሁ። ክቡር ፕሬዚዳንት፤ በክልሉ በቅርቡ የተፈጠሩ አለመረጋጋቶችን ተከትሎ እስር ተካሂዷል። በክልሉ ስለተፈጠረው ጉዳይ ሊነግሩን ይችላሉ? በተለይ የእርስዎ የፕሮቶኮል ሀላፊ የነበሩት አቶ አብዱል ቃድርን አስረውታል? ምክንያቱ ምንድነው?
እኔ በግል ፀብ አላሰርኩትም። የታሰረው በህግ ጥሰት ምክንያት ነው። ሀገር ነው የምንመራው። ሀገር በህግ እያስተዳደርን ነው። ህግ ሲጣስ ህጉ እኛንም እንድናስር ያስገድደናል። ሆኖም.....
ምን ጥፋት አገኛችሁበት? የትኛውን ህግ እንደጣሰ ይህን ፕሮግራም በቀጥታ እየተከታተሉ ላሉት የተከበሩ ተመልካቾቻችን ሊነግሩ ይችላሉ?
አይ አልናገርም፡፡
ክቡር ፕሬዚዳንት ለምን አይነግሩንም?
የማልናገረው ለተከሳሹ መብት ስል ነው። እኔ መሪ ሆኜ የተከሳሹን የህግ ጥሰት በአደባባይ ከተናገርኩ፣ የፍትህ ስርዓቱ ላይ አላስፈላጊ ጫና እናም አድሎ እንዳያመጣ ስጋት አለኝ። ማንም ሰው በህግ ፊት ንፁህ እንደሆነ የህግ ግምት አለ። በህገ መንግስታችን የተቀመጠ ነው። እዚህ ያጠፋውን ብዘረዝር እራሱን ለመከላከል ከፍተኛ ጫና ሊኖርበት ነው። ህግ እየጣስኩ ህግ አስከብራለሁ የማለት ሞራል አጣለሁ። ስለዚህ የማልናገረው ለተከሳሹ መብት፣ ፍትህና ደህንነት ስል ነው።
ምንም ጥፋት ሳይኖርበት አስረውት ቢሆንስ…?
በፍርድ ቤት ስራ ጣልቃ መግባት ስለሌለብኝ ነው የህግ ጥሰቱን የማልነግርህ። ጠቅለል አድርጌ የምነግርህ፤ እኛ ህግ ጥሷል ብለን በህግ ጥሰት ጠይቀነዋል። ህግ መጣስ አለመጣሱን ማጣራት ያለበት ፍርድ ቤት ነው። ያሻውን ያህል ምርጥ ምርጥ ጠበቆችን አሰልፎ የመሟገት መብት አለው። እኛም አቃቤ ህግ መድበን እንሟገታለን። አስፈላጊ መስሎ ከታየን የችሎቱን ሂደት ለህዝብ በቀጥታ ልናስተላልፍም እንችላለን። ጋዜጠኛም ፍርድ ቤት ገብቶ ሊመለከት፣ በነፃነት ሊዘግብ ይችላል።
ህግ ያልጣሰ ከሆነስ…?
ህግማ ጥሷል አልኩህ እኮ…
የቱን ህግ?
በቅርቡ ከተከሰተው ፖለቲካዊ አለመረጋጋት ጋር ተያይዞ፣ አሁን እዚህ በገለፅኩልህ ምክንያት የማልዘረዝረውን የህግ ጥሰት ፈፅሟል ብለን እናምናለን። ፍርድ ቤት ደግሞ የራሱን ፍርድ ይሰጣል። የችሎቱን ሂደት ቤተሰቡም ሆነ ፍላጎት ያለው ሰው መታደም ይችላል። በእስር ቤት በህግ ለተጠየቁ ሰዎች በህገ መንግስቱ የተረጋገጡለት መብቶች እንዳይነኩበት፣ እኔው እራሴ ነኝ፣ ትዕዛዝ ያስተላለፍኩት። ትዕዛዜ ተግባራዊ ስለመሆኑም ተከታትዬ እያጣራሁ ነው። እንደ መሪ ማድረግ ያለብኝ ይህን ነው።
የተፈጠረው እና እሱ በግል ተሳትፎበታል ያሉት ጉዳይ ምንድነው?
የፖለቲካ አለመረጋጋት አልያም የፖለቲካ ክራይስስ ልንለው እንችላለን፡፡
እንዴት ያለ የፖለቲካ ክራይሲስ?
(ፈገግ እያሉ) የፖለቲካ ክራይሲስ ብዬ ብጠቅሰው ነው እኔ የምመርጠው፡፡
የፖለቲካ ክራይሲስ ሲባል እንግዲህ መንግስት ለመገልበጥ ማሴር ሊሆን ይችላል። የፓርላማውን ስራ በህገወጥ መልኩ ማደናቀፍ እና ለህገወጥ ተግባር መመሳጠር ሊሆን ይችላል፣ አማፂ ማደራጀት ሊሆን ይችላል፣ እነዚህን የመሳሰሉት ሊሆኑ ይችላል። ከጠቀስኩት አንዱን መቼም ፈፅሞ ሊሆን ይችላል ብላችሁ ነው የምታምኑት። አይደለም እንዴ ክቡር ፕሬዚዳንት? እስቲ አሁን ከጠቀስኳቸው የትኛው ሊሆን ይችላል?
አንተ የመገመት መብት አለህ። እኔ ግን የፖለቲካ አለመረጋጋት ወይም ፖለቲካል ክራይሲስ በሚለው አገላለፅ እፀናለሁ፡፡
በክልሉ የተሞከረውን መፈንቅለ መንግስት ማለትዎ ነው?
የፖለቲካ ክራይሲስ ለመፍጠር የታሰበ ሴራ ነው ብዬ የማስቀምጠው፡፡
የመፈንቅለ መንግስት ሙከራ አልነበረም እያሉኝ ነው?
የፖለቲካ አለመረጋጋትና ነውጥ ለመፍጠር አይነት ተደርጎ የሚወሰድ ነው፡፡
ምንም ጥፋት ሳይኖርበት አስረውት ቢሆንስ…?
በፍርድ ቤት ስራ ጣልቃ መግባት ስለሌለብኝ ነው የህግ ጥሰቱን የማልነግርህ። ጠቅለል አድርጌ የምነግርህ፤እኛ ህግ ጥሷል ብለን በህግ ጥሰት ጠይቀነዋል። ቀሪው የፍትህ ስርአታችን ስራ ነው። ፍትሀዊ እንዲሆን የሚቻለውን ብቻ ሳይሆን በህግ የተቀመጠውን መብቱን ሁሉ እናስጠብቃለን።
መልካም። ሌሎች የታሰሩም አሉ። እነ ማህዲ ሀሰን ገፍዲድ የሚባል ሰው። ከድር ኦላድ የሚባል ሰው። እነዚህስ ምን አድርገው ነው? ኧረ ብዙ ነገር የማነሳልዎት አለ። ለምሳሌ እርስዎ ያቀረቡትን የደም ባንክ ተጠናቅቋል እወጃ፣ የጤና ሚኒስትሩ አለመጠናቀቁን አስታውቀዋል፣ ተናብባችሁ አትሰሩም ማለት ነው? የጂግጂጋ ከተማ ለህይወት መሰረታዊ የሆነውን ውሃ የተነፈገች ከተማ ናት። ውሃ የለም። የፀጥታ ዘርፍ ኃላፊውን ለምን በሌላ ተኩ? ብዙ ጥያቄ ማንሳት ይቻላል። እንደውም እርስዎ አክቲቪስት እንጂ ሀገር መምራት አይችሉም ይባላሉ። ክቡር ፕሬዚደንት፤ እውነቱን ለሶማሌ ህዝብ እንዲያሳውቁ እጠይቅዎታለሁ። ይመልሱልኝ!
ሙስጠፋ፡- (አየር ስቦ አስወጣ። ፈገግ አለ። በማዘን ጭንቅላቱን ከወዘወዘ በኋላ) ስማ ማነህ አብዱልሀፊዝ፣ እንዲህ ተብሎ አይጠየቅም… (ሙስጠፌ፣ የተቆጣ ይመስላል…)
ክቡር ፕሬዚዳንት፤ ሁለት ሰዎች በአሁኑ ወቅት በእስር ላይ ያሉ አሉ። አንዱ ሪፖርተር፣ አንዱ ደግሞ የቀድሞ አማካሪዎ መሆናቸው ይታወቃል። ለምን ታሰሩ?
በአሁኑ ወቅት በእስር ላይ አይደሉም። ቀድሞ ታስሮ የነበረው ገፍዲድ ነው። ከድር ቀድሞም አልታሰረም፣ አሁንም አልታሰረም። በነገራችን ላይ የተሳሳተ መረጃ ደርሶሃል። ገፍዲድ የኦብነግ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባል እንጂ ጋዜጠኛ አይደለም። ከድር ኦላድም የእኔ አማካሪ የነበረ ሰው ነው። በነፃነት እየተንቀሳቀሱ ነው በአሁኑ ወቅት። ደውለህ ልታገኛቸው ትችላለህ።
ቀድሞስ ገፍዲድ በማስረጃ ምን ተገኝቶበት ነው የታሰረው?
እንደ ቅድሙ በህግ የተያዘ ጉዳይ ነው። ሆኖም ደጋግመህ እንዳትጠይቀኝ ወደ ዝርዝር ጉዳዮች ሳይገባ ጠቅለል አድርጌ ልንገር። ገፍዲድ ፖለቲከኛ ነው። የኦጋዴን ብሄራዊ ነፃ አውጪ ግንባር ማዕከላዊ ኮሚቴ ነው እንደነገርኩህ። ለረጅም ጊዜ በሀገሪቱ በወንጀል ሊያስከስሰው የሚችልን ተግባር በማህበራዊ ሜዲያ ሲቀሰቅስ ነበረ። እንግዲህ ከፓርቲው ጋር ስምምነት ነበረን፤ በሰላማዊ ፖለቲካ ለመጓዝ። እሱ ግን በእኔ ላይ የግድያ እርምጃ እንዲካሄድ ሲቀሰቅስ፣ ሀይማኖታቸው ከሶማሌ ህዝብ ሀይማኖት የተለየውን እንዲገደሉ ሲቀሰቅስ በኦዲዮ ቪዡዋል ማስረጃ አለን። ወንድሜ በጩቤ እንደተወጋ ታስታውሳለህ። ይህን አሳዛኝ ጉዳይ በተመለከተ አደገኛ አስተያየቶችን ሲናገር ነበረ። ጎሳን ከጎሳ የሚያጋጭ ቅስቀሳ ውስጥ ሲገባ፣ እንግዲህ ከዚህ በላይ አንታገስም ብለን አስረነው፣ በዋስ ተፈቷል። ባለፈው በክልላችን የደረሰ ከባድ አደጋ የሶማሌን ህዝብ ምስል አበላሽቶብን ነበረ። ይህ እንዲደገም ስላልፈቀድን ይዘነው፣ በዋስ ተፈቶ አሁን ነፃ ነው፡፡
ፍትሃዊ ፍርድ እንደሚያገኝ ቃል ይገባሉ?
ሰውዬው ከእስር ቤት ውጪ ነው አልኩህ እኮ። ፍርዱ ቅድም እንዳልኩህ፣ በህጉ ያለው መብት ሁሉ ተጠብቆለት ይዳኛል።
መልካም ወደ ሌላ ጥያቄ ልለፍ። እርስዎ አሁን የሚገኙበት ጂግጂጋ ከባድ የውሃ ችግር አለ። የመጠጥ ውሃ ችግር አለ። ቅድም ብዙ ስኬት እንዳስመዘገባችሁ ነግረውናል። ታዲያ የጂጂጋ ከተማ ውሃ ችግር ከየት የመጣ ነው። ከዚህ ቀደም ያልነበረ እና የማይነገር ችግር አሁን እንዴት መጣ? ለምንስ አልተቀረፈም?
የጂጂጋ የውሃ ችግር ቀድሞ ከኔ በፊትም የነበረ ነው። አሁን ድንገት የመጣ አድርገህ ማቅረብ የለብህም። ከዚህ ቀደም በአብዲሌ ቆይታ ጊዜ አምስት ቢሊየን ያህል ገንዘብ የተበላበት ችግር ነው። ሌቦች እየተፈራረቁ የሚበሉበት ጉዳይ ነው። እኛ ስንመጣ ይህን ችግር ለመቅረፍ እየተንቀሳቀስን ነው። አሁን የውሃ ሽፋኑ እየተሻሻለ መልካም በሚባል ደረጃ ነው ያለው። ልዩነቱ የቀድሞ መንግስት ያልተሰራን በፕሮፓጋንዳ ያሳያል። እኛ በውሸት ፖለቲካ መነገድ አንፈልግም። በቀድሞ ስርዓት ስለ ችግር መተንፈስ አትችልም። እኛ ግን የሰውን ቅሬታ የማቅረብ መብት ሰጥተናል። ለዚህ ነው ችግሩ የተጋነነ የመሰለህ።
ሌላው ባሳካነው ሰላም ምክንያት በርካታ ኢትዮጵያውያን ክልሉን ምርጫ አድርገው ለኑሮም፣ ለንግድም እና ለተለያየ አላማ እየመጡ ነው። ይህ ደግሞ በውሃ አቅርቦት ላይ ጫና ማምጣቱ የሚጠበቅ ነው። በፌስቡክ የሚለቀቁ፣ እውነታውን የማያንፀባርቁ ፎቶዎችን ሳይሆን ከፈለክ እኔ ከክልሉ ውሃ አገልግሎት ባለስልጣን ጋር አገናኝቼህ ዝርዝር መረጃ እንዲሰጥህ ለማድረግ እችላለሁ።
ቅድም ብዙ ስኬቶችን እንዳስመዘገቡ ተናግረዋል። ሆኖም እኛ የተለያዩ ሰዎችን ጠይቀን መረጃ ሰብስበን በርካታ ችግሮች እንዳሉ ለማወቅ ችለናል። መንገድ የለም። የመሰረተ ልማት ችግሮች አሉ። የፈራረሱ መንገዶች በየቦታው አሉ። በኢኮኖሚም በኩል ችግር አለ። እንዳልክዎት የውሃ ችግር አለ--
ስላሳካነው ጉዳይ ዶክመንት ስላደረግነው ላቀርብልህና በፕሮግራምህ አሳይተህ ህዝቡ መመልከት ይችላል።
አሃ በእናንተ የተዘጋጀውን ነው እኛ የምናስተላልፈው? እውነታ የሌለው ነገር አዘጋጅታችሁ ቢሆንስ?
ከፈለክ መጥተህ በአካል ማየት ከፈለክም እንደዚያው። በዋይፋይ ከቻልንም እንዳሁኑ ቃለ መጠይቅ አይነት በማዘጋጀት ማስጎብኘት እንችላለን።
የፈራረሱ መንገዶች፣ የውሃ ችግሩ እኮ ፈጦ ያለ ነው ክቡር ፕሬዚዳንት…
(ፈገግ አሉ፤ በቅሬታ አይነት) አብዱልሀፊዝ፤ እባክህ እንዲህ አይጠየቅም። ለተመልካቾቻችን ክብር ስንል እንዲህ አይጠየቅም…
ለምን አይጠየቅም?
የሚጠየቀው ባላችሁ ሀብት ምን አቅዳችሁ ምን አሳካችሁ ነው። ለምሳሌ ጥናት አድርገን የዚህ ክልልን በአንድ አመት የተሻለ ልማት ልናመጣ የምንችለው በምን ያህል ገንዘብ ነው ብለን ስናሰላው፤ ወደ አስር ቢሊየን ዶላር ያህል ይሆናል። እኛ በወቅቱ በእጃችን የነበረው አምስት ቢሊየን ዶላር ነው። በዚህ በያዝነው ብር ምን ቅድሚያ በመስጠት ሰራን፣ ብሩ የት ገባ? ባቀዳችሁት መሰረት ምን አሳካችሁ? ብለህ መጠየቅ ጥሩ ነው። በአንተ መንገድ ግን ጥያቄ አይጠየቅም።
እንዴ ክቡር ፕሬዚዳንት፤ ጥያቄ የመጠየቁ አማራጭ መንገድ እኮ የኔ ምርጫ ነው። እንደፈለኩት ብጠይቅ ምን ችግር አለው?
እሱማ መብትህ ነው መጠየቅ፣ ሰው ይታዘበኛል የማትል ከሆነ። ለምሳሌ እኔ ልጠይቅህ?
እሺ፡፡
ሞቃዲሾ እንደ ኒውዮርክ ለምን ፎቅ በፎቅ አልሆነችም ብዬ ብጠይቅህስ? (ጋዜጠኛው አልመለሰም) … አየህ አንድ ነገር ስረ መሰረቱን የሚገነዘብ ጥያቄ ነው መጠየቅ ያለብህ። facts on the ground and reality የሚባል ነገር አለ። ይህን መሳት የለብህም። በዚህ መንገድ መጠየቅ የምንችለውንና የማንችለውን፣ የተሳካና ያልተሳካውን ለመለየትና ለመሞገት ይቻላል። ለምን የተፈረካከሰ መንገድ ይኖራል? ብሎ ጥያቄ፣ ለኔ ጥያቄ አይደለም።
ደሃ ሀገር ነው ያለነው። በርካታ ያልተሟሉ ነገሮች አሉ። ፍላጎት አለ። እንኳን እዚህ አንተ ያለህበት የለንደን ነዋሪን ስለ መሰረተ ልማት ብትጠይቀው በርካታ ችግር ሊነግርህ ይችላል።
(ጋዜጠኛው ፈዞ ቀረ። ፕሬዚዳንቱ  ፈገግ አሉ። … ጋዜጠኛው ወደ ሌላ ጥያቄ ለመሻገር ጉሮሮውን ጠረገ።)
ክቡር ፕሬዚዳንት፤ በክልሉ ከፍተኛ የሆነ ሙስና እንደሚታይ ይነገራል። የስልጣን ክፍፍል ላይም የአንድ አካባቢ ሰዎች ብቻ እንደተሰባሰባችሁ መረጃው ደርሶኛል። በኋላ በሰፊው ዘርዝሬ እጠይቅዎታለሁ። አሁን ግን አንድ ሳልዘነጋው መጠየቅ የምፈልገው የተፈናቃዮች ጉዳይን ነው። ተፈናቃዮች ያሉበት ሁኔታ አስከፊ ነው። ምነው በልማት እቅዳችሁ ዘነጋችኋቸው? አቅም አጥሯችሁ ነው ወይስ አንዳንዶች እንደሚወቅሷችሁ ስላልፈለጋችሁ?
ተፈናቃዮችን በተመለከተ የሰራነውና እየተሰራ ያለ ስራ አለ። በተለይም ቀጥታ ከኑሮአቸው ጋር የተያያዙ ስራዎች እየተሰሩ ነው። የትምህርት፣ የጤና እና የመሳሰሉ አስፈላጊና አንገብጋቢ ጉዳዮችን እየሰራን ነው። አንዳንድ ጉዳዮችን ከሩቅ ከመተቸት ይልቅ ስራውን ቀረብ ብሎ ውስብስብነቱን ተረድቶ ፌር የሆነ ምልከታ ሊኖረን ይገባል። እኛ ስልጣን ከያዝን በኋላ በሰላም ላይ በሰራነው እልህ አስጨራሽ ስራ፤ በኢትዮጵያ መፈናቀል ያልታየበት ክልል እኔ የማስተዳድረው ክልል አንዱና ምሳሌም ሊሆን የበቃም ነው። በዚህም ተፈናቅለው የነበሩና አሁን የተረጋጋ ሰላማዊ ኑሮ የጀመሩ በርካቶች ናቸው። ይህም በተግባር በሚሰራ ስራ የሚገኝ ውጤት ነው።
እኔ እንግዲህ በዓለም አቀፍ ድርጅቶች ከተፈናቃይና የስደት ጉዳዮች ጋር የመስራት ልምድ አለኝ። በበርካታ ሀገራት የስራ ልምዴ፣ በአመት ከስድስት ወር፣የተፈናቃይ ጉዳዮች ሁሉ ተፈትቶ፣ ምቹ የሚሆንበት አለም የለም። ጊዜ ይፈልጋል። ፖለቲካውን ማረጋጋት ያስፈልጋል። እንደውም እኛ ጋ ያሉት ተፈናቃዮች በዓለም አቀፍ ኢንዲኬተር ልኬት መሰረት ስናየው የተሻለ የሚባል ነው። ወደ ቀያቸው መመለስ፣ ግጭት መፍታት፣ ባሉበት ቦታ የሚያስፈልጋቸውን ነገሮች እንዲሟሉላቸው ማድረግ ያስፈልጋል። ይህንን ደግሞ ክልሉ ብቻውን ለመስራት የአቅም ችግር አለብን። የፌደራል መንግስት፣ የዓለም አቀፍ ድርጅቶች እርዳታ ያስፈልጋል። ተባብረን የሰራናቸው ስራዎች አሉ። መስራት ሲገባን ያልሰራናቸውም አሉ።
መልካም። አንዳንዶች የስልጣን ክፍፍልን በተመለከተ፣ የርስዎ አስተዳደር የሚቀርብዎትን ሰዎች ብቻ፣ ከአንድ አካባቢ፣ ማለትም እርስዎ ከተወለዱበት አካባቢ ብቻ ስልጣን ላይ እንዳስቀመጡ በምሬት ይናገራሉ፡፡ ስለዚህ ጉዳይ ምን ይላሉ?
(ሳቅ ብለው) ይህ አስተያየት አዲስ ነው ለእኔ። ካልክ አይቀር እኔ እንደውም የምከሰሰው ለተወለድክበት አካባቢ ሰው፣ ለሚቀርብህ ሰው ስልጣን አትሰጥም በሚል ነው። እኔ እስከማውቀው የስልጣን ክፍፍል፣ ከሁሉ አካባቢ የተውጣጣ፣ ፍትሃዊና ሚዛናዊ ነው። ይህም ሊሆን የቻለው፣ እኔ ጎጥና ቀበሌ አልመለከትም፤ የማምነው በችሎታ  ነው። ችሎታ ደግሞ አላህ የሰጠው በሁሉም አካባቢ ላሉ ሰዎች ስለሆነ ሚዛኑን መጠበቁ ተፈጥሮአዊ ነው። ሆኖም ሚዛኑን እንዳይስት ከሁሉም አካባቢ ሰዎች እንዲኖሩ ጥረት እናደርጋለን። ለምሳሌ ዋና ዋና የስልጣን ቦታ ከሚባሉት አምስቱን ብዘረዝርልህ፣ ምክትል ፕሬዚዳንታችን ከሲቲ ዞን ነው (ከድሬዳዋ ዙሪያ እስከ አፋር አካባቢ ያለ ዞን ነው) የፓርቲያችን ዋና ፀሀፊ ከአፍዴር ዞን ነው (ክልሉ ወደ ደቡብ ምስራቅ) የክልሉ አፈ-ጉባዔ ከሞያሌ አካባቢ ነው። የክልሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ቶግ ወጃሌ አካባቢ ነው። የክልሉ ጄኔራል ኦዲተር ፋፈን ዞን (ጂግጂጋ አካባቢ) ነው። እንዲህ እየዘረዘርኩ ላስረዳ እችላለሁ። ለህዝቡ ምን ሰራችሁ በሚለው ብንመዘን ይሻላል። ማን ስልጣን ያዘ። ከየት አካባቢ። ከየትኛው ጎሳ፣ ከየትኛው ጎሳ ንዑስ ጎሳ እያልን ነው የማናድገው። በዚህ በኩል ችግር አለ እንባላለን። በዚህ በኩል ደግሞ ስልጣንና የጠበበ ጎሰኝነትን እናራምዳለን። በየት በኩል እንደግ?
ክቡር ፕሬዚዳንት፤ በእርስዎ ላይ ወቀሳ የሚሰነዝሩ ወገኖች እኮ “የማናድገው በከፍተኛ ደረጃ የህዝብ ገንዘብ እየተበላ ስለሆነ ነው” እያሉ ነው። ታይቶ በማይታወቅ ደረጃ የእርስዎ አስተዳደር በሙስና ተጨማልቋል ይባላል። መልስ አለዎት?
እኔ እኮ የሚገርመኝ እንዲህ መሰረተ ቢስ ወሬ የሚነዙ ሰዎች ናቸው። ማን እንደሆኑ ደግሞ አውቃለሁ። እነዚህ ሰዎች ከአብዲሌ ጋር አይን ባወጣ ሙስና የተጨማለቁ፣ የሶማሌን ህዝብ ስጋና አጥንት ሳይቀር ግጠው የጨረሱ፣ የለመዱትን ሌብነት በእኔ አስተዳደር ጊዜ እየተከታተልኩ ቀድሞ የሚበሉትን ሙስና ስላስቀረሁባቸው ነው የሚያላዝኑት። ይገርማል። ለለውጡ ከበጀ ይሁን እስቲ ብለን ዝም ብንላቸውም፣ ሊያርፉ አለመቻላቸው ያሳፍራል። በነፃነት እየሰሩ ነው። ዘርፈው በገነቡበት ትልልቅ ሆቴልና ቤቶቻቸው ዘና ብለው እየኖሩ ነው። ግዴለም ይስሩ። ይኑሩ። ሆኖም ትናንት የለመዱትን የህዝብ ሀብት ዘርፎ መብላት እንደ መንግስታዊ የተለመደ ስራ ስለሚቆጥሩት፣ እነሱ ካልዘረፉ “ሌላው እየዘረፈ ነው ማለት ነው” እያሉ ያለ ማስረጃ ዝም ብለው ያወራሉ። በአማርኛ “ሌባ እናት ልጇን አታምንም” እንደሚባለው ነው። እየውልህ የነውራቸውን መጠን ልንገርህ። እኛ በዚህ በአንድ ዓመት ከስምንት ወር የሰራነውን እነሱ በአስር አመት አልሰሩትም። ሰባት ደረጃ አንድ የአስፋልት መንገድ ስራ አስጀምረናል። አምስት ሆስፒታል ሰርተን፣ ሶስት ወደ ሆስፒታልነት ደረጃ ከፍ አድርገን፣ ሁለት አጠቃላይ ጥገና አድርገናል። ሰላም የፈጠርነው ከሰላሳ ሺህ በላይ ወጣቶችን ተገቢውን ስልጠና ሰጥተን፣ ትጥቅና ስንቃቸውን አሟልተን ነው። በየገጠሩ ከአስር በላይ የገጠር ድልድይና ጥርጊያ መንገድ ሰርተናል። ከዚህ ቀደም የደም ባንክ ነበረ? የለም። አሁን ሶስት አለ። የተቆፈሩ የውሃ ጉድጓዶች በርካታ ናቸው። እኔ “ገና እንሰራለን፣ በዚህ አንኩራራ” ስለምል በቴሌቪዥን ከበሮ አላስደልቅም። ይህ ርካሽ ፖለቲካ ስለሆነ ነው።
እኔ ሀገር እየመራሁ ነው። ስራ አለብኝ። ለአሉባልታ እየመለስኩ ጊዜ አላባክንም። በርግጠኝነት እኔን ከአዲሳባ መጥቶ በገንዘብ የምመልሰው ሰው የለብኝም። ፈርቼ ገንዘብ እየሰጠሁት የማባብለው ባለስልጣንም ሆነ የጦር ጄኔራል የለም። ያስቆምኩት በሞኖፖል የተያዘውን፣ በአብዲሌ የቅርብ ሰዎች የመንግስትን ስልጣን ተጠቅመው የዘረጉትን የንግድ መረብ ነው። ይህ የሚያንገበግበው ብዙ ሰው አለ። በርካታ ትግል አድርገናል ሙስና ላይ። አሁንም እያደረግን ነው። ለምሳሌ ልንገርህ፣ የሾምኩት አንድ ባለስልጣን ነበረ። ስሙ ይለፈን። ለትምህርት ቤት ያስመጣው ወንበርና ቁሳቁስ በጣም የወረደ ነበር። አስመረመርኩት። ሙስና አገኘሁበት። አሰርኩት። በፌስቡክ “ሙስጠፋ እንደ አብዲሌ እስር ጀመረ” ተብሎ ዘመቻ ተከፈተብኝ። ሙስና ላይ ቁርጠኛ ነኝ። እየሰራን ነው።
ከርስዎ ጋር ስላልተግባባ ስልጣን ላይ የነበረ ሰውን አንስተው ሌላ ሰው ተክተዋል...
ሀገር እየመራሁ ነው። መንግስታዊ ስራ ነው የምሰራው፡፡ ከስራው አንዱ መንግስት የያዘውን እቅድ የሚያስፈፅምለትን ትክክለኛ ሰው፣ በትክክለኛው ቦታ ማስቀመጥ ነው። አንተ ስለ የትኛው ሰውና ቦታ ነው እየጠየቅኸኝ ያለኸው?
በቅርቡ የፀጥታ ዘርፍ ኃላፊዎትን አንስተውታል። ለምን አነሱት?
ለኔ ምክንያት አለኝ። የፀጥታ ስራው በምፈልገው ደረጃ በእስትራቴጂና በእቅድ ሊመራልኝ አልቻለም። ከቀን ወደ ቀን የፀጥታ ስራ እየተበላሸ ሲመጣ ታወቀኝ። የተቀናጀ እቅድና ሪፖርት አያመጣልኝም። የእሱ ስራ በአጠቃላይ እኔ ላይ ወደቀ። እኔ ደግሞ የሚያግዘኝ ሰው እፈልጋለሁ። ቦታው የሚፈልገውን ግዴታዎች ሳይወጣልኝ ሲቀር ቀየርኩት። ሰላም ከተረበሸ በኋላ መጣደፍ ሳይሆን ሰላም እንዳይረበሽ በእቅድና በእስትራቴጂ መስራት ያስፈልጋል። ሰላም ከሌለ ሀገር የለም። አንተ የሶማሊያ ዜጋ ነበርክ። ሀገሪቷ ሰላሟ ስለተረበሸ ነው በስደት እንግሊዝ የገባኸው አይደል? የአንድ ሰው መነሳትን ከሀገር ሰላም ጋር ማወዳደር አያስፈልግም።
እሱን የተካው ሰው ሰላም እንደሚያሰፍን በምን አረጋገጡ?
መቼ አረጋግጫለሁ አልኩ?
ማለቴ የተነሳው ሰው ያላሳካውን ያሳካልኛል ብለው እንዴት አመኑ?
በልምዱ፣ በትምህርቱና አጠቃላይ ባለው ምልከታ አመዛዝኜ ነው ለቦታው ይሆናል ያልኩት። ከዚህ ቀደም የሀገር መሪን የማማከር የስራ ልምድ አለው፤ በትምህርትም እስከ ፒኤችዲ ዘልቋል፡፡ በህብረተሰብ ጤና እና በግጭት አወጋገድ፣ conflict resolution ላይ ልምድ አለው። የአለም ፖለቲካ አካሄድ፣ የሀገራችንን ፖለቲካና የክልላችንን ተጨባጭ ሁኔታ በደንብ የሚያውቅ ሰው ነው።
ከዚህ ቀደም የፀጥታ ዘርፍ፣ ከአማፂ ጋር ለመዋጋት አይነት፣ የፀጥታ ስራ እንዲሁ ትምህርት የሚያስፈልገው በማይመስል አይነት ነው የሚፈረጀው። የፀጥታ ስራ ትምህርትና ልምድ ይፈልጋል። ከዚህ ቀደም ታማኝነትና ዝምድና ነበር የሚታየው፤ ለዚያ ነው በችግር የምንታመሰው። እኔ ሰው ነኝ ልቦናን አልመረምርም። አላውቅም። የቀድሞም ሰው ይረዳኛል ብዬ አምኜ ነበር። ስራው እየወረደብኝ መጣ። የሙስናም አዝማሚያ አየሁበት። ቀየርኩት። አሁን የምሾመውም ሰው ለግል ፍላጎቴ አይደለም የምሾመው። ህዝብን እንዲያገለግል ነው። ባመንኩት ደረጃ ካላገለገለ ሊነሳም ይችላል። የሚመራን መርህና መርህ ብቻ ነው። ይህ መርህ አድሎና ኢ-ፍትሃዊነት አለበት ብሎ መጠየቅ አንድ ነገር ነው። እንዴት ሰው አንስተህ ተካህ ይባላል? መጠየቅ ካለብን መንግስታዊ አሰራር ካበላሸን ነው። አሰራር ነው መጠየቅ ያለበት እንጂ እከሌን አንስተህ ለምን እከሌን አደረግህ መባል የለበትም።
አሁንም እስቲ ወደ ሙስና እና ብልሹ አሰራር ልመልስዎት። እርስዎ የሆስፒታል ስራው እየተቀላጠፈ ነው ሲሉ፣ ፕሮጀክቱ ገና አልተጀመረም ብለዋል የጤና ሚኒስትሩ:: ከሁለታችሁ ማነው ትክክል? ማነው የተሳሳተው?
ሆስፒታል አይደለም፤ የደም ባንክ ነው፡፡  
ይቅርታ ልክ ነዎት፤ የደም ባንክ ነው።
ጉዳዩ ከአዘጋገብ ስህተት የተፈጠረ ነው። የደም ባንኩ አሁን አልቆ ስራው የፊኒሺንግ እና የውስጥ አስፈላጊ ግዢዎች አልቀው የመጨረሻ ምዕራፍ ላይ ነው። ሲዘግቡት ስራ ጀምሯል አሉ በስህተት። ሚኒስትሩ ስራው አልቆ አልተጀመረም አሉ። እውነታው ስራው የመጨረሻ ምዕራፍ ላይ መሆኑ ነው።
ሚኒስትሩ፣ የደም ባንኩ ስራ አልጀመረም ሲሉ፤ እርስዎ የመጨረሻ ምዕራፍ ላይ ነው ይላሉ፡፡ አብራችሁ እየሰራችሁ፣ እንዴት እንዲህ አይነት ልዩነት ይኖራል?
እኔ እና ሚኒስትሩ እኮ ሰዎች ነን። Miss Communication ነው የተፈጠረው። ሰዎች ነን። በበርካታ ጉዳዮች ላይ የመረጃ መዛነፍ ሊኖር ይችላል። This is normal. ስራው ማለቂያው ላይ ነው። ገንዘቡ አልተበላም።
ልክ ነዎት ክቡር ፕሬዚዳንት፤ የሰው ልጅ ነዎት፤ ሚስኮምኒኬሽን ሊፈጠር ይችላል። ተናብባችሁ ብትሰሩ ኖሮ “ተጀምሯል፣ አልተጀመረም፣ አልቋል አላለቀም” አይነት ውዝግብ አይመጣም ነበር። የደም ባንክን የመሰለ ትልቅ ጉዳይ አልቆ ስራ ጀመረ፣ ኧረ አልጀመረም፣ እርስዎ ደግሞ አሁን በመልካም ደረጃ ነው ያለው ይሉኛል። ይህን ጉዳይ ከረሳችሁት ሌላ ምን የረሳችሁትን ነገር አስታውሰው ለተመልካቾቻችን ሊነግሩ ይችላሉ?
(በግርምት ግንባራቸውን ቋጠር አድርገው) የረሳችሁት ካለ ንገረኝ ምን ማለት ነው? የረሳነውን አንተ የምታስታውሰው ነገር ካለ ንገረኝ እንጂ። ስንት ጉዳይ አብራርቼ፣ ስንት ጉዳይ ተናገሬ ሳበቃ፣ የረሳኸው ካለ -- ምን ማለት ነው? (መገረማቸው በውስጣቸው “ሆ! ይህ ሰውዬ አብዷል እንዴ!” የሚል ይመስላል)
ክቡር ፕሬዚዳንት፤ ማለቴ የደም ባንክን የመሰለ የሰው ህይወትን ለማትረፍ ትልቅ ስራ ከረሳችሁ፣ ምናልባት የውሃ ችግር ቅድም የነገሩኝን ረስታችሁትስ ቢሆን፣ ነገ ከነገ ወዲያ ደግሞ እንዲሁ የፀጥታ ጉዳይን እንደማትረሱት፣ የኤሌክትሪክ ዝርጋታ፣ የልማት ጉዳይን እንደማትረሱት ምን ዋስትና አለን ለማለት ነው?
(የታከታቸው መሰሉ፤ አየር ስበው አስወጡ፤ በቅሬታ በለዘበ፣ የትዝብት ቃና ባለው ድምፀት) እባክህ አብዱልሀፊዝ፤ እባክህ እባክህ፣ ተመልካቾች ቁምነገር እየጠበቁ፣ እጅግ አንገብጋቢ ጉዳይ መጠየቅ ስትችል…
(አቋርጦ ገባ) እጠይቃለሁ ---- ገና ብዙ የማነሳው ነገር አለ…
(ቆጣ ባለና ከፍ ባለ ድምፅ) የደም ባንኩን እኮ አልረሳነውም፣ አልተረሳም፡፡ ብሩም አልተበላም። ሚኒስትሩ ሄደው ስራውን አዩ፤ መጀመር በሚያስችል ደረጃ ነው አሉኝ። እኔ የእሳቸውን ተቀብዬ አስተላለፍኩ። ጥያቄው ወደ ዞን ሀላፊ ሲመጣ፣ ገና አልተጀመረም አለ። ከዚያ ሚኒስትሩ መልሰው አልተጀመረም አሉ። በቃ absolutely it’s a minor miscommunication. ምንም የረባ፣ ለክርክር የሚበቃ ጉዳይ አይደለም።
እሺ የሚጀመርበትን ጊዜ በትክክል ሊነግሩኝ ይችላሉ? ክቡር ፕሬዚዳንት፤ የደም ባንክ ጉዳይ አጣዳፊ ስለሆነ ነው ደጋግሜ የጠየክዎት፡፡ ስለዚህ መቼ ለአገልግሎት ይደርሳል?
(ፕሬዚዳንቱ አቀርቅረው ጭንቅላታቸውን ወዘወዙ። የደም ባንኩ ተራ ጥያቄ ደማቸውን ያፈላው ይመስላል) በቅርቡ ይደርሳል። ይህ ደርሷል አልደረሰም ንትርክ፣ ከሳምንታት በፊት የነበረ ነው። አሁን ላይ እንደውም ለአገልግሎት ዝግጁ ሳይሆን አይቀርም። በነገርህ ላይ በአብዲ እና ከአብዲ በፊት በነበረው አስተዳደር፤ ትምህርት ቤት ተሰራ ተብሎ ሪፖርት ይደረጋል። ብሩ ተበልቶ ትምህርት ቤቱ አይሰራም። ህንፃ ተሰራ ተብሎ ህንፃውን ልትፈልገው ብትመጣ እዚህ ነበረ፣ ማን አነሳው? ይሉሃል። በእኔ ጊዜ ንትርኩ፤ አልቋል አላለቀም መሆኑ በራሱ ለውጥ ነው።
መልካም። በእርስዎና በክልሉ የፓርላማ አባላት መካከል ግጭት መኖሩ ይነገራል፡፡ ምንድነው የግጭቱ መንስዔ?
ምንም ግጭት የለም መሃላችን። የመንግስትን ስራ በአግባቡ ይቆጣጠራሉ። የደም ባንኩ ንትርክ ምንጩ፣ እኔ ለፓርላማው ባቀረብኩት ሪፖርት ላይ አባላት እኮ ናቸው “ያላለቀ ስራ ሪፖርት አድርገሃል” ብለው ያፋጠጡኝ። ይህ የዴሞክራሲያዊነት መገለጫ ነው። ስራቸውን ያለ ምንም እቀባ በነፃነት ነው የሚሰሩት።
ክቡር ፕሬዝዳንት፤ ሌላ የማነሳልዎት ጉዳይ በእርስዎ ቀጥተኛ ትእዛዝ፣ እርስዎ ስላሳሰሩት ኢርሻድ የተባለ ሰው ነው። ለመሆኑ እርስዎ ከእስሩ ጀርባ አሉ እንዴ? ማለቴ ማዕከላዊ መንግስት አዲሳባ ስለታሰረ፣ እርስዎ እንዳሳሰሩት መረጃ ደርሶኛል። ለምን አሳሰሩት?
ህግ ከጣሰ ይታሰራላ!
ለምን ታሰረ?
ሰው ሲታሰር መብቱ ተገፈፈ ወይስ አልተገፈፈም? ማሰቃየት ደርሶበታል ወይ አልደረሰበት? ተብሎ ይጠየቃል እንጂ እንዴት ሰው ለምን ታሰረ ይባላል? ሰው የማይታሰርበት ሀገር አይተህ ታውቃለህ? ሰውን የማያስር መንግስት አይተህ ታውቃለህ-- አንተ?
አላውቅም፣ ግን በህጉ መሰረት ነው የሚታሰረው። ይህ ሰው ግን “እኔ ሳላጠፋ ከህግ ውጪ ፕሬዚዳንቱ ነው ያሳሰሩኝ” እያለ ነው። እርስዎ አሳስረውታል አላሳሰሩትም?
እኔ እንዲህ አይነት ጉዳይ ላይ አስተያየት ለመስጠት አልፈልግም ነበር። ግን ላንተ ልስጥህ። ሰው ሲታሰር “ሙስጠፋ ነው ያሳሰረው፤ የሙስጠፋ ወንድም ነው ያሳሰረው፤ አጎቱ ነው ያሳሰረው--” እየተባለ አሉባልታ ይነዛል። ሁሉም “ሙስጠፋ እንዲህ አደረገኝ፣ ይህን ፈፀመብኝ” እያለ ቢያወራ፣ እኔ እየተከታተልኩ መልስ መስጠት የለብኝም። በዚህ ጥያቄህ ተመልካቾች እንዳይሳሳቱ ስል ጉዳዩን ልንገርህ። አሁን የጠቀስከው  ሰው፤ በአብዲ ኢሌ ጊዜ ከፍተኛ ወንጀሎችን አብሮ ሲሰራ የነበረ፣ የአብዲ ኢሌ ቀኝ እጅ ከሚባሉት አንዱ ነው። በክልሉ በደረሰው የሀምሌ 28 ከባድ አደጋና የማይታመን ውድመት ውስጥ እጁ አለበት ተብሎ ነው የታሰረው። መንግስት አሰረው። አለቀ። ኋላ ለፖለቲካው መረጋጋት፣ ለለውጡና ሽግግሩ ሲባል እሱ ብቻ ሳይሆን በርካታ ሰዎች ይቅርታ በተደረገላቸው መሰረት፣ ይቅርታ ተደርጎለት ተፈታ። ክልሉ ውስጥ የደረሰው ያ መዓት፤ በመንግስት ደረጃ የተፈፀመ ስለሆነ ሁሉም በህግ የሚጠየቁበትን አሰራር ብንከተል፣ ማንም ላይተርፍ ይችል ይሆናል። ሁሉንም አስረን ደግሞ ሀገር ማረጋጋትና ሰላም መፍጠር አንችልም። ለዚያ ብለን በሆደ ሰፊነት ከተለቀቁት ውስጥ ይህ አንተ ስሙን የጠቀስከው ሰው ይገኝበታል።
ከዚያም ወደ ክልሉ ሲመጣ ዳግመኛ ታሰረ። እርስዎ መለቀቁን አልደገፉትም ማለት ነው?
አይ እንደዚያ አይደለም። ወደ ሌላ ወንጀል ሊሸጋገር ሲል ህግ ማስከበር ስላለብን አሰርነው። ጉዳዩን በህግ ይዘነው። ኋላ ክሱን አቋርጠን ለቀነዋል። እሱ ፕሬዚዳንቱ አሳሰረኝ ይላል። የታሰረው ግን የክልሉ የሀይማኖት አሊሞች ላይ በቀሰቀሰው ከባድ ውንጀላ ነው። በእምነታቸው ጠንከር ብለው በደንብ የእስልምና ስርዓትን የሚያከብሩ ትላልቅ ሰዎች ላይ “አልሸባብ ስለሆኑ ሊወገዱ ይገባል” እያለ አደገኛ ቅስቀሳ ውስጥ ገባ። የከፋ ነገር ሳይደርስ ከህግ በታች መሆኑን ልናሳውቀው አሰርነው። እንደ አብዲ ኢሌ መንግስት፣ የሚቦርቅበት ዘመን ማለፉን ልናስገነዝበው በህግ ጠይቀነዋል። አሁን ግን አልታሰረም። በነፃነት እየተንቀሳቀሰ ነው። ከእስሩ ጀርባ ሌላ የፖለቲካ ጨዋታ ሊጫወት ይፈልጋል። በሶማሌ ህዝብ ስቃይና መከራ ሀብት እንዳካበተ ማንም ያውቃል። ይህን በሆደ ሰፊነት አልፈነዋል። ግን ህግ ከጣሰ ዛሬም ይታሰራል፤ ነገም ሊታሰር ይችላል። ማንም ከህግ በላይ መሆን አይችልም።
ክቡር ፕሬዚዳንት፤ ስለ ሃይማኖት ጉዳይ ካነሳን አይቀር፣ እርስዎ እራስዎ ወደ ስልጣን ከመጡ በኋላ “ሶማሌና ሙስሊም ያልሆኑ ሌሎች ብሔሮችና የሌሎች ሃይማኖት ተከታዮችን የእምነት በዓላት፣ ጅጅጋ ላይ በድምቀት እንዲያከብሩ፣ የተለየ መብት ሰጥተዋል” በሚል ይተቻሉ፡፡ ስለዚህ ትችት ምን ይላሉ?
አዎ! ህገ መንግስቱ ያጎናፀፋቸውን መብት ሰጥተናል፤ አንነፍጋቸውም። ሀገራችን ኢትዮጵያ፤ ብዙ የተለያዩ ብሔርና እምነት በሰላም ተቻችለውና ተከባብረው የሚኖሩባት ሀገር ናት። እንዲህ ዓይነት ጥያቄ ጤነኛ አስተሳሰብ የሌላቸውና ከእነርሱ በስተቀር የሌላ እምነት ተከታይ መኖር የለበትም ከሚሉ ፅንፈኛ አክራሪ ቡድኖች እንጂ ከአንተ ዓይነት በተለይ የእምነት እኩልነትና ነፃነት በተከበረበት በሰለጠነ፣ በእንግሊዝ ሀገር ውስጥ ከሚኖር ሰው አልጠበቅሁም ነበር፤ በጣምም ገርሞኛል! እኔ በማስተዳድርበት ክልል ህገ መንግስትም ሆነ በሀገሪቱ ህገ መንግስት፣ የእምነት ነፃነት ተረጋግጧል። የፈለገህን ሃይማኖት ማምለክና ማራመድ በሚቻልበት ሀገር ውስጥ ነው ያለነው። የእኔ ህጋዊ ኃላፊነት፣ ለሁሉም እምነት ህጋዊ ከለላ መስጠት ነው። በነገርህ ላይ የሶማሌ ህዝብ፣ ከሌሎች ሃይማኖት ተከታዮች ጋር አብሮ የመኖር አንዳችም  ችግር የሌለበት፣ ተከባብሮ የሚኖር ህዝብ ነው። በክልሉ ከዚህ ቀደምም በይፋ ሰው የፈለገውን እምነት በነፃነት ያመልካል። እኔ ያደረግኩት፣ ሙስሊምንና ክርስቲያንን ለማጋጨት፣ የክልሉን ሰላም ለማደፍረስ የጥፋት ሀይሎች ሀይማኖታዊ በዓላት ላይ አደጋ እንዳይጥሉ ነው፣ ደህንነታቸውን በሚገባ ያስጠበቅኩት።
አንተ አብዱልሀፊዝ ግን ለንደን ነው የምትኖረው። ሙስሊም በቁጥር የሚያንስበት ሀገር መብትህ ተከብሮ እየኖርክ፣ እንደፈለክ በአደባባይ እያመለክ፣ የሰብአዊ መብትን የሚገነዘብ ጋዜጠኛ ሆነህ በኢትዮጵያ ሀገራቸው ላይ ሀይማኖታቸውን ለሚያከብሩ የተለያዩ ዜጎች ከለላ ሰጥቼ፣ ደህንነታቸውን በማስጠበቄ እንዴት እንዲህ አይነት ጥያቄን ትጠይቃለህ? በጣም አስገርሞኛል። መታረም ያለበት አመለካከት ነው። (ጋዜጠኛው ተሸማቀቀ፣ ልክ ነዎት በሚል አይነት ራሱን ነቀነቀ፤ ፕሬዚዳንቱን ነጥብ ለማስጣል የተሰጠው መረጃ፣ እራሱን ነጥብ ስላስጣለው ሳያፍር አልቀረም)
መልካም። እርስዎ ወደዚህ ስልጣን ከመምጣትዎ በፊት በተለያዩ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች ከመሰራትዎ ባሻገር የሰብአዊ መብትን ማዕከል ያደረገ አክቲቪስትም ነበሩ። የእርስዎን የፖለቲካ አካሄድና የአስተዳደር ሁኔታ የሚነቅፉ ወገኖች፤ “አቶ ሙስጠፋ አሁንም አክቲቪስት ናቸው። ሀገር የማስተዳደር ችሎታ የላቸውም። መሪነት እና አክቲቪስትነት እየተቀላቀለባቸውና እየተምታታባቸው ነው” ይላሉ። በርካታ ኮፍያዎችን ደራርበው ለብሰዋል። መቼ ነው እነዚህን ኮፍያዎች የሚያወልቁት?
(ፕሬዚዳንቱ በስጨት ያሉ ይመስላሉ፤ ቃላቶችን ረገጥ፣ ሻከር እያደረጉ) ይላሉ!-- ይላሉ!-+ ይላሉ። ይበሉዋ!
እና?
(ፕሬዚዳንቱ ለአፍታ ዝም አሉና) እየውልህ፤ ትችታቸው ይህን ተግባር ፈጽመሃል፤ ተግባሩ ከአክቲቪስትነት የመጣ ነው። ይህን  አድርገሃል፤ ይህ ደግሞ ከፖለቲከኝነት አልያም ከሌላ ማንነትህ የመጣ ነው --- በማለት ዘርዘር አድርገው ሲተቹ ምላሽ ልሰጥ እችላለሁ። ለእያንዳንዱ የማይረባ ትችት መልስ እየሰጠሁ ጊዜ አልፈጅም። በጣም አሳሳቢ ችግሮችን የምንፈታበትን ውድ ጊዜ፣ ለምን በማይረባ ንትርክ  አባክናለሁ። እኔ እሰራለሁ። እነሱም ይተቹ።
ክቡር ፕሬዚዳንት፤ ጥያቄዎቼን አጠናቅቄያለሁ፡፡ አመስግኜዎት ፕሮግራሙን ከመዝጋቴ በፊት የሚያስተላልፉት መልዕክት ካለ እድሉን ልስጥዎት--
አብዱልሀፊዝ፤ በርካታ ጉዳዮች ላይ ጥያቄዎችን አንስተሃል፡፡ የክልሉን ጉዳይ እንዳብራራ እድሉን ሰጥተኸኛል። ያነሳሃቸው ጥያቄዎች ጠቃሚና ብዙ የክልሉ ጉዳዮችን የሸፈኑ ናቸው፡፡ ለዚህም አመሰግናለሁ። በመጨረሻም፣ ይህን ፕሮግራም እየተከታተለ ያለ የሶማሌ ህዝብ፣ በኢትዮጵያም በአፍሪካ ቀንድ ያሉ፣ በመላው አለም የሚገኙ ሁሉ፣ በምስራቅ አፍሪካ ቀጠና ያለውን የተሻሻለ ለውጥ በንቃት እየተከታተሉ እንዲደግፉን አደራ እላለሁ። በተለይ ደግሞ የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይን በሙሉ ልብ እንዲደግፉት ከልብ እጠይቃለሁ፡፡
የዶ/ር ዐቢይ ራዕይ ለኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን ለመላ የአፍሪካ ቀንድ ሀገራት የሚበጅ፣ የትብብርና የመደጋገፍ ራዕይ ነው። ይህ ደግሞ ለህዝባችን እጅግ ጠቃሚ ራዕይ ነው። ጠቅላይ ሚኒስትሩን በስራቸውና በተግባራቸው ለመመዘን ክፍት በሆነ ልብ፣ ነፃ በሆነ አዕምሮ፣ ባልተጣሩ ወሬዎች ላይ ሳይሆን በእርግጥም በመረጃ ላይ የተመሰረተ ድጋፍም ሆነ ነቀፋ እንዲሰጡ በማክበር እጠይቃለሁ። ለመላው ሙስሊም ህዝብ፤ መልካም የረመዳን ፆም፣ የተባረከ ፆም በተለይም ከዚህ ኮሮና ወረርሺኝ ህዝባችንን አላህ እንዲጠብቅልን፣ የምንፀልየውን ፀሎት አላህ የሚቀበልበት የረመዳን ፆም እንዲሆን ከልብ እመኛለሁ። አንተም ለሰጠኸኝ እድል አመሰግንሃለው።
(ፈገግ በማለት) ክቡር ፕሬዚዳንት፤ ሌላ ጊዜ ያሉበት ከተማ መጥቼ፣ የሚባለውን ለውጥና የጎደለውን በማየት ሌላ ቃለ መጠይቅ ለማድረግ ይፈቅዱልኛል?
በሚገባ እፈቅድልሃለሁ።
በነገራችን ላይ የሶማሌ ህዝብ፣ እንደ እርስዎ ያለ አዋቂና በሳል መሪ በማግኘቱ ዕድለኛ ነው። ለቃለ ምልልሱ አመሰግናለሁ::
ከተርጓሚው (- እኔም ሙክታር ዑስማን ባለቤቴ ኢፍራህ አህመድ ከጊዜዋ ተሻምቼ ይህን ረጅም ቃለ መጠየቅ እንድተረጉም በሞራል ስለረዳቺኝ ከልብ አመሰግናለሁ። ኢትዮጵያ ለዘላለም ትኑር!)


  “ገና ለብዙ ጊዜ አብሮን ይቆያል!” በማለት ነበር፣ የአለም የጤና ድርጅት ዳይሬክተር ዶ/ር ቴዎድሮስ አድሃኖም ባለፈው ረቡዕ፣ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝን በተመለከተ በሰጡት መግለጫ፣ የጉዳዩን አስከፊነት የገለጹት፡፡
አብዛኞቹ የአለማችንን አገራት የቫይረሱን የመጀመሪያ ዙር መራር ጽዋ በመጎንጨት ላይ እንደሚገኙ፣ የተወሰኑት ደግሞ ገና የከፋው ነገር እንዳልገጠማቸው የገለጹት ዶ/ር ቴዎድሮስ፤ አለም ከዚህ አስከፊ ቫይረስ ለመገላገል ገና ብዙ ፈተናና ትግል ይጠብቃታል ሲሉ አስጠንቅቀዋል፡፡
እንዳሉትም ቫይረሱ በመላው አለም በስፋት መሰራጨቱን የቀጠለ ሲሆን፣ እስካለፈው ሐሙስ አመሻሽ ድረስ በመላው አለም በሚገኙ 210 አገራትና ግዛቶች ውስጥ ከ2 ሚሊዮን 670 ሺ በላይ ሰዎችን ሲያጠቃ፣ ከ186 ሺህ 400 በላይ የሚሆኑትንም ለህልፈተ ህይወት ዳርጓል::
ከ852 ሺህ በላይ ሰዎች የተጠቁባት አሜሪካ፤በአለማችን ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎች በቫይረሱ የተጠቁባት ቀዳሚዋ አገር ስትሆን፣ ስፔን ከ213 ሺህ በላይ፣ ጣሊያን ከ187 ሺህ በላይ፣ ፈረንሳይ ከ159 ሺህ በላይ፣ ጀርመን ከ151 ሺህ በላይ ሰዎች በቫይረሱ የተጠቁባቸው ቀዳሚዎቹ አምስት አገራት ሆነዋል፡፡
አሜሪካ በ47 ሺህ 808፣ ጣሊያን በ25 ሺህ 85፣ ስፔን በ22 ሺህ 157፣ ፈረንሳይ በ21ሺህ 340፣ እንግሊዝ በ18 ሺህ 738 ሞት እንደ ቅደም ተከተላቸው በርካታ ሰዎች በኮሮና ቫይረስ ለሞት የተዳረጉባቸው ቀዳሚዎቹ አምስት የአለማችን አገራት መሆናቸውንም መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡

ኮሮና፡- የአፍሪካ መሰንበቻ
የአለም የጤና ድርጅት ቀጣዩዋ የጥፋት ማዕከል ትሆናለች ባላትና ከ300 ሺህ በላይ ሰው ለሞት ሊዳረግባት እንደሚችል ባስጠነቀቀባት አህጉረ አፍሪካ፤ በኮሮና ቫይረስ የተያዙ ሰዎች ቁጥር ባሳለፍነው ሳምንት በ43 በመቶ ያህል ማደጉ ተነግሯል፡፡
አፍሪካን ኒውስ እንደዘገበው፤ እስካለፈው ሐሙስ ተሲያት ድረስ በ52 የአፍሪካ አገራት ውስጥ በኮሮና ቫይረስ የተጠቁ ሰዎች ቁጥር 26 ሺህ የደረሰ ሲሆን፣ ከ1 ሺህ 240 በላይ የሚሆኑትም ለህልፈተ ህይወት ተዳርገዋል፡፡
በርካታ ቁጥር ያላቸው ሰዎች በቫይረሱ የተጠቁባቸውን አገራት በተመለከተ ዘገባው እንዳለው፣ ከደቡባዊ አፍሪካ አገራት ደቡብ አፍሪካ በ3 ሺህ 635፣ ከምስራቅ አፍሪካ ጅቡቲ በ974፣ ከምዕራብ አፍሪካ ጋና በ1 ሺህ 154፣ ከመካከለኛው አፍሪካ ካሜሩን በ1ሺህ 163፣ ከሰሜን አፍሪካ ግብጽ በ3 ሺህ 659 ተጠቂዎች ቀዳሚነቱን ይዘዋል፡፡ ከ1 ቢሊዮን በላይ ህዝብ ይኖርባታል ተብላ በምትገመተው አፍሪካ፣ ባለፉት 2 ወራት ጊዜ ውስጥ የኮሮና ቫይረስ ምርመራ የተደረገላቸው ሰዎች ግማሽ ሚሊዮን እንኳን አይደርሱም፡፡
መከራ ሊመክራቸው አቅም ያጣላቸው እጅግ በርካታ የአፍሪካ አገራት ዜጎች ከኮሮና ቫይረስ ራሳቸውን እንዲጠብቁ የተላለፈላቸውን መመሪያ ላለማክበር አሻፈረኝ ማለታቸውን የቀጠሉ ሲሆን፣ ከማግለያ ቦታ የሚያመልጡ ሰዎችም ከቀን ወደ ቀን በእጅጉ መበራከታቸው ተነግሯል፡፡ በኬንያ መዲና ናይሮቢ ባለፈው ማክሰኞ ከማግለያ ቦታ አምልጠው የወጡ በርካታ ቁጥር ያላቸው ሰዎችን አድኖ ለመያዝ የአገሪቱ መንግስት ፖሊስ ማሰማራቱ ተዘግቧል::  
ከ3 ሺህ 465 በላይ ሰዎች በቫይረሱ በተጠቁባት ደቡብ አፍሪካ፤ በርካታ ቁጥር ያላቸው ሰዎች የእንቅስቃሴ ገደብ መመሪያን ጥሰው እንዳሻቸው መሆናቸውን ተከትሎ የአገሪቱ መንግስት ዜጎችን በግዳጅ ወደ መስመራቸው ለመመለስ ከ70 በላይ ተጨማሪ ፖሊሶችንና ወታደሮችን ማሰማራቱን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡ በኒጀር ከቤት አትውጡ የሚለውን የመንግስት መመሪያ በመቃወም አደባባይ የወጡ አስር ሰዎች ለእስር የተዳረጉ ሲሆን፣ በጋናም ባለፈው ቅዳሜ ህግ ተላልፈው የልደት በዓል በድምቀት ሲያከብሩ ከተገኙ ከ50 በላይ ሰዎች ውስጥ ስድስት ናይጀሪያውያን እያንዳንዳቸው የ2 ሺህ 500 ዶላር ቅጣት ተጥሎባቸዋል፡፡
በሞሮኮ በአንድ ቀን ብቻ መንግስት የኮሮና ቫይረስን ወረርሽኝ ለመግታት ያወጣቸውን ህጎችና መመሪያዎች ጥሰዋል የተባሉ ከ3 ሺህ በላይ ሰዎች በፖሊስ ቁጥጥር ስር መዋላቸው የተነገረ ሲሆን፣ ከ3 ሺህ 377 በላይ ሰዎች በኮሮና ቫይረስ የተጠቁባት ሞሮኮ፤የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ካወጣችበትና የእንቅስቃሴ ገደብ ከጣለችበት መጋቢት ወር አጋማሽ አንስቶ ህግ ተላልፈው በመገኘታቸው ለእስር የተዳረጉት ዜጎች ቁጥር ከ50 ሺህ በላይ እንደሚደርስም ቢቢሲ ባወጣው ዘገባ አመልክቷል፡፡
የመንግስትን የእንቅስቃሴ ገደብ ጥሰዋል የተባሉት የደቡብ አፍሪካ የኮሙኒኬሽን ሚኒስትር ስቴላ ናቤኒ የ53 ዶላር የገንዘብ ቅጣትና የሁለት ወር የስራ እገዳ የተጣለባቸው ሲሆን፣ ከቤት የመውጣት ክልከላን ችላ ብለው ተሰባሰብው የተገኙ 30 ናይጀሪያውያን የእግር ኳስ ተጫዋቾችም በፖሊስ ቁጥጥር ስር መዋላቸው ተነግሯል፡፡
ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ድንበራቸውን ላለመዝጋት ከወሰኑና ምንም አይነት የእንቅስቃሴ ገደብ ካላደረጉ ጥቂት የአፍሪካ አገራት አንዷ የሆነችውና ከ100 በላይ ዜጎቿ በቫይረሱ የተጠቁባት የታንዛኒያ ፕሬዚዳንት ጆን ማጉፉሊ፤ “ከአርብ እስከ እሁድ ባሉት ቀናት አምላክ ኮሮና ቫይረስን ከአገራችን እንዲያጠፋልን ተግታችሁ በመጸለይ አሳልፉ” ሲሉ ለህዝባቸው ጥሪ ማቅረባቸው ተዘግቧል፡፡

አለም በኮሮና ጦስ የከፋ ረሃብ አንዣቦባታል
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በመላው አለም እስከ 250 ሚሊዮን የሚደርሱ ሰዎችን ለአስከፊ የረሃብ አደጋ ሊዳርግ እንደሚችልና መንግስታት የሚደርሰውን ቀውስ ለማስቀረት ከወዲሁ መዘጋጀት እንዳለባቸው የአለም የምግብ ፕሮግራም አስጠንቅቋል፡፡ በአስከፊው ረሃብ በከፍተኛ ሁኔታ ይጠቃሉ ተብለው የሚጠበቁት ቀዳሚዎቹ 10 የአለማችን አገራት የመን፣ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ፣ አፍጋኒስታን፣ ቬንዝዌላ፣ ኢትዮጵያ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ሱዳን፣ ሶሪያ፣ ናይጄሪያና ሄይቲ መሆናቸውንም ድርጅቱ ከሰሞኑ ባወጣው ሪፖርት አስታውቋል፡፡ አለም በዚህ አስከፊ ረሃብ የሚደርሰውን ቀውስ ለመግታት፣ ጥበብ በተሞላበት አካሄድ በአፋጣኝ ርብርብ ማድረግ እንዳለበትም የድርጅቱ ዳይሬክተር ዴቪድ ቤስሊ ማስታወቃቸውን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
በሌላ ዜና ደግሞ፣ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ፣ አሜሪካ ለአለም የጤና ድርጅት የምትሰጠውን የገንዘብ ድጋፍ ማቋረጧን በይፋ ባስታወቁ በቀናት ዕድሜ ውስጥ፣ ለክልከላው ሰበብ ተደርጋ የተቀመጠችው ቻይና የኮሮና ቫይረስን ወረርሽኝ ባለማቀፍ ደረጃ ለመግታት ለሚደረገው ጥረት ማገዣ የሚውል ተጨማሪ የ30 ሚሊዮን ዶላር ድጋፍ ለአለም የጤና ድርጅት እንደምትለግስ አስታውቃለች፡፡

ፕሬዚዳንቱ የጨለጡት “አገር በቀል መድሐኒት”
የማዳጋስካር መንግስት ኮሮናን ለመከላከልም ሆነ በቫይረሱ የተያዘን ሰው ለመፈወስ ፍቱን እንደሆነ ተረጋግጧል ያለውን ከተለያዩ ዕጽዋት የተቀመመ አገር በቀል “የኮሮና መድሐኒት” ከሰሞኑ በይፋ ያስመረቀ ሲሆን፣ የአገሪቱ ፕሬዚዳንት አንድሬ ራጆሊናም፣ መድሐኒቱ ፍቱን መሆኑንና የጤና ጉዳት እንደማያደርስ ለማሳየት በህዝብ ፊት ተጎንጭተውታል፡፡
የአለም የጤና ድርጅት ይህን ተከትሎ ለቢቢሲ በሰጠው መግለጫ፤ “እስካሁን ድረስ አለማችን ኮሮናን የሚፈውስ ምንም አይነት መድሃኒት አላገኘችም፤ “መድሐኒት” ተብለው በየጓዳ ጎድጓዳው የሚመረቱ መሰል አደገኛና ባዕድ ነገሮችን ከመውሰድ ተቆጠቡ” ሲል አስጠንቅቋል፡፡
121 ሰዎች በተጠቁባት ማዳጋስካር፣ ማላጋሲ ኢንስቲቲዩት ኦፍ አፕላይድ ሪሰርች በተሰኘው የአገሪቱ ተቋም ተሰርቶ “ኮቪድ ኦርጋኒክስ” የሚል ስያሜ የተሰጠው ይህ መድሐኒት፣ የኮሮና ቫይረስን በ7 ቀናት ውስጥ  የመፈወስ አቅም እንዳለው በሙከራ መረጋገጡን ባለፈው ሰኞ በተከናወነው የምረቃ ስነስርዓቱ ላይ የገለጹት ፕሬዚዳንቱ፤ በኮሮና ቫይረስ ተጠቅተው የነበሩ ሁለት ሰዎች በመድሐኒቱ መፈወሳቸውንም ተናግረዋል፡፡
ፕሬዚዳንቱ ይሄን ይበሉ እንጂ፣ የመድሐኒቱ ውጤታማነትና አደገኛ አለመሆን የአለም የጤና ድርጅትን ጨምሮ በማንኛውም አለማቀፍ ተቋም ተመርምሮና ተጠንቶ እውቅና እንዳልተሰጠው የዘገበው አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ፤ የህክምና ባለሙያዎችና ሳይንቲስቶች መሰል እውቅና ያልተሰጣቸው “መድሐኒቶች” እጅግ አደገኛ ሊሆኑ እንደሚችሉ ማስጠንቀቃቸውን ገልጧል፡፡
የኮሮና ቫይረስ በወረርሽኝ መልክ ተከስቶ አለምን ማጥለቅለቁን ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ከአሜሪካ እስከ አውሮፓና እስያ የህክምናው ዘርፍ ልሂቃንና ተመራማሪዎች ሌት ተቀን ክትባት ወይም መድሃኒት ለማግኘት ደፋ ቀና ከማለት አልቦዘኑም፡፡
የዓለም የጤና ድርጅት፣ የተለያዩ አገራት የመንግስት መስሪያ ቤቶች፣ ዩኒቨርሲቲዎችና የምርምር ማዕከላትን ጨምሮ በርካታ የአለማችን አገራት ተቋማትን በኮሮና ክትባትና መድሃኒት ዙሪያ ከ150 በላይ ምርምሮችን በማድረግ ላይ እንደሚገኙ መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡
በኮሮና ቫይረስ ተጠቅተው ያገገሙና የዳኑ ሰዎችን ደም በመውሰድ ታማሚዎችን ለማከም የሚያስችል ምርምር በማድረግ ላይ የሚገኙ ተቋማትም አሉ፡፡
የጀርመን የፌዴራል የክትባቶች ተቋም በሰዎች ላይ የኮሮና ክትባት ሙከራ እንዲደረግ ባለፈው ረቡዕ ፈቃድ የሰጠ ሲሆን የኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ ሳይንቲስቶችም በሰዎች ላይ የክትባት ሙከራ ለማድረግ ዝግጅታቸውን ማጠናቀቃቸው ተነግሯል፡፡
ያም ሆኖ ግን፣ ለኮሮና ክትባት ወይም መድሐኒት ለማግኘት በአለም ዙሪያ በርካታ ምርምሮች እየተደረጉ ቢሆንም፣ ከ18 ወራት በፊት ክትባት ወይም መድሐኒት ይደርሳል ብሎ መገመት ከንቱ ምኞት ነው ይላሉ - የታዋቂው መድሃኒት አምራች ኩባንያ ሮቼ ዋና ስራ አስፈጻሚ ሰቭሪን ሽዋን፡፡

እምቢተኝነት - የኮሮና ትግል ፈተና
ሮማኒያ የኮሮና ቫይረስን ስርጭት ለመግታት የጣለችውን የእንቅስቃሴ ገደብ ጥሰው የተገኙ ዜጎቿን ከሚያገኙት የወር ገቢ በስድስት እጥፍ በሚበልጥ ገንዘብ እንደምትቀጣ ብታስታውቅም፣ የአገሪቱ ዜጎች ግን ቫይረሱንም የገንዘብ ቅጣቱንም ከቁብ ሳይቆጥሩ፣ ገደቡን እየጣሱ እንደፈለጉ መሆናቸውን ቀጥለዋል፡፡
የአገሪቱ መንግስት ባለስልጣናት አንድ ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥ መመሪያና ህጉን ተላልፈው በተገኙ ዜጎች ላይ ከ200 ሺህ በላይ ጊዜ ቅጣት መጣሉንና በዚህም ከ78 ሚሊዮን ዩሮ በላይ የቅጣት ገንዘብ መሰብሰቡን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡ እምቢተኝነቱ በብዙ አገራት የተለመደ ሆኗል:: የኮሮና የእንቅስቃሴ ገደቦችንና የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ መመሪያዎችን የሚተላለፉ ዜጎቿን እየተከታተለች መቅጣቷን የተያያዘችው እንግሊዝ፤ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ብቻ ከ3 ሺህ 500 በላይ ቅጣቶችን መጣሏ ተነግሯል፡፡
በአሜሪካ የተጣለውን የእንቅስቃሴ ገደብ በመቃወም ዋሽንግተንና ኮሎራዶን ጨምሮ በርካቶች ከሰሞኑ አደባባይ ወጥተው ተቃውሞ ያሰሙ ቢሆንም፣ በአገሪቱ በተሰራ አንድ ጥናት 61 በመቶ ያህሉ አሜሪካውያን “ቤት መቀመጥ ኮሮናን ለመከላከልና በቁጥጥር ስር ለማዋል በእጅጉ ጠቃሚ ስለሆነ ሊቀጥል ይገባል” ማለታቸውን አሶሼትድ ፕሬስ ዘግቧል፡፡

የአየር ብክለት ታይቶ በማይታወቅ ደረጃ ቀንሷል
በመላው አለም ቁጥር ስፍር የሌላቸው ቀውሶችና ጉዳቶችን እያደረሰ የሚገኘው የኮሮና ቫይረስ፣ በአንጻሩ  ለአለማችን ያበረከተው “በጎ” ነገር እንዳለም እየተነገረ ነው - የአየር ብክለት በእጅጉ መቀነሱ፡፡
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝን ለመግታት ሲባል አገራት ድንበሮቻቸውን መዝጋታቸው፣ የጉዞና የእንቅስቃሴ ገደቦች መጣላቸው፣ የሚዘጉ ኢንዱስትሪዎች መበራከታቸው በአለማችን የአየር ብክለት ከዚህ ቀደም ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ፣ በከፍተኛ ደረጃ እንዲቀንስ ማድረጉን ሲኤንኤን ዘግቧል፡፡
በአለማችን በአየር ብክለት በከፍተኛ ደረጃ ተጎጂ እንደሆኑ በሚነገርላቸው ዋና ዋናዎቹ ከተሞች ባለፉት ሶስት ሳምንታት የአደገኛ በካዮች ልቀት በከፍተኛ ሁኔታ መቀነሱን የጠቆመው ዘገባው፤ ከአለማችን ከተሞች መካከል የከፋ የአየር ብክለት የሚታይባት የህንዷ ኒው ዴልሂ የበካዮች ልቀትን በ60 በመቶ በመቀነስ ቀዳሚነትን መያዟን አመልክቷል፡፡
የደቡብ ኮርያዋ ሴኡል፤ የቻይናዋ ውሃን እና የህንዷ ሙምባይ፤ ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ እጅግ አደገኛና ለጤና ጎጂ በካይ ንጥረነገሮች ልቀት መጠን በከፍተኛ ሁኔታ የቀነሰባቸው ሌሎች የአለማችን ከተሞች መሆናቸውም ተነግሯል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ፣ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መስፋፋቱንና አገራት ከፍተኛ የጉዞና የእንቅስቃሴ ገደብ መጣላቸውን ተከትሎ፣ የቱሪዝሙ መስክ በአለማቀፍ ደረጃ ከፍተኛ ጉዳት እንደደረሰበት የዘገበው ፎርብስ መጽሄት፣ በ2020 የፈረንጆች አመት የአለማችን አየር መንገዶች ገቢ በ314 ቢሊዮን ዶላር እንደሚቀንስ መነገሩን አመልክቷል፡፡
በአሜሪካ 44 በመቶ ያህሉ አውሮፕላኖች በረራ አቋርጠው መቀመጣቸውን የጠቆመው ዘገባው፤ በአገሪቱ በቱሪዝሙ ዘርፍ ከስራ ገበታቸው የተፈናቀሉ ሰዎች ቁጥር እስከ መጪው ሳምንት 8 ሚሊዮን ይደርሳል ተብሎ እንደሚጠበቅም ገልጧል፡፡
ህጻናት እና ኮሮና
እስከ ፈረንጆች አመት 2020 መጨረሻ በመላው አለም ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ በመቶ ሺህዎች የሚቆጠሩ ህጻናት ለሞት ሊዳረጉ፣ እስከ 66 ሚሊዮን የሚደርሱ ሌሎች ህጻናትም ወደ ከፋ ድህነት ሊገቡ እንደሚችሉ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት፣ ባለፈው ሳምንት ባወጣው መግለጫ አስጠንቅቋል፡፡
በመላው አለም በሚገኙ 150 አገራት ትምህርት ቤቶች በመዘጋታቸው ሳቢያ፣ የነጻ የትምህርት ቤት ምገባ ተጠቃሚ የነበሩ 369 ሚሊዮን ያህል ህጻናት፣ የተመጣጠነ ምግብ ማግኘት የሚያቆሙ ሲሆን ይህም   ለሞት ሊዳርጋቸው እንደሚችል ድርጅቱ ጠቁሟል፡፡
ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ትምህርት ቤቶች እንዲዘጉ ያደረጉ የአለማችን አገራት 188 መድረሳቸውን የዘገበው ሮይተርስ፤ በዚህም ከ1.5 ቢሊዮን በላይ ህጻናት ከትምህርት ቤት ቀርተው ቤት ለመዋል መገደዳቸውን አመልክቷል፡፡

አሜሪካ ከዚህ የከፋው ሊመጣባት ይችላል
ኮሮና እስከ ትናንት በስቲያ ተሲያት ድረስ ከ800 ሺህ በላይ ሰዎችን ባጠቃባትና ከ45 ሺህ በላይ የሚሆኑትንም ለሞት በዳረገባት አሜሪካ፤ በቀጣይ ሁለተኛ ዙር የከፋ የኮሮና ቫይረስ ማዕበል ሊከሰት እንደሚችል በአገሪቱ የበሽታ መከላከልና መቆጣጠር ማዕከል ዳይሬክተር ዶ/ር ሮበርት ሬድፊልድ ማስጠንቀቃቸው ተዘግቧል፡፡
ቀጣዩ ወረርሽኝ ምናልባትም በአሜሪካ የጉንፋን በሽታ በሚበራከትበት ወቅት ላይ የሚከሰት ከሆነ የሚያደርሰው ጥፋት ከአሁኑ የከፋ ሊሆን እንደሚችል ያስጠነቀቁት ዶ/ር ሮበርት ሬድፊልድ፤ ሊያጋጥም የሚችለውን ይህን ፈታኝ ሁኔታ ለመጋፈጥ ከአሁኑ መዘጋጀት እንደሚገባም ገልጸዋል፡፡
በተያያዘ ዜና፤ በአሜሪካ ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ ባለፈው ሳምንት ብቻ 4.4 ሚሊዮን ሰዎች ለስራ አጥነት መዳረጋቸውን የዘገበው ዘ ኢንዲፔንደንት፤ ባለፉት 5 ሳምንታት ለስራ አጥነት የተዳረጉት ሰዎች ቁጥር ከ26 ሚሊዮን በላይ መድረሱንም አመልክቷል፡፡

ዲያስፖራው የሚልከው ገንዘብ በ142 ቢ. ዶላር ይቀንሳል
በመላው አለም በውጭ አገራት የሚገኙ ዲያስፖራዎች ወደ አገር ቤት የሚልኩት ገንዘብ፣ ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በ142 ቢሊዮን ዶላር እንደሚቀንስ የአለም ባንክ ባወጣው መግለጫ አስጠንቅቋል፡፡
በውጭ አገራት የሚኖሩ ዲያስፖራዎች ከሰሃራ በታች ወደ ሚገኙ የአፍሪካ አገራት በዚህ አመት የሚልኩት ገንዘብ በ23.1 በመቶ ያህል ወይም በ37 ቢሊዮን ዶላር ይቀንሳል ተብሎ እንደሚጠበቅ ድርጅቱ አስታውቋል፡፡ በሽታው በርካታ ቁጥር ያላቸው ሰዎችን ከስራ እያፈናቀለ ከመሆኑ ጋር ተያይዞ፣ ከአገራቸው ውጭ የሚኖሩ ዲያስፖራዎች ከራሳቸው ተርፎ ለቤተሰብ የሚልኩት ገንዘብ የማግኘት ዕድላቸው ጠባብ እንደሆነ የጠቆመው ድርጅቱ፤በተለይም ዝቅተኛና መካከለኛ ገቢ ወዳላቸው አገራት ከዲያስፖራው የሚላከው ገንዘብ በአማካይ በ20 በመቶ ያህል ሊቀንስ እንደሚችል አስታውቋል፡፡
ዲያስፖራው የሚልከው ገንዘብ መቀነሱ በሁሉም የአለም አካባቢዎች የሚከሰት ቢሆንም በከፍተኛ ሁኔታ ይቀንሳል የተባለው ግን በአውሮፓና በማዕከላዊ እስያ አገራት እንደሆነ የዘገበው ዘ ጋርዲያን፤ በእነዚህ አገራት እስከ 27.5 በመቶ ያህል ሊቀንስ እንደሚችል መነገሩን አመልክቷል፡፡
በምስራቅ እስያና በፓሲፊክ አገራት ደግሞ ዲያስፖራው የሚልከው ገንዘብ እስከ 13 በመቶ መቀነስ ያሳያል  ተብሎ እንደሚጠበቅ የጠቆመው ዘገባው፤ባለፈው የፈረንጆች አመት 2019 በመላው አለም ዲያስፖራው ወደ አገር ቤት የላከው 554 ቢሊዮን ዶላር በታሪክ ከፍተኛው ሆኖ የተመዘገበ መሆኑንም አስታውሷል፡፡

የፊት ጭምብል ነገር
ከኮሮና ቫይረስ መስፋፋት ጋር ተያይዞ እነማን መቼና በምን ሁኔታ ላይ ሊጠቀሙት ይገባል በሚል ያደጉ አገራት የህክምና ባለሙያዎችን ሳይቀር ሲያወዛግብና ሲያነጋግር የቆየው የፊት ጭምብል ጉዳይ አሁን አሁን እየለየለት የመጣ ይመስላል፡፡
በበርካታ አገራት የፊት ጭምብል ማድረግ ከኮሮና እንደሚከላከል በመታመኑ ዜጎች አዘውትረው እንዲጠቀሙ የተደረገ ሲሆን በመላው የጀርመን ግዛቶች  ሁሉም ሰው ግብይት በሚፈጽምበትና የህዝብ ትራንስፖርት አገልግሎቶችን በሚጠቀምበት ወቅት የፊት ጭንብል እንዲያደርግ የሚያስገድድ መመሪያ ከሰሞኑ ተግባራዊ ሊደረግ እንደሆነ ቢቢሲ ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡


Tuesday, 21 April 2020 19:31

(ኮሮና ቫይረስ) Pandemic

What if you thought of it
as the Jews consider the Sabbath—
the most sacred of times?
Cease from travel.
Cease from buying and selling.
Give up, just for now,
on trying to make the world
different than it is.
Sing. Pray. Touch only those
to whom you commit your life.
Center down.
And when your body has become still,
reach out with your heart.
Know that we are connected
in ways that are terrifying and beautiful.
(You could hardly deny it now.)
Know that our lives
are in one another’s hands.
(Surely, that has come clear.)
Do not reach out your hands.
Reach out your heart.
Reach out your words.
Reach out all the tendrils
of compassion that move, invisibly,
where we cannot touch.
Promise this world your love–
for better or for worse,
in sickness and in health,
so long as we all shall live.
–Lynn Ungar 3/11/20
ከአዘጋጁ፡- ዓለም በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ እየተናጠች ባለችበት በዚህ ክፉ ወቅት፣ ገጣሚያን ቤታቸው ተቀምጠው፣ወረርሽኙ የፈጠረባቸውን ስሜትና መንፈስ የሚያንጸባርቁ ግጥሞችን እየጻፉለሌሎች እያጋሩ ነው፡፡ ከላይ የቀረበው በካሊፎርኒያ የምትኖረው ሊን ዩንጋር የተባለች ገጣሚ፣ ማህበራዊ ርቀት መጠበቅን በተመለከተ የከተበችውን ስንኞች ነው፡፡ የክፉ ቀን ግጥሞች ማለት ይቻል ይሆን?


  More than two million people have been infected by the virus globally [Rogan Ward/Reuters]
    Coronavirus cases in Africa could surge from just thousands now to 10 million within three to
    six months, according to provisional modelling, a regional World Health Organization (WHO)
    official said.
    But Michel Yao, head of emergency operations for WHO Africa, said on Thursday it was a
    tentative projection that could change. He noted worst-case predictions for the Ebola outbreak
    had not come true because people changed their behaviour in time.
    "This is still to be fine-tuned," he told a media teleconference. "It's difficult to make a long-term
    estimation because the context changes too much and also public health measures, when they are
    fully implemented, they can actually have an impact."
    Separately, new research said Africa could see 300,000 deaths from the coronavirus even under
    the best-case scenario, according to modeling by the Imperial College London.
    Under the worst-case scenario with no interventions against the virus, Africa could see 3.3
    million deaths and 1.2 billion infections, the report by the UN Economic Commission for Africa
    said.
    The world's poorest continent has seen more than 17,000 confirmed cases of COVID-19 and
    about 900 deaths so far - relatively=few compared with other regions.
    But there are fears that=the numbers could balloon and overwhelm shaky health services.
    "We are concerned that the virus continues to spread geographically, within countries," said
    Matshidiso Moeti, director of WHO's Africa region, which comprises 46 sub-Saharan nations
    and Algeria.
    "The numbers continue to increase every day."
    Other killers
    Infections in South Africa, which has the highest number of cases, have slowed after it began a
    strict lockdown, but other nations - such as Burkina Faso, the Democratic Republic of the Congo
    and Algeria - have seen higher than average fatalities.
    The WHO is working with authorities there to improve patient care and reduce fatalities, Moeti
    said.
    She warned that President Donald Trump's withdrawal of US funding for the WHO could harm
    not only the fight against the coronavirus but also that against other killers such as polio, HIV
    and malaria.
    "The impact, potentially, of this decision will be quite significant on areas such as polio
    eradication" just as Africa was close to being declared polio-free, said Moeti.
    Trump accused the Geneva-based WHO on Tuesday of promoting Chinese "disinformation"
    about the coronavirus, saying this probably worsened the outbreak.
    More than two million people have been infected globally, with the largest number in the US.
    Washington is the biggest donor to the WHO, which tackles specific diseases and also
    strengthens national health systems. The US contributed more than $400m to the WHO in 2019,
    roughly 15 percent of its budget.
    "We are very much hoping [suspension of funding] will be re-thought because the US
    government is an important partner not only in financial terms but also it is an important strategic
    partner," Moeti said.
    She also said the organisation requires $300m to help African governments respond to the
    pandemic.


 በተጨማሪ 952 ላይ በመደወል መረጃ መጠየቅና መስጠት ይቻላል።
☎️8335☎️952

ታጥበን እንጠበው! ገዝፈን እናክስመው!

ራስዎን ከኮሮና ቫይረስ ለመከላከል ይህንን መልእክት በመተግበር ጥንቃቄ ያድርጉ!

ለሌሎችም ያጋሩ!#COVID19 #ኮሮናቫይረስ #ኮቪድ19 #freecall

8335 or 952

Monday, 20 April 2020 00:00

ከፌስቡክ ገጾች

  ኪራይና መስፍን
ሰሞኑን ስሜን ከቤት ኪራይ ጋር አንሥተው ነበር፤ እርግጥ ቤት የለኝም፤ ነገር ግን አግዚአብሔር ይመስገን አልተጎዳሁም፤ ልጆች የሚባሉት አድገው ራሳቸውን ችለዋል፤በርግጥም ጡረታዬ በዛሬው ጊዜ አያኖርም፤ በዚህም በኩል እግዚአብሔር ይመስገንና ጥቂት ሰዎች ሥራቸው አድርገውት በሚያስፈልገኝ ነገር ሁሉ ይረዱኛል፤ የእነዚህ ሰዎች ውለታ በጣም ይከብደኛል፤ እግዚአብሔር ጤንነትና ዕድሜ፣ ሰላምና በረከቱን ይስጣቸው፤ የቤት ኪራዬንም ደርግ ምስጋና ይድረሰውና ጎምዶልኛል፤ ለሁላችንም ማለቴ ነው፤ እነዚህ አሥር የማይሞሉ ሰዎች ባይኖሩ ምን እንደሚደርስብኝና የት እንደምወድቅ አላውቅም፤ ስደትን ግን ጭራሽ አላስበውም!
እኔን የሚያሳዝኑኝ ግን የኔን ዕድል ያላገኙ ስንትና ስንት ኢትዮጵያን ያገለገሉ ሰዎች በችግር ሲቆሉ ሳይ ነው፤ የምንችል ሰዎች በወር አንድ ብር ብናዋጣ ብዙ ሰዎችን መርዳት እንችል ነበር፡፡ በቤት ኪራይ በኩል ያለውን ሙስና ሲያስቡት ያንገሸግሻል! ቤታቸውን በብዙ መቶ ሺዎች ብር እያከራዩ፣ በመንግሥት ዝቅተኛ ኪራይ የሚከፍሉና ለኢትዮጵያ ሕዝብ ቆመናል የሚሉ ሞልተዋል፤ አይከነክናቸውም፤ ስንቱ ዳያስፖራ በብዙ ሺህ ብር እያከራየ፣ እዚያ ደግሞ እንደ ደሀ በምጽዋት ይኖራል፤ የባሰም አለ፤ ሌላ ቀርቶ የኢጣልያን ባንዳዎችም እንደምንረዳ አውቃለሁ፤ የቱ ባለሥልጣን ነው ይህንን የሙስና ምንጭ በሰይፍና በሕግ ሊያጠፋው የሚችል?
መስፍን ወልደ ማርያም ሚያዝያ 2012
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን
ችግር ሁልጊዜ አንዳንድ መልካም ነገሮችን ይዞ ይመጣል፤ የዘመኑ ወረርሺኝም በእኔ አስተያየት ሁለት ጥሩ ነገሮችን አስከትሏል፤ አንዱና ዋናው ከጃንሆይ በኋላ ተሽሮ የነበረው እግዚአብሔርን መልሶ በቦታው ማስቀመጡና በየመገኛዎች የእግዚአብሔርን ስም ማንሣት ተለመደ፤ ይህ ትልቅ ንቃት ነው፤እግዚአብሔር ሁሌም በመንበሩ ላይ ነው፤ አይነቃነቅም፤ ሁለተኛው የኢትዮጵያን ቤተ ክርስቲያን ተረስታ ወደ ጓዳ ተደብቃ ነበር፤ ዛሬ ጉልበትዋ በሙሉ ባይሆንም ታየ፡፡
የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ዝናዋ አልተነገረም፤ የኢትዮጵያ ሕዝብ ለኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ያለበትን ውለታ ገና በትክክልና  በዝርዝር የሚናድረው አላገኘም፤ እንደተዳፈነ ነው፤ ቤተ ክርስቲያኒቱን ተደግፈው የሚወጡ ሁሉ በሥልጣኑ ጣዕምና ሙቀት እዚያው ቀልጠው ይቀራሉ፤ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ ለአሥር እውነተኛ ተማሪዎች የሊቅነት ማዕርግ የሚያሰጣቸው ነው፤ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የትምህርት ሚኒስቴር ነበረች፤ የበጎ አድራጎት ሚኒስቴር ነበረች፤ የጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ነበረች፤ የባህልና የቅርስ ጥበቃ ሚኒስቴር ነበረች ... በዛሬው ጊዜ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የተማሩ ሰዎች አላጣችም፤ በጥቁርና በነጭ ልብስ የተሽሞነሞኑ ዓለማውያን ናቸው፤ እንደ አቡነ ተክለ ሃይማኖት ያለው እንኳን ደፍሮ ጉልበተኞችን መጋፈጥ አልቻሉም፡፡
መስፍን ወልደ ማርያም
ሚያዝያ 2012
ስለ ዶ/ር ቴዎድሮስ አድሃኖም
የዓለም ጤና ድርጅት ዳይሬክተር ዶ/ ር ቴዎድሮስ አድሃኖምን በተመለከተ አንዳንድ ጥያቄዎችና አስተያየቶች ደርሰውኛል። በኔ በኩል ታይፔ (ታይዋን ) ላይ ተቀስቅሶ አሜሪካ የተሻገረውን ተቃውሞ ከሕወሃት ወንጀል ለይተን እንመልከተው የሚል አቋም አለኝ። ባለኝ መረጃና ከባለሙያዎችም አስተያየት በመነሳት፣ ከኮረና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ሥልጣን እንዲለቁ የሚያስደርግ የዶ/ር ቴዎድሮስን ስህተት ማየት አልቻልኩም። ይህንንም ባለፈው ሳምንት ማክሰኞ አፕሪል 7/2020 በኢሳት ዕለታዊ ፕሮግራም ላይ አንጸባርቂያለሁ። በነገራችን ላይ በውይይቱ ላይ የነበርነው አራታችንም ወንድማገኝ፣ ፋሲልና መሳይ ሁላችንም በዶ/ር ቴዎድሮስ ላይ የተነሳውን የአሜሪካውያኑንና የታይዋንን ተቃውሞ በተመለከተ ተመሳሳይ አቋም አንጸባርቀናል።
Sisay Agena Gole·
የአቶ ስዩም መስፍን “ምስጢር” እና አዲሶቹ የሕወሓት ኮርቻ ተሸካሚዎች!
ዓለማችን በአስጨናቂው የኮሮና ቫይረስ መፍትሄ አጥታ ግራ ተጋብታለች፣ በየዕለቱም የሺህዎችን ሞት እየሰማን እንገኛለን። አዳዲስ መቶ ሺዎችም በቀናት ልዩነት በቫይረሱ ሰለባ እየሆኑ ነው። ቁጥሩ ባይሰፋም ሞት ባይመዘገብም፣ ሃገራችንም በአሳሳቢው ወረርሺኝ መጨነቋ ዕውነት ነው። በደካማ ኢኮኖሚ ፡ በዝቅተኛ የጤና ሽፋንና የባለሙያ ዕጥረት ችግሩን እንዴት እንቋቋመው ይሆን በሚል በሃገርም በውጭም ያለው ኢትዮጵያዊ ግራ በተጋባበት ወቅት፣ በኮሮና ቫይረስ “ኮሮና” አጥልቀው ማለትም አክሊል ደፍተው እንደገና ሊሞሸሩብንና ግፍና ጉድፋቸውን ሊያድሱብን የሚዶልቱ የፖለቲካ ነጋዴች በመልዕክተኞቻቸው ያደረጉትን አይተናል።
አዎን! የሕወሃቶች መሪዎች ከታሪክ የማይማሩ፣ በሰረቁት የማያፍሩ፣ በመግደላቸውና በማሰቃየታቸው የማይጸጸቱ፣ ከነቆሻሻቸው ዛሬም ዙፋን የሚመኙ ነውረኞችና በቅዠት ዓለም የሚንከላወሱ ጉዶች ናቸው። በሁለት እግር መቆም ቸግሯቸው በክራንች ተደግፈውና ትንፋሽም አጥሯቸው፣ ቬንትሌተር ተገጥሞላቸው እያየናቸው፣ ዛሬም እንደያኔው መንገድ መሪዎችን ከየብሄሩ እየመለመሉ የሚያሸክሙትን ነውረኛ ተልዕኮ እያየን እንገኛለን። ለመንገድ መሪነት ወይንም ኮርቻ ተሸካሚነት ከመረጧቸው አገልጋዮች አንዱ በፈጸመው ድርጊት መታሰሩን ተከትሎ፣ ከሕወሃት ሰፈር የተሰማው ጫጫታ መልዕክቱን ይበልጥ ግልጽ አድርጎታል።
ለብዙዎች ያልገባቸው ነገር ግን በደንብ ሲጤን፣ ብዙም የማይገርመው የአማራ ሕዝብ መብት ተሟጋች ነን የሚሉ አንዳንድ ግለሰቦች፣ ለሕወሃቱ መልዕክተኛ ያሰሙት ጩኸት ነው። አማሮች ሲገደሉና ሲፈናቀሉ የሕወሃት አገልጋይ የንበረ፥ ዛሬም ከጸጸት ይልቅ ለዚያው ጨቋኝና ዘረኛ ቡድን ጉዳይ ፈጻሚ ሆኖ ለቀጠለ ግለሰብ፣ የአማራ ብሄር መብት ተሟጋች ነን የሚሉ ጠበቃ ሆነውለት ስናያቸው፣ እነ አቶ በረከት ስምኦን ወደ ወህኒ ከመጋዛቸው በፊት ለሕወሃት አዳዲስ ብዙ መንገድ መሪዎችን ማዘጋጀታቸውን እንድንጠራጠር ያደርገናል። በመሆኑም በጫጫታው ከመገረም ይልቅ ከምር የመብት ጥያቄ ያነሱ ወገኖች፣ ዙሪያቸው ያሉትን እንዲያውቁና እየሆነ ያለውን ቆም ብለው እንዲመረምሩም ዕድል የሚሰጥ ይመስለኛል።
በቅንነትና በአካባቢ ስሜት ግለሰቡን የሚደግፉ ካሉም፣ ከአካባቢያቸው እንዲህ ያሉ ነውረኞችን መጠየፍ እንጂ ማቀፍ መከራን እንደሚጠራና የመከራ ጊዜን እንደሚያረዝምም ማስተዋል ያስፈልጋል።
በተለይ ወጣቶቹ አሁን ከሚነገረው ተረት ይልቅ በተጨባጭ ያለፋችሁበትን ትናንትንና የዛሬን ዕውነት መርምሩ። አሁንም በአክቲቪዝም፥በሚዲያና በፖለቲካ ፓርቲ ተደራጅተው፣ በየራሳቸው ግላዊና ቡድናዊ ፍላጎት አብዝተው ከሚጮሁት ውስጥ የትኞቹ የሕወሃት ፈረሶችና ኮርቻ ተሸካሚዎች እንደሆኑም  ለመለየት መሞከሩ ይጠቅማል። በሕወሃት የአገዛዝ ዘመን የሸሸው የሃገር ሃብት (በብሩኪንግ ኢንስቲቲዩት ጥናት፤ ከ80 ቢሊዮን ዶላር በላይ)፤ ዛሬ ሃገር ለማመሱ ተግባር በከፊልም ቢሆን ሥራ ላይ መዋሉን እያየን ነው።
እዚህ ላይ በደማቁ ላሰምርበት የምፈልገው የትናንት ቆሻሻ ድርጊት፣ በሕውሃት መልዕክተኞችም ላይ ቢሆን ዛሬ ሲደገም ማየት አልፈልግም ብቻ ሳይሆን ለሕግ የበላይነት ትግሌን እቀጥላለሁ። ግለሰቡ ሕዝብ ላይ ሽብር ለመንዛት የተነሳበት ዓላማና ቅንጅቱ እንዲሁም ውጤቱ ላይ መሰረት ያደረገ ምርመራ እንጂ ከሕወሃት ጋር ያለው ግንኙነት በራሱ ወንጀል ሆኖ ሊቀርብ አይገባም።
በዚሁ አጋጣሚ የግለሰቡን መታሰር ከአቶ ስዩም መስፍን ቃለ ምልልስ ጋር ለማያያዝ፣ የሕወሃት ሰዎች ያደረጉት ጥረት፥ የአቶ ስዩምን ቃለ ምልልስ ያላዩ እንዲመለከቱት ዕድል ቢሰጥም፣ ማሰብ ለሚችልና ለሚጠይቅ ሰው ግለሰቡን ለመታሰር የሚያበቃው፣ መንግስትንም የሚያበሳጨው ጉዳይ በአቶ ስዩም ቃለ ምልልስ ውስጥ ላገኝ አልቻልኩም።
አንዳንዶች በአቅም ማነስ ሌሎች ደግሞ ሆን ብለው ከአቶ ስዩም መስፍን ቃለ ምልልስ እንደ ትልቅ ምስጢር የሚጠቅሷቸውን ሁለት ነጥቦች እንመልከት። አንዱ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ፣ ለግብጾች አባይ የጋራችን ነው በማለት ቃል ገብተዋል የሚል ሲሆን፥ ሁለተኛው የኢንጂነር ስመኘው ግድያ፣ በግብጾች ፍላጎት የተፈጸም እንዲመስል አቶ ሥዩም ዙሪያ ጥምጥም ያደረጉት ጉዞ ነው።
የሕወሃት ምክትል ሊቀ መንበርና 21 ዓመት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር የነበሩት አቶ ስዩም መስፍን፤ ከግብጽ ዲፕሎማቶች ሰማሁ ብለው ዶ/ር ዐቢይን ለመወንጀል፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ተናገሩ ያሉትን ቃል በቃል ልጥቀስ።
“ኢትዮጵያ አባይን ከእግዚአብሄር የተረከበችው በሁላችንም ስም ለማስተዳደር ነው። በናንተ ላይ ጫና የሚፈጥር ሥራ አንሰራም።”
አቶ ስዩም መስፍን እንደ ትልቅ ወንጀል፣ እንደ ሃገር ክህደት ያስቀመጡት ዶ/ር ዐቢይ አህመድ “አባይ” የሁላችንም የጋራ ሃብት ነው ብለው ለግብጾች ተናግረዋል የሚል ነው። ግብጾች እንዲሁም ሱዳኖች ስለ አባይ የማያገባቸው ከሆነ እና ሁሉ ነገር በኢትዮጵያ መልካም ፈቃድ ላይ ከተመሰረተ በሕወሃት የአገዛዝ ዘመን፣ እነ አቶ ስዩም መስፍን ከግብጾች ጋር ይደራደሩ የነበረው ታዲያ ለምን ነበር? የአረብ ሊግ አባል ስለመሆን ወይንስ ስለ ሌላ ?
የአቶ ስዩም “ምስጢር” ከንቱና  ርሳቸውን ከታዘብናቸው በላይ ይበልጥ እንድንታዘባቸው የሚያደርግ ቢሆንም፥ በአቅም ማነስና የራሳቸው ሰዎች ካልነገሯቸው ለማይገባቸው ደግሞ አቶ መለስ ዜናዊ ስለ አባይ ግድብ ከመሞታቸው አንድ ዓመት ቀደም ብሎ ለጋዜጠኞች በሰጡት ቃለ ምልልስ የተናገሩትን ልጥቀስ። (በነገራችን ላይ የአቶ መለስን ቪዲዮ ሃሙስ March 26/2020 ኢሳት ዕለታዊ ፕሮግራም ላይ ተጠቅመንበታል)
አቶ መለስ ስለ አባይ ቃል በቃል እንዲህ ነበር ያሉት፡-
“አባይ የኢትዮጵያ ብቻ ፥የኡጋንዳ ብቻ ወይንም የግብጽ እና የሱዳን ብቻ አይደለም። በአባይ ተፋሰስ ሃገራት ያለነው የሁላችንም ሃብት ነው”
ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ ተናገሩት በተባለውና በአቶ መለስ ንግግር መካከል ያለው ልዩነት ካይሮና አዲስ አበባ ከመነገሩ ውጭ ህሊናው ለአቅመ አዳምና ሄዋን ለደረሰ አንድነቱ ግልጽ ነው።
አቶ ስዩም መስፍን የኢንጂነር ስመኘውን ግድያ ከጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ የካይሮ ጉዞ ጋር ለማገናኘት ያደሩጉትን ጥረት መልሰው ሲያዳምጡት ካላፈሩበት፣ ተጨማሪ ተረት ተረት እንጠብቃለን።
ኢንጂነር ስመኘው እንዲገደሉ ግብጽ የምትፈልግበት ምክንያት ቢኖር እንኳን፣ ከግድቡ ሥራ ገለል እንዲሉ መሆኑ ግልጽ ነው። ለዚህ ተባባሪ ሆነው የሚጠቀሱት ዶ/ር አብይ አህመድ ደግሞ የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ናቸው። ስለዚህ ሞት በሌለበት ኢንጂነር ስመኘውን በደብዳቤ የማሰናበት ሙሉ ስልጣን እያላቸው ግድያን ምን አመጣው? የኢትዮጵያን የደህንነት ተቋምና የመከላከያ መዋቅር በዘረኛ አገዛዝ ጠፍረው በፍጹም ፈላጭ ቆራጭነት ሲመሩ የነበሩትን የሥርዓቱና የሥልጣኑ ባለቤቶችን ጄኔራል ሳሞራ የኑስ እና አቶ ጌታቸው አሰፋን በሁለት መስመር ደብዳቤ ለሸኘ ጠቅላይ ሚኒስትር፣ ኢንጂነር ስመኘውን ማንሳት እጅግ ቀላሉ ርምጃ መሆኑ ግልጽ ነው።
ይልቁንም ከአቶ ስዩም መስፍን ቃለ ምልልስ እንደተረዳነውና ከሌሎች ምንጮችም እንደሰማነው፤ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከህዳሴው ግድብ የገንዘብ ብክነት ጋር በተያያዘ ኢንጂነር ስመኘውን አነጋግረዋል። አቶ ስዩም ባይነግሩንም ከሌሎች እንደተገነዘብነው ደግሞ የዘረፋው መሪዎችና ዘራፊዎች ሜቴክ ውስጥ ያሉ የሕወሃት ጄኔራሎችና ተባባሪዎቻቸው ናቸው።
ይህ ከሆነ ዘንዳ ምስጢሩ እንዲከደንና መረጃ እንዲጠፋ ኢንጂነር ስመኘው ላይ ማን ሊያነጣጥር እንደሚችልም መጠርጠር ይቻላል። ... አሳ ጎርጓሪ ... አይደል የሚለው ተረቱ! በመጨረሻም ለአቶ ስዩም መልዕክቴ፤ ብሄርተኛ የሰፈሩ ተሟጋች እንጂ የሃገራዊ ሉዓላዊነት ጠበቃ እንደማይሆን ከሕወሃት የ27 ዓመት  አገዛዝ በላይ አስረጂ የለምና፣ የከሰረውን የፖለቲካ ሸቀጣችሁን መልሳችሁ ደደቢት ላይ አራግፉት። አትጨቅጭቁን!
Sisay Agena Gole
ሰውም እንደ ሣር!
ሳር እንዲያድግ ንጥረ ነገር ይፈልጋል። ሰው እንዲያድግ ምግብ ይፈልጋል። ሳር እንዲያድግ ዉሃ ይፈልጋል። ሰው እንዲያድግ እውቀት ይፈልጋል። ሳር እንዲያብብ የፀሐይ ብርሃን ይፈልጋል። ሰው እንዲያብብ ነፃነት ይፈልጋል። ሳር እንዲያድግ መረገጥ የለበትም። ሰው እንዲያድግ መረገጥ (መጨቆን) የለበትም። ሳር እንዲያድግ፣ እንዲያብብና ፍሬ እንዲሰጥ ንጥረ ነገር፣ ዉሃ፣ የፀሐይ ብርሃንና እንክብካቤ ይፈልጋል። ሰው አድጎ፣ ኣብቦ ፍሬ እንዲያፈራ ምግብ፣ እውቀት፣ ነፃነትና ክብር ይፈልጋል። ሳር ያለ ፀሐይ ብርሃን ፍሬ አይሰጥም። ሰውም ያለ ነፃነት ራሱን መግለፅ አይችልም። ሳሩ ሰው ነው።ማዕድኑ ምግብ ነው። ዉሃው እውቀት ነው። የፀሓይ ብርሃኑ ነፃነት ነው። ያለ መረገጡ ያለ መጨቆን ነው። ሰውን ነፃ ለማውጣት የእውቀት ዉሃን እንረጫለን። It is so!!!
Abraha Desta April 12 ·
እንደ ሀገር ቆም ብለን ማሰብ--
አንዱ ቢሳሳትና ሌላው ትክክል ቢሆን የተሳሳተውን በመተቸት ትክክለኛውን ታበረታታለህ። ሁለቱም ትክክል ከሆኑ ሁለቱንም ታወድስና ትክክለኝነትን ታሰፍናለህ። ሁለቱም ስህተት ከሆኑና አንዱን መርጠህ ከተቸህ ሌላኛውን የበለጠ እንዲሳሳት ታደርጋለህ።
ጎርፍ (እንደ ስህተት ቢመሰል) በአንድ ወይ ሁለት ወይ የተወሰነ አቅጣጫ ቢፈስ ትገድበዋለህ (በመምከር ወይ በመተቸት)። በሁሉም አቅጣጫ የሚፈስ ጎርፍ ይገደባል እንዴ? ባንዱ ወገን ብትገድበው በሌላ በኩል ይፈሳል፤ አቅጣጫ መቀየር ነው የሚሆነው። እንዲያውም በአንድ በኩል ስትገድበው በሌላ በኩል ለሚፈሰው ጎርፍ ጉልበት ትሰጠዋለህ።
ሁሉም በተሳሳተበት ወቅት አንድን ከሌላ አብልጦ መተቸት፣ ሌላውን የበለጠ እንዲሳሳት ዕድል ከመስጠት ያለፈ ትርጉም የለውም። እንደ ሀገር ቆም ብለን ማሰብ ይኖርብናል!
Abraha Desta March 10 ·
በበረሐ ላይ የተገኘ ምንጭ
በዚህ ፈታኝ ሰዓት በቤታችን ሆነን ሕማማትን እያሳለፍን ነው። ባላገሩ ቴሌቭዥን ቅድሚያውን ወስዶ ሥርዓተ ሰሙነ ሕማማትን በቀጥታ ለማስተላለፍ መነሣቱ የሚያስመሰግነው ነው። ሰሙነ ሕማማት ለክርስቲያኖች የፍሬ ወቅት ነው። አብርሃም ወልዴና የባላገሩ ቲቪ አመራሮች፣ ይሄንን ሰሞን በቀጥታ ቴሌቪዥን ለማስተላለፍ በመወሰናችሁ፣ ‘’የሰማ ያሰማ’’ የሚለው ቃል ኪዳን ይድረሳችሁ።
Daniel KibretApril 13
ዕውቀት ሲሽኮረመም አላዋቂነት--
የአንዳንድ ሰው ጅልነት፣ የጅልነትን ልክ ያለፈ ነው። ኦርቶዶክስ ሳይሆን ርትዕት ነው ትክክል የሚል የጨዋ ሙግት ምንድን ነው? አንዱ ግእዝ፣ አንዱ ግሪክ ነው። ምሥጢር የአካድ፣ ቁርባን የሱርስት፣ ቄስ የግሪክ፣ ሆሳዕና የዕብራይስጥ፣ አቡሻሕር የዐረብ ቃላት ናቸው። ምን አዲስ ነገር ተገኝቶ ነው?
ቤተ ክርስቲያን ከዓለም ስትነጋገር የኖረች ናት። የግእዝን ቃላት በዐረብኛና በአርሜንያ ውስጥ ታገኛቸዋለህ። ልጆቿና መጻሕፍቷ ሲሄዱና ሲመጡ የኖሩ መሆናቸውን የማያውቅ እንግዳ ልጅ፣ ኦርቶዶክስነት ጥያቄው ቢሆን አይገርምም። መለስ ብለህ መጻሕፎችህን አንብብ። ከ12ኛው መክዘ ጀምሮ በግእዝ ድርሰቶች ውስጥ ኦርቶዶክስ የሚለውን ቃል ታገኘዋለህ። ዕውቀት ሲሽኮረመም አላዋቂነት ዕውቀት ይሆናል ።
Daniel Kibret

      የጸሎተ ሐሙስ የካህናት ተምሳሌታዊ እግር አጠባና ቅዳሴ፣ ብዙዎችን የሚያሰባስበው አስደማሚው የዕለተ ስቅለት ስግደት፣ ማራኪው የቅዳሜ ሌሊት የቤተ ክርስቲያን ስነ ስርዓት፣ ደማቁ የትንሳኤ በዓል፣ የዓውደ አመት ሰሞን ሃይማኖታዊ ስርዓትና በሽር ጉድ የታጀበ የበዓል አከባበር ዘንድሮ፣ ለአብዛኛው የአለም ህዝበ ክርስቲያን የሚታሰብ አልነበረም፡፡
ኢትዮጵያውን ነገ የምናከብረውን የዘንድሮ የትንሳኤ በዓል፤ በአብዛኞቹ የዓለም አገራት የሚገኙ በቢሊዮኖች የሚቆጠሩ የክርስትና እምነት ተከታዮች ባለፈው እሁድ ኤፕሪል 12 ነበር፣ ከወትሮው በተለየ መልኩ በየቤታቸው ተዘግተው በተቀዛቀዘ ስሜት ያከበሩት፡፡
አለምን ክፉኛ እየፈተነ በሚገኘው የኮሮና ቫይረሰ ወረርሽኝ ሳቢያ በተለያዩ አገራት የሚገኙ እጅግ በርካታ የእምነቱ ተከታዮች፣ የዘንድሮውን ትንሳኤ በዓል፣ በአብያተ ክርስቲያናት ታድመው በድምቀት ያከብሩት ዘንድ አልታደሉም:: ካህናትና ቀሳውስት ያለ ወትሯቸው አንድም ሁለትም ሆነው የሚፈጽሙትን ስርዓተ ቅዳሴና ስብከት፣ በየቤታቸው ሆነው በቴሌቪዥን መስኮት እየተከታተሉ፣ ከመጣው የጥፋት ማዕበል እንዲያተርፋቸው፣ ለፈጣሪያቸው ጸሎታቸውን ከማድረስ ውጭ አማራጭ አልነበራቸውም፡፡
ከአውሮፓ እስከ አሜሪካ፣ ከእስያ እስከ አፍሪካ በበርካታ የአለማችን አገራት በትንሳኤ ሳምንት በተለየ ሁኔታ በምዕመናን ይጥለቀለቁና ድምቀትን ይጎናጸፉ የነበሩ እጅግ በርካታ አብያተ ክርስቲያናት፣ ዘንድሮ ግን በሮቻቸው ተዘግተው አልያም ባልተለመደ መልኩ ጭው ጭር ብለው ነው ሳምንቱን ያሳለፉት፡፡
ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በተለያዩ የአለም አገራት መንግስታት፣ ዜጎች ርቀታቸውን እንዲጠብቁ፣ ከቤታቸው እንዳይወጡ ወይም መሰል ሃይማኖታዊ ስነስርዓቶችን በጋራ እንዳይከውኑ አስገዳጅ ህግ በማውጣታቸው፣ በአብዛኞቹ አገራት አብያተ ክርስቲያናት ተዘግተዋል፤ ምዕመናንም አምልኳቸውን በቤታቸው ሆነው እንዲፈጽሙ ተገድደዋል፡፡
በጥንታዊቷ ቅድስት ከተማ እየሩሳሌም እየሱስ ክርስቶስ ከተቀበረበት ቦታ አቅራቢያ የሚገኘውና በ326 ዓ.ም እንደተሰራ የሚነገርለት ስመጥር ቤተ ክርስቲያን፣ ከዚህ ቀደም በትንሳኤ ሰሞን ከመላው አለም በሺህዎች የሚቆጠሩ ሰዎች የሚጎርፉበት ቅዱስ ስፍራ እንደነበር ይነገራል፡፡ ይህ ቤተ ክርስቲያን እ.ኤ.አ ከ1349 በኋላ ዘንድሮ ለመጀመሪያ ጊዜ በትንሳኤ ሳምንት በሮቹ መከርቸማቸውንና ያለ ምዕመናን ጭር ብሎ ማሳለፉን ፎክስ ኒውስ ዘግቧል፡፡
የኮሮና ወረርሽኝ ከአውሮፓ አገራት መካከል እጅግ የከፋውን ጥፋት ያደረሰባትና ከ21 ሺህ በላይ ዜጎቿን በእንባ ወደ መቃብር ሸኝታ፣ ከ163 ሺህ የሚበልጡትን እያስታመመች በምትገኘዋ ጣሊያን፤ አሁን አውደ አመትና አዘቦት ብዙም ልዩነት የላቸውም፤ እያንዳንዱ ሰዓት የሞትና ህመም መርዶ የሚሰማበት፣ እያንዳንዱ ዕለት በጭንቅ መጥቶ በጭንቅ የሚያልፍ የመከራ ጊዜ ሆኗል፡፡
በጣሊያኗ ቫቲካን ከተማ ውስጥ የሚገኘው ግዙፉ የቅዱስ ጴጥሮስ አደባባይ ድሮ ድሮ፣ በስቅለት፣ በቅዳም ሹርና በትንሳኤ ዕለት ማለዳ በአስር ሺህዎች በሚቆጠሩ ምዕመናን ከአፍ እስከ ገደፉ የሚጥለቀለቅ ታላቅ ስፍራ ነበር:: በዘንድሮ የፋሲካ ሰሞን ግን፣ ይህ ስፍራ ያለ ወትሮው ጭው ጭር ብሎ ነበር የታየው፡፡
የሮማው ሊቀጳጳስ ፍራንሴስ ከኦና ካቴድራል በቀጥታ ስርጭት ባስተላለፉት መልዕክት “ለብዙዎች የዘንድሮው ትንሳዔ የሀዘን፣ የባይተዋርነትና የፈተና ነው፡፡ አሁን ከምንጊዜውም በላይ በአንድነት የምንቆምበትና የጋራ ፈተናችንን በጋራ ለመወጣት የምንተጋበት ነው፡፡ አለም በጋራ ተረባርቦ ይህንን ቫይረስ በቁጥጥር ስር ማዋል ይገባዋል” ሲሉ ጥሪ ያቀረቡ ሲሆን፣ ለታመሙት ምህረትን ያወርድ ዘንድ ለአምላካቸው ጸሎት አድርሰዋል፡፡
በአንዳንድ አብያተ ክርስቲያናት ከዚህ ቀደም በበርካታ ቀሳውስትና ዲያቆናት ይካሄድ የነበረው ስርዓተ ቅዳሴና ጸሎት፤ በዘንድሮው የትንሳኤ ሰሞን ባልተለመደ ሁኔታ በአንድ ወይም በሁለት ቀሳውስት ብቻ እንዲከናወን የተደረገ ሲሆን፣ ምዕመናንና ሌሎች ካህናት ግን ክፉ ቀን፣ በቤታቸው ተዘግተው እንዲቀመጡ ቢያስገድዳቸውም፣ ፎቶግራፎቻቸው በአብያተ ክርስትያናቱ ውስጥ ተደርድረው አስቀድሰዋል፤ ቡራኬ ተቀብለዋል፡፡
የሩስያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ሞስኮ ውስጥ በሚገኝ አንድ ካቴድራል በዓሉን እንደ ወትሮው በደመቀ መልኩ ባይሆንም እንደነገሩ ያከበረች ሲሆን፣ በአሜሪካም በተለያዩ ግዛቶች በርካታ ቁጥር ያላቸው አብያተ ክርስቲያናት ለምዕመናን ዝግ ሆነው በዓሉን ማሳለፋቸውን ዘገባዎች ያመለክታሉ፡፡ እስራኤልን ጨምሮ በበርካታ የአለማችን አገራት አብያተ ክርስቲያናት በራቸውን ለምዕመናን ዘግተው፣ የጸሎት ስነስርዓትና ሌሎች ክንውኖችን ፌስቡክን ጨምሮ በተለያዩ ድረገጾች በቀጥታ ማሰራጨታቸውን የዘገበው ብሉምበርግ፤ አንዳንድ መለኛ ሰባኪያን ደግሞ በርካታ ቁጥር ያላቸው ምዕመናን በሰፋፊ ክፍት ቦታዎችና አደባባዮች ላይ በየራሳቸው መኪና ውስጥ ተቀምጠው ስብከታቸውን በድምጽ ማጉያ እንዲያዳምጡና አብረዋቸው እንዲዘምሩ ማድረጋቸውን አስነብቧል፡፡
በፓናማ አንድ ሊቀጳጳስ በሄሊኮፕተር እየተንቀሳቀሱ ፈጣሪ ለህዝባቸውና ለአገራቸው ምህረትን ይልክ ዘንድ ቡራኬ የሰጡ ሲሆን አንድ ፖርቹጋላዊ ቄስ በበኩላቸው፤ በክፍት መኪና መንገድ ለመንገድ እየዞሩ፣ ለምዕመናን የሃይማኖት ትምህርት መስጠታቸውን የዘገበው ደግሞ ዘ ኢንዲፔንደንት ነው፡፡
የዘንድሮውን አያድርገውና በሚሊዮኖች ለሚቆጠሩ እንግሊዛውያን የትንሳኤ ዕለት ከመቼውም በበለጠ መልኩ ከቤተሰቦቻቸውና ወዳጅ ዘመዶቻቸው ጋር ሰብሰብ ብለው የሚያሳልፉት ተናፋቂ ቀን ነበር፡፡ ዘንድሮ ግን፣ ተያይዞ ወደ ቤተ ክርስቲያን መሄድም፣ ተሰባስቦ የአውደ አመት ማዕድ በጋራ መቋደስም ሆነ ወጣ ብሎ መንሸራሸር እንኳን ሊደረግ ሊታሰብም የሚከብድ እጅግ አደገኛ ድርጊት ሆኗል፡፡  
በበርካታ የአለም አገራት የሚገኙ አብያተ ክርስቲያናት፣ የትንሳኤ ሰሞን ሃይማኖታዊ ትምህርትና የጸሎት ስነስርዓቶችን ጨምሮ የተለያዩ የአውደ አመት ፕሮግራሞችን ከቴሌቪዥንና ሬዲዮ በተጨማሪ፣ በድረገጾች አማካይነት በቀጥታ ለምዕመናን ማስተላለፋቸውን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡ በርካታ ቁጥር ያላቸው የማህበራዊ ድረገጾች ተጠቃሚዎችም ከአብያተ ክርስቲያናት በቴሌቪዥን በቀጥታ የሚተላለፉ የጸሎት ስነስርዓቶችንና ሃይማኖታዊ ትምህርቶችን ትዊተርና ኢንስታግራምን ጨምሮ በተለያዩ አማራጮች ለወዳጆቻቸው በስፋት ማሰራጨታቸው ተነግሯል፡፡
ኮሮና ቫይረስ በመላው አለም የሚገኙ እጅግ በርካታ ቁጥር ያላቸውን የክርስትና እምነት ተከታዮች፣ የዘንድሮው የትንሳኤ በዓል ከወዳጅ ዘመድ፣ ጓደኛና ቤተሰብ ተነጥለው በየቤታቸው ተከትተው እንዲያሳልፉ ቢያስገድዳቸውም፣ ብዙዎች ግን ዘመኑ በደረሰበት የዲጂታል ኮሙኑኬሽን ቴክኖሎጂ መጽናናታቸው አልቀረም፡፡
“ኦንላይን ጸሎት”፣ “ኦንላይን ቡራኬ”፣ “ኦንላይን ዘመድ ጥየቃ”፣ “ኦንላይን እንኳን አደረሳችሁ መባባል” እንዲህና እንዲያ ያሉ ርቀትን የሚያጠብቡ ቴክኖሎጂ ወለድ መላዎች፣ ለብዙዎች የዘንድሮውን “የየብቻ ትንሳኤ” በተወሰነ መልኩም ቢሆን ፈታ ያደርጉባቸው ዘንድ  እንደጠቀሙ ይነገራል፡፡
ናሽናል ሪቴል ፌዴሬሽን የተባለው የአሜሪካ ተቋም፣ የትንሳኤ በአል አከባበራቸውን በተመለከተ ከበዓሉ ሳምንት በፊት ጥናት ካደረገባቸው አሜሪካውያን መካከል፣ 34 በመቶ የሚሆኑት ከቤታቸው ሳይወጡ በኢንተርኔት አማካይነት ቤተሰባቸውን ወይም ጓደኞቻቸውን በመጠየቅ “ኦንላይን ዘመድ ጥየቃ”፤ 32 በመቶ የሚሆኑት ደግሞ በኢንተርኔት አማካይነት ቤታቸው ሆነው ቤተ ክርስቲያን በመሳምና በማስቀደስ በዓሉን ለማክበር እንዳሰቡ መናገራቸውን ዲጂታል ኮሜርስ ድረገጽ ከሰሞኑ ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡
የትንሳኤ ሰሞን በአብዛኞቹ የአለማችን አገራት ከፍተኛ መጠን ያለው ግብይት የሚፈጸምበት ወቅት እንደሆነ በዚሁ ዘገባው ያስታወሰው ድረገጹ፤ በበርካታ አገራት ዜጎች የትንሳኤን በዓል ሰበብ አድርገው ለፍቅረኞቻቸው፣ ለጓደኞቻቸው፣ ለቤተሰቦቻቸውና ለወዳጅ ዘመዶቻቸው በብዛት ስጦታዎችን የመስጠት ልማድና ባህል እንዳላቸው ገልጧል፡፡
በበዓሉ ሰሞን ከሚዘወተሩ ስጦታዎች መካከል ቸኮሌት፣ ከረሜላ፣ “ጢቢኛ”፣ “የፋሲካ ቀሚስ” እና “የወይን ጠጅ” እንደሚገኙበት የሚገልጸው ዘገባው፤ ዘንድሮ ግን በመላው አለም ታዋቂ የሆኑ የኤሌክትሮኒክ ግብይት ኩባንያዎች የትንሳኤ ሰሞን ሽያጫቸው ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በእጅጉ እንደቀነሰባቸው ማስታወቃቸውን ያትታል፡፡
በጎረቤት አገራት ኡጋንዳና ግብጽ በተመሳሳይ ሁኔታ የዘንድሮው ትንሳኤ በዓል፣ ከወትሮው በተለየ መልኩ መከበሩን ዘገባዎች ያመለክታሉ:: በኬንያ ክርስትና ወደ አገሪቱ ከገባበት ዘመን አንስቶ ዘንድሮ ለመጀመሪያ ጊዜ የትንሳኤ በዓል “በዝግ” መከበሩን የዘገበው ዴይሊ ሞኒተር፤ በፕሬዚዳንታቸው ከቤት እንዳይወጡ ጥብቅ ትዕዛዝ የተሰጣቸው ኡጋንዳውያን የእምነቱ ተከታዮችም፣ በየቤታቸው ሆነው በቴሌቪዥንና በሬዲዮ የሚተላለፉ የጸሎት ስነስርዓቶችን እየተከታተሉ በዓሉን ማክበራቸውን ጠቁሟል:: የግብጽ ኮፕቲክ ኦርቶዶክስ ክርስቲያን ሃይማኖታዊ መሪ የሆኑት ፖፕ ቴዎድሮስ ሁለተኛ፣ ብዙም ሰው ባልታደመበት አንድ ገዳም በተከናወነ ስነስርዓት በአሉን በተመለከተ ሃይማኖታዊ መልዕክት ማስተላለፋቸውን የዘገበው አሶሼትድ ፕሬስ፤ ናይጀሪያና ኮንጎን ጨምሮ በተለያዩ የአፍሪካ አገራት፣ የትንሳኤ በዓል ከቤተ ክርስቲያን ውጭ፣ በየቤቱ ተከብሮ ማለፉንም አመልክቷል፡፡
አብዛኞቹ የአፍሪካ አገራት ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ የአምልኮ ቦታዎች እንዲዘጉ መወሰናቸውን የዘገበው ኦል አፍሪካን ኒውስ፤ ከዚህ ጋር በተያያዘ የትንሳኤ በዓል ሃይማኖታዊ ስነስርዓቶች በኦና አብያተ ክርስቲያናት ከተካሄዱባቸውና ዜጎችም በቴሌቪዥንና ሬዲዮ የቀጥታ ስርጭት እየተከታተሉ፣ በዓሉን ከቤት ሳይወጡ ካከበሩባቸው አገራት መካከል ኬንያና ሩዋንዳ   እንደሚገኙበትም ገልጧል፡፡
“ኮሮና ቫይረስ እንደ ሰው ልጅ ለበዓል እረፍት አይወጣም፤ በአውደ አመትም የጥፋት ስራውን አያቋርጥም፡፡ ቫይረሱ በዓል አዘቦት ሳይል ሰዎችን በመቅጠፍ ላይ ነውና፣ መጪውን በዓል በየቤታችን ሆነን እናክብረው!” በማለት ነበር የአውስትራሊያ የጤና ሚኒስትር ግሬግ ሃንት፣ ከቀናት በፊት ለዜጎች ጥሪ ያቀረቡት፡፡
በበርካታ የአለማችን አገራት ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ መንግስት የጣለውን የእንቅስቃሴ ገደብና የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በማክበር በዓሉን በየቤታቸው ያከበሩ የመኖራቸውን ያህል፣ በእምቢተኝነት ከቤታቸው ወጥተው በለመዱት መልኩ በአሉን ያከበሩ አንዳንዶችም አልጠፉም፡፡ ከእነዚህም መካከል ከባህር ዳርቻ አለማቸውን እየቀጩ የትንሳኤን በዓል በድምቀት ያከበሩት በርካታ ቁጥር ያላቸው የሆንግ ኮንግ ዜጎች እንደሚገኙበት ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡ በተለያዩ የአውሮፓ አገራት ዜጎች የትንሳኤን ሳምንት እንደ ወትሯቸው ወጣ ብለው የጸደይ ወቅትን ማራኪ አየር ለማጣጣምና ሽርሽር ለማለት እንዳይሞክሩ መንግስታት፣ መንገዶችን መዝጋትና ቅጣት መጣልን ጨምሮ የተለያዩ ስልቶችን ቢጠቀሙም፣ የእንቅስቃሴ ገደብን በመጣስ በዓሉን በፈንጠዝያ ለማክበር የሞከሩ አልታጡም፡፡
መንግስት ያወጣውን ህግም ሆነ ቫይረሱን ከቁብ ባለመቁጠር በትንሳኤ ማለዳ በቤተ ክርስቲያን “ምዕመናንን ሰብስበን እንሰብካለን፣ እናስተምራለን፣ እንጸልያለን” ያሉ የተወሰኑ የአሜሪካ ቄሶችና ፓስተሮችም በፖሊስ ተይዘው መታሰራቸውን አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
የሚገርመው ግን…
እነዚህኞቹ የአሜሪካ ቄሶችና ፓስተሮች “ቫይረሱ አደገኛ ነውና ርቀታችሁን ጠብቁ፤ ተሰብስባችሁ ማምለክ ለጊዜው ይቅርባችሁ” የሚለውን ምክር ከቁብ ሳይቆጥሩ በእምቢተኝነት ለሰበካ በወጡባት በዚያች የትንሳኤ ዕለት ማለዳ፤ በዚያው በአሜሪካ የእነሱ ቢጤ ሲመከሩ አልሰማ ያሉ ሌላ እምቢተኛ ፓስተር መርዶ መሰማቱ ነበር፡፡
“ወህኒ ካልተወረወርኩ አልያም በጸና ታምሜ ሆስፒታል ካልገባሁ በስተቀር፣ ምዕመናንን ሰብስቤ መስበኬን በፍጹም አላቋርጥም!...” በማለት በአደባባይ የተናገሩትና ከኮሮና ቫይረስ እንዲጠነቀቁ በተደጋጋሚ የቀረበላቸውን ምክር አልቀበልም በሚል አቋማቸው የጸኑት የቨርጂኒያው ፓስተር ጄራልድ ግሌን፤ በኮሮና ቫይረስ ተጠቅተው በተወለዱ በ66 ዓመታቸው፣ በትንሳኤ ዋዜማ ከዚህ አለም በሞት ተለይተዋል፡፡

ከዕለታት አንድ ቀን፣ የቅዳሜ ሹር ዕለት ሌሊት፣ ቤተሰብ በሙሉ የሌሊት መፈሰኪያውን ዶሮ አቁላልቶ፣ ትርክክ ባለ ፍም ከሰል ላይ ጥዶ፣ የመፈሰኪያውን ሰዓት ይጠባበቃል፡፡ አባት ወደ ቤተ ክርስቲያን ሄደዋል፡፡ የቤተ ክርስቲያኑ ስነ ሥርዓት አብቅቶ ሰው ሁሉ ወደየ ቤቱ  ይመጣል፡፡
የመፈሰኪያውን ሰዓት ለማብሰር በሚመስል መልኩ መኪኖች ጥሩምባ እየነፉ መንገዱን ሞልተውታል፡፡
አንድ ቤተሰብ ትሪ ከቦ፣ አባት ማዕዱን ባርከው ሊመገቡ እየተዘጋጁ ሳለ፣ አንድ እንግዳ ከውጪ በር ያንኳኳል፡፡ በሩን ሲከፍቱ ለረጅም ጊዜ ተለይቷቸው የነበረ ዘመድ፣ ወደ ቤቱም እንዳይሄድ ቤቱ ርቆበት፤ በቤተ ክርስቲያን አቅራቢያም የመሸበት እንግዳ እንዳይል ጨንቆት፣ እነዚህ ዘመዶቹ ቤት መጥቶ ኖሯል፡፡
ዘመዶቹ በደስታ ስሜት እጁን አስታጥበው ወደ ማዕዱ እንዲቀርብ አደረጉ፡፡
ቤተሰቡ እንደ ወትሮው ልማዳቸው አባላቱ ሙሉ ትሪ ከበው ነው የሚበሉት፡፡ ልጆቹም አብረው ቀርበዋል፡፡ ከልጆቹ መካከል አንድ አመለኛ ልጅ አለ፡፡ ገበታ ላይ ከሰው ፊት እየተሻማ ያስቸግራል፡፡ ዛሬ ማታ በተለይ እንግዳ ባለበት ወደ ማዕዱ መቅረቡን አባትየው ስላልወደዱት፣ ልጁን ቆጥ ላይ አውጥተው አስረውታል፡፡
ምግብ መብላት ሲጀመር ልጁ ማልቀስ ይጀምራል፡፡
ከትሪው ምግብ እንቁላሉን አንዱ የቤተሰብ አባል ያነሳል፡፡
ልጁ… ‹‹ኧ… ኧ… ኧ…ኧ!›› እያለ ድምፁን ያሰማል፤ በለቅሶ፡፡
አባት - ‹‹ዝም በል አንተ! ዛሬ እንግዳ ስላለ ነው በኋላ ትበላለህ!››
ልጅ ለጊዜው ዝም ይላል፡። አባት መላላጫውን አንስተው እንግዳው ፊት ያስቀምጣሉ፡፡ ልጁ ከቆጥ ላይ ሆኖ ‹‹ኧ…ኧ…ኧ" እያለ ማልቀሱን ይቀጥላል፡፡
ይሄኔ እንግዳው ያፍርና፤
‹‹ኧረ ነውር ነው፤ ልጅን እንዲህ ማሳቀቅ አይገባም፡፡ የበላነውን ይበላል፡፡ ድርሻው ይሰጠዋል፡፡ ፍቱና ከቆጡ ይውረድና አብሮን ይብላ፡፡ ይሄንን ፈጣሪ አይወደውም፡፡ እኔም አይዋጥልኝም!›› ይላል፡፡
አባትም ያፍርና ልጁን ከቆጡ ያወርደውና ወደ ገበታው እንዲቀርብ ያደርገዋል፡፡
ልጁ እውነትም አመለኛ ነው፡፡ በመጀመሪያ ፈረሰኛውን ከአባቱ ፊት አፈፍ ያደርጋል፡፡
አባት - ‹‹አላልኋችሁም?!›› ይላል፡፡
እንግዳው - ‹‹ተውት ይብላ›› ልጅ አይደለም እንዴ? ይላል የምንተ እፍረቱን፡፡
ለእንግዳው ሌላ የዶሮ እግር ይወጣለታል፡፡ ልጁ ላፍ ያደርጋል። እንግዳው አሁን ብልት ሳይበላ ሊቀር መሆኑ ገባውና ወደ አባትየው ዞሮ፤
‹‹እንግዲህ፣ ሸ - ብ!›› አለ፡፡
***
ልጅን ዓመት በዓል ስለመጣ፣ አሊያም እንግዳ ስለመጣ ሳይሆን፣ ገና ከሕጻንነቱ ጀምሮ መክሮ፣ መስመር አስይዞ ማሳደግ እንጂ አድጎ ፈር ከለቀቀ በኋላ መፍትሄ እሻለታለሁ ማለት ከንቱ ነው፡፡ ሳይሳካ ሲቀርም መቆጣት፣ መግረፍ ወይም ማሰር ክንቱ ጥረት ነው፤ ‹‹ውሃን ከምንጩ ነገርን ከሥሩ›› የሚባለው ይሄንኑ የአስተዳደግ ችግርም ከመሰረቱ የሚያመላክተን ነው ‹‹ልማድ ሲሰለጥን ተፈጥሮ›› ይሆናል የሚባለውም ሳናውቀው ሥር እየሰደደ፣ ኋላ መጣፊያው እንዳያጥር፣ መመለሻው እንዳይቸግር፤ ቀደም ብሎ እንዲስተዋል የሚያሳስብ ደወል ነው፡፡
የቀደመ ልማዳችንን መመርመር፣ በተለይ በአሁኑ ‹‹በዘመነ - ኮሮና›› ወቅት ተገቢ ነው፡፡ በህይወት ለመኖር ጽዳትን መጠበቅና ጥንቃቄ ማድረግ ወሳኝ ሆኗል፡፡ ሁሉ በተግባር የሚፈተንበት፣ ጉዳቱ በሞት የሚፈረድበት አስጊ ዘመን በመምጣቱ፣ ከእንግዲህ ‹‹ዋዛ ፈዛዛ ልብ አያስገዛ›› የሚለው በቅጡ የሚሰመርበት ዘመን ነው! ‹‹ሳይቃጠል በቅጠል›› ነው ምላሹ መሆን ያለበት፡፡ ሁለተኛውና አስከፊው ገጽታው ደግሞ በኮሮና ቫይረስ የተያዘው ሰው ብቻውን አለመሄዱ ነው! ተያይዞ ማለቅ ከመርገምት ሁሉ የከፋ መርገምት ነው፡፡
ባለፈው እንዳልነውም፡-
‹‹ወንድም የሞተ እንደሁ በአገር ይለቀሳል፡፡
  እህትም ብትሞት ባገር ይለቀሳል፡፡
  እናት ሞታም እንደሁ ባገር ይለቀሳል፡፡
   አባት የሞተ እንደሁ ባገር ይለቀሳል፡፡
    አገር የሞተ እንደሁ ወዴት ይደረሳል?
የተባለው ‹‹አድጎ››፤ ‹‹ዓለም የሞተ እንደሁ ወዴት ይደረሳል!››
በሚል ተለውጧል፡፡
የበሽታው መድሐኒት ተገኝቶ የዓለም ፈውስ እልባት እስኪያገኝ፣ ዛሬም የሐኪምን ምክር መስማት ተቀራርበን እናስበው የነበርነውን፣ ተራርቀን ማሰብ፤ ቢሰለችም፤ ቢታክትም፤ መፍትሄው እስኪበጅ ቤት መቀመጥና በትዕግሥት መጠበቅ ብቸኛው አማራጭ ነው፡፡ እንጠንቀቅ፣ ቤት እንቀመጥ፣ ፅዳታችንን እንጠብቅ!!
የአበሻ ገጣሚ፡-
‹‹ገዴ ዞራ ዞራ በእንቁላል ላይ
  ጊዜ እሚጠብቅ ሰው ጅል ሊባል ነውይ!›› ይለናል፡፡
ጊዜ እንጠብቅ!
በመተሳሰባችን፣ በመረዳዳትና በመተጋገዛችን፤ እንደ ቤታችንም፤ እንደ ጎረቤታችንም በመኖራችን፤ የነገ መንገዳችንን ዛሬ የመጀመራችን አንድ እርምጃ ነው፤
‹‹ወርቁ ቢጠፋ
ሚዛኑ አይጥፋ!!›› ነው፡፡
መልካም የትንሳኤ በዓል ይሁንልን!


Page 5 of 476