Administrator

Administrator

  ከዕለታት አንድ ቀን አንድ ሰውዬ ሠፈር ውስጥ ሲዘዋወር አንድ መንገደኛ ያገኝና አብረን እንሂድ ይባባላሉ፡፡
“ወዴት ነው የምትሄደው ወዳጄ?” አለ የሠፈሩ ሰውዬ፡፡
“ዘመድ ለመጠየቅ ወደ ሩቅ አገር እየሄድኩ ነው” አለ መንገደኛው፡፡
“እኔም የምሄደው ቅርብ አይደለም”
“የተወሰነ ርቀት አብረን እንጓዛ?”
“ደስ ይለኛል”
አብረው መሄድ ጀመሩ፡፡
ሠፈር ውስጥ የሚዘዋወረው ሰው ጨዋታ ቀጠለ፡-
“ልጆች አሉህ ወዳጄ?”
“አዎን፤ ብዙ ልጆች አሉኝ”
“ታዲያ አንዳቸው እንኳን ለምን አብረውህ አልመጡም?”
“ምን እባክህ፤ የዛሬ ልጆች እነሱ የሚሄዱበትን እንጂ አንተ የምትሄድበትን አያደንቁም፡፡ እነሱ ወደሚሄዱበትም አንተ የመሄድ ፍላጐት ብታሳይ በቀላሉ አያበረታቱህም፡፡”
“ይሁን፡፡ መታገሥና ዕድገታቸውን መከታተሉ ይሻላል፡፡”
“አዎን ምርጫ የለንም፡፡”
ጥቂት እንደ ተጓዙ አጥር ላይ ያለ አንድ አውራ ዶሮ ይጫሃል፡፡
ይሄኔ አንደኛው መንገደኛ፤
“ወዳጄ፤ አሁን ይህ አውራ ዶሮ እዚህ አጥር ላይ ሆኖ ሲጮህኮ መንግሥተ ሰማይም ውስጥ ልክ ይሄንኑ የሚመስል አውራ ዶሮ ይጮሃል” አለ፡፡
ሁለተኛው መንገደኛም፤
“ወዳጄ ትቀልዳለህ እንዴ? እንደ ዶሮ አይነት ልክስክስ ቆሻሻ ነገር እንዴት ብሎ ነው መንግሥተ ሰማይን የመሰለ ንጹህ ቦታ የሚገባው?”
አንደኛው፤
“አይደለም ወዳጄ ይህ አውራ ዶሮ መንግሥተ ሰማይ ውስጥ ሲገባ ጭራውን ወደ ሲዖል አፉን ወደ መንግሥተ ሰማይ አድርጎ ነው! የሚጮኸው” አለው፡፡
ሁለተኛው መንገደኛም፤
“አዬ፤ ነገሩን እንዲህ በቀላሉ አትየው፡፡ የሲዖል እሳት የወዛ አይምሰልህ፡፡ እንኳን እሳቱ ወላፈኑም እንኳ ዶሮ ላባ አግኝቶ ደረቅ እንጨት ቢያገኝ ዝም አይልም››
አንደኛው ትዕግሥቱ አለቀና፤
“ዎዎ! እኔ ምን ቸገረኝ - የአባቴ ዶሮ አይደለ ቢያንበገብገው!” ብሎት ሄደ፡፡
*     *    *
ከማይሆን ተሟጋች ጋር ትክከለኛም ሙግት ቢሆን የምንሟገተው ከንቱ ድካም ነው:: ወደ ራሱ ስሜት እንጂ ወዴ ትክክለኛው አመክንዮ ስለማይወስደን በከንቱ ጊዜያችንን፣ መልካም አስተሳሰባችንና ስብዕናችንን ያባክንብናል፡፡ ከቶውንም በትግዕስት በጥሞናና በበሰለ አካሄድ ያልተቃና የአገር ነገር ታጥቦ ጭቃ የሚሆን ነው፡፡
ነገርን እንደ በቀቀን ስለደጋግምነው ብቻ ወደ ዕውነቱ መቀረቢያውን ቀንዲል ለኮስን ማለት አይደለም፡፡ ሞቅ ደመቅ እያደረግን የምናሰማምራቸው ጉዳዮች አንድም በሙያዊ ብቃት፣ አንድም በልባዊ ፅናት ካልታገዙ ደጋግመው ለእንቅፋት እንደሚዳረጉን ግልጽና ግልጽ ነው፡፡
“ትላንትና ማታ ወደ ቤትህ ስትገባ በርህ ላይ የመታህ እንቅፋት ዛሬም ከመታህ ድንጋዩ አንተ ነህ”  ይላሉ ቻይናዎች፡፡ በአገራችን እንቅፋት የሆኑ አያሌ ሳንካዎች አሉ፡፡ እንኳንስ ተነጣጥለን አንድና ህብር ሆነንም በቀላሉ ነቅለን የማንጥላቸው ያመረቀዙና አዲስ ያቆጠቆጡ ብዙ ችግሮች አሉብን፡፡ ዛሬም ደግመን ልንለው የምንሻው እንደ ተጠቃሽ አነጋገር አለ፡-
If Your plan is for a year, plant Teff.
If Your plan is for fire years plant  eucalyptus tree.
If Your plan is forever, educate your child.
ስንተረጉመው፤
“እቅድህ ለአንድ ዓመት ከሆነ ጤፍ ዝራ፡፡
እቅድህ ለአምስት ዓመት ከሆነ ባህር ዛፍ ትከል፡፡
እቅድህ ለዘለዓለም ከሆነ ልጅህን አስተምር!!”
ማለት ነው፡፡
ምንጊዜም ሕይወት አዳጊ እንቅስቃሴ፣ አዳጊ ሂደት መሆኑን አትዘንጋ፡፡ Life is an incremental Process  እንዲሉ፡፡ እኛ ብንቆምም አይቆም፡፡ እንሽሽህ ብንለውም አይሸሽም ሰልጠንና ጨከን ብሎ መጓዝ ብቻ ነው መድሀኒቱ፡፡ ኮስተር መረር ማለት ነው መፍትሔው፡-
“እረ ምረር ምረር፣ ምረር እንደቅል
አልመርም ብሎ ነው፣ ዱባ እሚቀቀል”
የሚለው የአገራችን ሰው ወዶ አይደለም፡፡ ያም ሆኖ ጊዜውን ጠብቆ ሊፈነዳ ያላጠነጠነ እንቡጥ በግድ ለቅቄ አፈካዋለሁ ብንል ውጤቱ ማፍካት ይለዋል መጽሐፉ፡፡
በዚህም አልን በዚያ የምንሄድበትን አቅጣጫ ለመወሰን ዋንኛው ዘዴ ሶስት መንገዶች ማስተዋል ነው!! መሞከር ነው፡፡ ሁለተኛውም መላ መሞከር ነው! ሦስተኛውም መላ መሞከር ነው!
“እጅህን ባህሩ ውስጥ ክተት፡፡
ካገኘህ አሳ ትይዛለህ፡፡
ካጣህ እጅህን ታጥበህ ትወጣለህ!!” የሚባለው ታላቅ ቁም ነገር በሙከራችን ተስፋ እንዳንቆርጥ የሚመክረን ይሄንኑ ነው!!



 አለም በቅርብ ዘመናት ታሪኳ ገጥሟት በማያውቀው “ኮሮና” የተሰኘ አስከፊ የጥፋት ማዕበል መመታቷን፣ ነጋ ጠባ ከዳር እስከ ዳር በሚያጥለቀልቃትና ልትገታው አቅም ባጣችለት ገዳይ ወረርሽኝ ክፉኛ መፈተኗን ቀጥላለች፡፡
ከቻይና የተነሳውና ቀስ በቀስ መላውን አለም ማዳረሱን የቀጠለው የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ፤ ቀናት አልፈው ቀናት ቢተኩም፣ ሳምንታት ቢፈራረቁም ይህ ነው የሚባል ልጓም ሳይገኝለት በፍጥነት መስፋፋቱንና በርካቶችን መቅሰፉን ተያይዞታል፡፡
አሁን ኮሮና የጤና ጉዳይ ከመሆን አልፎ የሰውን ልጅ በህልውና ስጋት ውስጥ የከተተ፣ መንግስታት፣ ከምንም በላይ ቅድሚያ የሚሰጡት አንገብጋቢ ጥያቄ ሆኖ እረፍት የነሳ፣ መላውን አለም ክፉኛ እየፈተነ የሚገኝ የጤናም፣ የኢኮኖሚም፣ የፖለቲካም፣ የሁሉም ነገር ጉዳይ ሆኗል፡፡
መረጃዎች እንደሚጠቁሙት፤ ኮሮና ቫይረስ እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ በአለም ዙሪያ በሚገኙ 176 አገራትና ግዛቶች ውስጥ ከ230 ሺህ 715 በላይ ሰዎችን ያጠቃ ሲሆን፣ ከ9 ሺህ 390 በላይ የሚሆኑትንም ለህልፈተ ህይወት ደርጓል፡፡
ቫይረሱ የተቀሰቀሰባት ቻይና እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ 80 ሺህ 928 ያህል ዜጎቿ በኮሮና የተጠቁባት ሲሆን ከ3 ሺህ 245 በላይ የሚሆኑት ደግሞ ለሞት ተዳርገውባታል፡፡
በአውሮፓ ኮሮና እጅግ ከፍተኛውን ጥፋት ባደረሰባት ጣሊያን፣ 35 ሺህ 713 ሰዎች ተጠቅተው፣ 2 ሺህ 978 ሰዎች ሲሞቱ፣ በኢራን 18 ሺህ 407 ሰዎች ተጠቅተው፣ 1 ሺህ 284 ሰዎች ለሞት መዳረጋቸውን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡

የከፋው ጥፋት የሚጠብቃት አፍሪካ
የአለም የጤና ድርጅት በሳምንቱ መጨረሻ ባወጣው መግለጫ፤ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ከተቀረው አለም በባሰ መልኩ በአፍሪካ አገራት ላይ የከፋ ጥፋት ያስከትላል ተብሎ እንደሚጠበቅ በመጠቆም፣ አገራቱ በከፍተኛ ቁርጠኝነት ቫይረሱን ለመዋጋት እንዲነሱ አስጠንቅቋል፡፡
ከእስያና ከአውሮፓ ጋር ሲነጻጸር በአፍሪካ ቀሰስተኛ ስርጭት እንዳለው የተነገረለት ኮሮና፤ እስከ ትናንት በስቲያ በ34 የአፍሪካ አገራት ከ600 በላይ ሰዎችን ማጥቃቱንና 17 ሰዎችን መግደሉን የዘገበው ሮይተርስ፣ በሲዲሲ የአፍሪካ ሃላፊ ጆን ኬንጋሶን ግን የኮሮና ምርመራን ለማምለጥ የሚደበቁና የሚሸሹ አፍሪካውያን ቁጥር እየተበራከተ ከመምጣቱ ጋር ተያይዞ፣ አህጉሪቱ የከፋውን ጥፋት ታስተናግዳለች ብለው እንደሚሰጉ መናገራቸውን ገልጧል::
በአፍሪካ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎች በኮሮና ቫይረስ ከተጠቁባቸው አገራት መካከል በግብጽ 196፣ በደቡብ አፍሪካ 116፣ በአልጀሪያ 72 መጠቃታቸውን ኦል አፍሪካን ኒውስ ዘግቧል::

ሃኪሞች እና ኮሮና
በጣሊያን ወረርሽኙን ለመከላከልና ዜጎችን ከሞት ለመታደግ ደፋ ቀና ሲሉ በቫይረሱ የሚያዙ ሃኪሞች ቁጥር ከዕለት ወደ ዕለት በእጅጉ እየጨመረ መሆኑንና እስካሁንም ከ2 ሺህ 629 በላይ የአገሪቱ ሃኪሞች በቫይረሱ መያዛቸውን አልጀዚራ ዘግቧል:: የአሜሪካ ሜዲካል አሶሴሽን በበኩሉ በቻይና በኮሮና ቫይረስ ከተጠቁት ሰዎች መካከል 3.8 በመቶ የሚሆኑት የህክምና ባለሙያዎች መሆናቸውን ሰሞኑን ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ በቡልጋሪያ የኮሮና ቫይረስ መከላከያ ቁሳቁስና የህክምና መሳሪያዎች ሳይሟሉልን የኮሮና ህክምና እንድንሰጥ ተገድደናል ያሉ በርካታ ቁጥር ያላቸው የህክምና ዶክተሮችና የጤና ባለሙያዎች በገዛ ፈቃዳቸው ስራቸውን መልቀቃቸው ተዘግቧል፡፡

መንግስታት በገፍ በጀት እየመደቡ ነው
የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኢኮኖሚውን ለመደገፍ 1 ትሪሊዮን ዶላር መመደባቸው የተነገረ ሲሆን፣ የካናዳ መንግስት በኮሮና ለተጎዱ ቤተሰቦችና የንግድ ተቋማት የ18.6 ቢሊዮን ዶላር ድጋፍ ለማድረግ መወሰኑን ባለፈው ረቡዕ ይፋ አድርጓል፡፡
እንግሊዝ በኮሮና ሳቢያ ለኪሳራ የመዳረግ አደጋ ያንዣበበባቸውን የንግድ ኩባንያዎች ለመታደግ 400 ቢሊዮን ዶላር የመደበች ሲሆን፣ ጀርመን በበኩሏ፤ አነስተኛ ነጋዴዎችን ለመደገፍና ኢኮኖሚውን ለማነቃቃት የሚውል 40 ቢሊዮን ዩሮ መመደቧን አስታውቀዋለች፡፡
ኢኮኖሚያቸውን ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር ተያይዞ ሊከሰት ከሚችል ቀውስ ለመታደግ ከፍተኛ ድጎማና በጀት ከመደቡ የአለማችን አገራት መካከል 56 ቢሊዮን ዶላር የመደበቺው አውስትራሊያ አንዷ ስትሆን የደቡብ ኮርያው ፕሬዚደንት ሙን ጄ ኢን በበኩላቸው፤ ለተመሳሳይ ተግባር 39 ቢሊዮን ዶላር መመደባቸውን ከትናንት በስቲያ አስታውቀዋል፡፡

ጭር ያሉ ከተሞች
ባለፈው ረቡዕ ብቻ በአንድ ቀን 475 ሰዎች በኮሮና የተጠቁባትና አስከሬን በወጉ ለመቅበር የማይቻልበት ሁኔታ ላይ የደረሰችው ጣሊያን፤ ለአንድ ሳምንት የቆየውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ላልተወሰነ ጊዜ ለማራዘም ማሰቧን የዘገበው ቢቢሲ፣ በየቤታቸው ተዘግተው የሰነበቱ ዜጎች በቤታቸው መቆየታቸው የአገሪቱ ከተሞችም ጭው ጭር ብለው መቀጠላቸው እንደማይቀር አመልክቷል፡፡
በተመሳሳይ ሁኔታ በመላ አገሪቱ መደበኛ እንቅስቃሴዎች ለ15 ቀናት ያህል እንዲቋረጡ ያደረገው የፈረንሳይ መንግስት፣ ቀነ ገደቡን ሊያራዝም እንደሚችል መግለጹ ተነግሯል፡፡
የመሬት ውስጥ ባቡር አገልግሎትን ያቋረጠችው የእንግሊዟ መዲና ለንደን ከትናንት ጀምሮ ትምህርት ቤቶችን የዘጋች ሲሆን፣ ከሞላ ጎደል የዘጋችው ጀርመንም፤ ሆቴሎችን እና የህዝብ መሰብሰቢያ አዳራሾችን የኮሮና ታማሚዎችን ማከሚያ ሆስፒታል አድርጋ ለመጠቀም ማሰቧ ተነግሯል፡፡

የከፋ ኢኮኖሚያዊ ተጽዕኖ
የኮሮና ቫይረስ በአለማቀፍ ደረጃ ሊያስከትለው የሚችለው ኢኮኖሚያዊ ተጽዕኖ ከፍተኛ እንደሚሆንና አጠቃላዩ አለማቀፍ ምርት በ30 በመቶ ያህል ሊቀንስ እንደሚችል መነገሩን የዘገበው ብሉምበርግ፣ አለም 26 ትሪሊዮን ዶላር የሚደርስ የኢኮኖሚ ማነቃቂያ በጀት እንደሚያስፈልጋት ገልጧል፡፡
ጄ ፒ ሞርጋን የተባለው ተቋም ኢኮኖሚስቶች ያወጡትን ጥናት ጠቅሶ ሮይተርስ እንደዘገበው፤ ኮሮና ቫይረስ የቻይናን የሩብ አመት ኢኮኖሚ በ40 በመቶ፣ የአሜሪካን የቀጣዩ አመት ኢኮኖሚ ደግሞ በ14 በመቶ ይቀንሰዋል ተብሎ ይጠበቃል፡፡
ባንኮች በከፋ የፋይናንስ እጥረት ውስጥ እንደገቡ የተነገረ ሲሆን፣ የአውቶሞቲቭ ኢንዱስትሪውም የከፋ ቀውስ ያጋጥማቸዋል ተብለው ከሚጠበቁ ዘርፎች አንዱ መሆኑን ከሰሞኑ የወጡ ዘገባዎች ያሳያሉ፡፡ በተለያዩ የአውሮፓ አገራት ስራቸውን ያቋረጡት ታዋቂዎቹ የመኪና አምራቾች ቶዮታ፣ ኒሳን ሞተርስና ሆንዳ ሞተርስ በተናጠል በሳምንቱ መጀመሪያ በሰጡት መግለጫ፤ በሰሜን አሜሪካ ፋብሪካዎቻቸውን ለተወሰነ ጊዜ እንደሚዘጉ ያስታወቁ ሲሆን፣ ፎርድ፣ ጄኔራል ሞተርስና ፊያት በበኩላቸው፤ በአሜሪካ የሚገኙ መገጣጠሚያዎቻቸውን እንዲሁም በካናዳና በሜክሲኮ ያሏቸውን ፋብሪካዎች እንደሚዘጉ አስታውቀዋል፡፡
ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ በተፈጠረው የአክሲዮን ገበያ ቀውስ ሳቢያ ባለፈው የካቲት ወር ብቻ የአለማችን 20 እጅግ ባለጸጋ ቢሊየነሮች ሃብት በድምሩ በ293 ቢሊዮን ዶላር መቀነሱን ፎርብስ መጽሄት ሰሞኑን ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡
በአውሮፓና አሜሪካ ከሁለተኛው የአለም ጦርነት ወዲህ ከፍተኛ በተባለ መጠን ፋብሪካዎች መዘጋታቸውን የዘገበው ብሉምበርግ፣ ኩባንያዎች በከፊል ወይም ሙሉ በሙሉ ምርታቸውን ማቋረጣቸውንና ለከፍተኛ ኪሳራ መዳረጋቸውን አመልክቷል፡፡

ኮሮና ወደ ቻይና ዞሮ እየገባ ነው
ቫይረሱ ለመጀመሪያ ጊዜ በተቀሰቀሰባትና የዚህ ሁሉ መነሻ በሆነችው የቻይናዋ ዉሃን ግዛት፣ ኮሮና ከተከሰተ ጊዜ አንስቶ ለመጀመሪያ ጊዜ ከትናንት በስቲያ አንድም ሰው በቫይረሱ አለመያዙ ይፋ ቢደረግም፣ በሌላ በኩል ደግሞ ከወራት እልህ አስጨራሽ ትግልና ርብርብ በኋላ የወረርሽኙን ስርጭት በመግታት ረገድ ተጨባጭ ስኬት ማስመዝገቧ በሚነገርላት ቻይና ርዕሰ መዲና ቤጂንግ፤ ባለፈው ረቡዕ ከሌላ አገራት ቫይረሱን ይዘው የመጡ 21 ሰዎች መገኘታቸውንና አገሪቱ ሌላ ፈተና እንደተደቀነባት ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
 
ባለጸጎች እጃቸውን እየዘረጉ ነው
የኮሮና ወረርሽኝ ተስፋፍቶ መቀጠሉን ተከትሎ ለጉዳዩ ትኩረት በመስጠት ወረርሽኙን ለመግታትና ለተለያዩ የምርምርና የህክምና ስራዎች የገንዘብና የሌሎች ድጋፎችን የሚያደርጉ  ባለጸጎች ቁጥር መጨመሩን ፎርብስ መጽሄት ዘግቧል፡፡
የቅንጦት ዕቃዎች አምራች ኩባንያ ባለቤት የሆኑት በርናርድ አርኖልት፣ 3 የሽቶ አምራች ፋብሪካዎቻቸው መደበኛ ስራቸውን አቋርጠው የቫይረስ መከላከያ ኬሜካል በማምረት በነጻ እንዲያከፋፍሉ ያደረጉ ሲሆን፣ የሚዲያው ዘርፍ ቢሊየነር ማይክል ብሉምበርግ በበኩላቸው፤ ወረርሽኙን ለመግታት የሚውል የ40 ሚሊዮን ዶላር ድጋፍ አድርገዋል፡፡
የማይክሮሶፍቱ መስራች አሜሪካዊው ቢሊየነር ቢል ጌትስ በፋውንዴሽናቸው በኩል 100 ሚሊዮን ዶላር ያበረከቱ ሲሆን፣ ሌላው የቴክኖሎጂው ዘርፍ ባለጸጋ ማይክል ዴል ደግሞ ለኮሮና ህክምና ቁሳቁስ መግዣ የ284 ሺህ ዶላር ልገሳ ማድረጋቸው ተዘግቧል፡፡
ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ፣. በገንዘብና በአይነት እጅግ ከፍተኛ ድጋፍ ካደረጉ ሌሎች የአለማችን ቢሊየነሮች መካከልም 14 ሚሊዮን ዶላር የለገሱትና በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ቁሳቁሶችን ለመስጠት ቃል የገቡት የቻይናው አሊባባ ኩባንያ መስራች ጃክ ማ፣ 100 ሚሊዮን ዶላር የለገሰው የፌስቡኩ ማርክ ዙክበርግ ይገኙበታል፡፡

25 ሚሊዮን ሰዎች ከስራ ሊፈናቀሉ ይችላሉ
አለማቀፉ የሰራተኞች ድርጅት አይኤልኦ ባለፈው ረቡዕ ይፋ ያደረገው መረጃ እንደሚለው፣ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ አንዳች መላ ካልተገኘለት በቀር በመላው አለም 25 ሚሊዮን የሚደርሱ ሰዎችን ከስራ ገበታቸው ሊያፈናቅል ይችላል ተብሎ ይሰጋል፡፡
የአለማችን ሰራተኞች በኮሮና ሳቢያ ገቢያቸው በድምሩ 3.4 ትሪሊዮን ዶላር ያህል ሊቀንስ እንደሚችል የጠቆመው የተቋሙ መረጃ፣ መንግስታትና ተቋማት ቫይረሱ በሰራተኞች ላይ የሚያደርሰውን ጥፋት ለመቀነስ መስራት እንዳለባቸው አመልክቷል፡፡

በቻይና ፍቺ ጨምሯል
በቻይና ከኮሮና ስጋት ጋር በተያያዘ ዜጎች እንቅስቃሴያቸውን ገትተው በቤታቸው ለረጅም ቀናት እንዲቆዩ የሚያስገድድ መመሪያ መውጣቱን ተከትሎ፣ በአገሪቱ የተለያዩ አካባቢዎች የፍቺ ጥያቄ የሚያቀርቡ ባለትዳሮች ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ መጨመሩ የተነገረ ሲሆን፣ ይህም የመጣው ባለትዳሮች ለተራዘመ ጊዜ አብረው ሲቆዩ በመሰለቻቸታቸው ወይም ግጭቶች በመፈጠራቸው ሳቢያ ሊሆን እንደሚችል ተዘግቧል፡፡
በደቡብ ምዕራባዊቷ የቻይና ዳዙ ግዛት ባለፉት ሶስት ሳምንታት ጊዜ ውስጥ ብቻ ከ300 በላይ ጥንዶች ትዳራቸውን በፍቺ ለማፍረስ ለሚመለከተው የመንግስት አካል ጥያቄ ማቅረባቸውንና ይህም ከኮሮና በፊት ከነበረው በእጅጉ እንደሚበልጥ የዘገበው ዘ ቴሌግራም፣ የግዛቲቷ ባለስልጣናትም በተለይ ወጣት ባለትዳሮች ከትዳር አጋራቸው ጋር ለረጅም ጊዜ በአንድ ላይ ሲቆዩ የመሰላቸትና ጸብ የመቀስቀስ ዕድላቸው ከፍተኛ ከመሆኑ ጋር የተያያዘ ሊሆን መቻሉን እንደተናገሩ አመልክቷል፡፡
ሻንዚ በተባለችው ሌላ የአገሪቱ ግዛት በሚገኝ ከተማ ውስጥም በአንድ ቀን ብቻ 14 ባለትዳሮች የፍቺ ጥያቄ ይዘው መምጣታቸውንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡

በኮሮና የተጠቁ ፖለቲከኞችና ዝነኞች
ከሰሞኑ በኮሮና ቫይረስ ከተጠቁ የአለማችን ታዋቂ ፖለቲከኞችና ዝነኞች መካከል በአውሮፓ ህብረት ዋና የብሬግዚት አደራዳሪ የሆኑት ሚሼል ባርኒየር አንዱ መሆናቸው ተዘግቧል:: የብራዚል የማዕድንና ኢነርጂ ሚኒስትር ቤኔቶ አልቢኩሪ፣ የብሔራዊ ደህንነት አማካሪ ኦግስቶ ሄሌኖ፣ በጀርመን የእስራኤል አምባሳደር ጄርሚ ኢሳካሮፍ፣ የአውስትራሊያ የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ፒተር ዱቶን፣ የፈረንሳይ የባህል ሚኒስትር ፍራንክ ሬስተር እና የፖላንድ የአካባቢ ሚኒስትር ሚካል ዎስ በሳምንቱ በኮሮና ከተያዙ ፖለቲከኞች መካከል ይገኙበታል፡፡
ታዋቂው የአፍሮ ጃዝ ድምጻዊና የሳክስፎን ተጫዋች ማኑ ዲባንጎ በኮሮና ተይዞ ባለፈው ረቡዕ ፈረንሳይ ውስጥ ወደሚገኝ ሆስፒታል መግባቱ የተነገረ ሲሆን፣ በተለያዩ አገራት በስፖርቱ ዘርፍ የሚታወቁ በመቶዎች የሚቆጠሩ ዝነኞችም በኮሮና መጠቃታቸው ተዘግቧል፡፡
ከዚህ ቀደም በቫይረሱ ከተያዙ ዝነኞች መካከል የሆሊውዱ የፊልም አክተር ቶም ሃንክስና ባለቤቱ፣ የፊልም ተዋናይትና ድምጻዊት ሪታ ዊልሰን፣ እንግሊዛዊው የፊልም ተዋናይና ድምጻዊ ኢድሪስ ኢባ እና የካናዳው ጠቅላይ ሚኒስትር ጀስቲን ትሩዱ ባለቤት ሶፊ ግሪጎሪ ትሩዱ ይገኙበታል፡፡

     ኮሮና ቫይረስ ከቻይና ተነስቶ መላውን አለም እያዳረሰ በመቶ ሺህዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ካጠቃና ከ4 ሺህ በላይ የሚሆኑትን ደግሞ ለህልፈተ ህይወት ከዳረገ፣ በኩባንያዎችን እንቅስቃሴና በአገራት ኢኮኖሚ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ካደረሰ፣ በየአቅጣጫው ብዙ ጥፋትን ካስከተለ በኋላ፣ መስፈርቴን አላሟላምና “ወረርሽኝ” ብዬ አልጠራውም በሚል ለወራት ሲያመነታ የቆየው የአለም የጤና ድርጅት በስተመጨረሻም “ኮሮና አለማቀፍ ስጋት የሆነ ወረርሽኝ ሆኗል!” ሲል ባለፈው ረቡዕ በይፋ አወጀ፡፡
መረጃዎች እንደሚጠቁሙት ኮሮና ቫይረስ እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ በአለም ዙሪያ በሚገኙ 125 አገራትና ግዛቶች ውስጥ 129 ሺህ 854 ሰዎችን ያጠቃ ሲሆን፣ ከ4 ሺህ 751 በላይ የሚሆኑትንም ለህልፈተ ህይወት ዳርጓል፡፡
ቫይረሱ ለመጀመሪያ ጊዜ የተከሰተባት ቻይና ምንም እንኳን በቫይረሱ የሚያዙ ሰዎችን ቁጥር በሳምንቱ በእጅጉ መቀነሱን ይፋ ብታደርግም፣ እስከ ትናንት በስቲያ በአገሪቱ 80 ሺህ 796 ሰዎች በቫይረሱ መጠቃታቸውንና 3 ሺህ 169 ሰዎች ደግሞ ለሞት መዳረጋቸውን ዘገባዎች ያመለክታሉ፡፡
አንድ በሽታ ወረርሽኝ ተብሎ የሚጠራው በዓለም ዙሪያ በተመሳሳይ ጊዜ በተለያዩ አገራት ሲሰራጭ መሆኑን የተናገሩት የአለም የጤና ድርጅት ዳይሬክተር ዶ/ር ቴዎድሮስ አድሃኖም፣ ኮሮናም በመላው አለም በስፋት እየተሰራጨ በመሆኑ ወረርሽኝ መሆኑ መታወጁንና አገራትም ከመቼውም በበለጠ የወረርሽኙን ፍጥነት ለመግታት መረባረብ እንደሚገባቸው ጥሪ አቅርበዋል፡፡
ከቻይና ውጭ ባሉት የአለም አገራት ባለፉት ሁለት ሳምንታት በኮሮና ቫይረስ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር በ13 እጥፍ ያህል ማደጉን የተናገሩት ዶ/ር ቴዎድሮስ፣ አለም ወረርሽኙን ለመግታት እጅ ለእጅ ተያይዞ መስራት እንዳለበት ገልጸዋል፡፡

ጠንካራ የጉዞ እገዳዎች
የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ የኮሮና ቫይረስን ስርጭት ለመግታት በማሰብ በአውሮፓ ህብረት አገራት ላይ የጉዞ እገዳዎችን መጣላቸውን ባለፈው ረቡዕ ይፋ ማድረጋቸውን ተከትሎ ጉዳዩ በብዙዎች ዘንድ መነጋገሪያ ሆኗል፡፡
ለኮሮና ጉዳይ ተገቢውን ትኩረት አልሰጡም በሚል ሲተቹ የሰነበቱት ፕሬዚዳንት ትራምፕ ከእንግሊዝ በስተቀር ከ26 የአውሮፓ አገራት ወደ አገሪቱ የሚደረጉ ጉዞዎች በሙሉ ከትናንት ጀምሮ ለ30 ቀናት ያህል መታገዳቸውን ማስታወቃቸውን የዘገበው ቢቢሲ፣ የጉዞ እገዳው አሜሪካውያን ዜጎችን አይመለከትም መባሉንና ኮሮና በአሜሪካ ከ1 ሺህ 135 በላይ ሰዎችን ማጥቃቱንና 38 ሰዎችን መግደሉንም አመልክቷል፡፡
የአውሮፓ ህብረት የትራምፕን የጉዞ እገዳ በማስመልከት ባወጣው መግለጫ፣ “ኮሮና አለማቀፍ ቀውስ እንጂ የአንድ አህጉር ጉዳይ ብቻ አይደለም፤ ከአንድ ወገን እርምጃ ይልቅ ትብብርን የሚሻ የጋራ ችግር ነው” ሲል የትራምፕን እርምጃ ማውገዙን የዘገበው ቢቢሲ በርካታ የአውሮፓ አገራት መሪዎችም ሌላ ቀውስ የሚያመጣ አደገኛ እርምጃ በሚል ትችታቸውን መሰንዘራቸውንም ዘግቧል፡፡
በተመሳሳይ መልኩም፣ በኮሮና ቫይረስ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር እየጨመረ መጥቶ 45 ያህል መድረሱ ያሰጋት ሳዑዲ አረቢያ ኢትዮጵያን ጨምሮ ወደ አውሮፓ ህብረትና ሌሎች 12 የአለማችን አገራት የሚደረጉ ጉዞዎችን ከትናንት በስቲያ ያገደች ሲሆን በተጠቀሱት አገራት የሚገኙ ዜጎች በ72 ሰዓታት ውስጥ ወደአገራቸው እንዲገቡም ጥሪ አቅርባለች፡፡
የአገሪቱ መንግስት ባወጣው መግለጫ የጉዞ እገዳው ከተጣለባቸው የአውሮፓ፣ የእስያና የአፍሪካ አገራት ወደ ሳዑዲ የሚደረጉና ከሳዑዲ ወደ አገራቱ የሚደረጉ የጉዞ በረራዎች ላልተወሰነ ጊዜ እንዲቆሙ መወሰኑን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡

ክፉኛ የተጎዳ ንግድና ኢኮኖሚ
ፕሬዚዳንት ትራምፕ በአውሮፓ አገራት ላይ የጉዞ እገዳ መጣላቸውን ተከትሎ አሜሪካ፣ አውሮፓና እስያን ጨምሮ በአለማቀፍ የፋይናንስ ገበያዎች ላይ ያልተለመደና ከፍተኛ የአክሲዮን ዋጋ ማሽቆልቆል እንደታየ ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
ከአውሮፓ አገራት ወደ አሜሪካ የሚገቡ የጭነት አውሮፕላን በረራዎች ጭምር የሚያግደው አነጋጋሪው የትራምፕ ውሳኔ የሁለቱን አገራት ብቻ ሳይሆን የተቀረውን አለም የንግድና ኢኮኖሚ እንቅስቃሴ በእጅጉ ይጎዳዋል ተብሎ መሰጋቱን የጠቆመው ዘገባው፣
የቻይና አምራች ኩባንያዎች ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ስራቸው በከፍተኛ ሁኔታ መስተጓጎሉን ያስታወቁ ሲሆን፣ በተለይ በመድሃኒት አምራች ኩባንያዎች ላይ የተከሰተው የሰው ሃይልና የግብዓት እጥረት በአለማቀፉ የመድሃኒት ገበያ ላይ ከፍተኛ እጥረት ሊያስክትል እንደሚችል ተሰግቷል፡፡
አሜሪካን ጨምሮ በተለያዩ አገራት ውስጥ የሚገኙ ታላላቅ ኩባንያዎች ሰራተኞቻቸውን የመቀነስ ወይም በቤታቸው ሆነው እንዲሰሩ የማድረግ አማራጭን እየተጠቀሙ ሲሆን፣ ይህ ግን በአንዳንድ አገራት እጅግ አስቸጋሪ መሆኑ ተነግሯል፡፡
የጎግል እህት ኩባንያ የሆነው አልፋቤት በአሜሪካ፣ አውሮፓ፣ አፍሪካና መካከለኛው ምስራቅ አገራት ውስጥ የሚገኙ ሰራተኞቹ በሙሉ እስከ ሚያዝያ ወር መጀመሪያ ድረስ ቤታቸው ውስጥ ሆነው ስራቸውን እንዲሰሩ መምከሩን የዘገበው ሲኤንቢሲ፣ ትዊተር በበኩሉ 5 ሺህ የሚደርሱ ሰራተኞቹን በተመሳሳይ ሁኔታ ቤታቸው ውስጥ ሆነው እንዲሰሩ ቀጭን ትዕዛዝ ማስተላለፉን ገልጧል፡፡
ኢኮኖሚው በቫይረሱ ሳቢያ ክፉኛ የተጎዳበት የጣሊያን መንግስት 28.3 ቢሊዮን ዶላር ድጎማ ለማድረግ ማሰቡ የተነገረ ሲሆን፣ የጀርመኖቹ የስፖርት ትጥቅ አምራች ኩባንያዎች አዲዳስና ፑማ ሽያጫቸው በከፍተኛ ሁኔታ ሊቀንስ እንደሚችል አስታውቀዋል፡፡
የኮሮና ቫይረስ ስርጭት መስፋፋቱን ተከትሎ በአለም ዙሪያ የሚገኙ አየር መንገዶች በሺህዎች የሚቆጠሩ በረራዎችን መሰረዛቸውን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
ሪያንኤር፣ ኢዚጄት፣ ኖርዌጂያን ኤር፣ ብሪቲሽ ኤርዌይስና አሜሪካን ኤርላይንስ በረራቸውን በብዛት የሰረዙና ለከፍተኛ የገቢ መቀነስ የተዳረጉ አየር መንገዶች መሆናቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡

የተዘጋች ጣሊያን
ከአውሮፓ አገራት መካከል ኮሮና ክፉኛ እንዳጠቃት በሚነገርላትና የቫይረሱ ተጠቂዎች ቁጥር ከ12 ሺህ የሟቾች ቁጥር ደግሞ 827 በደረሰባት ጣሊያን የዕለት ከዕለት የስራና የንግድ እንቅስቃሴ እየተገደበ ሲሆን፣ የአገሪቱ መንግስትም ከምግብ መደብሮችና ፋርማሲዎች በስተቀር ሁሉንም ሱቆችና የንግድ ተቋማት በመዝጋት ላይ ይገኛል፡፡
የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ጁሴፔ ኮንቴ የሰጡትን መግለጫ ጠቅሶ ቢቢሲ እንደዘገበው፣ ጂምናዚየሞች፣ ሙዚየሞችና የምሽት ክለቦች ቀደም ብለው በተዘጉባት ጣሊያን የቫይረሱን ስርጭት ለመግታት ሲባል መጠጥ ቤቶች፣ ሬስቶራንቶችና ጸጉር ቤቶችን ጨምሮ እምብዛም አንገብጋቢ ያልሆኑና መሰረታዊ ግልጋሎቶችን የማይሰጡ የንግድ ተቋማት በሙሉ ለሁለት ሳምንታት ያህል የሚዘጉ ይሆናል፡፡
በጣሊያን በኮሮና ቫይረስ ለሞት የሚዳረጉ ሰዎች ቁጥር ባለፈው ረቡዕ በ30 በመቶ ያህል መጨመሩን ተከትሎ፣ የአገሪቱ መንግስት ዜጎች እንቅስቃሴያቸውን ገትተው በቤት ውስጥ እንዲቀመጡ ጥብቅ ማሳሰቢያ ማስተላለፉ ተነግሯል፡፡

አፍሪካ
ከሌሎች አህጉራት ጋር ሲነጻጸር ኮሮና ቫይረስ እምብዛም ጉዳት ያላደረሰው በአፍሪካ ቢሆንም፣ እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ ቫይረሱ የተገኘባቸው 12 የአፍሪካ አገራት ግብጽ፣ አልጀሪያ፣ ደቡብ አፍሪካ፣ ቱኒዝያ፣ ሞሮኮ፣ ሴኔጋል፣ ካሜሩን፣ ቡርኪና ፋሶ፣ ናይጀሪያ፣ ቶጎ፣ ዶሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ እና ኮትዲቯር መሆናቸው ተዘግቧል፡፡
ኮሮና ቫይረስ እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ በተጠቀሱት አስራ ሁለት የአፍሪካ አገራት ውስጥ በድምሩ 119 ሰዎችን ማጥቃቱ የተነገረ ሲሆን፣ 60 ሰዎች በቫይረሱ የተጠቁባት ግብጽ በአህጉሩ በከፋ ሁኔታ ተጠቂ የሆነች ቀዳሚዋ አገር ናት፡፡
አልጀሪያ 20፣ ደቡብ አፍሪካ 13፣ ቱኒዚያ 7፣ ሞሮኮ 6፣ ሴኔጋል 4፣ ካሜሩን ቡርኪናፋሶና ናይጀሪያ እያንዳንዳቸው 2፣ ቶጎ ዲሚክራቲክ ኮንጎና ኮትዲቯር እያንዳንዳቸው 1 ሰው በኮሮና ቫይረስ እንደተጠቃባቸው ለማወቅ ተችሏል፡፡
የመርኬል “ግምት”
ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ በሳምንቱ ከተሰሙትና መላውን አለም ሲያነጋግሩ ከሰነበቱት ጉዳዮች መካከል፣ የጀርመኗ መራሂተ መንግስት አንጌላ መርኬል “ኮሮና ቫይረስ 70 በመቶ ያህል የጀርመንን ህዝብ ሊያጠቃ ይችላል” ሲሉ ባለፈው ረቡዕ በይፋ ያሰሙት ማስጠንቀቂያ አንዱ ነው፡፡
ከጀርመን ህዝብ 70 በመቶ ያህሉ ወይም 58 ሚሊዮን የሚደርሱ ሰዎች በኮሮና ቫይረስ ሊያዙ ይችላሉ የሚለው የአንጌላ መርኬል ማስጠንቀቂያ ብዙዎችን ሲያስደነግጥ፣ አንዳንዶችን ደግሞ “ሴትዮዋ ወይ ቁጥር ወይ ግምት አይችሉም!” ብለው እንዲሳለቁ ማድረጉን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡

በ22 አገራት ትምህርት ሙሉ
ለሙሉ ተቋርጧል
በመላው አለም በሚገኙ 22 አገራት ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ የመደበኛና የዩኒቨርሲቲ ትምህርት ሙሉ ለሙሉ መቋረጡን የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ተቋም ዩኔስኮ ያወጣውን መግለጫ ጠቅሶ ዘ ኢንዲፔንደንት ዘግቧል፡፡
ትምህርት ሙሉ ለሙሉ ከተቋረጠባቸው የአለማችን አገራት መካከል ጣሊያን፣ ዴንማርክ፣ ካዛኪስታን እና ጃፓን እንደሚገኙበት የጠቆመው ዘገባው፣ አገራቱ ትምህርት ቤቶችንና ዩኒቨርሲቲዎችን እንዲዘጉ የወሰኑት ለተለያየ የጊዜ እርዝማኔ መሆኑንም አመልክቷል፡፡
ሌሎች 13 የአለማችን አገራት ደግሞ ቫይረሱ በተስፋፋባቸው አካባቢዎች የሚገኙ የተወሰኑ ትምህርት ቤቶችን ብቻ መርጠው መዝጋታቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ ከእነዚህ አገራት መካከል ስፔን፣ ፈረንሳይ፣ እንግሊዝ፣ ጀርመንና ዩክሬን እንደሚጠቀሱም አክሎ ገልጧል፡፡

ከቶም ሃንክስ እስከ ፓብሎ ኤግሊሲያስ
ለስራ ጉዳይ ወደ አውስትራሊያ ጎራ ብለው የነበሩት የኦስካር ተሸላሚው የፊልም ተዋናይ ቶም ሐንክስና ባለቤቱ ሪታ ዊልሰን በኮሮና ቫይረስ መጠቃታቸው በምርመራ መረጋገጡን ባለፈው ረቡዕ አለማቀፍ መገናኛ ብዙሃን በስፋት ዘግበዋል፡፡
ፎረስት ጋምፕና ሴቪንግ ፕራይቨተር ራያንን ጨምሮ በበርካታ ፊልሞቹ የሚታወቀው ቶም ሃንክስና ባለቤቱ ወደ አውስትራሊያ የተጓዙት የኤልቪስ ፕሪስሊን የሕይወት ታሪክ በፊልም ለማዘጋጀት እንደነበር የዘገበው ሆሊውድ ኒውስ፣ ሁለቱም የህመም ስሜት ሲሰማቸው ወደ አንድ ሆስፒታል መሄዳቸውና በተደረገላቸው ምርመራ በቫይረሱ መጠቃታቸው መረጋገጡን ተከትሎ ከሌሎች ሰዎች ተነጥለው እንዲቀመጡ መደረጋቸውን አመልክቷል፡፡
የስፔን የእኩልነት ሚኒስትር አይሪን ሞንቴሮ ባለፈው ረቡዕ በኮሮና መጠቃታቸው መረጋገጡን ተከትሎ የትዳር አጋራቸው የሆኑት የአገሪቱ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ፓብሎ ኤግሊሲያስም  ራሳቸውን ነጥለው እንዲቀመጡ መደረጋቸውና ሁሉም የአገሪቱ የፓርላማ አባላትና ባለስልጣናት ምርመራ እንዲያደርጉ መወሰኑን የአገሪቱ መንግስት አስታውቋል፡፡
በቫይረሱ እንደተያዙ ከተነገረላቸው ሌሎች የአለማችን ታዋቂ ሰዎች መካከል ለጣሊያኑ የእግር ኳስ ክለብ ጁቬንቱስ የሚጫወተውና በተገገለ ቦታ እንዲቀመጥ የተደረገው ዳኔል ሩጋኒ እና የእንግሊዝ የጤና ሚኒስትር ናዳኔ ዶሪስ ይጠቀሳሉ፡፡
በስፔን የአንድ ቅርጫት ኳስ ቡድን ተጫዋች በኮሮና መያዙ መረጋገጡን ተከትሎ የሪል ማድሪድ የቅርጫት ኳስና የእግር ኳስ ቡድኖች ተጫዋቾች በሙሉ ወደ ጊዚያዊ የማረፊያ ቦታ እንዲገቡ መደረጋቸውም ተነግሯል፡፡


____________________________________________

የአገሩ ስም የተጠቂዎች
ቁጥር
የሟቾች
ቁጥር
ቻይና 80,796 3,169
ጣሊያን 12,462 827
ኢራን 10,075 429
ደቡብ ኮርያ 7,869 66
ስፔን 3,003 84
ጀርመን 2,355 4
ፈረንሳይ 2,281 48
አሜሪካ 1,377 38
ስዊዘርላንድ 867 6
ኖርዌይ 713
ዲያምንድ
ፕሪንስ መርከብ
696 7
ጃፓን 643 16
ስዊድን 635 1
ዴንማርክ 615
ኒዘርላንድ 614 5
እንግሊዝ 590 10
ቤልጂየም 399 3
ኦስትሪያ 302 1
ኳታር 262
ባህሬን 195
ሲንጋፖር 178
ማሌዢያ 158
አውስትራሊያ 156 3
ሆንግ ኮንግ 130 3
ካናዳ 118 1
ፊላንድ 109
አይስላንድ 103
እስራኤል 100
ግሪክ 99 1
ቼቺያ 96
ስሎቫኒያ 89
የተባበሩት አረብ
ኤሜሬትስ
85
ኩዌት 80
ፖርቹጋል 78
ህንድ 74
ኢራቅ 71 8
ታይላንድ 70 1
ሳንማሪኖ 69 3
ብራዚል 69
ሊባኖስ 68 3
ግብጽ 67 1
ፊሊፒንስ 52 2
ፖላንድ 51 1
ታይዋን 49 1
ሮማኒያ 49
ሳዑዲ አረቢያ 45
አየርላንድ 43 1
ቬትናም 39
ኢንዶኔዢያ 34 1
ፍልስጤም 31
ሩስያ 28
ጆርጂያ 25
ብሩኒ 25
አልጀሪያ 24 1
አልባኒያ 23 1
ቺሊ 23
ኮስታ ሪካ 22
አርጀንቲና 21 1
ፓኪስታን 21
ክሮሺያ 19
ሉግዘምበርግ 19
ሰርቢያ 19
ኦማን 18
ኢኳዶር 17
ኢስቶኒያ 17
ፔሩ 17
ደቡብ አፍሪካ 17
ቡልጋሪያ 16 1
ላቲቪያ 16
ሃንጋሪ 16
ስሎቫኪያ 16
ፓናማ 14 1
ቤላሩስ 12
ሜክሲኮ 12
አዘርባጃን 11
ቦስኒያ
ሄርዘጎቪኒያ
11
ማካኦ 10
ሰሜን ሜቄዶኒያ 9
ኮሎምቢያ 9
ማልታ 9
ማልዴቪስ 8
አፍጋኒስታን 7
ቱኒዚያ 7
ቆጵሮስ 7
ሞሮኮ 6 1
ጊኒ 6
ካምቦዲያ 5
ዶሚኒካን
ሪፐብሊክ
5
ኒውዚላንድ 5
ሴኔጋል 5
ፓራጓይ 5
አርሜኒያ 4
ሊችተንስቲን 4
ሞልዶቫ 4
ሊዪቲያና 3
ባንግላዴሽ 3
ቻነል ደሴቶች 3
ኩባ 3
ማርቲሚኒክ 3
ናይጀሪያ 2
ሲሪ ላንካ 2
ቦሊቪያ 2
ቡርኪና ፋሶ 2
ካሜሮን 2
ፋኦሬ ደሴቶች 2
ሆንዱራስ 2
ጃማይካ 2
ሴንት ማርቲን 2
ጊኒ 1 1
አንዶራ 1
ዮርዳኖስ 1
ሞናኮ 1

  “ያገባናል” የበጐ አድራጐት ድርጅት ከ“ሻዴም ሚዲያና ኮሙኒኬሽን” ጋር በመተባበር በ46ቱም የመንግስት ዩኒቨርስቲዎች የሚተገበር “ጤናማነት ለራስ” የተሰኘ የዩኒቨርስቲ ተማሪዎች የማንቂያ ንቅናቄ ሀሙስ መጋቢት 3 ቀን 2012 ከምሽቱ 12፡00 ጀምሮ በኢትዮጵያ ስካይ ላይት ሆቴል የመንግስት የስራ ኃላፊዎች፣ የኪነ-ጥበብ ባለሙያዎችና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች በተገኙበት በይፋ ተጀምሯል፡፡
በይፋ በተጀመረበት ሰዓት የ ያገባኛል በጐ አድራጐት ማህበር መስራችና ዋና ዳይሬክተር ወ/ሮ መስታወት ስሜ እና የሻዴም ሚዲያ ኮሙኒኬሽን ዋና ሥራ አስኪያጅ ጋዜጠኛ ሄኖክ ይርጋ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ “ወጣት ለምክንያት እንጂ ለስሜት አይሞትም” በሚል መርህ በየዩኒቨርስቲው በመንቀሳቀስ ወጣቶች በትምህርት ላይ እያሉ ማድረግ ስለሚገባቸው የጤና የትምህርትና የተግባቦት ሁኔታ እንዲሁም ተመርቀው ሲወጡ ስለሚገጥሟቸው ፈርጀ ብዙ የህይወት መስመሮች በማስተማርና በማንቃት በአካልም ሆነ በስነ ልቦና ጤናማ የትምህርት ቆይታ እንዲኖራቸው ድጋፍ ያደርጋል፡፡
የተለያዩ አነቃቂ ንግግር አድራጊዎችን አርቲስቶችን በሱስ ውስጥ ኖረው ነፃ የወጡ ባለተሞክሮዎችን በየዩኒቨርስቲው ይዘው በመጓዝ ተሞክሮና ልምድ እንደሚያካፍሉም ዋና ሥራ አስኪያጆቹ ተናግረዋል፡፡
“ያገባናል የበጐ አድራጐት ማህበር በ2004 የተቋቋመ ሲሆን ማህበረሰብ ተኮር የሆኑ በተለይ ወጣቱን ማዕከል በማድረግ በርካታ ስራዎችን የሰራ ሲሆን ባለፈው ዓመት በወላይታ ሶዶ፣ ጅግጅጋ፣ ጋምቤላ፣ ኮተቤ ሜትሮፖሊታንና በአርሲ ዩኒቨርስቲዎች በመጓዝ ተማሪዎች ከግጭትና ከብጥብጥ ራሳቸውን አቅበው የመጡበትን ዓላማ አሳክተው እንዲወጡ በማስተማር በኩል ያስመዘገቡትን አመርቂ ውጤት የሚያሳይ ዘጋቢ ፊልም ለታዳሚ አቅርበዋል፡፡
 “ጤናማነት ለራስ” የተሰኘውና ትላንት በይፋ የተጀመረው ይህ እንቅስቃሴ ከከፍተኛ ትምህርትና ሳይንስ ሚኒስቴር ጋር በመተባበር እንደሚተገበርና በሶስት ዓመት እንደሚጠናቀቅ ተገልጿል፡፡  

     ኖቭል ኮሮና ቫይረስ በሽታ ምንድን ነው?
ኖቭል ኮሮና ቫይረስ (COVID-19) ከቀላል እስከ ከባድ የመተንፈሻ አካል ህመም ሚያስከትል ቫይረስ ነው፡፡ እንደ ጉንፋን አይነት ቀላል ምልክቶችን አሳይቶ በራሱ ሊድን ይችላል፤ ወይም ሊባባስና እንደ ሳንባምች፣ ከባድ የመተንፈሻ አካላት ህመም ብ ሎም የ ኩላሊት ስ ራ ማ ቆምና ሞትን ሊያስከትል ይችላል፡፡

    ምልክቶቹ ምንድን ናቸው?

• ትኩሳት
• ማሳል
• የትንፋሽ ማጠር
• ለመተንፈስ መቸገር
በሽታው እየተባባሰ ሲሄድም፡-
• የሳምባ ምች
• የኩላሊት ስራ ማቆምና ሞት ያስከትላል፡፡

     እንዴት ይተላለፋል?

COVID-19 በሽታ ከሰው ወደሰው የሚታላለፈው አብዛኛውን ጊዜ በሳልና በማስነጠስ ጊዜ ከአፍና አፍንጫ በሚወጡ ረቂቅ የፈሳሽ ጠብታዎች ወይም ብናኞች፣ በንክኪና እጅ ለእጅ በመጨባበጥ ነው፡፡ እንዴት መከላከል ይቻላል?
• ከሚያስሉ፣ ከሚያስነጥሱና ትኩሳት ካላቸው ሰዎች መራቅ፡፡
• እጅን በአልኮል የተዘጋጀ መታሻ ወይም በሳሙና አዘዉትረዉ መታጠብ፡፡
• ከሰዎች ጋር አለመጨባበጥ፡፡
• እጆችን ሳይታጠቡ አይንን፣ አፍንና አፍንጫን አለመንካት፡፡
• በሚያስልም ሆነ በሚያስነጥስ ጊዜ አፍንና አፍንጫን በመሀረብ ወይም በሶፍት ወይም በክንድን በአፍና አፍንጫን መሸፈን፡፡
• የተጠቀሙበትን ሶፍት ወረቀትና ተመሳሳይ ነገር ወዲያውኑ በሚከደን ቆሻሻ ማጠራቀሚያ ዉስጥ መጣል፡፡
• በየጊዜው ከጤና ጥበቃ/የኢትዮጵያ ህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ስለበሽታው ሁኔታ የሚወጡ መረጃዎችን መከታተልና ተግባራዊ ማድረግ፡፡

   ከዕለታት አንድ ቀን ብዙ አህዮች በጠፍ ጨረቃ መንገድ ይጀምራሉ፡፡ አንዲት ቀበጥ አህያ ከመካከላቸው አለች፡፡ ግጦሽ አግኝተው እንደ ልባቸው ከጋጡ በኋላ ይቺ ቀበጥ አህያ፤
‹‹የዚህ አካባቢ ሳር እምብዛም አይጣፍጥም፡፡ ወደሚቀጥለው መንደር እንሂድና የተሻለ ሣር እንፈልግ›› ትላለች
አባወራው አህያ፤
‹‹ሣር ሣር ነው፡፡ ዝም ብለሽ ጋጪ! በዚህ ጠፍ ጨረቃ ጅቦች ያገኙንና ኋላ ደግ አይሆንም፡፡ ይልቁንም ጥሩው ዘዴ እንቅስቃሴ ሳናበዛ፣ ድምፃችንን አጥፍተን፣ እስከምንጠግብ መጋጥ ነው›› አለ፡፡
ያቺ ጥጋበኛ አህያም፤
‹‹ግዴላችሁም ‹እልፍ ሲሉ እልፍ ይገኛል
ደሀ ሞኝ ነው ሞቱን ይመኛል› ተብሏል፡፡ የተሻለ ሣር ወደምናገኝበት መንደር ሄደን እንደ ልብ የምንግጠው ሣር እናገኝ ይሆናል፡፡››
‹‹እሺ። በየት አቅጣጫ እንሂድ?›› አንደኛው አህያ
‹‹ወደ ምሥራቅ ጥሩ ጨፌ እንዳለ አውቃለሁ›› ሁለተኛው
‹‹ከሆነስ አይቀር ወደ ደቡብ ከሄድን በጣም ለምለም ሣር በገፍ ይገኛል፡፡›› ሦስተኛው
‹‹እኔም ፈጥነን ሳይመሽብን ወደ ደቡብ እንገሥግሥ ነው የምለው!›› አንደኛው
‹‹ደቡብ አቋራጭ ስለሌለው ይመሽብናል፡፡ የሚሻለው እኔ ያልኩት ምሥራቁ ነው፡፡ ለም ነው፤ ቅርብም ነው፡፡ ከዚያ በላይ ምን ትፈልጋላችሁ?››
ቀበጧ አህያ፤
‹‹ምርጫ  እያለን ለምን አንድ ነገር ላይ ሙጭጭ ትላላችሁ፡፡ በግድ ይሄ ቦታ ካልሆነ ካላችሁ ግን በቃ ዕጣ እናውጣ!››
አንደኛው፤
‹‹እሺ እናውጣ››
ሁለተኛው፤
‹‹እሺ ዕጣ ይለየን››
ሦስተኛው፤
‹‹እኔም በዕጣው እስማማለሁ››
በዕጣ እንዲለይ ተወሰነና ዕጣ ወጣ፡፡ ቀበጧ አህያ ያለችው ምርጫ ላይ አረፈ ዕጣው፡፡
‹‹ዕጣው እንደዛ ከሆነ ምን ማድረግ ይቻላል? ዘወር ዘወር ብለን ቦታ እንምረጥ በቃ››
መንቀሳቀስ ጀመሩ፡፡
አንድ ለም ቦታ ደርሰው መጋጡን ተያያዙት፡፡ ጠገቡ፡፡
ያቺ ቀበጥ አህያ፤
‹‹ነፋኝ ቀበተተኝ… አንድ ጊዜ ልጩህ›› አለች፡፡
አባወራው አህያ፤
‹‹ተይ አይሆንም፡፡ ድምፅሽን ተከትሎ ጅብ ሊመጣብን ይችላል፡፡ አደጋ አለው!›› አለና አስጠነቀቀ፡፡ አሁን ቀበጧ አህያ ትንሽ ታገሰች፡፡ ትንሽ ቆይታ ግን፤
‹‹ኧረ እኔ አልቻልኩም፤ ነፋኝ ቀበተተኝ፡፡ እባካችሁ አንድ ጊዜ ልጩህ!››
አባወራው ተይ እመት አህያ… ጦስሽ ለሁላችንም ይተርፋል!”
አህያይቱ አንዴ አናፋች፡፡
ትንሽ ቆይታ ‹‹አሁንም አንዴ ልጩህ” አለች፡፡
ጮኸችና፤
‹‹ይሄዋ ምንም አልመጣም›› አለችና፡፡ ለሁለተኛ ጊዜም ጮኸች፡፡
ለሦስተኛ ጊዜ ልትጮህ ተነሳች፡፡
አባወራው አህያም፤
‹‹እመት አህያ አስተውይ፡-
የመጀመሪያው ጩኸትሽ - መጥሪያ፡፡
ሁለተኛው ጩኸትሽ - ማቅረቢያ ነው፡፡
ሦስተኛው መበያሽ ነው!
አህይቱ ነገሩ ስሜትም ሳይሰጣት
ሦስቴ ጮኸች - ውጤቷ መበላት ሆነ!››
***
ሳያስቡ መጮህ ውጤቱ አያምርም፡፡ የራስን ማናፋት ለማስተንፈስ ስንቃጣ ምን እንደምናስከትል አናውቅም፡፡ ደርግ በዱሮ ዘመን መግለጫው፡-
‹‹በጫጫታና በጩኸት የፈረሰች አገር ብትኖር የመጽሐፍ ቅዱሷ እያሪኮ ብቻ ናት፡፡ እኛ ደግሞ የምትገነባ አብዮታዊት አገር እንጂ የምትፈርስ እያሪኮ የለንም›› ይል ነበር፡፡
ዕውነት ነው፡፡ በጫጫታ ላለመፍረስ የሰከነ ኢኮኖሚ፣ ፖለቲካና ማህበራዊ ሕይወትን እንዴት መምራት እንደምንችል ማጤን ተገቢ ነው፡፡
የኢትዮጵያ ሁኔታ ተለዋዋጭ ነው፡፡ ሞላ ሲሉት የሚጐድል፤ ጐደለ ሲሉት የሚሞላ፣ ሁሌም ትኩሳቱ የሚፈላና የሚቀዘቅዝ ነው፡፡ ሰው ሁሉን ችሎ በሁሉ ረክቶ መንቀሳቀስን ልማድ አድርጐታል፡፡ ‹‹ልማድ ሲሰለጥን ተፈጥሮ ይሆናል›› ይለናል፤ ሎሬት ፀጋዬ ገ/መድህን፤ እንዲህ እያለ፡-
‹‹ዛሬ ለወግ ያደረግሺው ወይ ለነገ ይለምድብሻል
ልማድ ፊት እንዳሳዩት ነው
ወይ ይጠፋል ወይ ያጠፋል
ከርሞም የተሰለጠነ እንደሁ፣
ተፈጥሮ ይሆናል ይባላል!››
…እያለ ዛላውን ያስጨብጠናል፡፡
ሁሉም የዘመናችን ገጣሚያን የየራሳቸውን
ረቂቅ ቅኔ ይቀኛሉ፡፡ ገጣሚ መንግሥቱ ለማ በ “ባለ ካባና ባለ ዳባ” ቴአትራቸው አፄ ቴዎድሮስን እንዲህ ያናግሯቸዋል፡-
‹‹ቀማኛን መቀማት ከሌባ መስረቅ
ለማቅለል ከሆነ የድሆችን ጭንቅ
በእኔ ቤት ጽድቅ ነው አንድ ሰው ይሙት
አንድ መቶ ሺ ሰው፣ ኪኖር በምጽዋት”
የገጣሚ ነፃነት ህይወት - አከል ነው፡፡ ባሻው ሰዓት ነፃነትን ያሰርፃል፤ ራሱ ረክቶ ሌሎችን ያረካበታል፡፡ ዓለም፤ ሰጥቶ መቀበል መሆኑን አሳምሮ ያውቃል፡፡ የሚሰጠውን አይሰስትም፡፡ የሚሰጡትን በምሥጋና ይቀበላል፡፡ መንግሥቱ ለማ እንዲህ ያሳምሩታል፡-
‹‹ደሞም ያ ገጣሚ፣ ልዩ ሥልጣን አለው
ሲያማ ሰው ቀርቶ፣ እዝጌሩም አይተርፈው!››
የሚባለው ደርዝ ባለው ገፁ ነው፡፡
በየጊዜው በአገራችን ላይ የሚከሰቱ አያሌ ጉዳዮች እንደመኖራቸው፣ የየጉዳዮቹ ባለቤት የሆኑ አያሌ ሰዎችም ከክስተቶቹ በየጀርባ ይኖራሉ፡፡ ከነዚህም መካከል የነቁና ያልነቁ አሉባቸው፡፡ የነቁትን ቁጥር ማብዛት የእኛ ፋንታና ሐላፊነት ነው! ሐሳዊ መሲህን ከመካከል ብቅ ማለታቸው አይቀሬ ነው፡፡ በሁሉም መስክ አለን አለን ሲሉ ይገኛሉ፡፡ እንደ ንሥር የነቃ ዐይን ከሌለን ለጮሌና ጨላጣ ብልጠት እንጋለጣለን፡፡ እንዲህ ላሉቱ ሁሉ አንድ ጠንካራ ተረት ያሻቸዋል፡-
‹‹እቺ ጐንበስ ጐንበስ ሣር ፍለጋ ሳትሆን ዱባ ለመስረቅ ነው!››


Monday, 02 March 2020 00:00

የመዝገበ ቃላት ሽያጭ

በክስታኔ ጉራጌ ሕዝብ የልማት ማህበርና በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የኢትዮጵያ ቋንቋዎችና ባሕሎች አካዴሚ በጋራ የተዘጋጀው የክስታንኛ፣
አማርኛና እንግሊዝኛ መዝገበ ቃላት በሽያጭ ላይ ይገኛል፡፡
ይህ የዛሬውም ሆነ መጪው ትውልድ ከታሪኩና ከባሕሉ ጋር አዛምዶ በዕለት ተዕለት ሕይወቱ እንዲጠቀምበት ለማስቻልና ቋንቋው
ዘላቂ ሕይወት እንዲኖረው በማሰብ የተዘጋጀው ክስታንኛ-አማርኛ- እንግሊዝኛ መዝገበ ቃላት በርካታ ጠቀሜታዎች ያሉት ሲሆን መሸጫ
ዋጋው ብር 300.00 ነው፡፡
ልደታ ክ/ከ ከከፍተኛው ፍ/ቤት ፊት ለፊት ኑር
ህንፃ 4ኛ ፎቅ ቢሮ ቁጥር 6 ቢመጡ ያገኙታል፡፡
ስልክ፡- 0118 29 95 36
09 10 29 91 98
09 20 01 82 08
የማህበሩ ጽ/ቤት

Sunday, 08 March 2020 00:00

የፀሐፍት ጥግ

 • ‹‹…የብሔር ፖለቲካ የተፈጠረውና እንደ ጎላ ድስት ከስሎ የወጣው በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ግቢ ውስጥ ነው፡፡ ስለዚህ በተነሳ ቁጥር ዋለልኝ መኮንን ይጠቀሳል:: የዋለልኝ ሀሳብ ጥሩ ቢሆንም አገሪቷ መከፋፈል የጀመረችው እሱ ባመጣው ሀሳብ ነው፡፡…››
• ‹‹…ገዳም የገባ መነኩሴ የሚፈተነውም በዝምታ ወቅት ነው፡፡ ገዳም የገባ መናኝ መሆኑ የሚረጋገጠው አርምሞ ላይ ሲደርስ ብቻ ነው፡፡ ምክንያቱም ሁሉን
አውቆ ንቆ ሲተው ነው፡፡ አርምሞ ላይ ለመድረስም ፈታኝ ነው፡፡ ለዚህም ድንጋይ እስከ መንከስ የደረሱ መናኞች አሉ፡፡…››
• ‹‹…የዕውቀት መሰረት በመማር ብቻ አይመጣም፡፡ ብዙ ያልተማሩ ምሁሮች አሏት - አገራችን፡፡ አድዋ የዘመቱትን መጥቀስ ይቻላል፡፡ ከዛ በፊትም ለሙሴ
አመራር ያስተማረውን የምድያሙን ካህን ዮቶርን መጥቀስ ይቻላል፡፡…››
• ‹‹…ወንጀልን ስትፈፅመው አትፀፀትም:: ከዛ በኋላ ግን ወንጀሉን እንዴት ልደብቀው ትላለህ… ነፃ ሆነህ መኖር ትፈልጋለህ! ወንጀሉን የሚያጣራ አካል እንዳይመጣ ትፀልያለህ! ሆኖም ለማን እንደምትፀልይ አይገባህም፡፡ ፈጣሪን ትረግመዋለህ፡፡…››
• ‹‹…በተሰበክነው ስብከት መሰረት እኛ በህብረት መሥራት አንችልም፡፡ በግለሰብ ደረጃ ግን እንችላለን፡፡ ሩጫ እንችላለን:: እግር ኳስ ግን አንችልም፡፡ ሜዳ
ታጥቶ አይደለም፡፡ በህብረት መስራት ስለማንችል ነው፡፡ ብሔር ሆነን የሰራነው አንድም ቅርስ የለም፡፡ ብሔር ሆነን ለእኛ የማይታገሉ መሪዎች እንመርጣለን እንጂ ምን እንደሰሩ አንጠይቅም፡፡ ብንጠይቅም አገሪቷ ደሃ ናት ይሉናል፡፡…››
(ከደራሲ ይስማዕከ ወርቁ ‹‹ደህንነቱ›› መጽሐፍ የተወሰደ

    የቀጠሮን ሰዓት በአግባቡ መጠቀም፡፡
ማለቅ ያለበት ከሆነ ሥራህን በዕለቱ ጨርስ፡፡
ጊዜን ያከበረ አሉ፤ ራሱ የተከበረ ይሆናል፡፡ ያላከበሩት ጊዜ በጭንቅ ወቅት እንዲደርስልህ መጣራት አግባብ አይደለም:: ያላከበርከው ጊዜ፣ የውርደት ጉድጓድዎችን ይቆፍርልሃል እንጂ ከማጥ አያወጣህም፡፡
ማደር የሌለበት ሥራህን ለሚቀጥለው ቀን አለማስተላለፍ ቀንህን ብሩህ ያደርገዋል:: የተደላደለ ሕይወት እንድትመራ ጥርጊያ መንገድ ያመቻችልሃል፡፡
አንዳንዶች “MISTER TODAY!” ይሉኛል፡፡ “MISTER TODAY”/ሚስተር ቱዴይ መባል መባረክ ነው፡፡ ሣሙኤል የዛሬ ሰው ነው እንደማለት ነው፡፡ መጠርያው በትክክልም እኔን ይገልጸኛል ብዬ አምናለሁ:: ሰው የሚሳካለት የጊዜ ባርያ ሲሆን ነው፡፡
ጠዋ፣ ጐኅ ሲቀድ እነሳለሁ፡፡ “ጂም” እሠራለሁ፡፡ ሰውነቴን ሳላፍታታ፣ አዕምሮዬን ሳላዝናና ወደ ሥራ ገበታዬ አልሰማራም፡፡ ከጥዋቱ ሁለት ሰዓት እስከ ስድስት ሰዓት ቢሮዬ ነኝ፡፡ ምሳ ለመብላት ቤት እሄዳለሁ:: እመለሳለሁ፡፡ ባለ ጉዳይ እቀጥራለሁ:: የቀደመ ቀጠሮ ካለኝ አስተናግዳለሁ:: አመሻሹን ማርዮት ሆቴል ነኝ፡፡ ለየት ያሉ ጉዳዮችን የምጨርሰው እዚህ ሆቴል፣ የቀጠርኳቸውን ሰዎች እራት እየጋበዝኩ ነው፡፡
የምንቀሳቀሰው በአጀንዳ ነው፡፡ ቀጠሮ ካለኝ አምስት ደቂቃ ባላረፍድ ደስ ይለኛል:: የዛሬ ሰው ነኝ፡፡ መሥራት እየቻልኩ ለነገ የማሳድረው ነገር የለኝም፡፡ የዛሬን ዛሬ፡፡ ከዛሬ ትናንት ይሻላል፡፡
ትናንት የሠሩት ሥራ ከብዙ ነገር ይጠብቅዎታል፡፡ ዛሬ ነገ ሲሉ፣ ሊሠሩት ካሰቡት ጋር የተያያዘ ሌላ አዋጅ ወጥቶ ዕቅድዎ ሊሰናከል ይችላል፡፡
የሰን ሻይን ኮንስትራክሽን ሠራተኛ ሁሉ ጉዳይ ይዞ እፊቴ ሲቀርብ ወይም ፈልጌው ሲመጣ አጀንዳ ይዞ ነው፡፡ በየአመቱ፣ አዲስ አመት በመጣ ቁጥር 1ሺ500 ቅጂ አጀንዳ በሰንሻይን ድርጅት ስም ይታተማል:: አጀንዳ እወዳለሁ፡፡ መቼ ከሀገር ውጭ እንደምሄድ ቀድሜ አውቃለሁ፡፡ አንድ ሰው ጊዜዬን ከሚያበላሽብኝ ገንዘቤን ወስዶ ሳይመልስልኝ ቢቀር ይሻለኛል፡፡
ስለ ጊዜ በቂ ግንዛቤ ሲኖርህ ዛሬ ላይ ቁጭ ብለህ፣ ነገ ሥራህ ምን ሊገጥመው እንደሚችል መረዳት ትችላለህ፡፡
ማለቅ ያለበት ከሆነ ሥራዎትን በዕለቱ መጨረስ፡፡
ማደር የሌለበት ሥራዎትን ለሚቀጥለው ቀንም አለማስተላለፍዎ ቀንዎን ብሩህ ያደርገዋል፡፡ የተደላደለ ሕይወት እንዲመሩ ጥርጊያ መንገድ ያመቻችልዎታል፡፡ “MISTER TODAY!” (ሚስተር ቱዴይ) መባልዎ መባረክ ነው፡፡
በተቻለ መጠን በደንብ የምታውቀውን ብቻ ሥራ፡፡
ሁላችንም ያለን የተመጠነ ዕድሜና የተመረጠ የሥራ ዓይነት ነው፡፡ ያየነው ሁሉ ሊያምረን አይገባም፡፡ የማናውቀውን ስንሞክር ሕይወታችን ግራ በመጋባት የተሞላ ይሆናል፡፡ በአጭሩ ይህን በማድረግህ ከብት ባልዋለበት ኩበት እንዳትለቅም ያደርግሃል፡፡
እኔ በበኩሌ የማውቀው ነገር ላይ ነው፣ ልቤን ማሳረፍ፣ ጊዜዬን ማሳለፍ የምፈልገው:: እርሻ ላይ ቢጥሉኝ የትኛው ስንዴ፣ የትኛው የገብስ አዝመራ እንደሆነ ስለማላውቅ፣ ሌላው ገብቶ አተረፈበት፣ ወይም ስም አገኘበት ብዬ ዘልዬ ለመግባት አልፈልግም፡፡
በማውቀው ስራ ላይ ካተኮርኩ ሌላው ቢቀር ራሴን አልጐዳም፡፡ ሆስፒታል ብከፍት የዶክተሮቹ ታዛዥ ነው የምሆነው:: ቋንቋውን ሙያውን አላውቀውም፡፡ የእኔ ቁርኝት ከመሀንዲሶች ጋር ነው፡፡ የሚሉት ይገባኛል፡፡ የምለው ይገባቸዋል፡፡ ስለዚህ እንተጋገዛለን፡፡ ተልዕኮአችንን እናውቀዋለን:: አዲሱን ነገር እስክለምደው ድረስ ጊዜ ይፈልጋል፡፡ ያን ለመልመድ የሚፈጅብኝን ጊዜ ደግሞ እኔ አጥብቄ እፈልገዋለሁ፡፡
ያ ማለት ደግሞ አዲስ የቢዝነስ አማራጮችን ለመሞከር እፈራለሁ ማለቴ አይደለም፡፡ ለምሳሌ ወደ ሆቴል ሙያ ስገባ ተፈትኜ ነበር፡፡ እየዋልኩ እያደርኩ ግን የሥራውን ሂደት ተረዳሁት፡፡ የሆነ ጊዜ፣ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ መለስ ዜናዊ ዘንድ ተጋብዘን ቀርበን ነበር:: የቀረብንበት ምክንያት በሪል ስቴት ሥራ ላይ ተሰማርተን የነበርን ኢትዮጵያውያን ክስና ወቀሳ ቀርቦብን ነው፡፡ አቶ መለስ፣ በንግግራቸው እኛን ሸንቆጥ አደረጉን፡፡ እኛም፤ “ምንድነው ያጠፋነው?” አልናቸው::
እሳቸውም፤ “ያጠፋችሁት ነገር የለም፤ የእናንተ ሥራ ማለትም የሪል ስቴት ሥራ “ፋስት መኒ” ነው፡፡ አሁን ተዘርቶ፣ አሁን በቅሎ፣ አሁኑኑ ውጤቱ የሚገኝ፡፡” አሉን፡፡
“ታዲያ ሰርቶ ማደር ወንጀል ነው ወይ?”
“እኛ የምንፈልገው ብዙ ሠራተኞችን የሚያሳትፍና የሥራ አጡን ቁጥር የሚቀንስልን ነው፤ ለምን ግብርና፣ ወይም ኢንዱስትሪ ላይ አትገቡም? ወደዚህ ሙያ እንድትገቡ ደግመን ደጋግመን ነገርናችሁ፤ ዕድሉን አመቻቸንላችሁ፤ በቁጣም በማባበልም ሞከርናችሁ፤ እናንተ ግን ልትሰሙን አልቻላችሁም” አሉን፡፡
እኔም ነገርኳቸው፤ “ክቡርነትዎ! እኔን ወደ ሆነ ማሳ ወስደው የትኛው ስንዴ፣ የትኛው ጤፍ ነው? ብለው ቢጠይቁኝ ለመመለስ የምቸገር ሰው ነኝ:: እድገቴም ብቃቴም ኮንስትራክሽን ላይ የተመሰረተ ነው እንጂ ለግብርና ባዶ ነኝ፡፡ ወድጄው ፈቅጄው ካልተሰማራሁበት ደግሞ አትራፊ አልሆንም፡፡ ለዜጋው የረባ ለውጥ አላመጣም፡፡ አስተዳደጌ ነው፡፡ ከየት አመጣዋለሁ? ለአንዳንዱ በግብርና ላይ መሰማራት እጅግ በጣም ቀላል ነው:: እኔ ግን አይሆንልኝም፡፡ ኢንዱስትሪው የሕይወቴ መሰረት ነው፡፡ ሀገሬን መለወጥ፣ ሙያዬን ማሳደግ የተሰማራሁበትን መስክ ማዘመን በምፈልግበት ጊዜ እንዲህ ዓይነቱ ሞራል የሚነካ ነገር መሰማት ቅር ያሰኘኛል:: እንዴት አርባ ሃምሳ ባለሐብት በአንድ ጊዜ ወደዚህ ሙያ እንዲገባ ግዴታ ይጣልበታል? ለሚፈልጉት ግን መንገድ ይከፈትላቸው፤ መንገድ ይዘርግላቸው” አልኳቸው፡፡
ከዚያ በኋላ በዚህ ጉዳይ ዳግም አልተሰባሰብንም፡፡
በተንቀሳቃሽ ስልክ ላይ የሚደውልልዎት ሰው ስለሚኖር በተቻለ መጠን ሁሉንም ስልክ ለማንሳት መሞከር፡፡
አንዷ ስልክ ምን ይዛ እንደመጣች ወይም ልትመጣ እንዳሰበች የምታውቀው ነገር ስለሌለ፣ ስልክ ለመመለስ መሞከር ተገቢ ነው፡፡
5- የሚሰሩትን ሥራ በተቻለ መጠን ጥዋት
    በመግባት ይፈጽሙ፡፡
ይህን በማድረግዎ፣ ቀኑ አለአግባብ እንዳይባክን ያግዝዎታል፡፡ በነቃና በተደራጀ አመለካከት ሥራዎትን እንዲሰሩ ያበረታታዎታል፡፡
የሚሰሩት ሥራ ከአቅም በላይ እንዳይሆን ይሞክሩ፡፡
በሚችሉት አቅም ብቻ በመሥራት በወቅቱ ለመጨረስ መሞከር ተገቢ ነው፡፡
የሚያደርጉት የኢንቨስትመንት ሥራ በአቅም የተደገፈ ይሁን፡፡
በቶሎ የሚመለስ ኢንቨስትመንት ሥራ ላይ አቅምዎትን ከደገፉ በኋላ ለረጅም ጊዜ የሚደረግ ኢንቨስትመንት ለቤተሰብና ለሀገር ስለሚጠቅም፣ ለመስራት ይሞክሩ፡፡
8- እየኖሩ ለመሞት ይሞክሩ!
“ለወደፊት ማለትም አቅሜ ከጠነከረ በኋላ ነው የምደሰተው፣ ወይም የምዝናናው” ብለው ለራስዎ ደስታ የቀጠሮ ጊዜ አያስረዝሙ፡፡ ራስን በመጉዳትና ስሜትን አለቅጥ በመጨቆን ነገን ማፍካት አይቻልም:: እናም ለራስዎ ጊዜ ሰጥተው፣ ለእናቴ ልጅ ነኝ ለማለት ሞክሩ፡፡
በተቻለ መጠን ለሚሠሩ የድርጅቱ ባልደረቦች ሃላፊነት እየሰጡ እንዲሠሩ ይምረጡ፡፡
ሁሉም ሥራ በራሴ ብቻ ነው የሚከናወነው ብለው አይመኑ፡፡ በአንድ እጅ አይጨበጨብም፡፡ እርስዎ የድርጅቱ አንድ እጅ ነዎት፤ ሠራተኞቹ ደግሞ ሌላኛው እጅ፡፡ ቤተሰብዎም በሥራዎና በውጥንዎ እንዲካተት ያድርጉ፡፡
10- እንደገና ሞክር፣ አሁንም እንድገና ሞክር!
በአንድ ወቅት የግል ሄሊኮፕተር ለመግዛት እንቅስቃሴ ውስጥ ገባሁ:: ይህን የሰሙ ብዙዎች ተደናገጡ፡፡ የድንጋጤያቸው ምንጭ ይገባኛል፡፡ እኛ አገር የግል ሄሊኮፕተር መግዛት የተለመደ አይደለም፡፡ እኛ አገር ባይለመድም በውጭ አገር ግን አንድ ባለሐብት ጊዜውንና ምቾቱን ለመጠበቅ ሲል የግል ሄሊኮፕተርና ጄት ይኖረዋል፡፡ ይህን የምለው ስለ አውሮፓና አሜሪካ ባለሐብቶች አይደለም፡፡ ደቡብ ሱዳን ብትሄድ ባለሐብቱ ሠፋፊ እርሻዎቹን የሚያስጐበኝህ በግል ሄሊኮፕተር እያዟዟረ ነው፡፡
እናም፣ እኔም እንደሚያስፈልገኝ አሰብኩ:: ቢኖረኝ ጊዜዬን እጅጉን ይቆጥብልኛል፡፡ ጠዋት ተነስቼ መኪና ይዤ ሰሜን ወሎ የሚገኘውን የመንገድ ፕሮጀክት ለመከታተል ብነሳ፣ መንገዱ ብቻ ሦስት ቀን ይፈጅብኛል፡፡ በአንድ ቀን አጠናቅቄ መመለስ የምችለውን ነገር ሦስት ቀን ከወሰደብኝ፣ ይህን ለማቅለል የግል ሄሊኮፕተር ብገዛ ምንም ማለት አይደለም:: ዛሬ የአንድ የግል ሄሊኮፕተር ዋጋ ዘመናዊ ከሚባል መኪና ጋር ተቀራራቢ ነው፡፡
ሆኖም፣ ለመግዛት ወሰንን፡፡ ሄሊኮፕተር ማሳረፊያ ዱከም ቦታ ከወሰድን በኋላ፣ ደብረዘይት ሌላ ማሳረፊያ ስላለ ተቀራራቢ ቦታ መሆን የለበትም አሉን፡፡ አሁንም ግን አማራጭ መንገዶችን እየፈለግን ነው:: እንሞክራለን፤ እንደሚሳካልንም ጥርጣሬ የለንም፡፡   
(ከሣሙኤል ታፈሰ “ተግባር፤ እኔና ሰንሻይን ከትናንት እስከ ዛሬ” መጽሐፍ፤ የሰንሻይን ኢንቨስትመንት ግሩፕ ባለቤትና ፕሬዚዳንት)

    የማስታወቂያ ሥራ ፈር ቀዳጁና የአንበሳ ማስታወቂያ መሥራችና ባለቤት አቶ ውብሸት ወርቃለማሁ ባደረባቸው ህመም  በቅዱስ ገብርኤል ሆስፒታል በህክምና ሲረዱ ቆይተው፣ ባለፈው የካቲት-2012 ዓ.ም ከዚህ ዓለም በሞት የተለዩ ሲሆን የቀብር ሥነሥርዓታቸውም፣ ምክትል ጠ/ሚኒስትር ደመቀ መኮንንና የቱሪዝምና ባህል ሚኒስትሯ ዶ/ር ሂሩት ካሣሁን እንዲሁም አንጋፋና ዝነኛ አርቲስቶች፣ የማስታወቂያ ባለሙያዎችና ቤተሰቦቻቸው በተገኙበት በቅዱስ ሥላሴ ካቴድራል ቤተ ክርስቲያን በክብር ተፈጽሟል፡፡  
ጋሽ ውብሸት በጥቁር ካባቸው ተውበው፣ በአገራዊ የፐብሊክ ዲፕሎማሲ አባልነት፣ በቻምበር ኦፍ ኮሜርስ ሃላፊነት እንዲሁም፣ በቀይ መስቀልና ደም ባንክ አምባሳደርነት አገልግለዋል።
ነፍስ ይማር!
ለቤተሰቦቻቸውና ለወዳጆቻቸው መጽናናትን እንመኛለን፡፡
***
“ከመንዝ እስከ አዲስ አበባ”
የኢትዮጵያ ማስታወቂያ ፈር ቀዳጅ መሆናቸው የሚነገርላቸው ጋሽ ውብሸት ወርቃለማሁ፤ ለእንግድነት ከተጠሩ በአረንጓዴ፣ ቢጫና ቀይ ቀለማት የተዋበ ነጭ ልብስ ያዘወትራሉ፤ ከዚያም አጠር ካለው ቁመናቸው ጋር የሚሄድ ካባ በላዩ ላይ ይደርቡበታል።
በተለያዩ መገናኛ ብዙኃን የሚተላለፉ የማስታወቂያ ስራዎች የእርሳቸው አሻራ አርፎባቸዋል። በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ማስታወቂያዎችን ሰርተዋል። ለዛ ባለውና በሚያስገመግመው ድምጻቸው ይታወቃሉ። ለወጣት የማስታወቂያ ባለሙያዎች አርአያ በመሆናቸው ብዙዎችም ያከብሯቸዋል። በቀብር ሥነሥርዓታቸው ላይ የተገኙ የአገሪቱ ታዋቂ የማስታወቂያ ባለሙያዎችም ይህንኑ ነው በአንደበታቸው የመሰከሩት፡፡
“ከመንዝ እስከ አዲስ አበባ”
አቶ ውብሸት ወርቅአለማሁ የተወለዱት መንዝ በቀድሞው ይፋት አውራጃ፣ ማፉድ ገበያ፣ አንቃውሃ በተባለ አካባቢ ነው። የትውልድ ዘመኑን የሚያስታውሱት ከታሪክ ግጥጥሞሽ ጋር በማያያዝ እንጂ በስንት ዓመተ ምህረት እንደሆነ በውል አያስታውሱትም።  በወርሃ መስከረም ጃንሆይ ድል አድርገው ከገቡ በኋላ እንደተወለዱ ከእናታቸው መስማታቸውን ይገልጻሉ፡፡ የግለ ታሪክ መፅሐፋቸው ደግሞ በ1934 ዓ.ም እንደተወለዱ ይናገራል።
አባታቸው አለቃ ወርቃለማሁ ወልደየሱስ፣ ወንድ ከወለዱ እረኛ ሆኖ ያገለግለኛል ቢሉም፤ ሳይጠቀሙባቸው ለስራ ወደ አርሲ ይሄዳሉ። ለቤተሰባቸው የመጨረሻ ወይም ሰባተኛ ልጅ የሆኑት አቶ ውብሸት በተወለዱ በዓመታቸው አባታቸውን በሞት ይነጠቃሉ። በዚህም በእናታቸው ወይዘሮ ተናኜወርቅ አበሩና በአያታቸው ወይዘሮ ዘነበች እጅ አደጉ፡፡ እናታቸው ወይዘሮ ተናኜወርቅ፣ ልጃቸውን በቤት ውስጥ መምህር ቀጥረው ፊደል እንዲቆጥሩ አደረጓቸው። መምህር ሸዋለማ የተባሉት የቤተክህነት መምህር ደግሞ ቅስና፣ ዳዊት መድገም እንዲሁም ዜማን አስተማሯቸው።
የትምህርት አቀባበላቸው ጥሩ ነበርና እድሜያቸው አስር ሳይደርስ ማፉድ ደብረኃይል ቅዱስ ሚካኤል ደብር በዲቁና ማገልገል ጀመሩ። ዲያቆን እያሉ ግን አንድ ቀን በተወለዱበት አካባቢ ማፉድ ገበያ ያለው ክንውን ቀልባቸውን ይስበዋል። የገበያው ትርምስ፣ የሸማችና ሻጭ አለመገናኘት በአጠቃላይ የቀያቸው ንግድ ቀልባቸውን ቢስበው አንድ መላ ይዘይዳሉ። ረጅም ሰው በረዳትነት በማቆም ገዢና ሻጩን እያገናኙ ገንዘብ እንደሚያገኙ በማሰብ ስራውን ጀመሩት። አብሯቸው የሚሰራው ደግሞ ሁለት ሜትር ከአስር ሳንቲ ሜትር ርዝመት ያለው ቁመተ መለሎ ሰው ነበር። በማፉድ ገበያ አንድ ጠዋት፣ ረጅሙ ሰው ትከሻ ላይ ወጥተው «ይህን ያህል ሰንጋ፣ ይህን ያህል ጤፍ፣ ሁሉም በየአይነቱ ገብቷል» በማለት የመጀመሪያውን ማስታወቂያ በአየር ላይ አዋሉ። በማስታወቂያው የተሳበው ሸማች፣ የትነው ያለው እያለ፣ ከሻጭ ጋር እየተገናኘ ግብይቱ ሲጧጧፍ ዋለ። መጠነኛ ገቢም ከሻጮች በመቀበል፣ የዕለት የማስተዋወቅ ውሏቸውን አጠናከሩት።
አያታቸውና አንዳንድ የቤተሰብ አባላት ግን «እንዴት የጨዋ ልጅ በገበያ መሃል ይጮሃል» እያሉ የማስታወቂያ ስራቸውን እንዲተዉ መገሰፃቸው አልቀረም። እርሳቸው ግን ስራውን ከማቆም ይልቅ ይበልጥ ገፉበት። በድቁና ስራቸው በዓመት አምስት ማርትሬዛ የሚያገኙት አቶ ውብሸት፤ በማፉድ ገበያ የሆሳዕና ዕለት በሰሩት የማስታወቂያ ስራ ብቻ ከአጋራቸው ጋር አስር ማርትሬዛ ማግኘታቸውን ያስታውሳሉ። በወቅቱ ሲሸከሟቸው ለሚውሉት ቁመተ መለሎ የተወሰነውን ማርትሬዛ በመስጠታቸውና እርሳቸውም እኩል መካፈል አለብኝ በማለታቸው ትብብራቸው መፍረሱን ያስታውሳሉ።
ግን ለበጎ ነበር፡፡ ሰው ትክሻ ላይ ወጥተው ማስታወቂያ ከመስራት ይልቅ ወደ ጽሁፍ ማስታወቂያ እንዲሸጋገሩ አድርጓቸዋል። አጤፋሪስ እና የከሰል ድቃቂ አቀላቅለው ለሶስት ቀን በማቡካት ያገኙትን ቀለም የፍየል ቆዳ አስወጥረው መፃፍ ጀመሩ። በገበያው በሚገኝ ትልቅ ዛፍ ላይ ቆዳውን በአጋም እሾህ ይወጥሩትና የገባውን እህልና ሰንጋ ብዛት እየጻፉ ማስተዋወቁንም ተያያዙት።
ቆዳው በየሳምቱ ቅዳሜ ዕለት ይታጠብና ሌላ ማስታወቂያ ይጻፍበታል። እንዲህ እንዲህ እያሉ የማስታወቂያ ስራ ታዋቂነታቸውን በመንዝና ይፋት አካባቢዎች አሰፉት። ከዚያ ከገበያ በኋላ ለእንጨት መጫኛ ከባድ መኪና አስተዋዋቂ ሆነው መስራት ጀመሩ። መኪናው እንጨት ከጫነ በኋላ ወደ አዲስ አበባና ወደተለያዩ ቦታዎች የሚሄዱ ተሳፋሪዎችን ይጭናል። አቶ ውብሸት ደግሞ «መኪናው ለአደጋ የማያጋልጥ ጠንካራ ነው፤ አይገለበጥም ተሳፈሩበት» እያሉ ያስተዋውቃሉ። ይህ ስራቸውም ጋቢና ተቀምጠው በነጻ የፈለጉበት ቦታ ደርሰው እንዲመለሱ ረድቷቸዋል። አንድ ቀን ግን ገበያው የደራለት ሾፌር፣ አቶ ውብሸትን ከላይ ከህዝቡ ጋር ለመጫን ይወስናል። በድርጊቱ የተበሳጩት አቶ ውብሸትም ያኮርፉና የባለመኪናውን ስም እየጠሩ «የክብረት መኪና አይረባም፣ ይገለበጣል» በማለት አሉታዊ ማስታወቂያ በመስራት ተጠቃሚ እንዲያጣ እንዳደረጉት አይረሱትም። ከዚያ የመማር ፍላጎት ያደረባቸው አቶ ውበሸት፤ የማስታወቂያ ስራቸውን ትተው አዲስ አበባ ታላቅ ወንድማቸው ዘንድ ለትምህርት መጡ።
አዲስ አበባ ከተማ ተስፋ ኮከብ የተባለ ትምህርት ቤት የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርታቸውን የጀመሩት አቶ ውብሸት፤ ከመደበኛ ትምህርታቸው ጎን ለጎን፣ ሙዚቃና ቴአትር መማር ጀመሩ። በወቅቱ ፈረንሳይ አገር ተምረው የመጡት የቴአትር ባለሙያው አቶ ማቴዎስ በቀለ ነበሩ የሚያስተምሯቸው። እናም አንድ ተውኔት ተዘጋጅቶ የሀብታም ልጅ ገጸባህሪን ተላብሰው እንዲጫወቱ ተመረጡ። በወቅቱ ሀገር ፍቅር ቴአትር ቤት የሃረርጌ የሀገር ፍቅር ቴአትር ስላቋቋመ አቶ ውብሸት የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርታቸውን ሳይጨርሱ ወደ ድሬዳዋ እንዲሄዱ ተደረገ።
በሁለት ዓመት የሃረርጌ ሀገር ፍቅር ቆይታቸው ጭሮ፣ ገለምሶ፣ ኦጋዴንና ቀብሪደሃር የመሳሰሉ አካባቢዎችን በመዘዋወር በርካታ ቴአትሮች ላይ ሰሩ። ከቴአትር ስራቸው በተጓዳኝ መድረክ መሪም ነበሩ። በመድረክ ላይ ቀልድና እያዋዙ በሚያቀርቡት መልዕክት ታዳሚዎቹን ያስደምሙ ነበር። በዚህም ብዙዎች መድረክ በመምራት ሙያ እንዲገፉበት ያበረታቷቸዋል። የሃረርጌው ሀገር ፍቅር ከሁለት ዓመት በኋላ ሲፈርስ ወደ አዲስ አበባ ተመልሰው ዳግም ወደ ሀገር ፍቅር ቴአትር ቤት ተቀላቀሉ።
በዚህ ቴአትር ቤት በተለያዩ ቴአትሮች ላይ በመሳተፍ ከወጋየሁ ንጋቱና አንጋፋ ተዋናዮች ጋር የመስራት እድልን አግኝተዋል። በቴአትር ክፍሉም በተዋናይነት፣ በደራሲነትና በመድረክ አስተዋዋቂነት ሰርተዋል። በወቅቱ ግን አጎታቸው “አዝማሪ ቤት ስራ ገብተሃል” ብለው አቶ ውብሸትን እስከ ማሳሰር ደርሰው እንደነበር ያስታውሳሉ። በሀገር ፍቅር መድረኮች የአፄ ኃይለስላሴን ገጸባህሪ ወክለው በመተወን ከንጉሱ ጭምር አድናቆትን ያተረፉት አቶ ውብሸት፤ ቴአትሩን በሚሰሩበት ወቅት መልካቸውም ሆነ ሁለመናቸው ንጉሱን ስለሚመስል ታዳሚዎች ልክ እንደ ንጉሱ እጅ እየነሱ ሰላምታ ይሰጧቸው እንደነበር ያስታውሳሉ።
ከሀገር ውጭም ቢሆን መድረክ የሚመሩበት አጋጣሚ ተፈጥሮ ነበር። የኢትዮጵያ የባህል ቡድን በቀድሞው የቀዳማዊ ኃይለስላሴ ቴአትር ቤትና በሀገር ፍቅር ቴአትር ቤቶች በሁለት ቡድኖች ሆኖ ቻይና እና የቀድሞዋ ሶቪየት ህብረት ሲሄዱ እርሳቸውም ተጓዥ ነበሩ። በዚህም ለሁለት ወራት ያክል በየመድረኮቹ በመምራት ብቃታቸውን አስመስክረዋል። በዚያም ችሎታቸውን ይበልጥ ለማዳበር ሞስኮና ቻይና የቴአትር ትምህርት ለመከታተል ፍላጎት አደረባቸው። ሀገራቱ ኮሚኒስት በመሆናቸው ግን ውጣ ውረዱ ይበዛብኛል በሚል ስጋት ዕቅዳቸውን ሰርዘው ወደ አገራቸው ተመለሱ።
ከስራቸው በኋላ ማታ ማታ መደበኛ ትምህርታቸውን የሚከታተሉት አቶ ውብሸት፤ በስራ ቦታቸው ላይ ደረጃቸውን እያሳደጉ በቴአትር ቤቱ እስከ ምክትል ዳይሬክተር ደረጃ ደርሰው እንደነበር ይናገራሉ። ቴአትር ቤቱን ለቀው ሲወጡም በብሔራዊ ሎተሪ ድርጅት የማስታወቂያ ባለሙያነት ተቀጠሩ። ከቴአትር ሙያቸው ጋር በተያያዘ «እኔና ሰባት ገረዶቼ፣ ማን መክቶት፣ 3 ለ1፣ የጥንቆላው መዘዝ፣ ውለታ በጥፊ፣ ሁለተኛ ምዕራፍ እና ባሻህ ዘመኑ» የተባሉ ድርሰቶችን አዘጋጅተዋል። ሰባት የቴሌቪዥንና ሁለት የመድረክ ስራዎችንም አቅርበዋል። «የክትነሽ» የሚል ፊልም ደግሞ በአሜሪካን ስቱዲዮ አቀናብረው ለእይታ አብቅተዋል።
የሙሉ ጊዜ ማስታወቂያ ሥራ
ብሔራዊ ሎተሪ ትኬቶቹን የሚያሻሽጥለትና ወደተሻለ ትርፍ የሚያመራው ሁነኛ የማስታወቂያ ሰው ይፈልግ ነበርና በመድረክ ስራቸው የሚታወቁትን አቶ ውብሸት ወርቃለማሁን ያገኛል። የብሄራዊ ሎተሪ ድርጅትን ኢ ቦኑሜር የተባሉ ስራ አስኪያጅ፣ አቶ ውብሸትን የማስታወቂያ ክፍል ሹም አድርገው ይሾሟቸዋል። በወቅቱ ዜጎች በሬዲዮ የሚነገረውን የሎተሪ ዕድል አላምን ብለው ነበርና፣ አቶ ውብሸት ሎተሪ የደረሳቸውን ሰዎች በእማኝነት ያቀርቡ ነበር። «ትከብራለህ ሎተሪ ግዛ!» እያሉም በራዲዮንና በድምጽ ማጉያ በከተሞች እየተዘዋወሩ ቅስቀሳ ያሰሙ ነበር።
በከተማዋ ለማስታወቂያ ስራ ሲዞሩ ግን አንድ ዘዴ ይመጣላቸዋል። ወዲያው ሰበታ ሄደው በ25 ብር አህያ ከገዙ በኋላ የብሄራዊ ሎተሪ ድርጅት ቀለብና ማረፊያዋን እንዲያዘጋጅ ያደርጋሉ። ከዚያም አህያዋ ላይ ብር በማዳበሪያ አድርገው ጠመንጃ በያዙ ጠባቂዎች እንድትታጀብ ያዛሉ። ማዳበሪያው ለይምሰል ከላይ የተወሰኑ የብር ኖቶች ጣል ይደረግበት እንጂ አብዛኛው በጭድ የተሞላ ነበር። አህያዋንም በከተማ እያዞሩ «ብሩ መጥቶልሃል ትኬትህን ቁረጥ» እያሉ የሎተሪ ማስታወቂያቸውን አጧጧፉት። አህያዋ በባቡር እስከ ድሬዳዋ፤ ጅማ ድረስ በመኪና ተጉዛ ማስታወቂያውን እንድትሰራ ያደርጉ ነበር።
በሌላ በኩል፤ በማስታወቂያ ስራቸው በእነ ምኒልክ ወስናቸውና ታዋቂ ሙዚቀኞች ጭምር የሚታጀብ ስለነበር በርካታ የሙዚቃና የንግግር እንዲሁም የማስታወቂያ ሥራዎችን በሬዲዮ እንዲያዘጋጁ እድል ተፈጥሮላቸው ነበር። በጊዜው ደመወዛቸው 400 ብር ሲሆን፤ ሎተሪ ድርጅቱም በእርሳቸው ዘመን ትርፋማነቱ ጨምሮ እንደነበር ያስታውሳሉ። ከሶስት ዓመት የሎተሪ አስተዋዋቂነት ሙያ በኋላ ደግሞ በተሻለ ደመወዝ ወደ ፊሊፕስ ኩባንያ ማስታወቂያ ባለሙያነት ተሸጋግረዋል።
ፊሊፕስ ኩባንያ ውስጥ በርካታ የኤሌክትሮኒክስ ምርቶችን አስተዋውቀዋል፡፡ ሥራቸው የተቃና እንዲሆን ኩባንያው መኪና ሰጥቷቸዋል። ለማስተዋወቅ ስራቸው ለየት ያሉ ስራዎችን ይጠቀሙ የነበሩት አቶ ውብሸት፤ ለአብነት ፊሊፕስ ኩባንያ ቸርቸል ጎዳና የመንገድ መብራቶችን ግራና ቀኝ ተክሎ ስለነበር እርሳቸው ሌሊት ጭምር መብራቱ ስር ቆመው ጋዜጣ ያነባሉ። ይህም የመብራቱን ኃይል ለማስተዋወቅ አስበው ያደረጉት ነበር። ኩባንያው ገበያው እየደራለት ሲመጣ፣ አቶ ውብሸትን ለተጨማሪ ማስታወቂያ ትምህርት ሆላንድ አገር ላካቸው።
በሆላንድ የሶስት ወራት ቆይታ ስለማስ ታወቂያ ቴክኒኮች፣ ድምጽ ቀረጻና አርት ኦት ተማሩ። ስድስት ዓመታትንም በፊሊፕስ ኩባንያ የራዲዮንና የተለያዩ ኤሌክትሮኒክስ ዕቃዎች ማስታወቂያ ሰሩ። ከበርካታ ድርጅቶች ጋር ለመተዋወቅ ቻሉ። ከዚህ በኋላ የራሳቸውን ማስታወቂያ ድርጅት በማቋቋም ከሚወዷቸው እንስሶች መካከል አንዱ የሆነውን አንበሳን መጠሪያ በማድረግ፣ በ1656 ዓ.ም አንበሳ የማስታወቂያ ስራዎች ድርጀትን ከፈቱ። ከአንድ አርመናዊ ወዳጃቸው ያገኙትን ሁለት ሺ ብር እና ከሌላ ሰው አምስት ሺ ብር በመበደር መቅረፀ ድምፅና የተለያዩ መሳሪያዎች ገዝተው፣ ቢሮ ተከራይተው ስራ ጀመሩ።
ፊሊፕስ ኩባንያን ጨምሮ አምስት ድርጅቶችን ይዘው በአንድ ወር ውስጥ 10 ሺ ብር በመስራታቸው ብድራቸውን መለሱ። የማስታወቂያ ድርጅቱ አሁንም ድረስ በስራ ላይ ያለ ሲሆን፤ በስሩም 12 ቋሚ ሰራተኞች ይዟል። 10 በትርፍ ጊዜ የሚሳተፉ ሙያተኞች አሉት። አቶ ውብሸት በማስታወቂያ ድርጅታቸው በአቢሲኒያ ባንክና በመድን ድርጅት ማስታወቂያዎች በይበልጥ ይታወቃሉ፤ ለበርካታ ድርጀቶች ለዘመናት ማስታወቂያዎችን አዘጋጅተዋል። ይሁንና በደርግ ዘመን ይህ ሙያቸው ሊያስገድላቸው እንደነበር አይረሳቸውም። ለዚህ መንስኤውም የሰሩት የበረሮ ማስታወቂያ ነበር።
በራዲዮ «ቢንቢ የት ልትገቢ፣ በረሮ መጥፊያሽ ነው ዘንድሮ» የሚል የነፍሳት ማጥፊያ ማስታወቂያ ሰርተው ነበር። በአየር ላይ ከዋለ በኋላ በመኪናቸው ሜክሲኮ ላይ ሲዘዋወሩ አንድ የደርግ አባል ያስቆማቸዋል። ከዚያም ለጥያቄ እንደሚፈለጉ ይነግራቸዋል፤ ፖሊስ መኮንኖች አካባቢ በሚገኘው የደህንነቶች ቢሮ እንዲሄዱ ያዛቸዋል። ይሁንና ቤቱ በወቅቱ ሰዎች ይገረፉበት የነበረና ጭካኔ የሚፈጸምበት መሆኑን በወሬ ሰምተዋልና መንገድ አሳብረው ወደ ሌላ ቢሮ ይሄዳሉ።
ከብሔራዊ ቤተመንግስት አካባቢ ሲደርሱ ቀድሞ የሚያውቋቸው የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሰብሳቢ በኋላም ምክትል ፕሬዚዳንት የነበሩት አቶ ፍሰሃ ደስታ ቢሮ ዘው ብለው ገቡ። በማያውቁት ሁኔታ ሰዎች እንደሚያሳድዷቸው አስረዷቸው። የደርግ አባሉ ተከትሏቸው ኖሮ፣ ለአቶ ፍስሃ ደርግን የሚሳደብ ማስታወቂያ ሰርተዋል «ትጠፊያለሽ በረሮ ያለው ደርግን ነው» ብሎ ወነጀላቸው። ክሱ ተቀባይነት ባያገኝም አቶ ፍሰሃ «የማስታወቂያ ጽሁፉ ሳንሱር እየተደረገ ይለፍ» የሚል ትዕዛዝ ሰጥተው ያሰናብቷቸዋል። የተባለው ቢሮ ቢሄዱ ኖሮ ሊፈጠር የሚችለውን መከራ ሲያስቡ ሁሌም ይዘገንናቸው እንደነበር ያስታውሳሉ፡፡ --
(ከጋዜጠኛ ጌጡ ተመስገን ገጽ የተወሰደ)

Page 10 of 476