Administrator

Administrator

1. [የባራክ ኦባማ ጉብኝት፤ የትሪሊዮን ዶላሮች ጉባኤ፤ የ100% ምርጫ፤ ዘግናኞቹ ግድያዎች]
2. [የኤክስፖርት ድንዛዜ፣ “እድሜ ለዳያስፖራ”፣ የነዳጅ ዋጋ እና የሚኒስቴሩ አስገራሚ መግለጫ]

    በፖለቲካው መስክ፣ የባራክ ኦባማ ጉብኝትና የዩኤን የፋይናንስ ጉባኤ በበጎነት የሚጠቀሱ ክስተቶች ናቸው። በእርግጥ፣ የኦባማ የፖለቲካ ቅኝት፣ የአሜሪካ የነፃነትና የብልፅግና አርአያነትን ይወክላል ብዬ አላስብም።
እንደ ኢትዮጵያ የመሳሰሉ አገራት፣ ወደ ተሻለ አቅጣጫ እንዲጓዙ፣ የመገፋፋት ብቃት አላቸው ብዬም አላምንም።
ቢሆንም ግን፣ የኦባማ ጉብኝት፣ ለኢትዮጵያ መልካም ክስተት ነው። ከአሜሪካ የተሻለ የስልጣኔ አርአያ ስለሌለ፣ ከአሜሪካ ጋር መወዳጀት ጥሩ ነው። የኢትዮጵያ ፖለቲካና ኢኮኖሚ በተወሰነ ደረጃ እንዲሻሻል፣ ያም ባይሆን፣ ይብስ እንዳይበላሽ ይረዳ ይሆናል - የአሜሪካ ወዳጅነት። በዚያ ላይ፣ የስራ እድል የሚከፍቱ፣ የቢዝነስ አሰራርን ለማሻሻል የሚያግዙ የውጭ ኢንቨስተሮች፣ ወደ ኢትዮጵያ እንዲመጡም ያደፋፍር ይሆናል።
የዩኤን ጉባኤስ? ለድሃ አገራት የገንዘብ ምንጭ ለማፈላለግ፣ በአዲስ አበባ የተካሄደው የዩኤን የፋይናንስ ጉባኤ፣ እንደ ድሮው ከቢሊዮን ዶላሮች አልፎ፣ ስለ ትሪሊዮን ዶላሮች የተወራበት ጉባኤ ነው። ግን፣ ጉባኤው ለኢትዮጵያ እንደ በጎ አጋጣሚ የሚቆጠረው፣ ዩኤን እንደሚያወራው፣ ዶላር ይጎርፍልናል በሚል አይደለም።
እንደ ካሁን ቀደሙ፣ አብዛኛው የእርዳታ ወሬ፣ በዚያው ወሬ ሆኖ ነው የሚቀረው።  የተወሰነ እርዳታ አይመጣም ማለት አይደለም። ይመጣል። ነገር ግን፣ እርዳታ... ካሁን በፊት እንደታየው፣ ለተወሰነ ጊዜ በሕይወት ለመቆየትና ከአደጋ ለማምለጥ ያግዛል እንጂ፣ ብልፅግናን አያስገኝም።
ቢሆንም፣ ስብሰባው በአዲስ አበባ መካሄዱ መልካም ነው። በሺ የሚቆጠሩ ተሰብሳቢዎች የተገኙበት ትልቅ ጉባኤ መሆኑ፣ አንድ ነገር ነው። ግን፣ ከዚህም ይበልጣል። እንደ ሌላው ጊዜ፣ በአንድ አዳራሽ የተካሄደ ወይም በጥቂት ስብሰባዎች የተጠናቀቀ ጉባኤ አይደለም። ጎን ለጎን፣ ከ200 በላይ ስብሰባዎች ናቸው የተካሄዱት። ትልልቆቹ ሆቴሎች፣ በአንድ ቀን ውስጥ፣ ከአምስት እስከ ሰባት አዳራሾችን፣ ማከራየት ሲችሉ አስቡት። አንዱን አዳራሽ ሁለቴና ሦስቴ ሲያከራዩስ? ጉባኤው፣ ለበርካታ ሆቴሎች፣ የአመቱ ትልቅ ባለውለታ ነው።
የ100% ምርጫ
ሌላኛው የአመቱ ክስተት፣ ፉክክር የራቀውና 100% ኢህአዴግ ያሸነፈበት የፓርላማ ምርጫ ነው። የአገራችን ፖለቲካ፣ ገና ኋላቀር መሆኑን የሚመሰክር ምርጫ ቢሆንም፣ አወንታዊ ነገር እናውጣለት ብለን መሞከር እንችላለን።
አንደኛ ነገር፣ በተወሰነ ደረጃም ቢሆን፣ የፓርቲዎችን ክርክር በቴሌቪዥን አይተናል። ሁለተኛ ነገር፣ ምርጫው ላይ፣ አንዳችም የፉክክር ምልክት አልነበረም ማለት አይደለም። ተቃዋሚ ፓርቲዎች የፓርላማ ወንበር ባያሸንፉም፣ በበርካታ ከተሞች፣ እስከ 30 በመቶ ድረስ ድምፅ ያገኙበት ምርጫ እንደነበረ ማስታወስ ያስፈልጋል። ሦስተኛ ነገር፣ አላስፈላጊ ቀውስ አልተፈጠረም።
ከዚህ ውጭ፣ ያው፣ ወደፊት እንዲሻሻልና፣ ከፉክክር ጋር በሰላም የሚካሄድ ምርጫ እውን እንዲሆን መመኘትና መጣር ነው።

ሃዘንና ቁጭት - በአክራሪነትና በዘረኝነት
2007 ዓ.ም፣ በጣም አሳዛኝ ክስተቶችን ያስተናገድንበት  አመት ነው። አለምን እያናወጠ የሚገኘው የሃይማኖት አክራሪነትና አሸባሪነት፣ ኢትዮጵያዊያንን የሚምር አልሆነም። በእርግጥም፣ ከየትኛውም እምነት ቢሆን፣ ከእስልምናም ሆነ ከክርስትና፣ ከሂንዱም ከሆነ ከቡድሃ እምነት፣ ብዙም ልዩነት የለውም። የሃይማኖት አክራሪነት፣ ማንንም አይምርም። ይሄ እውነት ነው። እንዲያም ሆኖ፣ አሸባሪዎች፤ ሊቢያ ውስጥ፣ ኢትዮጵያውያን ስደተኞች ላይ የፈፀሙት አረመኔያዊ ግድያ፣... አእምሮ ከሌለው ክፉ አውሬ እንኳ የማይጠበቅ ነው።
ያልታጠቁ ሲቪሎችን፣ ለዚያውም ስደተኞችን በጅምላ መጨፍጨፍ ምን ይባላል?... የሃይማኖት አክራሪነት የእብደት መጠን፣ “እዚህ ወይም እዚያ ድረስ ነው” ተብሎ የሚገለፅ አልሆነም።
በዚህ መሃል፣ ገዢው ፓርቲ፣ ያንንም ያንንም “አሸባሪ” ብሎ እየወነጀለ፣ እጅግ አሳሳቢ የሆነውን ጉዳይ፣ ተራ የፖለቲካ መጫወቻ ካርድ ሲያደርገው ማየት ያሳዝናል። እጅግ አላዋቂነት ነው። ይህም ብቻ አይደለም።  
ሁሉም ባይሆኑም፣ በርካታ ተቃዋሚዎችም፣ ‘ገዢውን ፓርቲ ለማሳጣት ይጠቅመናል’ በሚል ቀሽም ስሌት፣ ጨርሶ የሃይማኖት አክራሪነትና የሽብር ስጋት የሌለ እስከማስመሰል ይደርሳሉ።
እባካችሁ፣ ገዢው ፓርቲ እና ተቃዋሚዎች፣ ... ምናለ፣ አንዳንድ ከባባድ ጉዳዮች፣ በጭራሽ የፖለቲካ መጫወቻ ካርድ መሆን እንደሌለባቸው ብትገነዘቡልን።
የዘረኝነት እብደትም፣ እዚህ ላይ መጥቀስ ያስፈልጋል። የዘረኝነት እብደት፣ ገደብ እንደሌለው፣ በደቡብ አፍሪካ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን እና ሌሎች ስደተኞች ላይ በተፈፀመው ዘግናኝ ግድያ አይተናል።
ድሮ ድሮ የምናውቀው፣ በዘር የተቧደኑ ጥቂት ነጮች፣ በጥቁሮች ላይ ጥቃት ሲፈፅሙ፤... ወይም ሮበርት ሙጋቤ እንዳደረጉት፣ በዘር የተቧደኑ ጥቂት ጥቁሮች፣ በነጮች ላይ ሲዘምቱ ነበር። ሮበርት ሙጋቤን የሚያደንቁ ‘አላዋቂዎች’፣ ምንን እያደነቁ እንደሆነ መች አወቁ?
ዘረኝነት፣ “ጥቁርና ነጭ” በሚል መቧደኛ ውስጥ ታጥሮ፣ እዚያው እንደተቀመጠ ሊቀር አይችልም። በአገር፣ በብሄረሰብ፣ በጎሳ፣ በወረዳ... እያለ፣ ከላይ እስከ ታች ሁሉንም ሳያዳርስ፣ የጥፋት ሰደዱ አይቆምም - ሙሉ ለሙሉ ካላስወገዱት በቀር። በተግባር እያየነው አይደል?

በኢኮኖሚው መስክ፡
“የነዳጅ ዋጋና አስገራሚው የንግድ ሚኒስቴር ስጋት”
(“የኤክስፖርት ድንዛዜ” ፣ “እድሜ ለዳያስፖራ”፣ “አስፊሪ የብድር ክምር”)
በ2007፣ ለኢትዮጵያ ትልቅ ትርጉም ያለው አለማቀፍ የኢኮኖሚ ዜና፣ የነዳጅ ዋጋ መቀነሱ ነው። ባለፉት ስድስት ወራት፣ የድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ፣ በትንሹ ከፍና ዝቅ ቢልም፣ ከአመት በፊት ከነበረው ዋጋ ጋር ሲነፃፀር ግን፣ በጣም ወርዷል -  በበርሜል ከ110 ዶላር ወደ 50 ምናምን ዶላር። ይህም ብቻ አይደለም።
የነዳጅ ዋጋ፣ በአጭር ጊዜ ውስጥ፣ እንደገና ሊጨምር ይችላል ተብሎ አይገመትም። አንደኛ ነገር፣ የበርካታ አገራት ኢኮኖሚ፣ ብዙ የመነቃቃት አዝማሚያ አይታይበትም። በርካታዎቹ ደግሞ፣ የለየለት ቀውስ ውስጥ ገብተዋል። ሁለተኛ ነገር፣ የሳዑዲ አረቢያ መንግስትና ሌሎቹ፣ የነዳጅ ምርት ለመቀነስ ፍላጎት እንደሌላቸው በተደጋጋሚ ገልፀዋል። እንዲያውም፣ የነዳጅ ምርት ጨምሯል - በተለይ አሜሪካ ውስጥ በተስፋፋውና ‘ፍራኪንግ’ የተሰኘ አዲስ የቴክኖሎጂ ፈጠራ አማካኝነት።
ሦስተኛ ነገር፣ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ፣ የቻይና ኢኮኖሚ፣ በበርካታ ችግሮች ሳቢያ መደነቃቀፍ አብዝቷል። የኢኮኖሚ እክል ሲያጋጥም፣ የነዳጅ ፍጆታ እንደሚቀንስ ሲያስረዱ የከረሙት አለማቀፍ የሚዲያ ተቋማት፤ ባለፉት ጥቂት ሳምንታት፣ ከቻይና የኢኮኖሚ እክል ጋር፣ የነዳጅ ዋጋ ይበልጥ እንደወረደ ዘግበዋል። ለሚቀጥሉት በርካታ ወራት፣ ያን ያህልም የዋጋ ጭማሪ አይከሰትም ሲሉም ግምታቸውን ገልፀዋል። ይሄ፣ ለኢትዮጵያ መልካም የኢኮኖሚ ዜና ነው። መንግስት የተጣራ ነዳጅ ለማስመጣት የሚከፍለው ዋጋ በ45% እንደቀነሰ፣ በቅርቡ ብሔራዊ ባንክ ባወጣው ሪፖርት ገልፆ የለ! ግን ምን ማለት ነው? ልዩነቱን መመልከት ትችላላችሁ።
በ2007 ዓ.ም ከጥር እስከ መጋቢት መጨረሻ፣ የተጣራ ነዳጅ ገዝቶ ወደ ኢትዮጵያ ለማስመጣት የዋለው ገንዘብ፣ 317 ሚሊዮን ዶላር ነው።
በ2006 ዓ.ም የነበረው ዋጋ ባይቀንስ ኖሮ ግን፣ 583 ሚሊዮን ዶላር ያስፈልግ ነበር። ልዩነቱ ቀላል አይደለም። በሦስት ወራት ብቻ፣ 266 ሚሊዮን ዶላር ማዳን፣ እጅግ ትልቅ ነገር ነው። የነዳጅ ዋጋ፣ በዚህ ከቀጠለ፣ በዓመት ውስጥ፣ ከአንድ ቢሊዮን ዶላር በላይ ወጪ ዳነ ማለት ነው - ወደ 22 ቢሊዮን ብር ገደማ።
“ጥሩ ነው። ጥሩ ነው። ግን፣ ጥሩነቱ አየር ላይ እንደተንሳፈፈ ቀረሳ” የሚል ስሜት ቢፈጠርባችሁ አይገርምም። ትንሽ ወደ መሬት እናውርደው።  
አምና፤ በመጋቢት 2006 ዓ.ም፣ ቤንዚን ገዝቶ ወደ አገር ለማስገባት፣ በሊትር 14.70 ብር ይፈጅ ነበር።
ከወደብ ለመረከብና ወደ ነዳጅ ማደያዎች ለማድረስ፣ የማጓጓዣ ወጪ አለ። የታክስ ክፍያም ይጨመርበታል። የችርቻሮ የአገልግሎት ክፍያና ሌሎችም ወዘተ...። ነገር ግን፣ የችርቻሮ ዋጋው፣ በገበያ ውድድር ሳይሆን፣ መንግስት በሚያወጣው ተመን ነው የሚወሰነው። እናም በሊትር፣ 20.30 ብር ነበር የሚቸረቸረው - አምና በመጋቢት ወር።
[በ14.70 ተገዝቶ ይመጣል። በ20.30 ይቸረቸራል]
ዘንድሮስ?
ዋጋው ስለወረደ፣ ቤንዚን ወደ አገር ለማስገባት፣ ወጪው ከ8.50 ብር በታች ሆኗል - ለአንድ ሊትር ቤንዚን።
መንግስት የተመነለት የችርቻሮ ዋጋስ? ለአንድ ሊትር፣ 17.90 ብር ነው።
[በ8.50 ተገዝቶ ይመጣል። በ17.90 ይቸረቸራል]። ይሄ በፍፁም ተገቢ ያልሆነ ዋጋ ነው የምትሉ ከሆነ አልተሳሳችሁም።
የአለም ባንክ፣ ባለፈው ሐምሌ ባወጣው ሪፖርት፣ የችርቻሮ ዋጋው፣ ወደ 14.80 ብር መውረድ እንደነበረበት ይጠቁማል። (4TH ETHIOPIA ECONOMIC UPDATE - ገፅ 15)። ግን፣ አልወረደም። በዚህ ምክንያት ብቻ ከቤንዚንና ከነናፍጣ፣ መንግስት የሚያገኘው ትርፍ፣ ከ7.5 ቢሊዮን ብር በላይ ነው። ‘ያልታሰበ ሲሳይ’ ሆኖ ሊታየው ይችላል።
በዚህ መሃል፣ ረቡዕ እለት፣ የንግድ ሚኒስቴር ያወጣውን መግለጫ ሰምታችሁ ይሆናል። በአለም ገበያ፣ የነዳጅ ዋጋ ይበልጥ መውረዱን ይጠቅሳል መግለጫው። የአገር ውስጥ የችርቻሮ ዋጋ ግን አይቀየርም፡፡ እስካሁን የነበረው ተመን፣ በመስከረም ወርም እንዲቀጥል ወስኛለሁ ብሏል ሚኒስቴሩ።
የችርቻሮ ዋጋው፣ ከአለም ገበያ ጋር እንዲቀንስ የማይደረገው ለምንድነው? ሚኒስቴሩ፣ ለዚህ ጥያቄ ምላሽ አዘጋጅቷል።
የእስካሁኑ የዋጋ ተመን እንዲቀጥል የተወሰነው፣ የአገሪቱ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴዎች በተረጋጋ ሁኔታ እንዲቀጥሉ በማሰብ እንደሆነ ሚኒስቴሩ ገልጿል።
እንዴት እንዴት?
የአለም ገበያን ተከትሎ፣ የችርቻሮ ዋጋው ከተቀነሰ፣ “የአገሪቱ ኢኮኖሚና ማህበራዊ እንቅስቃሴ ይናጋል” ማለት ነው? የንግድ ሚኒስቴር ስጋት፣ ግራ የሚያጋባ ነው። “በአለም ታይቶና ተሰምቶ የማይታወቅ አስገራሚ ስጋት” ተብሎ ለድንቃድንቅ መዝገብ ቢመረጥ አይበዛበትም።
“አንተ፣ ዋጋውን አስተካክል እንጂ፣ ቀሪውን ለኛ ተወው። ጨርሶ ስጋት አይግባህ” ብላችሁ ልታሳምኑት ከቻላችሁ ሞክሩ - የሚሰማ ከሆነ።
እንደሚመስለኝ ግን፣ መንግስት ይህንን የገንዘብ ምንጭ በቀላሉ ለመልቀቅ ፈቃደኛ ይሆናል ብዬ አልጠብቅም። መዓት ወጪዎችን ለመሸፈን ገንዘብ ያስፈልገዋል። እየተከመሩ የመጡ እዳዎችን ለመክፈል፣ ገንዘብ ያስፈልገዋል። አስቀድሞ፣ ወጪዎችን ለመቀነስና ብድር ላለማብዛት የማይጠነቀቅ ከሆነ፣ ምን ማድረግ ይቻላል?
ለማንኛውም ግን፣ በአለም ገበያ፣ የነዳጅ ዋጋ መቀነሱ ጥሩ ነው። አንድ ቢሊዮን ዶላር የውጭ ምንዛሪ ከየት ይመጣ ነበር?
ከኤክስፖርት?
የኤክስፖርት ነገርማ፣ አሳዛኝ ሆኗል። ላለፉት አራት አመታት፣ ምንም አይነት እድገት ሳይታይበት፣ እዚያው በነበረበት ቦታ እየረገጠ ነው። የጠቅላይ ሚኒስትር አማካሪ፣ ዶ/ር አርከበ እቁባይ የተናገሩትን መጥቀስ ይበቃል - “በጣም በጣም አሳሳቢ ነው” ብለዋል፡፡  
እንደ መንግስት ‘እቅድ’ ቢሆን ኖሮ፣ ወደ ውጭ ምርታቸውን የሚልኩ ድርጅቶች እየበዙና እያደጉ፣ በአመት የሚያገኙት የሽያጭ ገቢ፣ ዘንድሮ ቢያንስ ቢያንስ ስምንት ቢሊዮን ዶላር ይደርስ ነበር። ግን አልሆነም። ከአራት አመት በፊት የነበረበት ቦታ ላይ ቆሟል - 3 ቢሊዮን ዶላር ላይ።
ሌላኛው፣ የውጭ ምንዛሪ ምንጭ፣ የውጭ እርዳታና ብድር ነው። እርዳታው ባይቋረጥም፣ እንደታሰበው አልጨመረም። እርዳታ ሰጪዎቹ የአውሮፓና የአሜሪካ መንግስታት፣ ተጨማሪ እርዳታ የመስጠት አቅማቸው ተንጠፍጥፏል። እነሱ ራሳቸው፣ በኢኮኖሚ ድንዛዜና በበጀት እጥረት ተወጥረዋል። ብድርስ? ብድርስ አልጠፋም። ግን፣ ምን ዋጋ አለው? ብድር ሲደራረብ ያስፈራል። እንዴት ተደርጎ ከነወለዱ መመለስ እንደሚቻል እንጃ!
ምንም፣ መልካም ወሬ የለም ማለት ግን አይደለም። “እድሜ ለዳያስፖራ” ብንል ይሻላል። ለቤተሰብ የሚልኩት ገንዘብ፣ ከአመት አመት እየጨመረ መጥቷል። በ2007 ዓ.ም የመጀመሪያዎቹ ስድስት ወራት ብቻ፣ ከዳያስፖራ የመጣው ገንዘብ፣ ከ1.7 ቢሊዮን ዶላር በላይ ነው። በአመት፣ ወደ 3.5 ቢሊዮን ዶላር ይጠጋል። ከኤክፖርት ገቢ ይበልጣል ማለት ነው።
በጥቅሉ ሲታይ፣ በ2007 ዓ.ም፣ አገሪቱ በውጭ ምንዛሪ እጥረት፣ ጉድ ከመሆን የተረፈችው፣ በሁለት ምክንያቶች ነው ማለት ይቻላል - ‘ዳያስፖራዎች’ ለቤተሰብ የሚልኩት ገንዘብ በመጨመሩና በአለም ገበያ የነዳጅ ዋጋ በመቀነሱ።

አንድ አንበሳ እያረጀ መጣ፡፡ ከሰፈር ወጥቶ ወደ ሌላ ጫካ መሄድ አቃተው፡፡ ልጆቹም ሆኑ ሚስቱ ብዙ ትኩረት የሚሰጡት ዓይነት አልሆኑም፡፡ ሲያረጁ አይበጁ እንዲሉ ሆኗል፡፡
ከዕለት ዕለት እየዛለ፣ እንደ ልብ መራመድም እያቃተው ሄደ፡፡
አንድ ቀን ልጆቹን ጠርቶ፤
“ልጆቼ! እኔ እናንተን ለማሳደግ በየጫካው ተንከራትቻለሁ፡፡ አድኜ መግቤያችኋለሁ! አደንም አስተምሬያችኋለሁ! መከበሪያችሁም ሆኛለሁ! ዛሬ ግን ሁላችሁም በእኔ ላይ ፊታችሁን አዞራችሁብኝ!”
“ኧረ ፊታችንን አላዞርንብህም አባባ! አንተ አርጅተህ ቤት ስትውል፤ ተሯሩጠን አድነን፣ ቤታችን ሞቅ እንዳለ እንዲቀጥል እየጣርን ነው፡፡ እንግዲህ አንተም ውጪ ውጪ ማለትህን ትተህ፣ ሰብሰብ ብለህ ተቀመጥ፡፡ መሞቻህ ከደረሰም እኛ ተንከባክበን እንቀብርሃለን!” አሉት ልጆቹ፤ እየተፈራረቁ፡፡
“አይ ልጆቼ! እንኳን ሞት እርጅና አለ አይደለም ወይ?!”
“ለምን እንዲህ አልክ አባባ?” አለ አንደኛው ልጅ፡፡
“እርጅና በቁም መረሳት ነው ልጄ”
“እንዴት አባባ?” አለ ሌላኛው ልጅ፡፡
“ይሄው እናንተ የምታደርጉት ማስረጃ ነው! ጀማው ህብረተ-እንስሳን ተመልከቱ - ዞር ብሎ የሚያየኝ ጠፋ! ንጉሳቸው እንደነበርኩ የሚያስታውስ፣ ውለታዬን ከቁም ነገር የሚቆጥር አንድ እንስሳ ጠፋ! ግን ልጆቼ፤ ሁሌ ልጅ ሆኖ አይኖርም - ሁላችሁም አንድ በአንድ ተራችሁን እያረጃችሁ ትሄዳላችሁ፤ ትረሳላችሁ፣ ትጣላላችሁ!”  አለ፡፡
“አሁን ምን እናድርግልህ አባባ?”
“አሁንማ እርስ በርሳችሁ ሳትከፋፈሉ፣ ሳትሻሙ፣ ሳትጣሉ፤ ተመካከሩ፡፡ እኔንም ሆነ በእኔ ዕድሜ ያሉትን ሁሉ አትናቁ፣ አትኮንኑ! የወደፊቱን ብታስቡ ከብዙ መዘዝ ትወጣላችሁ! አለበለዚያ ያለጊዜ ማርጀትም ይመጣል! ያ ደግሞ ከእርጅና የከፋ እርግማን፣ ከመርገምት ሁሉ የከፋ መርገምት ነው! የጋራ ጫካችንን እንዴት እናቆየው ብላችሁ ጨክናችሁና በቅንነት ካልተነጋገራችሁ ጫካውም ጫካ አይሆን፣ ቤታችሁም ቤት አይሆንም!”
“ታዲያ ምን ታወርሰናለህ?”
“እስካሁን የነገርኳችሁን ምክርና የእኔን የልጅነት ልብ!! ለማንኛውም ያለፈውን አትኮንኑ፣ እርስ በርስ አትካሰሱ! ከሁሉም በላይ ግን ዳኛ አያሳጣችሁ!” ብሎ አሸለበ፡፡
*           *         *
እርስ በርስ አለመተሳሰብ፣ አለመነጋገር፣ ነገር በሆድ መያዝ ክፉ ልማድ ነው፡፡ አባትህን መዘንጋት ደግ አይደለም፡፡ በውርስ መልክ መናቆርን መረከብ መርገምት ነው፡፡ “አያረጅ የለም አይለዋወጥ” የሚለውን ሁሌም ልብ ማለት ነው፡፡ በአንፃሩ አዲሱ መምጣቱ አይቀሬ ነው” (The New is Invincible) የሚለውንም ማጤን ነው! ሁሉ ነገር ተለዋዋጭ ነው፡፡ አሮጌው ያልፋል፤ አዲሱ ይተካል፡፡ ከአሮጌው አዲሱ ልብ ውስጥ የሚቀር ነገር አለ፡፡
የሩሲያን፣ የቻይናንና የኩባን መሪዎች አስመልክቶ ስብሀት ገ/እግዚአብሔር “ሽፍቶችና መሪዎች” በሚለው ጽሑፉ፤ “ባጠቃላይ እንዲያው በጭፍን ያህል ስንናገር፣ በአንድ ልብ፣ በአንድ ወኔ፣ ለአንድ ዓላማ ሲዋጉ የነበሩት ሽፍቶች፣ መሪዎች በሆኑ በማግሥቱ፤ ዓላማቸውም ልባቸውም መለያየት ይጀምራል፡፡ ልዩነቶቻቸው እየበዙ እየከረሩ ሲሄዱ፣ ጠላትነት እየተንፏቀቀ መኻላቸው ይገባል፡፡ በራሺያ ስታሊን ትሮስኪን ያባርረዋል፡፡ ከዚያም ሜክሲኮ ድረስ ልኮ ያስገድለዋል፡፡ ሽፍቶች የነበሩት የትሮትስኪ ወገኖች፣ ሽፍቶች በነበሩት የስታሊን ወገኖች ይጨፈጨፋሉ፡፡ በቻይና ሽፍታ የነበረው ሊዩ-ሻዎ-ቺ ሽፍቶቹ ወደ መሪዎቹ ሲለወጡ የመከላከያ ሚኒስትር ሆኖ ቆየ - ያውም አሪፍ! ማኢና ሊዮ የኋላ ኋላ ተቃቃሩ … አንድ ቀን ሊዮ - ሻዎ - ቺ ከአገር ለመጥፋት በአውሮፕላን ሲበር፣ የሊቀመንበር ማኦ ወገኖች ነቅተውበት ኖሮ ተኩሰው አውሮፕላኑን አጋይተው ይገሉታል፡፡
ወደ ኩባ ስንመጣ ግን ቼ እና ካስትሮ እንደተባበሩ እንደተዋደዱ ተለያዩ፡፡ ትምህርታችንን ከገለጠልን ጋሽ ስብሃት ትልቅ ትምህርት ጥሎልን አልፏል፡፡ ሥልጣን እንዳያለያየንና ዓላማችንን እንዳንረሳ! ያም ሆኖ ለስልጣን ያበቃናቸው ሰዎች፤ ስልጣናቸው ላይ እንዳይተኙ መጠንቀቅ ያባት ነው፡፡ አስረጅ ይሆነን ዘንድ የደጃች ማሩ ወግ እነሆ፡-
“ደጃች ማሩ አሽከሮቻቸውን ሰብስበው አንዱን ፊታውራሪ፣ አንዱን ግራዝማች፣ ወዘተ ብለው ሾሙ አሉ፡፡ ሆኖም ምንም ሥራ የለም፡፡ ስለዚህ አሽከሮች ጋቢ ለብሰው በየጠዋቱ ፀሐይ ይሞቃሉ፡፡
መንገደኛ አይቷቸው፤ “ምን እየሰራችሁ ነው?” ይላቸዋል፡፡
ተሿሚዎቹም፤ “ዝም ብለህ እለፍ! የደጃች ማሩ እሥረኞች ነን!” አሉት፡፡ ከዚህ ይሰውረን!!
ቅርንጫፍ ባበዛን ቁጥር የሚመች ሁኔታ አይኖርም፡፡ ለሰዓቱ ይኮናል? ስንቱን ማርካት ይቻላል?  ተመቸኝ ብሎ የማይፏልሉበት፣ አልተመቸኝም ብሎ እሪዬ - ወዬ የሚሉበት ሁኔታ እንዳይፈጠር ትልቅ ዐይን ያስፈልጋል! በአንፃሩ ዕውነተኛ ተተኪ፣ ዕውነተኛ ወራሽ አለማግኘት መረገም ነው፡፡ “ከሁለት የወለደ አይደሰት፤ ሳይወልድ የሞተ አስተዛዛኝ የለው!” የሚለው ተረት የሚነግረን ይሄንኑ ሃቅ ነው!!

ስንፍና የኃጢያቶች ሁሉ ሥር ነው፡፡
   የግሪካውያን አባባል
እርቃኑን የተወለደ መልበስ ያሳፍረዋል፡፡
   የግሪካውያን አባባል
ወይ በጊዜ አግባ ወይ በጊዜ መንኩስ፡፡
  የግሪካውያን አባባል
በወይን ጠጅ ውስጥ እውነት አለች፡፡
  የሮማውያን አባባል
እናትና ልጅ ሲጣሉ፣ ሞኝ እውነት ይመስለዋል፡፡
  የአፍጋኒስታውያን አባባል
ድመቶች አይጥ የሚይዙት እግዚአብሔርን ለማስደሰት ብለው አይደለም፡፡
  የአፍጋኒስታውያን አባባል
ሞት ሲመጣ ጥሩንባ አይነፋም፡፡
  የኮንጎዎች አባባል
ስለ እሳት ማውራት ድስቱን አያበስለውም፡፡
  የአፍሪካ አሜሪካውያን አባባል
በእናቱ ጀርባ ላይ የተቀመጠ ህፃን የመንገዱን ርዝመት አያውቀውም፡፡
  የአፍሪካውያን አባባል
ቢራቢሮ መብረር ስለቻለች ብቻ ወፍ ነኝ ብላ ታስባለች፡፡
  የአፍሪካውያን አባባል
እስስት ቀለሟን እንጂ ቆዳዋን ፈፅሞ አትቀይርም፡፡
  የአፍሪካውያን አባባል
ቢላ ባለቤቱን አይለይም፡፡
  የአፍሪካውያን አባባል
የክፋትን ዘር በጊዜ ካላጠፋኸው አንተኑ ያጠፋሃል፡፡
  የቻይናውያን አባባል
ባሏ ከሞተ ሴት ጋር ግንኙነት ከመጀመርህ በፊት፣ ባሏን የገደለው ምን እንደሆነ መጠየቅ አለብህ፡፡
  የአፍሪካውያን አባባል

በወጣቷ የፊልም ባለሙያ ሕይወት አድማሱ የተሰራው “አዲስ ዓይኖች” የተሰኘው አጭር ፊልም በዓለም አቀፎቹ የቬነስና ቶሮንቶ ፊልም ፌስቲቫሎች ላይ እንዲታይ መመረጡ ተገለፀ፡፡
ፊልሙ አንዲት የ13 ዓመት ሴት ልጅ የሚጋጥማትን አካላዊና የስሜት ዕድገት ለውጥ ተከትሎ ከማህበረሰቡ ጋር የምትፈጥረውን ግጭት የሚያሳይ ነው ተብሏል፡፡
የፊልሙ ፀሐፊና ዳይሬክተር ህይወት አድማሱ፤ በመላው ዓለም ካሉ 10 ባለተሰጥኦ ወጣት የፊልም ሰሪዎች አንዷ ሆና በቶሮንቶው የፊልም ፌስቲቫል ለሚካሄድ ልዩ ፕሮግራም በመመረጥ ከአፍሪካ ብቸኛዋ እንደሆነች ገልፃለች፡፡
“አዲስ ዓይኖች” በእንግሊዝና በፈረንሳይ የፊልም ኩባንያዎች ፕሮዱዩስ እንደተደረገ ወጣቷ ተናግራለች፡፡
ህይወት በኤሌክትሪክና ኮምፒዩተር ኢንጂነሪንግ የመጀመሪያ ዲግሪዋን ያገኘች ሲሆን በብሉናይል የፊልምና የቴሌቪዥን አካዳሚ ገብታም የፊልም ጥበብን ተምራለች፡፡ ወጣቷ በተለያዩ ዓለም አቀፍ የፊልም ዎርክሾፕና ስልጠናም ላይ መካፈሏንም ጠቁማለች፡፡

በፈቃዱ ሲሳይ የተፃፈው “ምፅኣተ ዓም-ሓራ… በአዲሶቹ ዓም-ሓሮች” የተሰኘ ፖለቲካዊ ልቦለድ መፅሃፍ ሰሞኑን ለንባብ በቃ፡፡ በ269 ገፆች የተቀነበበው ልቦለዱ፤ ለአገር ውስጥ በ75 ብር፣ ለውጭ አገር በ25 ዶላር ይሸጣል፡፡

 በሲሳይ መኳንንት የተዘጋጀው “አይፈራም ጋሜው እና ምናባዊ እንግዶቹ ቁ.2” ሰሞኑን ለንባብ በቃ፡፡ “ይህ… መፅሃፍ ከቅፅ 1 ጋር በይዘት ተመሳሳይነት ስላለው ተከታይ ክፍል ሆኖ የተዘጋጀ ሲሆን የመጀመሪያውን መፅሃፍ አግኝቶ ለማንበብ ያልቻለ አንባቢ ቢኖር ይህን ተከታይ መፅሃፍ ብቻ በተናጠል ሊያነበው ይችላል” ብሏል - ደራሲው መቅድም በሚል ርዕስ ባሰፈረው ማስታወሻ፡፡
የቀድሞውም ሆነ የአሁኑ መፅሃፍ በንግግር ልውውጥ ላይ የተመሰረቱ ሃሳቦችን የሚያስተላልፉ መሆናቸውን የጠቆመው ደራሲው፤ ከአገር ውስጥ ከቀድሞው የአገሪቱ መሪዎች  ከኮሎኔል መንግሥቱ ኃይለማርያምና ከጠ/ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ጋር፣ ከውጭ ከኔልሰን ማንዴላ፣ ኦፕራ ዊንፍሬይ፣ ማይክል ጃክሰንና ሌሎች ታዋቂ ሰዎች ጋር ምናባዊ ቃለ ምልልስ ማድረጉን ገልጿል፡፡ መፅሃፉ ለአገር ውስጥ በ75 ብር፣ ለውጭ አገራት በ10 ዶላርና በ8 ዩሮ ለገበያ ቀርቧል፡፡

የደራሲ ኤልያስ ማሞ “እንጦሽ”፣ “ውቤ ከረሜላ -1” እና “ጉጉት” የተሰኙ ሶስት መፃህፍት ነገ ጠዋት በ 4 ሰዓት በብሔራዊ ቤተ መዛግብትና ቤተ መፃህፍት ኤጀንሲ አዳራሽ ይመረቃሉ፡፡
“እንጦሽ” በ2006 ዓ.ም ለንባብ የበቃ የአጫጭር ልቦለዶች ስብስብ ሲሆን “ውቤ ከረሜላ - 1” የተለያዩ ማህበራዊ ጉዳዮችን የሚዳስስ መፅሀፍ ነው፡፡ በነገው እለት ለንባብ የሚበቃው “ጉጉት”፤ የ“ውቤ ከረሜላ” ሁለተኛ ክፍል እንደሆነ ታውቋል፡፡
ሶስቱም መፃህፍት እያንዳንዳቸው ከ230 ገፆች በላይ ያሏቸው ሲሆን “እንጦሽ” በ48 ብር፣ “ውቤ ከረሜላ” በ50 ብር እንዲሁም “ጉጉት” በ60 ብር ለገበያ መቅረባቸው ተገልጿል፡፡

   በዮፍታሄ ብርሃኔ የተፃፉ ግጥሞችን ያካተተው “በከንፈር እምጷታ” የተሰኘ የግጥም መድበል ከትላንት በስቲያ ምሽት በዋቢሸበሌ ሆቴል ተመረቀ፡፡ በ64 ገፆች ከ 460 በላይ አጫጭር ግጥሞችን ያሰባሰበው መድበሉ፤ በ30 ብር ለገበያ ቀርቧል፡፡

Monday, 31 August 2015 09:39

የኪነት ጥግ

ለእይታ የቀረበው ሥነጥበባችን አይደለም፤ ልባችን ነው፡፡
   ጌሪ ሆላንድ
ሰዎች ስዕሎችን ለመስቀል ለምን ግድግዳን ብቻ እንደሚጠቀሙ ግራ ይገባኛል፡፡
   ፍሪትዝ ፐርልስ
ሳያሰልሱ ሥራን ለዕይታ የማቅረብ ጫና በየቀኑ እንድስል ያነሳሳኛል፡፡
   ሊንዳ ብሎንድሄይም
ስቱዲዮ ፋብሪካ ሳይሆን ቤተ-ሙከራ ነው፡፡ አውደ ርዕይ የሙከራዎችህ ውጤት ነው፤ ነገር ግን ሂደቱ ማብቂያ የለውም፡፡ ስለዚህ አውደ ርዕይ መደምደሚያ አይደለም፡፡
   ክሪስ ኦፊሊ
ታሪክ ጥቂት ኦሪጂናሌና በርካታ ቅጂ ስዕሎችን የያዘ ቤተ-ሥነጥበብ ነው፡፡
   አሌክሲስ ዲ ቶክኪውቪሌ
በእኔ ቤተ-ሥነጥበብ ላይ ፀሃይ ፈፅሞ አትጠልቅም፡፡
   ላሪ ጋጐስያን
ቤተ-ሥነጥበብ ለብዙሃኑ የሥራ ዕድል እየፈጠረ ነው፡፡
   ኪም ዌስቶን
የሙዚየም ዋነኛ ዓላማ፤ ሰዎች የዘመናችንን የእይታ ጥበብ እንዲያጣጥሙ፣ እንዲረዱና እንዲጠቀሙ ማገዝ ነው፡፡
   አልፍሬድ ኤች.ባር ጄአር
የስቱዲዮዬ በር ላይ ያለው ማስጠንቀቂያ፤ “በራሪ ብሩሾችን ተጠንቀቁ” የሚል ነው፡፡
   ኧርል ግሬንቪሌ ኪሊን
ፒፓህን ለማጨስ ስቱዲዮ ግሩም ስፍራ ነው፡፡
   ጆአኩዊን ሶሮላ
በሙዚየም ውስጥ ስትሆን በዝግታ ተራመድ፤ ግን መራመድህን አታቋርጥ፡፡
   ጌርትሩድ ስቴይን
ሁሉም ታላላቅ ስዕሎች የማታ ማታ የሚከትሙት ሙዚየሞች ውስጥ ነው፡፡
   ዣኪውስ ባርቢዩ

 ክፍል 3
በ5ሺ ሜ በሁለቱም ፆታዎችና በሴቶች ማራቶን ተጨማሪ ሜዳልያዎች ይኖራሉ፡፡
ገንዘቤ በ5ሺ ለሁለተኛ የወርቅ ሜዳልያ ተጠብቃለች፤ ሪከርዱን ለመስበር እንደምትችልም ተናግራለች
በታክቲክ መበላሸት፤በቡድን ስራ ማነስና በአጨራረስ ድክመት ውጤት ጎድሎበታል፡፡
ከ1 ዓመት ያነሰ ጊዜ ለቀረው ኦሎምፒክ ከሳምንት በፊት በወንዶች ማራቶን የተጀመረው 15ኛው የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና  ነገ በሴቶች ማራቶን ፍፃሜውን ያገኛል፡፡ በዓለም  ሻምፒዮናው ኢትዮጵያ ከ2 ዓመት በፊት በሞስኮ ያገኘችውን የ3 ወርቅ፤ ሁለት ብር እና የነሐስ ሜዳልያ ስኬት ለማሻሻል ይቅርና ለመድገም ፈተና ይሆንባታል፡፡ ሻምፒዮናው ዛሬ እና ነገ ሲቀጥል ኢትዮጵያ በ5ሺ ሜትር በሁለቱም ፆታዎች ለተጨማሪ ሜዳልያዎች ተጠብቀዋል፡፡ ዛሬ በወንዶች 5ሺ ሜትር የ18 ዓመቱ ዮሚፍ ቀጀልቻ እና፤ ኢማና መርጋ ከ32 ዓመቱ ሞ ፋራህ ጋር ከባድ ትንቅንቅ ውስጥ ይገባሉ፡፡ ሞፋራህ በዓለም ሻምፒዮናው በ5ሺ ሜትር ለሶስት ጊዜያት አከታትሎ ለማሸነፍ የበቃ አትሌት መሆን እንደሚፈልግ ተናግሯል፡፡ በሌላ በኩል በነገው እለት በሴቶች ምድብ ማጣርያውን በከፍተኛ ብቃት ለማለፍ የቻሉት ገንዘቤ ዲባባ እና አልማዝ አያና በዋናነት እርስ በራሳቸው በሚያደርጉት ፉክክር የዓለም 5ሺ ሜትር ሪከርድ ሊሰበር እንደሚችል ግምት እየተሰጠ ነው፡፡ በጉዳዩ ላይ አስተያየት የሰጠችው የ1500 ሜትር የወርቅ ሜዳልያ አሸናፊ ገንዘቤ ዲባባ ‹‹ በ1500 ሜትር ማሸነፌ በራስ መተማመኔን ጨምሮታል፡፡ በፍፃሜ ሊገጥም የሚችለውን ማወቅ ባይቻልም፤ በጥሩ ብቃት ከተወዳደርኩ የ5ሺ ሪከርድን ሊሰብር የሚችል ፈጣን ሰዓት የማስመዘግብ ይመስለኛል፡፡›› በማለት ተናግራለች፡፡
ኬንያ እና የሜዳልያ ስብስብ ደረጃ
በቤጂንግ ከተማ በሚገኘው የወፍ ጎጆ ስታድዬም ላለፉት  ሰባት ቀናት ሲካሄድ በቆየው 15ኛው የዓለም አትሌቲስ ሻምፒዮና 207 አገራትን የወከሉ 1933 አትሌቶች በሁለቱም ፆታዎች በ47 የውድድር መደቦች  በመሳተፍ ላይ ናቸው፡፡ 36 አገራት ቢያንስ አንድ ሜዳልያ በማግኘት የደረጃ ሰንጠረዥ ውስጥ ገብተዋል፡፡ በሜዳልያ ስብስብ  ኬንያ 6 የወርቅ፤ 3 የብር እንዲሁም 2 የነሐስ ሜዳልያዎች በማስመዝገብ የደረጃ ሰንጠረዡን በአንደኝነት እየመራች ነው፡፡  አሜሪካ 3 የወርቅ፤4 የብር እና 5 የነሐስ ፤ጃማይካ 3 የወርቅ እና 2 የነሐስ ሜዳልያዎች፤ ታላቋ ብሪታኒያ 3 የወርቅ፤ ፖላንድ 2 የወርቅ፣ 1 የብርና 3 የነሐስ ፤ኩባ 2 የወርቅ ፣ 1 የብር፤ ቻይና 4 የወርቅ ፣ 1 የብርና 4 የነሐስ፤  ጀርመን 1 የወርቅ፣ 2 የብርና 2 የነሐስ፤ ኢትዮጵያ 1 የወርቅ እና ሁለት የብር ፤ እንዲሁም ካናዳ 1 የወርቅ 1 የብር እና 2 የነሐስ ሜዳልያዎች በመሰብሰብ እስከ አምስት ያለውን ደረጃ አከታትለው ይይዛሉ፡፡  ቤጂንግ ላይ ኬንያ በዓለም ሻምፒዮና የተሳትፎ ታሪኳ ከፍተኛውን ስኬት እያስመዘገበች ነው፡፡ ሻምፒዮናው ሲጠናቀቅ የሜዳልያ ሰንጠረዡን በመሪነት የመጨረስ እድልም ይኖራታል፡፡ በሻምፒዮናው ለኬንያ  የወርቅ ሜዳልያዎች ያስመዘገቡት  በ800 ሜትር ዴቪድ ሩዲሻ፤ በታሪክ ለመጀመርያ ጊዜ በ400 ሜትር መሰናክል ኒኮላስ ቤት፤ በ3ሺ ሜትር መሰናክል ወንዶች እዝኬል ኬምቦሚ፤ በ10ሺ ሜትር ሴቶች ቪቪያን ቼሮይት፤ በ3ሺ ሜትር መሰናክል ሴቶች  ኪያን ጄፕኮሚ እንዲሁም በጦር ውርወራ ጁሌዬስ ዮጎ ናቸው፡፡ ከእነዚህ የኬንያ የወርቅ ሜዳልያ ውጤቶች በ400 ሜትር መሰናክል እና በጦር ውርወራ ያገኘቻቸው በታሪክ ለመጀመርያ ጊዜ ነው፡፡ በ3ሺ ሜትር መሰናክል የሚያሳዩት የበላይነት መቀጠሉም የሚያስገርም ይሆናል፡፡ ኬንያ በ1970ዎቹ እና 80ዎቹ በአጭር ርቀት ምርጥ አትሌቶች የነበሯት ሲሆን ማናጀሮች እና አሰልጣኞች ወደ ረጅም ርቀት በማተኮራቸው አት ውጤታማነታቸው ቀንሷል፡፡ በሜዳ ውድድር ግን ኬንያ የሜዳልያ ስኬት ስታገኝ በታሪክ ለመጀመርያ ጊዜ ሲሆን ለኢትዮጵያም ትልቅ ትምህርት የሚሆን ነው፡፡ ኬንያ ባለፉት ሁለት ዓመታት ከዶፒንግ በተያያዘ 40 አትሌቶች በላይ መከሰሳቸው  በስፖርቱ ያላትን ክብር እያጎደፈው ነበር፡፡ ሰሞኑን ደግሞ ከዓለም ሻምፒዮናው ጋር በተያያዘ 2 አትሌቶች ከዶፒንግ በተያያዘ መከሰሳቸው የኬንያን ሰኬት ያደበዘዘው መስሏል፡፡ 2 አትሌቶች በ400 ሜትር ወንዶች እና በ400 ሜትር መሰናክል የሚሳተፉት ናቸው፡፡
ኢትዮጵያን የከዳችው ማራቶን ልዕልቷ
በማራቶን በዓለም ሻምፒዮና ታሪክ ወጣቱ የማራቶን አሸናፊ ለመሆን የበቃው የ19 ዓመቱ ግርማይ ገብረስላሴ ነው፡፡ የወርቅ ሜዳልያውን የወሰደው ርቀቱን  በ2 ሰዓት ከ12 ደቂቃዎች ከ27 ሰከንዶች በመሸፈን ነው፡፡  ኢትዮጵያዊው የማነ ፀጋዬ የዓመቱን የግሉን ፈጣን ሰዓት በ2 ሰዓት ከ13 ደቂቃዎች ከ07 ሰከንዶች  በሆነ ጊዜ አስመዝግቦ የብር ሜዳልያውን ወስዷል፡፡ የኡጋንዳው ሙኖዮ ሰለሞን በ2 ሰዓት ከ13 ደቂቃዎች ከ29 ሰከንዶች በሆነ ጊዜ የነሐስ ሜዳልያውን ለመጎናፀፍ በቅቷል፡፡  በዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና የተሳትፎ ታሪኳ ኢትዮጵያ በሁለቱም ፆታዎች ከ1 በላይ የወርቅ ሜዳልያ አግኝታ አለማወቋ ከቤጂንግ በኋላም ቀጥሏል፡፡ በ15ኛው የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና የመክፈቻ ውድድር በሆነው ማራቶን ላይ የምስራቅ አፍሪካ አትሌቶች የበላይነት ይታይበት ነበር፡፡ የጣሊያን አትሌቶችም ያሳዩት ፉክክር ሊደነቅ ይገባል፡፡ የኢትዮጵያ አትሌቶች  ግን ባላቸው ልምድ ተጠቅመው ውጤታማ መሆን ሲገባቸው ውድድሩን በመቆጣጠር ማራቶኑን መቆጣጠር አልቻሉም፡፡  በማራቶን አሰልጣኞች በኩል የሚሰሩ ተግባራት ተገምግመው የሆነ መዋቅር ሊፈጠር ይገባዋል፡፡ ግማሾቹ አትሌቶች በራሳቸው፤ ሌሎቹ በባሎቻቸው እንዳንዶቹ በማናጀሮቻቸው የሚሰለጥኑበት ሁኔታ ውጤት እያበላሸ መቀጠል የለበትም፡፡  በሌላ በኩል የዓለም ማራቶን ሪከርድን አከታትለው የሰበሩት ሁለት ኬንያውያን  አትሌቶች ከሜዳልያ ውጭ መሆናቸውም ያልተጠበቀ ሲሆን፤ በሌላ በኩል የኦሎምፒክ ሻምፒዮኑ ስቴፈን ኪፕሮችም ሳይሳካለት ቀርቷል፡፡ ከየማነ ፀጋዬ የብር ሜዳልያ ባሻገር  ኢትዮጵያዊያኑ ሌሊሳ ዴሲሳ 7ኛ እንዲሁም ለሚ ብርሃኑ 15ኛ ደረጃ አግኝተው ውድድሩን የጨረሱት፡፡ የብዙ የኢትዮጵያ አትሌቶች ማናጀር የሆኑት ሆላንዳዊው ጆስ ሄርማንስ ስለ ኤርትራዊው አትሌት ግርማይ ገብረስላሴ በሰጡት አስተያየት በቺካጎ ማራቶን በአሯሯጭነት መሳተፉን በዱባይ ማራቶን ሲሳተፍ አቋርጦ መውጣቱን ገልፀው ሳይጠበቅ ማሸነፉ አስገርሞኛል ብለዋል፡፡ በሞቃት አካባቢ ልምምምድ ሲሰራ መቆየቱን የገለፀው ኢትዮጵያዊው የብር ሜዳልያ ባለቤት የማነ ፀጋዬ በበኩሉ ልምድ እንዳለኝ የሚታወቅ ቢሆንም፤ ውድድሩ አስቸጋሪ ነበር፡፡ ከ35 ኪሎሜትር በኋላ ጨጓራ ህመም ገጠመኝ በዚህ ምክንያት ግርማይ አምልጦኝ በመሄድ ሊያሸንፍ ችሏል ብሎ ተናግሯል፡፡
አጨራረሱ የማያምረው የኢትዮጵያ አትሌቶች  የመሰናክል ሩጫ
በ3ሺ ሜትር መሰናክል ውድድሮች ከኢትዮጵያ አትሌቶች የተሻለ ፉክክር ማሳየት የሆነላቸው ሴቶች ናቸው፡፡  በሁለቱም ፆታዎች በ3ሺ መሰናክል ኬንያውያን ፍፁም የበላይነት ማሳየታቸው አልቀረም፡፡ በወንዶች ምድብ ኬንያዊው ኢዝኬል ኬምቦሚ ለ4ኛ ተከታታይ የዓለም ሻምፒዮና የወርቅ ሜዳልያ በመውሰድ ሲሳካለት እስከ አረተኛ ደረጃም ተከታትለው ገብተዋል፡፡ ማጣርያውን አልፈው ለፍፃሜ መድረስ የቻሉት ቶሎሳ ኑርጊ እና ሃይለማርያም አማረ በፍፃሜው ሲሳተፉ የተለየ ቴክኔክ እና የቡድን ስራ ስላልነበራቸው በአጨራረስም ደካማ በመሆናቸው ከሜዳልያ ፉክክር ውጭ የሆኑት በቀላሉ ነው፡፡ በፍፃሜው ውድድር አሁንም ለኢትዮጵያ የሜዳልያ እድል አጠያያቂው  ሁኔታ የወንዶቹ አትሌቶች የአጨራረስ ብቃት ደካማ መሆኑ ነው፡፡በ3ሺ መሰናክልም በሴቶች ለፍፃሜ የበቁት  ሶፍያ አሰፋ እና ህይወት አያሌው ያላቸውን የዳበረ ልምድ በመጠቀም የተሻለ ፉክክር ቢያሳዩም አጨራረስ ላይ የተለየ ዝግጅት ስላልነበራቸው ውጤቱ ሳይሆንላቸው ቀርቷል፡፡
ለኢትዮጵያ ዱባ እዳ እየሆነ የመጣው 10ሺ
በ10ሺ ሜትር ወንዶች የሞ ፋራህ የበላይነት በቤጂንግም ቀጥሏል፡፡ በውድድሩ የታየው ፉክክር የምንግዜም ምርጥ እየተባለም ሲሆን የኢትዮጵያውያኑ ከጨዋታ ውጭ መሆን ብዙዎችን እያነጋገረ ነው፡፡ የኬንያ አትሌቶች በውድድሩ ላይ በተጠቀሙት የቡድን ታክቲክ ኢትዮጵያውያንን ከፉክክር ውጭ ማድረግ ቢችሉም  ከሞፋራህ ጋር ከባድ ትንቅንቅ ገጥሟቸው የወርቅ ሜዳልያውን ሊነጥቁት አልቻሉም፡፡ ሞፋራህ በ10ሺ ሜትር ንግስናውን ለመቀጠል የበቃው ርቀቱን በ27 ደቂቃዎችከ01.13 ሰከንዶች ጊዜ በመሸፈን ሲሆን፤ ሁለቱ ኬንያያን ጄዮፍሪ ኪፕሳንግ እና ፖል ታንዊ የብርና የነሐስ ሜዳልያዎች አግኝተዋል፡፡ የአሜሪካው ጋለን ሩፕ ደግሞ ከኢትዮጵያውያን የተሻለ ብቃት አስመዝግቦ ሲጨርስ፤ ድሮ ከፍተኛ የበላይነት በማሳየት የሚታወቁት የኢትዮጵያ አትሌቶች ዙር ማክረራቸው ሲጠበቅ ዙሩ ከሮባቸው ከፉክከሩ ተቆርጠው ለመውጣት ተገደዋል፡፡ ይሄው የኢትዮጵያ አትሌቶች ደካማ ብቃት የረጅም ርቀት የምንግዜም ምርጥ አትሌት የሆነው ቀነኒሳ የታል የሚል ጥያቄም በስፖርቱ ቤተሰብ እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል፡፡ ባለፉት 20 ዓመታት የኢትዮጵያ  አትሌቶች በወንዶች 10ሺ ሜትር ከ1 እስከ 10 ባለው ደረጃ ይወጡ የነበረ ቢሆንም ቤጂንግ ላይ የተሳተፉት አትሌቶች ባልተጠበቀ ሁኔታ ከዚህ ብቃት መውረዳቸው  አሳሳቢ ሁኔታ ነው፡፡ በከፍተኛ ደረጃ የተጠበቀው ኢማና መርጋ ውድድሩን አቋርጦ ለመውጣት ሲገደድ ሌሎቹ አትሌቶች ከ10ኛ በኋላ በመጨረስ በኢትዮጵያ አትሌቲክስ ታሪክ የወረደ ውጤት ለማስመዝገብ ተገድደዋል፡፡
በሴቶች 10ሺ ሜትርም ብዙ የሚያበረታታ ነገር አልታየም፡፡ የወርቅ ሜዳልያውን የወሰደችው ወልዳ ከተነሳች 1 ዓመት እንኳን ያልሞላት ቪቪያን ቼሮይት ናት፡፡ ኬንያዊቷአትሌት ለሁለተኛ ጊዜ በዓለም ሻምፒዮና ጥሩነሽ በሌለችበት የተለመደውን የወርቅ ሜዳልያ ከኢትዮጵያ በመንጠቅ ማሸነፏም ነው፡፡ የምስራቅ አፍሪካ አትሌቶች ለ10ኛ ጊዜ በዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና የወርቅ ሜዳልያ መውሰዳቸው አንድ የሚያኮራ ሁኔታ ነው፡፡በዚህ ውድድር በርቀቱ ብዙም ልምድ የሌላት ገለቴ ቡርቃ በሩጫ ዘመኗ ከፍተኛ የሚባለውን ውጤት በብር ሜዳልያ ማስመዝገቧም ጥሩ ነበር ማለት ይቻላል፡፡ ይሁንና በመጨረሻዎቹ 100 ሜትሮች ገለቴ ቡርቃ የወርቅ ሜዳልያውን ለመውሰድ ያደረገችው ሙከራ በአጨራረስ ላይ ብዙ ባለመስራቷ የተሳካ አልነበረም፡፡ ከሁለት ዓመት በፊት የወርቅ ሜዳልያ ያሸነፈችውን ጥሩነሽ ዲባባ ተከትላ በመግባት የብር ሜዳልያ የወሰደችው በላይነሽ ኦልጅራ ከሜዳልያ ውጭ ሆና ስትጨርስ ብዙም ልምድ ያልነበራት አለሚቱ ሃሮዬ ተፎካካሪነት አልነበራትም፡፡ አሜሪካዊት አትሌት በዚህ ውድድር የነሐስ ሜዳልያ ለመውሰድ መብቃቷ ተፎካካካሪነታቸው እያደገ መምጣቱን ያሳየ ነበር፡፡
በ1500 ሜትር የገንዘቤ ወርቅ የተሻለው ውጤት
በ1500 ሜትር ሴቶች ገንዘቤ ዲባባ የወርቅ ሜዳልያውን በፍፁም የበላይነት ለመውሰድ በቅታለች፡፡ እስከትናንት ኢትየቶጵያ ያስመዘገበችው ትልቁ ስኬትም ነው፡፡ ገንዘቤ የዓለም ሪከርድን ዘንድሮ እንደማስመዝገቧ ውጤቱን የተለየ ባያደርገውም የወርቅ ሜዳልያው በርቀቱ በኢትዮጵያ የዓለም ሻምፒዮና ታሪክ ለኢትዮጵያ የመጀመርያው፤ ለራሷ ገንዘቤ በዓለም ሻምፒዮናው በትራክ የመጀመርያ የወርቅ ሜዳልያ ሆኖ ተመዝግቧል፡፡ በሴቶች 1500ሜ ለሶስቱ ሜዳልያዎች ጠቅላይነት የኢትዮጵያ 3 አትሌቶች ከመጀመርያው ዙር ማጣርያ በኋላ ተጠብቀው ነበር፡፡ ከገንዘቤ ጋር ለፍፃሜ የደረሰችው ዳዊት ስዩም ሜዳልያ ውስጥ ለመግባት ከባድ ፉክክር የገጠማት ከትውልደ ኢትዮጵያዊቷና ለሆላንድ የምትወዳደረው ሰይፋ ሃሰን ነበር፡፡ በዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና ታሪክ ለኢትዮጵያ ብቸኛውን የሜዳልያ ድል ያስመዘገበችው በ1999 እኤአ ላይ የነሐስ ሜዳልያ የወሰደችው ቁጥሬ ዱለቻ  የነበረ ሲሆን ገንዘቤ ዲባባ የወርቅ ሜዳልያ ካገኘች በኋላ ግን በርቀቱ በሴቶቹ ምድብ በዓለም ሻምፒዮናው የተሻለ ውጤት ተመዝግቧል ለማለት ይቻላል፡፡
የመሃመድ  ክብርን የማስጠበቅ ህልም በቴክኒክ ስህተት መበላሸቱ
በ800 ሜትር ወንዶች የመሃመድ አማን ክብር የማስጠበቅ  ከፍተኛ ትንቅንቅ በግማሽ ፍፃሜ  በተፈጠረው ያልተጠበቀ ሁኔታ ተበላሽቶበታል፡፡  በ3 ምድብ በተካሄደው የግማሽ ፍፃሜ ፉክክር በመጀመርያ ዙር ገብቶ የነበረው የወቅቱ ሻምፒዮን መሃመድ አማን በመጨረሻዎቹ ሁለት መቶ ሜትሮች የገጠመው ነገር በወቅቱ ውድድሩን ሲያስተላልፍ በነበረው ኮሜንታተር አገላለፅ እሱን ከመሰለ ዓለም አቀፍ ደረጃ ያለው አትሌት የማይጠበቅ ነበር፡፡  መሃመድ አማን የ800 ሜትር ውድድሩ ሊጠናቀቅ በቀሩት የመጨረሻዎቹ ሁለት መቶ ሜትሮች በተፎካካሪ አትሌቶች ከተከበበበት  ሁኔታ ለመውጣት  በግራ በኩል ለማለፍ ያደረገው ሙከራ በሱ እና በሌላ አትሌት ላይ በፈጠረው መደነቃቀፍ ተበላሽቶበታል፡፡
 ሻምፒዮናነቱን የማስጠበቅ እድሉ አጣብቂኝ የገባውም በዚህ ክስተት ነበር፡፡ በሶስቱ የግማሽ ፍፃሜ ማጣርያዎች አንደኛና ሁለተኛ የወጡት በቀጥታ አልፈው መሃመድ አማን በግማሽ ፍፃሜው ያገኘው ፈጣን ሰዓት ከሶስተኛ ደረጃው ጋር በምርጥ ሶስተኛነት ሊያሳልፈው ቢችልም በተሰጠው እድል መሰረት ለፍፃሜ ቢያደርሰውም  ከውድድሩ ውጭ የሆነው በዚያው መደነቃቀፍ ነው፡፡ በኢትዮጵያ የዓለም ሻምፒዮና የተሳትፎ ታሪክ በ800 ሜትር ወንዶች ብቸኛውና  የመጀመርያው የወርቅ ሜዳልያ ድል የተመዘገበው ከሁለት ዓመት በፊት በመሃመድ አማን እንደነበር ይታወሳል፡፡