Administrator

Administrator

  በሰይፉ ድባቤ “አዝማች-የጉራጌ ሕዝብ አጭር ታሪክ” በሚል ርዕስ የተዘጋጀው መጽሐፍ ከ48 ዓመት በኋላ ለሁለተኛ ጊዜ ታትሞ ለንባብ በቃ።
የመጽሐፉ መጀመሪያው ዕትም በ1966 ዓ.ም  በተስፋ ገብረ ሥላሴ ማተሚያ ቤት ታትሞ ሲወጣ፣ ሁለተኛው ዕትም በሰኔ 2014 ዓ.ም በሜጋ ማተሚያ ቤት ታትሞ መውጣቱ ታውቋል። መጽሐፉ በስምንት ክፍሎች  የተሰናዳና በ99 ገጾች የተቀነበበ ሲሆን፤ በ80 ብር ለገበያ ቀርቧል።
ደራሲው ሰይፉ ድባቤ፣ ሐምሌ 7 ቀን 1986 ዓ.ም ከዚህ ዓለም በሞት መለየታቸው በመጽሐፉ “ቀዳሚ ቃል” ላይ ተገልጿል።

   “ወርቅ የተጫነች አህያ ስትገባበት የማይፈርስ ግንብ የለም” ሼክስፔር

             “ወርቅ የተጫነች አህያ ስትገባበት የማይፈርስ ግንብ የለም” የሚሉት እንግሊዞች ናቸው። ሀብታሙን፣ መናጢ ደሃውንና ቤሳ ቤስቲን የሌለውን ነጭ ደሀም አንቱ የተባለ ባለፀጋ የሚያደርገው፣ ሀብት ነው፡፡ ብር ነው፡፡ ወርቅ ነው!
አዳም ስሚዝ የተባለው ስኮትላንዳዊ የኢኮኖሚክስ ባለሙያ፤ የሰው ልጅ ፍላጎት ወሰን የለውም (Human wants are unlimited) ይላል፡፡ እንግሊዛዊው የኢኮኖሚክስ ሊቅ ዴቪድ ሪካርዶም (1772-1823) ከአዳም ስሚዝ ጋር በመሆን ያንኑ ንድፈ ሀሳብ ሲያቀነቅን ነበር፡፡
በታሪክ ዓለም ከተፈጠረ ዘመን ከተቆጠረ (ጀምሮ) አገርና አገር አህጉርና አህጉር፣ክፍለ ዓለምና ነፍሰ-ዓለም  ጦርነት ሲያነሳ፣ሲፋጭና ሲጋጭ የኖረውና እሚኖረው በዚሁ በሀብት ክፍፍል ምክንያት ነው፡፡ በዚሁ ሳቢያም ህይወት ጠፍቷል፡፡ ንብረት ወድሟል፡፡ ሥልጣኔ እንዳልነበር ሆኗል፡፡ ኢትዮጵያ አገራችንም የዚህ ዕውነታ አካል  ተጋሪ ናት፡፡ በተደጋጋሚ ጎረቤቶቿ ከቅርብ፣ ኃያላን ነገስታት ከሩቁ ወረዋታል፡፡ ወግተዋታል፡፡ እሷም ከመመከት አልቦዘነችም፡፡ አንዳንዶቹንም ምሳቸውን ሰጥታ፣ ውርደት አከናንባ መሸኘቷ ታሪክ የዘገበውና ዘመን የከተበው ሐቅ ነው፡፡
“ጠላት ከኛ ነጥቆ፣ትርፍ አገኛለሁ ሲል
እኛስ ከራሳችን፣ እንደምን እናጉድል!”
--እያለ ዳር ድንበሩን አላስነካም! ነፃነቱን አላስደፈረም፡፡
የገዢና ተገዢ ሥርዓት ሁሌም ያለ፣ የነበረና የሚኖር ነው፡፡ በመንግስታት ደረጃ በፓርቲዎች ውስጥ፣ በድርጅቶች ውስጥ፣ በቡድኖች ውስጥ ይከሰታል፡፡ ሁሉም ዘንድ አለቃና ምንዝር አለ፡፡ ሁሉም ዘንድ ውሎ አድሮ በአቋም ልዩነት ምክንያት መለያየት፣ አንጃ መፈጠሩ፣ ነገር ሲከርርም ጦር መማዘዙና መጋደሉ፤ የታየ  የተመሰከረ  ታሪክ ነው፡፡
በኢትዮጵያ፤ የኢትዮጵያ ህዝባዊ አብዮታዊ ፓርቲ (ኢህአፓ) “ክሊክ” እና “አንጃ” ተባብሎ ተከፋፍሏል፡፡ የመላው ኢትዮጵያ  ሶሻሊስት ንቅናቄ “ሀቀኞች”  እና “ቀኝ መንገደኞች”  በሚል ወገን ለይቶ ተፋልሟል፡፡ ይሔው የሁለቱ አንጋፋ ድርጅቶች ፍልሚያ በባህር ማዶም “ኢዙና” እና “ኢዙዌ” በመሰኘት አይታረቄ ቅራኔ ውስጥ ተዘፍቆ ነበር፡፡ የ”ኢትዮጵያ ማርክሲስት ሌኒኒስት ድርጅቶች ኅብረት” (ኢማሌድኃ) የተባለውም የአምስት ድርጅቶች ኃብረት ከፍተኛ ሽኩቻዎችን አስተናግዷል፡፡ ተስፈንጣሪ ቡድኖችን ፈጥሯል፡፡ በትግራይ ልዩ ልዩ ድርጅቶች ከወያኔና ከዚያ ውጪ ተመሥርተዋል፡፡ የኦሮሞ ነፃ አውጪ ድርጅትና የኦሮሞ አንድነት ድርጅት እላይ የጠቀስነው  ታሪካዊ    ሂደት ውስጥ ያለ ነው፡፡
የፈረንሳይ አብዮት ተልዕኮዎች “እኩልነት ወንድማማችነትና  ነፃነት” የሚሉ ነበሩ። “የሽብርና የደም መፋሰስ” (reign of terror) በሚል አከተመ፡፡ እንደ ሀገራችን “ቀይ ሽብር፣ ነጭ ሽብር፣ ነፃ እርምጃ” የመሰለ አሰቃቂ ውጣ ውረድ እዛም ታልፏል፡፡ በሩሲያ “ቮልሼቪክ” እና “ሜንሼቪክ”፤ ተባልተዋል፡፡ ቻይናም የቻይናን ኮሙኒስት ፓርቲ እና የ”ጋንግ ኦፍ ፎርን” ፍጭትና አባዜ ተቀብላለች፡፡ ምኑ ቅጡ፡፡ “የእስከዛሬው የህብረተሰብ ታሪክ የመደብ ትግል ታሪክ ነው” አለ ማርክስ፡፡ የዛሬውም ታሪክ  ያው ነው፡፡ የእኛም ታሪክ ይኼው ነው!
በዚህኛው ዘመንም በኢትዮጵያ ለወሬ ነጋሪ ሳናስቀር አጥፍተናቸዋል የተባሉ ተቃዋሚዎች  የፈሉበት፣ አፈር ልሰው፣ ትብያ ምሰው፤ የተነሱ/ ድርጅቶች የማያባራውን ጦርነት በር እንዳዲስ የሚያንኳኩበት፤ ሎሬት ፀጋዬ ገ/መድህን እንዳለው “ሞት  ሳይሞቱት ነው የሚለመድ” ማለት እጅግ የተለመደበት፤ ስደትና መፈናቀል፣ ረሃብና ድርቅ የዕለት-ሠርክ ቋንቋ የሆነበት፣ “የሸንቁጤ ጊዜን” እንድንጠቅስ የተገደድንበት ጊዜ ነው፡፡ መንግስት ደግሞ “ጠላትን ድባቅ መትተናል”፣ “ወረራን መክተናል“፣ “የውስጥ ቦርቧሪዎችን መንጥረናል“፣ “የኮንትሮባንድ መሳሪያ ይዘናል”፣ “ኑሮ ውድነቱን ለመቋቋም ዓይነተኛ እርምጃ ወስደናል”፣ “ገበያውን ለማረጋጋት ማሻሻያ እያደረግን ነው”፣ “ጥናት እየተካሄደ ነው፣ ሌላም አጥኚ ቡድን ይቋቋማል” ማለቱን ቲቪና ሬዲዮው እየነገረን ነው፡፡ ለእኛ አብዛኛው ሁኔታ አስጊ ነው፡፡ ካርታ የሚጫወቱ ሰዎች “ዲካርቴ ገብቻለሁ” የሚሉትን ይመስላል፡፡ ከዚህ ይሰውረን፡፡ አለበለዚያ “ዘውድ የጫነ ጭንቅላት አበሳው ብዙ ነው!” (Uneasy lies the head that wears the crown-- እንዲል ሼክስፔር፡፡)

 ባለፈው ሳምንት ሐሙስ ሰኔ 23 ቀን 2014 ዓ.ም በሸዋ ሮቢት ከተማ የሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት ተማሪዎች አደባባይ የወጡት በወለጋ ከ300 በላይ የአማራ ተወላጆች በጅምላ መገደላቸውን ለማውገዝና የወረዳውን የአብን ፓርቲ ቅርንጫፍ ሃላፊን  እስር በመቃወም ነበር። በወቅቱ የፀጥታ ሃይሎች የተቃውሞ ሰልፉን ለመበተን ሞክረው ነበር፤ አንዳንድ ሰልፍ ተሳታፊዎችንም በቁጥጥር ስር አውለዋል።
በነጋታው አርብ የጸጥታ ሃይሎች ተቃውሞ ሰልፉን አደራጅተዋል ብለው የጠረጠሯቸውን የወረዳውን አብን ፓርቲ ቅርንጫፍ ሃላፊን ጨምሮ ተማሪዎችንና ግለሰቦችን በየቤቱ  እየዞሩ ለቅመው ማሰራቸውን የዓይን እማኞች ለአማርኛው ዶቼ ቬሌ ተናግረዋል።
እስሩን ተከትሎ ታዲያ የዚያኑ ዕለት ተማሪዎችና ከተማዋ ነዋሪዎች  ወደ ፖሊስ ጣቢያው ያመራሉ። በሥፍራው ከደረሱ በኋላም በጸጥታ ሃይሎችና ነዋሪዎቹ መካከል የተፈጠረው አለመግባባት  ወደ ግጭት ተለወጠ። በወቅቱ በተከፈተው ተኩስ ቁጥራቸው ያልታወቀ ዜጎች ህይወት መጥፋቱን፣ በርካቶችም ለጉዳት መዳረጋቸውን የዓይን እማኞቹ ተናግረዋል። “ቁጥሩን በትክክል ባላውቀውም ዜጎች ሞተዋል፤ ጉዳት ደርሷል፤ ሰዎች ታስረዋል” ብለዋል አንድ የከተማዋ ነዋሪ።
“በቀጣዮቹ 3 ቀናት የሸዋሮቢት ከተማ ባልተለመደ ጸጥታ ተውጣ ቆይታለች፣ የንግድ ቤቶች ዝግ ነበሩ፤ አብዛኞቹ ነዋሪዎች በፍራቻ ከቤታቸው አልወጡም” ሲል አክሏል-ነዋሪው።
ዶቸ ቬሌ የዓይን እማኞችን ጠቅሶ እንደዘገበው፤ በጸጥታ ሃይሎችና የእስረኞችን መለቀቅ ጠየቁ። በነዋሪዎች መካከል የተፈጠረውን ውዝግብ ተከትሎ በተፈጠረ ግጭት እስከ 12 የሚደርሱ ንጹሃን ዜጎች ተገድለዋል።
አሳዛኙን ክስተት ተከትሎ የከተማዋ አስተዳደር ባወጣው መግለጫ፤ በተፈጠረው ግጭት በጠፋው የሰው ህይወትና በደረሰው ጉዳት የተሰማውን ጥልቅ ሃዘን ገልፆ፤ ከተማዋን ወደ ሰላማዊ ህይወት ለመመለስ ከወረዳና የፀጥታ ሃይሎች እንዲሁም ከሽማግሌዎች ጋር እየሰራ መሆኑን አስታውቋል። በከተማዋ የታወጀው ኮማንድ ፖስትም ላልተወሰነ ጊዜ የሰዓት እላፊ ገደብ መጣሉ በመግለጫው ተመልክቷል።
በተመሳሳይ በዚያው ሳምንት ጎንደር ዩኒቨርስቲ አደባባይ ወጥተው የወለጋውን የአማራ ተወላጆች ጅምላ ግድያ ያወገዙ ሲሆን በአንጻሩ የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ተማሪዎች ተቃውሞ ሰልፍ  በጸጥታ ሃይሎች ተበትኗል።
ይህ በእንዲህ እንዳለ ከትናንት በስቲያ ሃሙስ በፓርላማ ተገኝተው በወለጋው አሰቃቂ የጅምላ ጭፍጨፋና በበጀት ዙሪያ ከም/ቤት አባላት ለቀረበላቸው ጥያቄዎች መልስና ማብራሪያ የሰጡት ጠ/ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ፤ በሰላማዊ ሰልፍ ዙሪያም ጥያቄ ተነስቶላቸው ነበር።
“እንኳንስ ንፁሃን ዜጎች በግፍ ተጨፍጭፈው ለሌላም ጉዳይ ሰልፍ ይወጣል ያሉት ጠ/ሚኒስትሩ፤ ግድያው ስሜታዊ የሚያደርግ ቢሆንም ሰላማዊ ሰልፉ ሰላማዊ መሆኑን ማረጋገጥ ያስፈልጋል፤ ያለጥበቃ የሚደረግ ሰላማዊ ሰልፍ ህይወት ሊጠፋበት ይችላል” ብለዋል- ጠ/ሚኒስትሩ በሰጡት ማብራሪያ።

Saturday, 09 July 2022 15:20

ለልጆቻችሁ


ይድረስ ለጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድ፡-
ከሁሉም በላይ አመራርዎን በየተዋረዱ በጥብቅ ይመርምሩ

ውድ ዶክተር ዐቢይ አህመድ፤ ይህንን ደብዳቤ ወደ እርስዎ ለመጻፍ ብዙ ውጣ ውረድ ሃሳቦች ገጥመውኝ፣ ከአምሥት ጊዜ በላይ እየጀመርኩ ብእሬን አስቀምጫለሁ። በእርግጥ ይህ ጉዳይ እርስዎን ብቻ ይመለከታል ወይ ብዬ ትቼውም ነበር። ነገር ግን ወደ ላይ አንጋጥጬ ባይ ሌላ ሰው አጣሁ፡፡ ለእርስዎ መጻፍ አማራጭ የሌለው አማራጭ ሆነብኝና ልጽፍልዎት ወሰንኩ።

በተደጋጋሚ በዜጎች ላይ እየደረሰ ያለው ጥቃት፣ በኢትዮጵያ ላይ ያነጣጠረ እንደሆነ ይገባኛል። የኢትዮጵያ ጠላቶች አንዴ በሃይማኖት፣ አንዴ በብሔር፣ አንዴ በጎሣ እያደረጉ ኢትዮጵያን እየዞሯት እንደሆነ ለእርስዎ መንገር ለቀባሪ ከማርዳትም ያነሠ ይሆንብኛል።

ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር፤ ይህቺ መከረኛ ሀገርና መከራ የማይለቀው ሕዝብ፣ በአስቸጋሪ ሰዓት በእጅዎ ላይ ወድቀዋል። እርስዎም እንደ አንድ ዜጋ አብረውን መከራ ከመቀበል ባለፈ ሁሉም ችግር በጫንቃዎት ላይ አርፏል፡፡ የነገሮችን ክብደት የሚያውቀው የተሸከመው ነው።

አንድ ሰው፤ ሰውን ይመርጣል እንጂ ሰውን አይሠራምና በመረጧቸው ተሻሚዎች ሁሉ እርስዎን ለመውቀስ እቸገራለሁ። በእርግጥ አጭር መፍትሄ ጠፍቶ በተደጋጋሚ ንጹሐን ዜጎች ሕጻናትን ጨምሮ የመገደላቸው ምስጢር ሊገለጥልኝ አልቻለም። በእርግጥ የዚህችን ሀገር መጻኢ ዕድል የተሻለ ለማድረግ እየተጉ እንደሆነ ይሰማኛል። ይሁን እንጂ የእርስዎ ማሰብና መውጣት መውረድ ብቻውን ውጤት ሊያመጣ አልቻለም። ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር፤ ይህንን ስል ምንም ለውጥ አልመጣም ወይም ምንም  ሥራ አልተሠራም እያልኩ አይደለም።

በተለያዩ ቢሮዎች ዜጎችዎ የፈለጉትን አገልግሎት ባለማግኘት እየተቸገሩ ነው። በዚህም የተነሳ አገልግሎትን ሕዝቡ በገንዘብ እየገዛም ነው። ይህም ሕዝቡ የሚሠራውን በጎ ሥራ እንዳያይ አድርጎታል። ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር፤ ከዚህ ቀደም ርቆ መሄድ አስቸጋሪ የነበረ ሲሆን፣ አሁን ከቤት ወጥቶ ግቢ ውስጥ መዘዋወር አስቸጋሪ ወደ መሆን እየሄደ ነው። ከዚህ ቀደም ጥያቄው በነጻነት የመኖር ነበር፤ አሁን በሕይወት መኖር ራሱ ጥያቄ ውስጥ ገብቷል።

ክቡር ጠ/ሚኒስትር፤ ነገሮች መንገድ ሳይስቱ ወደ መሥመር እንዲመለሱ አሁኑኑ ቢሠራ መልካም ነው። ነገሮች እየሰፉ ሄደው ከወለጋ ወደ ሰሜን ሸዋ ጉጂንና መሠል አካባቢዎችን እያካለለ ነው። ይህ ጉዳይ የእርስዎ ብቻ ሸክም መሆኑ አብቅቶ፣ ሁሉም ከሳሽና ወቃሽ ብቻ ሳይሆን የድርሻውን የሚወጣበት መሥመር ቢበጅ እላለሁ።
ክቡር ጠ/ሚኒስትር፤ ከሁሉም በላይ አመራርዎን በየተዋረዱ በጥብቅ ይመረምሩ ዘንድ ላሳስብዎ እወዳለሁ፡፡
በመጨረሻም ዜጎች ሁሉ -…ነጋዴው፣ መምህሩ፣ ተማሪው፣ ገበሬው፣ ወታደሩ፣ ላብአደሩ፣ ሃኪሙ፣ ጋዜጠኛው ወዘተ... አገርን በማረጋጋትና ሰላም በማስፈን ረገድ የአቅሙንና የድርሻውን የሚወጣበት ምቹ ሁኔታን መፍጠር ያስፈልጋል፡፡ ይህንን ለመጻፍ የተገደድኩት በሀገሪቱ ላይ ያንዣበበው አደጋ ክፉኛ ቢያሳስበኝ እንደሆነ ይወቁልኝ፡፡
አክባሪዎ
ዘለቀ ረዲ

  ፀሐፊ ተውኔቱን፣ ደጉን፣ ሰው ወዳዱን፣ ተጫዋቹን ሰለሞን ዓለሙን ከእድሜዬ ከግማሽ በላዩን ያህል አውቀዋለሁ። በየጊዜው የምንደዋወልና በአካል የምንገናኝ አንሁን እንጂ ስንገናኝ ይበልጡን በእሱ ምክንያት ልብ የሚያሞቅ ወዳጅነት ይኖረናል። ሰለሞን መታመሙንና ወደ መጨረሻ ላይም ያለ ኦክስጂን የማይንቀሳቀስ መሆኑን አውቃለሁ። ችግር ላይ እንደነበረም አውቃለሁ። ግን ዛሬ ነገ ስል አልጠየቅኩትም። በአቅሜ ያህል እንኳ አልደረስኩለትም። ብዙ ጊዜውን በህክምና ያሳለፈ እንደመሆኑ ገንዘብም ይቸግረው ነበር። አልደገፍኩትም። ገንዘብ አጥቼ ወይም ወዳጅነታችን የማያሰጥ ሆኖ ሳይሆን ቸልተኛ ሆኜ ነበር።
የግንኙነት ስፋቱን ያህል ሰዎች እየሄዱ አይጠይቁትም ስለነበር እናቱ፤ “ደጉ ልጄ ምነው ወዳጅ ራቀው?" ብለው ሊያስቡ ይችላሉ። እኔም እንዲህ እንዲያስቡ ካደረጓቸው ሰዎች መሀል አንዱ ነኝ። ወዳጄ ወድቆ ቤት ሲውል ለራሴ አድልቼ የምችለውን ያህል እንኳ ጊዜ አልሰጠሁትም። “እንዴት ያደርግሀል?" አላልኩትም። “ምን ይቸግርሀል?" አላልኩትም። “እስቲ ይቺን ያዛት ለአንዳንድ ነገር እንኳ ትሆንሀለች" እንኳ አላልኩትም። “አይዞህ ሰሌ” አላልኩትም። ሰው እንዳለው፣ ወዳጅ እንዳለው እንዲሰማው አላደረኩትም። እንደውም አደባባይ ተወጥቶ ቢለመንለት ያስፈልገው ይሆን ነበር፤ ምናልባት። እሱ ከችግሩ ጋር ሲሆን እንዲደረግለት ፈልጎ ይሆን ነበር፤ ምናልባት። ይህን ሁሉ ማድረግ ሲገባኝ አላደረኩም። ታዲያ የእኔ ቀብሩ ላይ መገኘት ጥቅሙ ምንድነው? ለማን ነው? ለምንድነው?
ሰለሞን ዛሬ የለም። ብሔድም ብቀርም አያየኝም። በሚያየኝ ሰዓት፣ ሰው በሚፈልግ ሰዓት፣ ደውሎ ሳይቀር ጠይቁኝ ባለ ሰዓት፣ ሰው በራበው ሰዓት፣ ወዳጅ በናፈቀው ሰዓት እኔ ከጎኑ አልተገኘሁም። ሁሉም ነገር ካለፈና ምንም ማድረግ በማልችል ሰዓት የሚያሳምም ፀፀት ተሰምቶኛል። ምንም ማድረግ አይቻልም። ይህን እንኳ ነግሬ ላገኘው አልችልም። ሄዷል። አምልጧል። በቃ ያ ደግ ሰው ሳጥን ውስጥ ገብቷል። አብቅቷል።
ቀብሩ ላይ የመገኘት አንዳች የሞራል ብቃት የለኝም። ብገኝና ለታይታ ባለቅስ፣ ባለቀ ሰዓት ቤቱ ተገኝቼ ወዳጅ ብሆን ራሴን ይበልጥ እታዘበዋለሁ። እጠላዋለሁ። በሕይወት ላይ፣ በእውነት ላይ የዘሞትኩ ያህል ይሰማኛል። እኔ ድራማ እጽፋለሁ እንጂ ድራማ የሆነ ሕይወት አልኖርም። ወንድሜን ድጋሚ አልክደውም። የመጀመሪያው ይበቃዋል።
ሰዋችሁ ሰው በፈለገ ሰዓት ዛሬ ከጎኑ ተገኙ። ነገ በማንም እጅ የለችም። ነገ ፀፀት ነው ያለው።
ወንድሜ ሰለሞን ዓለሙ ደህና ሁን። ነፍስህ በሰላም ትረፍ።
ከአዘጋጁ፡- አርቲስት ሰለሞን ዓለሙ ለረጅም አመታት የስኳር ህመምተኛ የነበረ ሲሆን በቅርቡ በገጠመው ተያያዥ ህመም በሕክምና ሲረዳ ቆይቶ ሰኔ 20 ቀን 2014 ዓ.ም ሌሊቱን በተወለደ በ62 ዓመቱ ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል። ሰለሞን የአንድ ወንድ ልጅ አባት ነው፡፡ የቀብር ስነስርዓቱ  ወዳጅ ዘመዶቹ፣ የሙያ ጓደኞቹና አድናቂዎቹ በተገኙበት ባለፈው ረቡዕ ሰኔ 23 ቀን 2014 ዓ.ም ከቀኑ 9:00 ሰዓት በቅድስት ስላሴ ካቴድራል ተፈጽሟል፡፡
የአዲስ አድማስ ጋዜጣ ዝግጅት ክፍል በአርቲስት ሰለሞን ዓለሙ ድንገተኛ ህልፈት የተሰማውን ጥልቅ ሃዘን እየገለጸ፤ለቤተሰቦቹ ለወዳጆቹና ለሙያ ጓደኞቹ ፈጣሪ መፅናናቱን እንዲሰጣቸው ይመኛል፡፡


  ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ


            እየተባባሰ በመጣው የዋጋ ንረት፣ የገንዘብ መግዛት አቅም መዳከምና የአቅርቦት እጥረት ምክንያት የከተሞች ውስጥ ረሐብ ሊከሰት እንደሚችል እየተተነበየ ነው። ከመንግስት የምንጠብቀው መፍትሔ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ከእኛስ ምን ይጠበቃል? በሚለው ዙርያ ሐሳብ ማንሸራሸር አስፈላጊ ሆኖ አግኝቼዋለሁ?! የጋለው ኢኮኖሚያችን እስኪረጋጋ፣ የቁሳቁስ፣ የምግብ ነክና የአላቂ ቁሳቁስ አጠቃቀም ስርዓትና ባሕላችን ሊፈተሽና ሊታደስ አይገባውም ትላላችሁ?! ጥያቄ አለኝ?! የታሸገ ውኃ ቅንጦት ቢመስልም፣ እንደ ቀላል አስረጅ ምሳሌ ላንሳውና፣ ወደ መሰረታዊ ጥያቄዬ ልገባ?!
ዛሬ ላይ 17 ብር በሚያወጣ የላስቲክ ኮዳ፣ 1ብር የማያወጣ ውኃ ገዝተን ውኃውን ጠጥተን፣ አስራ ሰባት ብር የሚያወጣ የወኃ ማሸጊያ፣ ያውም በዶላር የተገዛ በየመንገዱ ላይ የምንጥልበት ሃገር፣ ከኢትዮጵያ ውጭ የት ይገኛል ትላላችሁ?! ነዳጅ ተወዶ እያለ ቀኑን ሙሉ መንገድ በዚህ ደረጃ የሚጨናነቅበት መንስኤስ?! የመብራትና የወኃ አጠቃቀማችንስ ምን ይመስላል?! ከወቅታዊ ፍላጎታችን በላይ በመሸመት ስለምንፈጥረው እጥረትና የዋጋ ንረትን አስበን እናውቃለን?!  የምንጠቀማቸውን አላቂ እቃዎች፣ ምግብና ምግብ ነክ ነገሮችስ ከብክነት የጸዱ ናቸው?!  ወዘተ ....
ማንም ሰው በገንዘቡ የማዘዝ ሙሉ ስልጣን አለው። ነገር ግን ገንዘብ ስላለው ብቻ የሌሎችን ጥቅም በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ በሚጎዳ ተግባር ላይ መሰማራት ከ”ሞራልም” ሆነ ከኢኮኖሚያዊ ምክንያታዊነት ጋራ እጅግ የተራራቀ ተግባር ነው።  ገንዘቡ የሚወጣው ከግለሰቦች ኪስ ቢሆንም ሁሉም ዓይነት ሀብት የሌላውን ዜጋ ሕይወት ለመለወጥ ጠቃሚ ተግባር ላይ መዋል የሚችል ኦፖርቹኒቲ ኮስት ያለው መሆኑ ስንቶቻችን ላይ ያቃጭልብናል?!
ተወደደም ተጠላ በሰው አዕምሮ ውስጥ ካለው እውቀት፣ ክህሎትና ጉልበት ውጭ ሁሉም ተፈጥሯዊ ሐብትና ሐብት መፍጠርያ ቁሶች፣ የውጭ ምንዛሪን ጨምሮ የቀሪውን ማህበረሰብ ሕይወት ለማሻሻል የሚያስፈልጉ የጋራ ሐብት መሆናቸው ተሰምቶን ያውቃል ወይ? ግብርና ቫት በመሰወር፣ አቅርቦት ደብቆ ዋጋ በማናርና በወገን ደምና አጥንት ያልተገባ ሐብት በማፍራት እስከ መቼ መዝለቅ የሚቻል ይመስለናል?!
ተገልጋዮችስ አቅም ስላለን ብቻ በዘፈቀደ ከኢኮኖሚያዊ ምክንያታዊ ተጠቃሚነት (Rational Consumer) ውጭ የምናባክነውና የምናድፋፋው ሐብት ወደ ማያባራ የዋጋ ንረትና አዙሪት በመውሰድ፣ በሂደት ሁላችንንም  ማህበራዊ ቀውስ ውስጥ ሊዘፍቀን እንደሚችል ምን ያህሎቻችን እንረዳለን?! የራበው ዜጋ መሪውን ይበላል የሚለው ብሒል፤ የራበው ዜጋ ጎረቤቱን ይበላል በሚለው ሊተካ እንደሚችልስ ምን ያህል አስበንበት እናውቃለን?!
እንደ አንድ ምክንያታዊ ኢኮኖሚያዊ ፍጡር (Rational Consumer) እንደዚህ ባሉ የቸልተኝነት ተግባሮች በቀጠልን ቁጥር በተለይ ደግሞ አስጨናቂ እጥረት (Chronic Shortage) የዋጋ ንረት በሚያባብስበት ሁኔታ ላይ እያለን ግሽበቱ እንዳይባባስ፣ ኢኮኖሚያችን ከመስመር እንዳይወጣና መኖር ወገናችን ላይ ፈተና ሆኖ እንዳይቀጥል ወጭን በመቆጠብ፣ ብክነትን በመከላከል ትርፍን ምክንያታዊ በማድረግና ምርታማነትን በማሳደግ እየደገፍነው ነው ወይስ በዘፈቀደ እየኖርን፣ ኢኮኖሚያዊ ችግሩን እያባባስንና የሀገሪቱንና የወገናችንን የመግዛት አቅም እያዳከምነው ነው? ጥያቄ አለኝ፡፡  
ጤናማ የግብይት ስርዓት ከመፍጠር አኳያስ እለት በእለት እየናረ ለሚሄደው የዋጋ  ንረት እየዳረገን ካለው ስሜታዊ ግምታዊነት  (Speculation) እየታቀብን ከመጠን በላይ የጋለው ኢኮኖሚያችን እንዲበርድ፣ የግላችንን ኃላፊነት በምን ያህል ደረጃ እየተወጣን ነው?!  ገንዘብ ስላለን ብቻ ለአበደ ግብይትና ለጦዘ ገበያ  የተጠየቅነው ብር በመክፈል ተባባሪ መሆናችን በኢኮኖሚው ላይ ምን ያህል ውጥረት እየፈጠረ እንደሆነ እንረዳለን?!  
ጥያቄ አለኝ?! አዎ መንግስት ኢኮኖሚውን እየመራ ባለበት መንገድ ላይ መሰረታዊ ጥያቄ አለን፡፡ መንግስት ላይ የምንደረድረው ጥያቄ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ እኛስ ለችግሩ መባባስ ምን ያህል እያዋጠን እንደሆነ እራሳችንን እንጠይቃለን?!



Saturday, 02 July 2022 18:06

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

  “ነገም ሌላ ቀን ነው” በድጋሚ ታተመ


           ‘’GONE WITH THE WIND’’ በማርጋሬት ሚሼል ተደርሶ በባለቅኔ ነቢይ መኮንን፣ የአሥር ዓመታት የእሥር ቤት ቆይታ ውስጥ በሲጋራ ፖኬት አልሙኒዬሞች ወደ አማርኛ ተተርጉሞ፣ በ1982 ዓ.ም ‘’ነገም ሌላ ቀን ነው’’ በሚል ርዕስ ለኅትመት የበቃ ውድ መጸሐፍ ነው።
ዛሬ በማለዳ የጎበኘን መልካም ዜና ደግሞ ከአሮጌ ተራና ከአንዳንድ መደብሮች ዘንድ ብቻ በጠነነ ዋጋ ይገኝ የነበረው ይኽ ብርቅዬ ሥራ፣ ከሠላሳ ምናምን ዓመት በኋላ ዳግም ወደ ኅትመት ብርሃን መመለሱን አብስሮናል። ምንም እንኳን የወረቀት ዋጋ ንረት እየተምዘገዘገ ያለበት ፍጥነት ለነዚህ አይነት ዳጎስ ያሉ ሥራዎች መመናመን ዋነኛው ምክኒያት ቢሆንም፣ እንግዲህ ‘’ሕልም ተፈርቶ ሳይተኛ አይታደርምን’’ ተርተው ይህን ላቀበሉን አሳታሚዎች፣ በተወዳጇ እስካርሌት ስም እጅ ነስተናል።
እነሆ ጥቂት መስመሮች ከመጽሐፉ፦
‘’እናቷ እንዳታያት ፊቷን በታጠፉ እጆቿ እቅፍ ውስጥ ደፍታ ወደ አሽሌይ መሪር ጉዳይ ሀሳቧን አሰማራች። እስከርሌትን ከልቡ እያፈቀረ ሳለ እንዴት ሜላኒን ለማግባት ያቅዳል እሷ እንዴት እንደምታፈቅረው እያወቀ  እንዴት ሆነ ብሎ ቅስሟን ለመስበር ይነሳሳል ከመቅጽበት ሠማያት ሰንጥቆ እንደተወነጨፈ ተወርዋሪ ኮከብ አንድ ሀሳብ በአእምሮዋ ተፈነጠቀ።
“አሃ አሽሌይ እኮ እንደማፈቅረው አያውቅም።” በዚህ ድንገት ደራሽ ሐሳብ ድንጋጤ ገባት። ቁና ቁና ተነፈሰች። አዕምሮዋ ለረዥምና ትንፋሽ አልባ ለሆነ ግዜ ሽባ የሆነ ያህል ጸጥ ዝም ብሎ ቆይቶ ወዲያው ሽምጥ ግልቢያውን ወደ ፊት ቀጠለ። “እውነት እንዴት ያውቃል ሁልጊዜ ሲያገኘኝ አንገቷን የደፋች ጭምት ሴት ሆኜ ነው የሚያየኝ ። የማልደፈርና አትንኩኝ ባይ ሆኜ ሲያገኘኝ እንደው እንደ ማንም ወዳጅ እንጂ ከዚያ ከፍ አድርጌ እንደማላየው አድርጎ ሊገምት ይችላል። አዎ፤ ለዚህ ነው በፍጹም የልቡን ነግሮኝ የማያውቀው ልክ ነው፤ ቢያፈቅረኝ ተስፋ ቢስ አፍቃሪ የሚሆን መስሎት ነው። ለዚህ ነው ሁልግዜ ሁኔታው. . . . .”
አዕምሮዋ በከፍተኛ ፍጥነት ወደ ጥንቶቹ ቀናት ገሰገሰ። እነዚያ ግራጫ አይኖቹ ለውስጣዊ ስሜቱ መጋረጃ ሆነው በሰፊው ይከፈቱና እርቃናቸውን ሲቀሩ እንግዳ በሆነ ስሜት ተሞልተው ሲያስተውሏት ይዛቸዋለች። ከቶውንም በውስጣቸው ስቃይንና ተስፋ መቁረጥን እንዳዘሉ ትዝ ይላታል።
”ተስፋም የለኝ ብሎ ቅስሙ የተሰበረው ወይ ከብሬንት ወይ ከስቱዋርት አሊያም ከካድ ጋር ፍቅር የያዘኝ መስሎት ይሆናል። ምናልባትም እኔን የማያገኝ ከሆነ፥ ሜላኒን አግብቶ ቤተሰቡን ማስደሰት የተሻለ አማራጭ ነው ብሎ ገምቶ ይሆናል። ሆኖም እኔ እንደማፈቅረው አውቆ ቢሆን ኖሮ ግን..“
ያ ቶሎ ግንፍል ፍንድት የሚለው መንፈሷ ከቅስም መሰበር አዘቅት ወጥቶ፤ ሽቅብ ወደተሳከረ ደስታ ተመነጠቀ፤ ተስፈነጠረ። ለአሽሌይ ቸል ማለትና ለእንግዳ ጸባዩ ምክንያት አገኘችለት— የሷን የፍቅር ስሜት ባለማወቁ ነው- ይሄው ነው። ብኩንነቷ ፍላጎቷን ለማገዝ በፍጥነት እየሮጠ ያሰበችውን እንድታምን አደረጋት፤ እምነቷ ደግሞ በፈንታው የገመተችው ነገር ሁሉ እርግጠኛና እውን የሆነ ነገር መሆኑን ማስተማመኛ ሰጣት።
እንደምታፈቅረው አውቆ ቢሆን ኖሮ ወደሷ ይጣደፍ ነበር። አሁን ማድረግ ያለባት...
“ወይኔ!” አለች በከነፈ ሀሳቧ፤ የተከደኑ ቅንድቦቿን በጣቶቿ የመቆፈር ያህል እያሸች። “ይህን ነገር እስከዛሬ አለማሰቤ ምን ጅሏ ነኝ ባካችሁ፤ አሁን እንደምንም እንዲያውቅ ማድረግ አለብኝ።
እኔ እንደማፈቅረው ካወቀ በጭራሽ እሷን አያገባም እንዴት ብሎ ”
ቀና ስትል ጄራልድ እንደጨረሰና የእናቷ አይኖች እሷ ላይ እንዳረፉ ተገነዘበች። በፍጥነት የጸሎት መነባነቧን ጀመረችና መቁጠሪያዋን ስታክቸለችል፤ ድንጋጤ በወጠረው ስሜት የምታወጣው ጉልህ ድምጽ፤ ማሚ አይኖችዋን ገልጣ ወደሷ እንድታነጣጥር አስገደዳት። ጸሎቷን እንደጨረሰች፤ ሱዌለንና ካሪን ግን ገና ጸሎት መጀመራቸው ስለሆነ አዕምሮዋ አዲስ ወደተወለደው ሐሳብ አሁንም ተወረወረ ...

_________________________________________________


          ወደፊት ሊታተም ከተዘጋጀው የነቢይ መኮንን መጽሐፍ


               ያልታተመው መግቢያ (THE UNPUBLISHED PREFACE)  
ማርጋሬት ሚሼል መጽሐፏን ጽፋ ለመጨረስ አስር ዓመት ፈጅቶባታል - ከ1926 – 1936። ይኸውም ታማ የአልጋ ቁራኛ ሆና በነበረበት ጊዜ ነው። እኔም የማርጋሬት ሚሼልን ጐን ዊዝ ዘዊንድ ለመተርጎምና ለማሳተም ከሞላ ጎደል አሥር ዓመት   ፈጅቶብኛል። ከ1971 – 1981 ዓ.ም.  የማርጋሬት ሚሼል ህመምና የኔ ህመም ባይመሳሰልም፣ ሁለታችንም ህመምተኞች መሆናችን ያመሳስለናል። ያቀራርበናል። እሷ በመኪና አደጋ ሳቢያ ቁርጭምጭሚቷን ታማ የአልጋ ቁራኛ፤ እኔ ደሞ የሀገር ህመም ታምሜ የእስር ቁራኛ።
መጽሐፉን እተረጐምኩበት ቦታ ለመድረስ ብዙ ተጉዣለሁ። አራት ዋና ዋና እስር ቤት ውስጥ ታስሬአለሁ። እንደሚከተለው፡-   
1) አንደኛ ፖሊስ ጣቢያ   
2) ከፍተኛ 15 (ዛሬ ወረዳ 15) ቀበሌ 34   
3) ደርግ ጽሕፈት ቤት (አራት ኪሎ ቤተ-መንግሥት ቅፅር ግቢ)   
4) ማዕከላዊ ምርመራ ጽ/ቤት ቤተ-መንግሥት። ደርግ ጽ/ቤት እስር ቤት። እስቲ ምን የመሰለ የተንጣለለ ግቢና ያን መሳይ ትልቅ አጥር እንዲሁም ከመሬት ማህፀን የበቀለ የሚመስል ህንፃ አቋርጬ አልፌ ሳበቃ እዚህ ልግባ? ለካ ቤተ-መንግሥት ግቢ ውስጥም እንዲህ ያለ ቦታ ኖሯል? ሲኦል እገነት ማህል ነው እንዴ ያለው?  ይሄ መቸስ በጭራሽ የሰው መኖሪያ አይመስልም። በየክፍሉ የተጠቀጠቀው ሰው ብዛት ራሱ፤ ይሄ ቦታ ከመኖሪያነት ወደመሰቀያነት ለመለወጡ ምስክር ነው። የውጪ በሩም የቆርቆሮ ነው። ውስጡ ሦስት የተለያየ ስፋት ያላቸው በተርታ ተያይዘው የሚታዩ ክፍሎች አሉት። የነዚህ የሁሉም ደጃፍ ያው ግቢ ነው። በአጥር ግቢው አንድ ጥግ ላይ ለሽንት መሽኚያ የሚያገለግል ትልቅ ጉርድ በርሜል አለ። ባንደኛው ጥግ ደግሞ የውሃ ቧንቧ ይታያል። ከቧንቧው አጠገብ በአራት ቋሚዎች የተያዘ የቆርቆሮ ጣራ ያለው የዘብ ቤት አለ። ውስጡ ያለው የመመዝገቢያ ጠረጴዛና አግዳሚ ወንበር እንዲሁም አንድ ባሕረ-መዝገብ፣ ከአንድ ሁለት ዘቦች ጋር ሁልጊዜ የሚታይ ስዕል ነው።



Saturday, 02 July 2022 18:06

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

  “ነገም ሌላ ቀን ነው” በድጋሚ ታተመ