Administrator

Administrator

 የከፋና የባሰ እንጂ ይህ ነው የሚባል አንዳች የተሻለ ወይም ተስፋ ሰጪ ነገር ሳይሰማ፣ አለም ኮሮና በሚሉት የክፍለ ዘመኑ የሰው ልጆች ፈተና እልፍ አእላፍ ጥፋቶችን ነጋ ጠባ መቁጠር እንደቀጠለች፣ እንደሌሎች ሁሉ ይሄኛውም ሳምንት ተገባደደ፡፡
ቁጥሩ አሁንም ማሻቀቡን ቀጥሏል...
ወሰን ድንበር ሳያግደው፣ የተራቀቀው የዘመኑ ሳይንስ አንዳች መላ ሊያገኝለት አቅቶት፣ በአለም ዙሪያ በስፋት መሰራጨቱን የቀጠለው ኮሮና ቫይረስ፣ እስካለፈው ሐሙስ አመሻሽ ድረስ በመላው አለም በሚገኙ 212 አገራትና ግዛቶች ውስጥ ከ3,851,424 በላይ ሰዎችን ሲያጠቃ፣ ከ266,010 በላይ የሚሆኑትንም ህይወት እንደቀጠፈ  የዎርልዶሜትር ድረገጽ መረጃ ያሳያል፡፡
አሜሪካ አሁንም ከሰንጠረዡ አናት ላይ ናት…
እስከ ትላንት በስቲያ ድረስ 1,265,212 ሰዎች በቫይረሱ በተጠቁባት አሜሪካ፣ ለህልፈተ ህይወት የተዳረጉት ሰዎች ቁጥርም  74,881 መድረሱን ነው መረጃዎች የሚጠቁሙት፡፡
ስፔን በ256,855፣ ጣሊያን በ214,457፣ እንግሊዝ በ201,101፣ ሩስያ በ177,160 የቫይረሱ ተጠቂዎች ከአሜሪካ በመቀጠል በተጠቂዎች ብዛት እንደ ቅደም ተከተላቸው እስከ አምስተኛ ያለውን ስፍራ የያዙ የአለማችን አገራት ሆነዋል፡፡
በኮሮና ቫይረስ ለሞት የተዳረጉባት ሰዎች ቁጥር በሳምንቱ በእጅጉ በጨመረባትና ጣሊያንንና ስፔንን በመቅደም፣ ከአሜሪካ ቀጥላ በሁለተኛ ደረጃ ላይ በተቀመጠችው እንግሊዝ፣ የሟቾች ቁጥር 30,076 መድረሱ ሲነገር፤ ጣሊያን በ29,684፣ ስፔን በ26,070፣ ፈረንሳይ በ25,809 ሟቾች ይከተላሉ፡፡
ኢኮኖሚው ክፉኛ እየተጎዳ ነው
በአለማቀፍ ደረጃ በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ ክፉኛ ከተጎዱት ዘርፎች መካከል አንዱ የሆነው የሆቴልና ቱሪዝም ዘርፍ፣ ዘንድሮ እስከ 80 በመቶ የሚደርስ የገቢ መቀነስ እንደሚያስመዘግብ የአለም የቱሪዝም ድርጅት፣ ከትናንት በስቲያ ባወጣው መረጃ ጠቁሟል፡፡
ባለፉት ሶስት ወራት አገራትን የጎበኙ አለማቀፍ ቱሪስቶች ቁጥር በ22 በመቶ ያህል መቀነሱን በማስታወስ፣ የአለማችን የቱሪዝም ዘርፍ በአመቱ በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ሳቢያ እስከ 1.2 ትሪሊዮን ዶላር የሚደርስ ገቢ ሊያጣ እንደሚችል የገለጸው ድርጅቱ፤ቱሪዝሙ መስክ ተሰማርተው የሚገኙ 120 ሚሊዮን ያህል ሰዎች ከስራ ገበታቸው ሊፈናቀሉ እንደሚችሉም አስታውቋል፡፡ ኮሮና ቫይረስ የቱሪዝም ዘርፋቸውን ክፉኛ ከጎዳባቸው አገራት አንዷ በሆነችው ስፔን፤ የአለማቀፍ ጎብኝዎች ቁጥር ባለፈው መጋቢት ወር ብቻ በ64.3 በመቶ መቀነሱን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
ላለፉት ሰባት ተከታታይ አመታት ከፍተኛ ቁጥር ባላቸው ቱሪስቶች የተጎበኘች ቀዳሚዋ የአለማችን አገር የነበረችው ስፔን፤ ኮሮና ባሳደረባት ተጽዕኖ ሳቢያ ኢኮኖሚዋ በ5.2 በመቶ መቀነሱ ተነግሯል፡፡ በሌላ ዜና ደግሞ የፊሊፒንስ ጥቅል አገራዊ ምርት ባለፉት ከ20 በላይ ዓመታት ታሪኩ ለመጀመሪያ ጊዜ መቀነሱን የዘገበው አናዶሉ ኤጀንሲ፤ ባለፉት 3 ወራት ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ ያሳየው ቅናሽ 0.2 በመቶ መሆኑንም አስነብቧል፡፡
ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ የነዳጅ ገቢዋ በከፍተኛ ሁኔታ የቀነሰባትና በጀቷን ለመቀነስ የተገደደችው ናይጀሪያ፤ ኢኮኖሚዋ በአመቱ በ3.4 በመቶ ያህል እንደሚቀንስ የአገሪቱ የፋይናንስ ሚኒስትር ዛይናብ አህመድ መናገራቸውንም ቢቢሲ ባወጣው ዘገባ አመልክቷል፡፡ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ብዙ የአለማችን ታላላቅ ኩባንያዎች ለኪሳራ መዳረጋቸውንና በርካታ ቁጥር ያላቸው ሰራተኞቻቸውን ማሰናበት የቀጠሉ ሲሆን ታዋቂው አየር መንገድ ቨርጂን ጋላክቲክ 3 ሺህ ሰራተኞቹን ማሰናበቱን ባለፈው ማክሰኞ ሲያስታውቅ፣ ኳታር ኤርዌይስ ብዛት ያላቸውን ሰራተኞቹን እንደሚያሰናብት ከሰሞኑ ማስጠንቀቁን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
ግዙፉ የፊልምና የመዝናኛው ዘርፍ ኩባንያ ዋልት ዲዝኒ ባለፉት ሶስት ወራት ጊዜ ውስጥ ብቻ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ፓርኮቹን በመዝጋቱና አዳዲስ ፊልሞችን ባለማውጣቱ ሳቢያ የ1.4 ቢሊዮን ዶላር ገቢ ማጣቱን አስታውቋል፡፡
በመላው እንግሊዝ የሚያዝያ ወር የመኪኖች ሽያጭ ከ1946 ወዲህ ዝቅተኛው ሆኖ መመዝገቡን የዘገበው ቢቢሲ፤ በሰሜን አየርላንድ በሚያዝያ ወር የመኪና ሽያጭ ባለፈው አመት ከነበረበት በ99 በመቶ ያህል መቀነሱንና በወሩ የተሸጡ መኪኖች 24 ብቻ መሆናቸውን አመልክቷል፡፡ ታዋቂው የመኪና አምራች ጄኔራል ሞተርስ ኩባንያ በበኩሉ፤ በመላው አለም የሚገኙ 13 ሺህ ያህል ሰራተኞቹ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ከስራ ገበታቸው ሊፈናቀሉ እንደሚችሉ ማስታወቁ የተነገረ ሲሆን ታዋቂው የትራንስፖርት ኩባንያ ኡበር፣ ከአጠቃላይ ሰራተኞቹ 14 በመቶ ያህል ወይም 3 ሺህ 700 የሚደርሱትን ላልተወሰነ ጊዜ ከስራ እንደሚቀንስ ሰሞኑን ማስታወቁም ተነግሯል፡፡
በህንድ ከኮሮና ቫይረስ መስፋፋት ጋር በተያያዘ የእንቅስቃሴ መቋረጥ፣ በሚያዝያ ወር ከ122 ሚሊዮን በላይ ዜጎች ከስራ ገበታቸው መፈናቀላቸውን ቢቢሲ ሲዘግብ፤ ዘ ጋርዲያን በበኩሉ፣ የእንግሊዝ ስራ አጥ ወጣቶች ቁጥር እስከ መጪው አዲስ አመት ድረስ 1 ሚሊዮን እንደሚደርስ መነገሩን አስነብቧል፡፡
የኮሮና የሞት ምጣኔ ጉዳይ
በአለማችን በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥር ከሩብ ሚሊዮን ማለፉ በመገናኛ ብዙሃን የተዘገበው፣ በሳምንቱ የመጀመሪያ ዕለት ሰኞ ነበር፡፡ የሟቾች ቁጥር ነጋ ጠባ ማሻቀቡ እንዳለ ሆኖ፣ በተለያዩ አገራት በቫይረሱ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥር ከተጠቁት አንጻር ሲሰላ የሚገኘው ውጤት ግን ጥያቄን የሚያጭርና ለጥናት የሚጋብዝ መሆኑ እየተነገረ ይገኛል፡፡
አንዳንድ አገራት ጥቂት ሰው በቫይረሱ ተይዞባቸው ብዙ ሰው ሲሞትባቸው፤ አንዳንዶቹ ደግሞ ብዙ ሰው ተይዞባቸው ጥቂት ሞቶባቸዋል፡፡ አገራት ምን ያህል በታማኝነት የተጠቂዎችንና የሟቾችን ትክክለኛ ቁጥር ይገልጻሉ የሚለው ጉዳይ ከአገራት የሞት ምጣኔ ጋር ተያይዞ የሚነሳ መሆኑም ይነገራል፡፡
የአለማችን አገራት የኮሮና ቫይረስ የሞት ምጣኔ የተለያየ እንደሆነ የዘገበው አልጀዚራ፤ ከ0 ነጥብ 1 በመቶ በታች የሆነው እጅግ ዝቅተኛ የአለማችን የኮሮና ቫይረስ የሞት ምጣኔ ከተመዘገበባቸው አገራት መካከል ኳታርና ሲንጋፖር እንደሚገኙበት አመልክቷል:: ኒውዚላንድና አውስትራሊያና በተመሳሳይ ከአለማችን አገራት አነስተኛ ነው የተባለው የ1 በመቶ የሞት ምጣኔ እንደታየባቸውም ገልጧል::
ቤልጂየም በ16 በመቶ ከአለማችን አገራት ከፍተኛውን የኮሮና ቫይረስ የሞት ምጣኔ መያዟንና፣ በአንጻሩ ደግሞ የኮሮና ቫይረስ የሞት ምጣኔ በእንግሊዝ 15 በመቶ፣ በጣሊያን 14 በመቶ፣ በአሜሪካ በ6 በመቶ ላይ እንደሚገኝ የጠቆመው ዘገባው፤ በአልጀሪያ ከአፍሪካ ከፍተኛው የ10 በመቶ የሞት ምጣኔ መመዝገቡንም አመልክቷል፡፡
ወደ መደበኛ ህይወት መመለስ
የኮሮና ቫይረስ መነሻ በሆነችው የቻይናዋ ውሃን ከተማ ለወራት ተዘግተው የነበሩ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች በሳምንቱ መጀመሪያ ዳግም የተከፈቱ ሲሆን፣ ከ120 በላይ ትምህርት ቤቶች አገልግሎት መስጠት መጀመራቸው ተነግሯል፡፡ በጀርመን አንዳንድ ከተሞች የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ቤቶች መከፈት መጀመራቸውንም ዘ ዴይሊ ሚረር ዘግቧል፡፡
ስፔን፣ ፖርቹጋል፣ ቤልጂየም፣ ፊንላንድ፣ ናይጀሪያ፣ ህንድ፣ ማሌዢያ፣ ታይላንድ፣ እስራኤል፣ ሊባኖስና ሌሎች በርካታ የአለማችን አገራት በኮሮና ወረርሽኝ ሳቢያ ተዘግተው የቆዩ ፋብሪካዎችን፣ የግንባታ ፕሮጀክቶችን፣ ፓርኮችንና ቤተ መጻህፍትን ስራ እንዲጀምሩ መፍቀዳቸውን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
ስሎቫኪያ በኮሮና መዘጋት ሳቢያ የተቀዛቀዘውን ኢኮኖሚ ለማነቃቃት በሚል ከሰሞኑ ሬስቶራንቶች፣ ሆቴሎችና ሱቆችን ጨምሮ የተለያዩ የንግድ ተቋማት እንዲከፈቱ የወሰነች ሲሆን፣ ሃይማኖታዊ እንቅስቃሴዎችና የሰርግ ስነስርዓቶችም ሰው ሳይበዛ እንዲከናወኑ እንደምትፈቅድ ፍንጭ ሰጥታለች፡፡
የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎችና ሟቾች ቁጥር እየጨመረ ባለባት ፓኪስታን፤ መንግስት የእንቅስቃሴ ገደቦችን ማላላት እንደሚጀምር ከትናንት በስቲያ ያስታወቀ ሲሆን ሁለተኛ ዙር የወረርሽኝ ማዕበል ያሰጋታል የተባለችው ጀርመን በበኩሏ፤ የተዘጉ ሱቆችንና ትምህርት ቤቶችን በሙሉ ከሳምንታት በኋላ ለመክፈት ማሰቧም ተነግሯል፡፡
ኮሮና እና ምርጫ
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በመላው አለም መስፋፋቱን ተከትሎ፣ በተለያዩ የአለማችን አገራት ሊካሄዱ ቀን ተቆርጦላቸው የነበሩ አገራዊና ክልላዊ ምርጫዎች መስተጓጎላቸውና መራዘማቸው ተነግሯል፡፡
የኢንዶኔዢያ መንግስት ባለፈው ሰኞ ባደረገው ስብሰባ፣ በመጪው መስከረም ሊያከናውነው የነበረውን ክልላዊ ምርጫ፣ በኮሮና ሳቢያ ወደ ታህሳስ ወር እንዲሸጋገር መወሰኑን ታይም መጽሄት ዘግቧል፡፡ ሶርያ በሚያዝያ መጀመሪያ ልታደርገው የነበረውን የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ምርጫ፣ ወደ ግንቦት መጨረሻ ስታራዝም፣ በኢራንም በሚያዝያ አጋማሽ ሊከናወን ቀን ተቆርጦለት የነበረው ሁለተኛ ዙር ምርጫ፣ ወደ መጪው መስከረም እንዲሸጋገር ተደርጓል፡፡
ሲሪላንካ ቀጣዩን ምርጫ ከሚያዝያ መጨረሻ ወደ ሰኔ አጋማሽ ገፋ ስታደርገው፣ በህንድም የተወሰኑ ክልላዊ ምርጫዎች በወራት እንዲራዘሙ መደረጉን ዘገባዎች ያስረዳሉ፡፡
በአህጉረ አፍሪካ ከወራት በኋላ ምርጫ ሊያካሂዱ ቀጠሮ በያዙ ጊኒ፣ ብሩንዲ፣ ቡርኪናፋሶ፣ ጋና፣ ኒጀር፣ ታንዛኒያናና ቶጎ በመሳሰሉት አገራት፣ ኮሮናቫይረስ፣ የምርጫ የጊዜ ሰሌዳን ሊያስቀይር ይችላል ተብሏል፡፡  
በዓለም ላይ 90 ሺ የጤና ባለሙያዎች በኮሮና ተይዘዋል
ከ260 በላይ ነርሶች ለሞት ተዳርገዋል
በመላው አለም ቁጥራቸው ከ90 ሺህ በላይ የሚደርስ የጤና ባለሙያዎች በስራ ገበታቸው ላይ እያሉ በኮሮና ቫይረስ መጠቃታቸውን ኢንተርናሽናል ካውንስል ኦፍ ነርስስ የተባለው አለማቀፍ ተቋም ባለፈው ረቡዕ ባወጣው ሪፖርት አስታውቋል፡፡
ኮሮናቫይረስ በመላው አለም ከ260 በላይ ነርሶችን ለሞት መዳረጉን የጠቆመው ተቋሙ፤ ራሳቸውን ከቫይረሱ መከላከል በማይችሉበት አደገኛ ሁኔታ ውስጥ የሚሰሩና ተገቢው ጥበቃ የማይደረግላቸው የጤና ባለሙያዎች እየተበራከቱ ከመምጣታቸውና በብዙ አገራት ጥናት ካለመደረጉ ጋር በተያያዘ፣ በቫይረሱ የተጠቁ ባለሙያዎች ቁጥር ከተባለው በእጥፍ ያህል ሊጨምር እንደሚችልም አመልክቷል፡፡
በመላው አለም በኮሮና ቫይረስ የተጠቁ ሰዎች ቁጥር ከ3.5 ሚሊዮን በላይ መድረሱን የጠቆመው ተቋሙ፤ የጤና ባለሙያዎች በቫይረሱ የመያዝ ዕድል በአማካይ 6 በመቶ ነው ቢባል እንኳን፣ በዚህ ስሌት ከ200 ሺህ በላይ ባለሙያዎች በቫይረሱ ተይዘው ሊሆን እንደሚችል ግምቱን አስቀምጧል፡፡
ኮሮናና አፍሪካ
ኮሮና ቫይረስ በአፍሪካ አገራት እስከ ትናንት በስቲያ አመሻሽ ድረስ ያጠቃቸው ሰዎች ቁጥር 51 ሺ 700 የደረሰ ሲሆን ለሞት የተዳረጉት ሰዎች ቁጥር ደግሞ ወደ 2 ሺህ 12 ከፍ ማለቱን የአፍሪካ የበሽታ መቆጣጠር ማዕከል ይፋ ባደረገው መረጃ አስታውቋል፡፡
በአህጉሪቱ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎች የተጠቁት በደቡብ አፍሪካ መሆኑንና በአህጉሪቱ 7 ሺህ 800 ያህል ሰዎች በኮሮና ቫይረስ መጠቃታቸውን የጠቆመው መረጃው፤ ግብጽ በ7 ሺህ 600፣ ሞሮኮ በ5 ሺህ 408፣ አልጀሪያ በ4 ሺህ 997 ተጠቂዎች እንደሚከተሉም አብራርቷል፡፡ በአፍሪካ በኮሮና ሟቾች ቁጥር ቀዳሚነቱን የያዘችው 476 ሰዎች የሞቱባት አልጀሪያ ስትሆን፣ በግብጽ 469፣ በሞሮኮ 183 ሰዎች እንደሞቱም መረጃው አክሎ ገልጧል፡፡
የአፍሪካ የበሽታ መከላከልና መቆጣጠር ማዕከል በ20 የአፍሪካ አገራት የሰራውን ጥናት ጠቅሶ ቢቢሲ እንደዘገበው፣ አብዛኞቹ አፍሪካውያን ለ14 ቀናት ከቤት እንዳይወጡ ቢከለከሉ ለረሃብና ለውሃ ጥም እንደሚጋለጡ ተናግረዋል፡፡
ጥናቱ ከተደረገባቸው ሰዎች መካከል ከግማሽ በላይ የሚሆኑት ለ14 ቀናት ከቤት ሳይወጡ ቢቆዩ ያላቸውን ገንዘብ ጨርሰው ባዶ እጃቸውን እንደሚቀሩ መናገራቸውን የጠቆመው ዘገባው፤ መንግስታት ዜጎችን ከቤት እንዳይወጡ ከመከልከላቸው በፊት መሰረታዊ ፍላጎቶችን ማሟላት በሚቻልበት ሁኔታ ላይ ትኩረት መስጠት እንደሚገባቸው ጥናቱ ምክረ ሃሳብ ማቅረቡንም አመልክቷል፡፡
የኬንያ መንግስት “ተመርምረን ቫይረሱ ቢገኝብንና ወደ ኳራንቲን ብንገባ ክፍያውን አንችለውም” የሚል ፍራቻ ያለባቸውን ዜጎች ወደ ኮሮና ምርመራ እንዲመጡ ለማበረታታት በማሰብ፣ ከውጭ አገራት ገብተው እንዲሁም ቫይረሱ እንዳለባቸው ተጠርጠረው ለ14 ቀናት በልዩ ማቆያ ውስጥ ለሚቆዩ ዜጎች፣ አጠቃላይ ወጪያቸውን ለመሸፈን መስማማቱን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
“ምንጩን ከማጣራት፤ ማዕበሉን መግራት”
ቻይና እና አሜሪካ - በቃላት ጦርነት
ወትሮም በንግድ ጦርነት እሰጥ አገባ ውስጥ የከረሙት አሜሪካና ቻይና፤ በእንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ እንዲሉ ሌላ መነታረኪያ ሆኖ በመጣላቸው ኮሮና ቫይረስ ሳቢያ የጀመሩትን የቃላት ጦርነት በሳምንቱም አጠናክረው ገፍተውበታል፡፡
ኮሮና ቫይረስ በአሜሪካም ሆነ በመላው አለም እያደረሰ ላለው ጥፋት የቻይናን መንግሥት ተጠያቂ ማድረጉን የቀጠለው የፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር፤ ቫይረሱ ውሃን ውስጥ ከሚገኝ ቤተ ሙከራ የወጣ ነው በሚል ላቀረበው ውንጀላ፣ ቻይና “በሬ ወለደ አትበሉ!” የሚል ምላሽ ሰጥታለች፡፡
ፕሬዚዳንት ትራምፕ “ቻይናውያን የሰሩትን ትልቅ ስህተት ለማመን አልፈቀዱም፤ ወደዚያው ሄደን ጉዳዩን ለማጣራት ብንሞክርም አልፈቀዱም” በማለት ከሰሞኑ ላቀረቡት ወቀሳ፣ ምላሽ የሰጡት በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የቻይና ልዑክ በበኩሉ፤ “ኮሮና ቫይረስ ከየትና እንዴት ተነሳ የሚለውን ጉዳይ እንመርምር የሚለውን ወቅቱን ያልጠበቀ ጉዳይ ትቶ፣ ከፍተኛ ጥፋት እያደረሰ ያለውን ወረርሽኝ ለማስቆም ትኩረት ሊሰጥ ይገባል” ብለዋል፡፡
የወቅቱ ዋነኛ ትኩረቴ ወረርሽኙን ማቆም ነው ያለችው ቻይና፤ ኮሮና ሙሉ ለሙሉ በቁጥጥር ስር ሳይውል ጉዳዩን ላጣራ ብለው የሚመጡና በሽታውን የፖለቲካ አጀንዳ ለማድረግ የሚፈልጉ አለማቀፍ ባለሙያዎችን እንደማትቀበልም ልዑኩ ከሰሞኑ ባወጣው መግለጫ ስታውቋል፡፡
የቻይና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ቃል አቀባይ ሁዋ ቹዊንግ በበኩላቸው፤ የትራምፕ አስተዳደር “ቻይና ግልጽነት በጎደለው አካሄድ ቫይረሱ አለምን እንዲያጥለቀልቅ አድርጋለች” በሚል ለሚያቀርበው ወቀሳ በሰጡት ምላሽ፣” ጉዳዩን ለሳይንቲስቶችና የህክምና ባለሙያዎች ቢተውላቸው ይሻላል ባይ ነኝ… አገራዊ የፖለቲካ ትርፍ ለማግኘት የሚፍጨረጨሩ ውሸታም ፖለቲከኞች፣ ሳይንስ ውስጥ ምን ጥልቅ አደረጋቸው” ማለታቸውን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
 የፊት ጭምብል ከ50 በላይ አገራት
ግዴታ ሆኗል
የፊት ጭንብል ከኮሮና ቫይረስ የማስጣሉ ነገር አወዛጋቢ ሆኖ ቢቀጥልም፣ የኮሮና ቫይረስ ስርጭት መስፋፋቱን ተከትሎ፣ ዜጎቻቸው የፊት ጭምብል እንዲያደርጉ የሚያስገድዱ አገራት ቁጥር ከ50 በላይ መድረሱን አልጀዚራ ዘግቧል::
እንግሊዝና ሲንጋፖርን የመሳሰሉ አገራት ለታማሚዎችና የህክምና ባለሙያዎች የፊት ጭንብል እጥረት እንዳይፈጠር ከመስጋት ጤነኛ ሰዎች የፊት ጭንብል እንዳይጠቀሙ ዜጎቻቸውን ቢመክሩም፣ በአንጻሩ ዜጎቻቸው ያለ ጭንብል እንዳይንቀሳቀሱ የሚያስገድዱ አገራትም እየጨመሩ ነው፡፡
የፊት ጭንብል ማድረግን ግዴታ ካደረጉና ቅጣት በመጣል ላይ ከሚገኙ የአለማችን አገራት መካከል ናቸው ብሎ ዘገባው ከጠቀሳቸው መካከልም ቬንዙዌላ፣ ቬትናም፣ ቼክ ሪፐብሊክ፣ ስሎቫኪያ፣ ኩባ፣ ሞሮኮ፣ ቱርክ፣ ካሜሩን፣ እስራኤል፣ አርጀንቲና፣ ሉክዘምበርግ፣ ጃማይካ፣ ኡጋንዳና ኳታር ይገኙበታል፡፡ የፊት ጭምብል ማድረግን ግዴታ ያደረጉ አገራት መመሪያውን ተላልፈው በሚገኙ ዜጎች ላይ የየራሳቸውን ቅጣት መጣል የጀመሩ ሲሆን፣ ለአብነትም የፊት ጭምብል ሳያደርግ ሲንቀሳቀስ የተገኘን ሰው በ3 ወራት እስራትና በ1 ሺህ 300 ዶላር የምትቀጣዋ ሞሮኮ ትጠቀሳለች፡፡
የአለም ጤና ድርጅት፣ ጤነኛ ሰዎች የፊት ጭምብል ማድረግ እንደማይጠበቅባቸውና በአንጻሩ ደግሞ የሚያስሉና የሚያስነጥሱ፣ የጤነኝነት ስሜት የማይሰማቸው እንዲሁም የታመመ ሰው የሚንከባከቡ ሰዎች ግን የግድ የፊት ጭምብል ማድረግ አለባቸው የሚል ምክር ሲለግስ መቆየቱ ይታወቃል፡፡
8 ቢሊዮን ዶላር ለክትባት
የአለማችን መሪዎች፣ የተለያዩ ድርጅቶችና ለጋሾች፣ ለኮሮና ቫይረስ ክትባት ምርምር፣ ምርትና ስርጭት የሚውል 8 ቢሊዮን ዶላር ለማሰባሰብ ደፋ ቀና እያሉ ቢሆንም፣ አሜሪካ ግን የለሁበትም ብላለች፡፡
ገንዘቡን ለማሰባሰብ እንቅስቃሴ በማድረግ ላይ ከሚገኙት መካከል አውሮፓ ህብረትና እንግሊዝ እንዲሁም ኖርዌይ፣ ጃፓን፣ ደቡብ አፍሪካ፣ ካናዳና ሳኡዲ አረቢያ የሚገኙበት ሲሆን ቃል ከገቡት ለጋሾችና ዝነኞች መካከልም 1 ሚሊዮን ዶላር ለመስጠት ቃል የገባችው ታዋቂዋ ድምጻዊት ማዶና ትገኝበታለች፡፡
ዜጎችን ወደ አገር ቤት መመለስ
ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በተጣሉ የበረራ ገደቦችና የድንበር መዘጋቶች ሳቢያ ከአገራቸው እንደወጡ የቀሩ ዜጎቻቸውን እያፈላለጉ ወደ አገር ቤት የሚመልሱ መንግስታት ተበራክተዋል፡፡ ህንድ በተለያዩ የመካከለኛው ምስራቅ አገራት፣ ሲንጋፖር፣ እንግሊዝና አሜሪካ የሚገኙ 400 ሺህ ያህል ዜጎቿን፣ በኤር ኢንዲያ አየር መንገድ አማካይነት ወደ አገር ቤት የመመለስ እንቅስቃሴዋን ከትናንት በስቲያ ጀምራለች፡፡
የፓኪስታን መንግስት በመላው አለም በሚገኙ 88 ያህል አገራት ውስጥ ተበትነው የሚገኙ ከ100 ሺህ በላይ ዜጎቹን፣ በ33 ልዩ የአውሮፕላን በረራዎች ወደ አገራቸው መመለስ እንደሚጀምር ከሰሞኑ ይፋ ማድረጉን የዘገበው አናዶሉ ኤጀንሲ፤ ከዚህ ቀደም ከ38 አገራት 15 ሺህ ፓኪስታናውያንን መመለሱንም አስታውሷል፡፡
ናይጀሪያ በተባበሩት አረብ ኤሜሬትስና በለንደን የነበሩ ከ565 በላይ ዜጎቿን ወደ አገር ቤት ለመመለስ ዝግጅቷን ያጠናቀቀች ሲሆን ግብጽ በበኩሏ፤ በኩዌት የኮሮና ቫይረስ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅን ጥሰዋል በሚል የተባረሩ 500 ያህል ዜጎቿን መመለስ ጀምራለች፡፡



In just a month, Tanzania went from having only 20 coronavirus cases recorded to 480 cases, an alarming increase which puts the country with the highest number of cases in East Africa. However, the country’s president John Magufuli is convinced the number may be exaggerated due to technical hiccups with the imported testing kits.
Magufuli, who holds a doctorate in chemistry, said the testers had randomly obtained several non-human samples on animals and fruits which included a sheep, a goat and a pawpaw and the results came out positive. The samples were given human names and ages and were submitted to the country’s National Referral Laboratory to test for coronavirus without the lab technicians knowing the true identity of the samples.
This apparently prompted Magufuli to believe some people who were tested positive for Covid-19 might not have contracted the novel virus after all. “I have always raised my suspicions about how our national lab has been conducting the Covid-19 cases,” he said at an event in Chato in northern-western Tanzania. The president, who has ordered a probe into the country’s testing protocols, insinuated possible interference by unnamed saboteurs.
But Tanzania has long been criticized by public health experts for enabling  a more relaxed approach to the pandemic compared to the strict lockdowns and restrictions in neighboring East African countries. Instead Magufuli has asked Tanzanians to pray away the virus and left places of worship open since the Covid-19 outbreak began.

The additional pressure on the president has come after three members of parliament in the opposition party died with suspected Covid-19 symptoms over the last two weeks. The opposition party is now refusing to come to parliament as they try to self-isolate while Magufuli has threatened to charge them sitting fees in their absence.
Magufuli is now putting his trust on a herbal treatment touted as a cure for Covid-19 by the president of Madagascar Andry Rajoelina. However,  the World Health Organization (WHO) has warned that there was no proof of any cure.
“I am communicating with Madagascar, and they have already written a letter saying they have discovered some medicine. We will dispatch a flight to bring the medicine so that Tanzanians can also benefit. So as the government we are working day and night,” he said.
The Republic of Congo and Guinea Bissau are other African countries who have promised  to import the herbal remedy.
Soon after Magufuli was elected in October 2015, Tanzanians and even other Africans, celebrated his “bulldozer” persona for getting things done such as firing a number of government top officials in his anti-corruption crusade with impromptu visits to public institutions. The hashtag #WhatWouldMagufuliDo? trended on Twitter during this honeymoon period and seen as a wake-up call for other African leaders to emulate the no-nonsense Tanzanian leader.
Over time that shine has worn off with media clampdowns and the president has come under fire for the country’s deteriorating human rights situation which included a policy on banning pregnant girls from school.
The country is set to hold elections later this year, with Magufuli likely to contest again.
(Source:- QUARTZ AFRICA, By Rabson Kondowe
 May 4, 2020)


More than $8bn (£6.5bn) has been pledged to help develop a coronavirus vaccine and fund research into the diagnosis and treatment of the disease.
Some 40 countries and donors took part in an online summit hosted by the EU.
EU Commission President Ursula von der Leyen said the money would help kickstart unprecedented global co-operation.
She said it showed the true value of unity and humanity, but warned much more would be needed in the days ahead.
In total, more than 30 countries, along with UN and philanthropic bodies and research institutes, made donations.
Donors also included pop singer Madonna, who pledged €1m ($1.1m), said Ms von der Leyen, who set out the Brussels-led initiative on Friday.
The European Commission pledged $1bn to fund research on a vaccine. Norway matched the European Commission's contribution, and France has pledged €500m, as have Saudi Arabia and Germany. Japan pledged more than $800m.
The US and Russia did not take part. China, where the virus originated in December, was represented by its ambassador to the European Union.
The UN says a return to normal life will only be possible with a vaccine.
Dozens of research projects trying to find a vaccine are currently under way across the world.
Even with more financial commitment, it will take time to know which ones might work and how well.
Most experts think it could take until mid-2021, about 12-18 months after the new virus first emerged, for a vaccine to become available.
•    (Source:- BBC, 4 May 2020)

ስለሆነም ወላጆች ልጆቻችሁን ስለኮሮና ቫይረስ በሽታ በግልጽ አውሯቸው !
ጥንቃቄም አስተምሯቸው!
ኮሮናቫይረስ
COVID19Ethiopia

 BY AREGU B. WONDIMUNEH
     Poor healthcare infrastructure and fragile economy, among other things leave Africa in an
    extremely vulnerable position for the worst form of COVID-19 outbreak.
    No wonder that projection models and expert analyses suggest that Africa could be the
    hardest hit ever. Nonetheless, as they stand today, things are not all that gloomy, even
    though there are 36,851 confirmed cases so far in the entire continent, of which more than
    1, 590 have succumbed to the virus. One life lost is one too many. However, considering the
    number infections and deaths in a continent that has a total population of more than 1.2
    billion, one can only safely conclude that no country in Africa has a pandemic situation
    that gone out of control yet.
    Health experts have always worried that measures such as testing for COVID-19, contact
    tracing and social distancing could be very difficult to implement in Africa. That will in
    turn make the entire pandemic response mechanism less effective and hence giving the
    virus a chance to spread wide across the continent and kill as many people. Many countries
    in the continent have a long way to go in terms of building the capacity to be able to ramp
    up testing and contact tracing efforts.
    However, at this point, it might be early to determine how effective the pandemic response
    measures the countries put in place have been. According to available data, so far, only a
    little more than half a dozen out of the 54 countries have confirmed cases that has hit a
    four-digit mark.
    One may wonder how come a pandemic that has taken a heavy toll in the wealthiest
    countries such as the US, Italy and Britain could have a lesser impact on the African
    continent.
    Of course, there is a more logical explanation to that: True, Africa has one of the youngest
    populations which means there is a lower rate of COVID-19 related deaths. The fact that
    the continent has prior experience dealing with pandemics such as Ebola and HIV/AIDS
    will help countries to implement a much more effective mitigation mechanism this time.
    The response measures taken by many African countries were quick as well.
    All these and other factors combined, can be enough a reason to remain cautiously positive
    about what the coming few months hold for Africa.
    However, Africans should by no means let themselves fooled by these seemingly positive
    developments into easing the social distancing measures. There is no logical ground to be
    complacent at this stage as the continent is not out of the woods yet. As the popular adage
    goes, “it is not over until it is over.”
    (Source:- NBE Blog)

  May 2, 2020:- As part of the national effort to combat COVID-19 pandemic and diversify
    its revenue streams, Ethiopian Airlines Group has set to launch production of ventilators
    that can be used in hospitals to treat patients.
    Fully owned by the Government of Ethiopia, Ethiopian Airlines Group, has recently made
    a deal with a Chinese company to start production of ventilators, according to Tewolde
    GebreMariam, CEO of the Group.
    Presenting the activities of Ethiopian Airlines Group (Ethiopian) to the national committee
    against COVID-19 led by Prime Minister Abiy Ahmed on Friday, Mr. Tewolde indicated
    that recently Ethiopian has provided maintenance service of 31 ventilators to the Ministry
    of Health of Ethiopia.
    He noted that the plan was initially to partner with an European company to produce the
    ventilators, meanwhile because of the delay Ethiopian has ventured with a Chinese
    company.
    Currently in Ethiopia about 200 ventilators are dedicated to COVID-19 patients, according
    to Dr. Lidya Tadesse, Minister of Health of Ethiopia, who also presented her ministry’s
    activities in relation to preparations for the fight against COVID-19. So far three people
    have died in Ethiopia by COVID-19 out of the total 135 confirmed cases.
    At the time some African Airlines like South Africa Airways, are forced to lay off all their
    employees and are in the process of selling their asset, Ethiopian Airlines has so far
    maintained all its employees and has been paying its debt with interest, according to Mr.
    Tewolde.
    "We have managed to fully maintain our payroll. We haven’t lay off a single employee. We
    are also paying our debt with interest. We are also paying monthly airplane leasing fee,”
    Mr. Tewolde said.
    Meanwhile he also stated that Ethiopian Airlines Group is forced to delay the delivery of its
    initially ordered airplanes from Boeing and Airbus until the number of its passengers start
    to pick.
    The estimate of the Group shows that It may take up to one to two years for Ethiopian
    Airlines to boost its number of passengers as it was before COVID-19. But Prime Minister
    Abiy of Ethiopia says it won’t take that long for Ethiopian Airlines to get back on track as
    he sees many opportunities for the national career.
    Prime Minister Abiy stated that with challenges COVID-19 has also brought investment
    opportunities for companies like Ethiopian Airlines and urged the CEO to keep looking for
    opportunities. Recently experts have been advising African countries to explore
    opportunities in mist of COVID-19 pandemic such as, expanding their investment in food
    production, speeding African regional integration and trading within themselves as well as
    boosting their manufacturing capabilities and substitute imports.
    As a result of the global pandemic, COVID-19 (coronavirus) the aviation industry is one of
    the sectors badly hit. Many airlines have been asking their governments for bailout, while
    in Africa some careers such as Mauritius Airlines have so far declared bankruptcy.
    Out of Africa, airlines in the developed world like in the United States have got $25 billion,
    while Air France and KLM of the Netherlands have also secured $7 billion Euro and $4
    billion Euro, respectively from their governments.
    “We are in better position [under such a circumstance]. The motivation and the spirit of
    the employees is also good, especially we are working hard on cargo services,” said Mr.
    Tewolde, stating that cargo flights for Ethiopia’s flower and meat produces have been
    growing. “…When we come out (post COVID-19) we come out strong,” said Mr. Tewolde.
    In relation to safety of the employees, he stated that Ethiopian Airlines has been strictly
    following social distancing principle, temperature testing and three of its cabin crew
    members who were previously infected by coronavirus have now fully recovered.
    Ethiopian Airlines Group, which has not got any financial support from the government,
    recently declared $590 million loss because of dramatic decline in the number of
    passengers. Meanwhile the Group, which has seven business wings – including those that
    provide maintenance, training services, has been working to diversify its income streams
    while focusing on cargo services to compensate its loss.
    Including some 3,000 outsourced employees, Ethiopian Airlines has around 17,000 staff
    members.


‹‹የስፓኒሽ ፍሉ የቤተሰባችንን ታሪክ ሙሉ በሙሉ ቀይሮታል››

ለሂዩስተን ነዋሪዎቹ እህትማማቾች ሎሪ እና ቤት-አን፣ የኮቪድ - 19 ወረርሽኝ፣ የራሳቸውን ቤተሰብ ታሪክ የሚያስታውስ ቆጥቋጭ  ትዝታ ነው፡፡  
‹‹ነገሩ ትንሽ እውነት ዘለል ይመስላል››  የምትለው ሎሪ ክራፍት፤ ‹‹በቅርቡ፡- “ውድ እግዚአብሄር ሆይ፤ ታሪክ ራሱን እንዲደግም አትፍቀድለት”  እያልኩ ሳስብ ነበር፡፡” ብላለች፡፡
ኮቪድ- 19 ከመከሰቱ ከብዙ ዓመታት በፊት፣ የ1918ቱ የስፓኒሽ ፍሉ ወረርሽኝ አገሪቱን አሽመድምዷት ነበር፡፡ በአሜሪካ ከ650 ሺ በላይ ሰዎች በወረርሽኙ አልቀዋል:: በመላው ዓለም ደግሞ 50 ሚሊዮን ህዝብ በወረርሽኙ ሞቷል፡፡   
‹‹ወረርሽኙ  በእርግጠኝነት የቤተሰባችንን ታሪክ ሙሉ በሙሉ ቀይሮታል›› ትላለች፤ ቤት-አን፡፡ የሁለቱ እህትማማቾች ቅድመ አያት፣ ቻርልስ ሬይድ ክሮትስ፤ በሰሜን ካሮሊና የተሳካላቸው የቢዝነስ ሰው ነበሩ፤ ገና በ38 ዓመት ዕድሜያቸው ነበር  በስፓኒሽ ፍሉ ተይዘው ለህልፈት የተዳረጉት፡፡
‹‹ይህ የቤተሰባችን ታሪክ አካል መሆኑን አውቀን ነው ያደግነው›› ትላለች፤ ቤት - አን::
አሁን ከሌላ ወረርሽኝ ጋር በተጋፈጡበትና ከቤት ውስጥ እንዳይወጡ በተገደዱበት ወቅት ታዲያ ሁለቱ እህትማማቾች፣ በጉግልና አንሴስትሪ ዶት ኮም አጋዥነት፣ ሰነዶችን በጥልቀት መፈተሽ ያዙ፡፡  
የሞት ሰርተፊኬትና የ1918 የጋዜጣ ዘገባ፣ በቤተሰባቸው ታሪክ ላይ ብርሃን ፈንጥቋል፡፡ የክሮትስ ሞት ቤተሰቡን በሥነ ልቦናና በፋይናንስ ጭምር ያሽመደመደ ክስተት ነበር፡፡ ከዓመት በኋላ ደግሞ ታላቅ አጎታቸውም በዚሁ ወረርሽኝ ለህልፈት ተዳረጉ፡፡
 “አንዳንዶች ከድህነት ወደ ሃብት ማማ ወጥተዋል፤ ሌሎች ደግሞ ከሃብት ማማ ወደ ድህነት አዘቅት ወርደዋል፡፡” በማለት ቤት- አን ታስታውሳለች፤ የስፓኒሽ ፍሉን ወረርሽኝ፡፡  
ዛሬ ከ100 ዓመታት በኋላም፣ በርካታ ቤተሰቦች በተመሳሳይ ሁኔታ ውስጥ እያለፉ ናቸው፡፡
‹‹ተመሳሳይነቱ በእጅጉ ያስደነግጣል›› የምትለው ሎሪ፤ ‹‹ለእኛ ጉዳዩ ተጨባጭ ነው፤ በእውን ተከስቷል፤ ስለዚህም  በእጅጉ ያሳስበኛል፡፡›› ስትል ስጋቷን ገልጻለች፡፡
እንዲያም ሆኖ ግን ሎሪና ቤት-አን ተስፋ ለማድረግ በቂ ምክንያት እንዳላቸው ይገልፃሉ፡፡ አያታቸው፤ አባታቸውንና አጎታቸውን በወረርሽኙ በተነጠቁ ወቅት ገና የ9 ዓመት ብላቴና ነበሩ፤ ነገር ግን ቤተሰቡን ወደፊት እንዲሻገር አድርገውታል፡፡
‹‹ለልጆቼ ጠንካራ ሌጋሲ ላጋራቸው እፈልጋለሁ›› የምትለው ቤት- አን፤ ‹‹ያን ጊዜ የተከሰተው አሁን መደገም የለበትም፤ እነዚህ አስከፊ ነገሮች ሲከሰቱም እንደ አገር በድል እንሻገረዋለን፡፡ እንደ ቤተሰብም አሸንፈን አናልፈዋለን፡፡  ሁልጊዜም ብሩህ ተስፋ አለ፤ ሁልጊዜም ጽኑ እምነት አለ፡፡›› ብላለች፡፡
እነዚህ ሁለት እህትማማቾች፤የየራሳቸውን ድንቅ ቤተሰቦች ያፈሩ ሲሆኑ ከወረርሽኙ በኋላ ህይወት ዳግም ወደፊት እንደምትገሰግስ ህያው ምስክሮች ናቸው፡፡ የትኛውም በሽታ የቤተሰብን የማሸነፍና የመሻገር ውስጣዊ መሻት ሊያጠፋው አይችልም፡፡
*    *   *  
የሰራተኞቿን ደሞዝ ለመክፈል አውቶሞቢሏን የሸጠችው አሜሪካዊት
 
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በመላው ዓለም ህይወትን በእጅጉ ፈታኝ አድርጐታል፤ አያሌ ኩባንያዎች ተዘግተው ብዙ ሺ ሰዎች ከሥራቸው ተፈናቅለዋል፡፡ በአሜሪካዋ የጆርጂያ ግዛትም ሁኔታው ተመሳሳይ ነው (ከ17 ሺ በላይ ሰዎች በቫይረሱ  መያዛቸው ተረጋግጧል…)፡፡ በሰማይራ ከተማ እንዳሉ ብዙዎቹ የንግድ ተቋማት፤ አንዲት የሬስቶራንት ባለቤት፣ ምግብ ቤቷን ለመዝጋትና አብዛኞቹን ሰራተኞቿን ለመቀነስ ተገዳለች፡፡
ቪትልስ ሬስቶራንት ከሦስት አስርት ዓመታት በላይ ደቡባዊ ምግቦችን እየከሸነ ለደንበኞቹ ሲያቀርብ የቆየ ነው፤ ነገር ግን እንደ ብዙዎቹ አነስተኛ ቢዝነሶች ሁሉ በኮቪድ - 19 ሳቢያ ለኪሳራ ተዳርጓል፡፡
እንዲያም ሆኖ የሬስቶራንቱ ባለቤት ቻሪቲ ስሌየርስ፤ ሰራተኞቿን ያለ ደሞዝ መሸኘት አልወደደችም፡፡ ከዚያ ይልቅ እጅግ ውድ የሆነውን ፎርድ ሙስታንግ አውቶሞቢሏን ለመሸጥ ወሰነች፡፡ ከሽያጩ ያገኘችውን 11 ሺ ዶላርም ለስምንት ሰራተኞቿ ደሞዝ ክፍያና ለቤት ኪራይ ወጪ ተጠቅማበታለች፡፡
ከወረርሽኙ ጋር ተያይዞ በተከሰተው ቀውስ፣ የሬስቶራንት ዕለታዊ ገቢዋ ከ3ሺ 500 ዶላር ወደ 300 ዶላር በማሽቆልቆሉ ነበር መኪናዋን የመሸጥ አስቸጋሪ ውሳኔ ላይ የደረሰችው፡፡  
‹‹በወቅቱ ፈጣን ውሳኔ መወሰን ነበረብኝ፤ ለጥቂት ወራት የሚያዘልቀኝ በቂ ገንዘብ ለማግኘትና ሬስቶራንቴን ላለመዝጋት ላደርገው የምችለው ብቸኛ ነገር ይሄ ብቻ ነበር›› ብላለች - ፎርድ ሙስታንግ መኪናዋን መሸጥ፡፡  
‹‹ገንዘቡ ሁለት ወራትን ለመዝለቅ በቂ ነው›› ያለችው ሳልየርስ፣ ‹‹ሁለት ወራት የኮቪድ ሥርጭት ቀንሶ ዳግም ሥራችንን ለመጀመር በቂ ጊዜ ይሰጠናል ብዬ አስባለሁ›› ስትል ተስፋዋን ገልጻለች፡፡
ሳልየርስ እጅግ ውዱን አውቶሞቢሏን የገዛችው ከጥቂት ወራት በፊት ሲሆን ያላት ብቸኛዋ መኪናም ነበር፡፡ አሁን ከቤቷ ወደ ሥራዋ የምትመላለሰው ሁለት ሰራተኞቿ ሊፍት እየሰጧት እንደሆነም ታውቋል፡፡
ኮቪድ - 19 ለገንዘብ እጥረትና ለኪሳራ ቢዳርጋትም፣ የሬስቶራንት ቢዝነሷ የጀርባ አጥንት የሆኑትን ሠራተኞቿን አልዘነጋችም:: ከሰብአዊነትም ከቢዝነስም አንፃር አትራፊ መንገድ ነው የመረጠችው፡፡
ያለጥርጣሬ ይኼ ክፉ ጊዜ ያልፋል፤ የሬስቶራንት ቢዝነሷም ዳግም ያንሰራራል፤ በፈታኝ ወቅት የወሰነችው ብልህነት የተመላበት ውሳኔ ጥግ በአርአያነት የሚጠቀስ ነው፡፡


Saturday, 02 May 2020 13:50

የትርፍ ጊዜ ሥራ

 ቅዳሜ ስምንት ሰዓት ተኩል፡፡
አዲሱን ቤቴን ለማደራጀት፤ ቀስ እያልኩ የቤት እቃዎች ገዝቶ ማሟላት ከጀመርኩ አንድ ዓመት ሞላኝ፡፡ የቀረኝን የመጽሐፍ መደርደሪያ ለመግዛት በባልደረቦቼ ጥቆማ መሰረት፣ “ፍሎውለስ ፈርኒቸርስ” የሚባል ቤት መጥቻለሁ፡፡ የሱቁ ስፋት የትየለሌ፤ ምርጫውም ብዙ ዓይነት ነው፡፡
“የእንጨት ይሻልሻል የብረት?” አለኝ፣ ቀለብላባው የሽያጭ ሠራተኛ፡፡ በራሴ ዐይቼ ልወስን ብለውም ከገባሁ ጀምሮ እየተከታተለ ይነዘንዘኛል፡፡
“ያለውን አይቼ ልወሰን…በራሴ ዐያለሁ…” አልኩት በመታከት፡፡
“አዳዲስ ሞዴሎች አስገብተናል፡፡ እዚያ ጋ የምታያቸው ከዕንጨት የተሠሩት በቅርብ ከብራዚል የመጡ ናቸው፡፡ ንጹህ እናቸው:: ዋጋቸው ትንሽ ቢወደድም የዘለዓለም እቃዎች ናቸው፡፡ የብረቶቹ…እነዚያ እዛ ጋ ያሉት የቻይና ናቸው፡፡ ዋጋቸው ዝቅ ያለ ነው፤ ግን ጥራታቸውም ምንም አይልም…እኔ የምመክርሽ ግን…”
“በናትህ በራሴ ልይ!” ሳላስበው ጮህኩበት፡፡
በርግጐ ሄደ፡፡
ኡፍፍፍ!
ረጋ ብዬ ከብራዚል መጡ ወዳላቸው የዕንጨት መደርደሪያዎች ሄድኩ፡፡ ቀልቤን ወደሳበው ሄጄ መነካካት ስጀምር፣ ከኋላዬ በጣም የማውቀው የወንድ ድምጽ ስሜን ሲጠራ ሰማሁ፡፡ ደቤ?
ዞርኩ፡፡
ደቤ ነው፡፡
“እንዴት ነሽ?” አለኝ በቆመበት ከላይ እስከ ታች እያየኝ፡፡ እንዴት ነሽ አባባሉ ቅርበታችንን የማይመጥን የሩቅ ሰው ድምፀት ነበረው፡፡
ምናባቱ ቆርጦት ነው መጥቶ አቅፎ የማይስመኝ?
“ደህና ጋሽ ደቤ…” በሹፈት መልክ እየሣቅኩ ተጠጋሁት፡፡
ስጠጋው እንደ መጠጋት… ወደ ኋላ ሸሸት አለና፤ ሊገባኝ ባልቻለ ምክንያት ለተሰበሰበ ሕዝብ የሚያወራ ያህል ጮኸ ብሎ፤
“ምን ልትገዢ መጣሽ እዚህ…? እኛ ለልጆቹ አልጋ መቀየር ፈልገን ልናይ ብለን ነው…ነይ ገኒንና ልጆቼን ላስተዋውቅሽ..” አለ፡፡
አመዴ ጨሰ፡፡
ደቤና በግምት አርባ አመት የሚሆናት ደርባባ፤ ቀጭንና ጸጉረ ረጅም ሴት፣ ከትንሽ ልጅ ጋር ወደኔ እየመጡ ነው፡፡ ከልጁ ከፍ የምትለው ሴት ልጅ፣ አንዱ የሚሸጥ ሶፋ ላይ ቁጭ ብላ ከእጆቿ በእጥፍ የሚበልጥ ስልክ እየጐረጐረች ነው፡፡
እኔስ? እኔ ደግሞ ድንገተኛ የመሬት መንቀጥቀጥ ተከስቶ መቀመቅ እንዲያወርደኝ እየተመኘሁ ነው፡፡
“ፍሬሕይወት! እንዴት ነሽ…? ገነት እባላለሁ” አለችኝ ሴትዮዋ፤ እጆችዋን በትህትና ለሰላምታ እየሰጠችኝ፡፡ ከድንጋጤዬ ሳላገግም፤
“ሃ…ገነት! ፍሬሕይወት እባላለሁ” አልኩና ጨበጥኳት፡፡
“ዐውቃለሁ…ደብሽ ብዙ ጊዜ ስላንቺ ያወራል እኮ…” አለች፡፡
ፈገግታዋ የደግ ሰው ነው፡፡
ሁለት የወለደች የማትመስል፤ ቅርጿ የተስተካከለና ተረከዝ አልባ ጫማ ብታደርግም፤ ከገመትኩት በላይ ረጅም ሴት ናት፡፡ ጠይም ፊቷ ላይ ትንሽ ድካም ቢታይም፤ መረጋጋትና ደግነት የሰፈነበት ቆንጆ ሴት ናት፡፡ ረጅም ግን ሣሣ ያለው ጸጉሯ በየመሀሉ ጥቂት ሽበቶች አሉት፡፡ ቢሆንም ግርማ እንጂ ዕድሜ አልጨመረባትም፡፡
“ይሄ ደግሞ ማርኮን ይባላል…ማርኮን ፍሬሕይወትን ሰላም በላት…” አለች፣ ፈገግታዋ ሳይጠፋ፡፡
ማርኮን ሚጢጢ እጆቹን ለሰላምታ ዘረጋልኝ፡፡ ልቤ ከልክ በላይ እየመታ ጐንበስ ብዬ እንደ ትልቅ ሰው ጨበጥኩት፡፡
“ያቺ ደግሞ አርሴማ ትባላለች…” አለ ደቤ፣ ስልክ ወደ’ምትጐረጉረው ትንሽ ልጅ እያመለከተ፡፡ ድምፁ ይንቀጠቀጣል፡፡
አርሴማ ለዐመል ቀና አለችና፣ ቀኝ እጇን በቻው ቻው አውለበለበችልኝ፡፡ ቁርጥ እናቷን ናት፡፡
“አርሴማ…ሰው እንደዚህ ነው ሰላም የሚባለው? ነይና ሳሚያት!” አለች ገነት ባልገመትኩት የቁጣ ድምጽ፡፡
አርሴማ ፍንጥር ብላ ተነስታ መጣችና ቀኝ እጇን ዘረጋችልኝ፡፡
“ሳሚያት…” አለች ገነት፡፡ አርሴማ ልትስመኝ ስትንጠራራ ጐንበስ ብዬ ሁለት ጊዜ አገላብጬ ሳምኳት፡፡
“ጐበዝ የኔ ልጅ!” አለች ገነት፡፡
እሺ..ቀጥሎ ምን ሊሆን ነው በሚል እጆቼን ወደ ኋላ አጣምሬ በግራ መጋባት ቆምኩ፡፡ ገነትን ላለማየት ሰፊውን ቤት፣ ልጆችዋንና አልፎ አልፎ ደቤን ዐያለሁ፡፡ የገነትን ዐይኖች ሽሽት አንዴ አረንጓዴውን ሶፋ፣ አንዴ ወድጄው የነበረውን መደርደሪያ፣ አንዴ ቀይ በነጩን ምንጣፍ፣ አንዴ ቅድም እየተቅለበለበ ሲረብሸኝ የነበረውን ልጅ ዐያለሁ፡፡
ምናለ አሁን መጥቶ ከዚህ ሁኔታ ቢገላግለኝ? ምን ሰበብ ፈጥሬ እግሬ አውጪኝ ልበል?
(ከሕይወት እምሻው “ማታ ማታ እና ሌሎች ትረካዎች” የተቀነጨበ)