Administrator

Administrator

 “-- በቅድሚያ ማወቅ ያለበት ሐቅ ግን በዙሪያው ቆራጥና ጀግና አብሮ አደሮች እንዳሉ ነው፡፡ ከእነርሱ ጋር በመተባበር ዲሞክራሲን ማስረጽ ይጠበቅብናል። ዲሞክራሲ ከተዘፈቅንበት መሻኮትና መቆራቆዝ ያላቅቀናል፡፡ --”

             እግዚአብሔር ከሁሉም ፍጡራን አብልጦ ለሰዎች እውቀትና ፍቅር ሰጥቶናል፡፡ እውቀት ነገር ለመለየት ይጠቅማል፡፡ ፍቅር ተግባብቶ ለመኖር ይረዳል፡፡ የዘመኑ ስልጣኔ የሰረፀውም በእነዚህ ፀጋዎች እንደሆነ ይታሰባል፡፡ ተፈጥሮ ሚስጥር ነች፤ ተለዋዋጭ ነች፣ ዘላለማዊም ነች ይባላል፡፡ የለውጥ ምንጩ ፀሐይና ኮከቦች ውስጥ ያለው ሀይድሮጅን በከፍተኛ ሙቀት ሲቃጠል የሚሰርፀው ጨረር (ኢነርጂ) እንደሆነ ይታመናል፡፡ አንዳንድ ሰዎች ግን ለውጥ የሚመጣው በጊዜ ተፅእኖ ይመስላቸዋል፡፡ እናም “አወይ ጊዜ” እያሉ ያንጐራጉራሉ፡፡ ጨረር ቁስ አካልን እየወዘወዘ ይቀያይረዋል፡፡ ውሁዶች ይፈጥራል ያፈርሳል፣ ሕይወትም ይገነባል፡፡
እኛ ሰዎች ስንሞት ገነት ለመግባት እንመኛለን፡፡ ከሞት በፊት ግን የሕይወትን ፀጋ በደንብ ብናጣጥመው ተገቢ ይመስለኛል፡፡ ሕይወት ልዩ የተፈጥሮ ፀጋ ናት፡፡ ራሷን በራሷ ታውቃለች፣ ነገር ትለያለች፣ ምግብ እየበላች፣ ቆሻሻ እያስወገደች፣ እየተዋለደች ትዘልቃለች፣ ትንሽ ቆይታም ትከስማለች፡፡ ከሞት በኋላ ስለ ጽድቅ ወይም ኩነኔ ከማሰባችን በፊት ግን “በእጅ የያዙትን ወርቅ ላለመጣል” ብለን ሕልውናን ለማዝለቅ ብንጥር ትክክል ይመስለኛል:: ብቃቱም አለን፤ ከእግዜር ተሰጥቶናል፡፡ በዚች ምድር ብዙ ዓይነት ፍጡር አለ፡፡ አንዱ የሚለያዩበት ነገር እድሜ ነው፡፡ ዝንብ አንድ ቀን ትኖራለች፣ ውሻ 25 ዓመት፣ ኤሊ 200፣ ሰኮያ ዛፍ 4600 (አሜሪካ)፣ ሌላ ዓይነት ዛፍ (ደ/አፍሪካ) 6000 ዓመት ይኖራሉ ይባላል፡፡ ይህ የሕይወት ፀጋ ነው፡፡ በሰው ዘንድ ፀጋውን ብናዳብረው የበለጠ ተጠቃሚ እንሆናለን፡፡ ከዚያ በኋላ ብንፀድቅ ደግሞ ድርብ ፀጋ ይሆናል ማለት ነው፡፡ አምላክ መቼም ዝም ብላችሁ ሙቱ የሚል አይመስለኝም፡፡ ፍጡራን እድሜያችን የተለያየው እንደ ብቃታችን ሊሆን ይችላል፡፡
በዚች ተፈጥሮ አምላክ ራሱ ለዘላለም እንዴት እንደሚኖር ግራ ይገባል፡፡ እኛ ሰዎች አንድ ነገር ደጋግመን ስናደርግ ይሰለቸናል:: ማር እንኳን ሲደጋገም “ቋቅ ይላል” ይባላል:: እኛ ይህን ስሜት የምናንፀባርቀው በውዴታ ሳይሆን ተፈጥሯዊ ስለሆነ ነው፡፡ አምላክ ኑሮው “ቋቅ” እንዳይለው ምን ይሆን የሚያደርገው? ምናልባት በእለታዊው ለውጥ ውስጥ አብሮ ይለዋወጥ ይሆን?
የኛ እድሜ ምጥን ነው፡፡ በጊዜ ሒደት ነገር ስለሚቀያየር ደግሞ ፍጡርም ይቀያየራል ይባላል፡፡ በአለፈው 4½ ቢሊየን የሕይወት ዓመት ብዙ ዓይነት ፍጡራን ሰርፀዋል፣ አብዛኛው ግን ከስመዋል ይባላል፡፡ ጨረር ሲጠፋ ሕይወት ራሱ እንደሚከስም ይታሰባል፡፡ እውቀት ካለንና እስከዚያም ድረስ ከዘለቅን ሒደቱን መከታተል ይቻል ይሆናል፡፡ በእውቀት ግን ውሱን ነን፡፡ ስለ ውሱንነታችን ለማወቅ ለምሳሌ አንዱን ተራ ዜጋ ድንጋይ ከመሬት አንስተን፣ ይህ ምንድነው? ብንለው ድንጋይ ነው ይለናል፡፡ ድንጋይ ምንድነው? ካልነው ደግሞ “ድንጋይ ነዋ” ነው የሚለን፡፡ ስለ ድንጋይ ያለን እውቀት እዚህ ላይ አበቃ ማለት ነው፡፡ ስለ አምላክም ያለን እውቀት ተመሳሳይ ሊሆን ይችላል፡፡
ስለ ፍቅር ያለን ግንዛቤ ፈሩን ሳይለቅ አይቀርም፡፡ ፍቅር በሰው ዘንድ የሰረፀው በሴትና ወንድ ግንኙነት እንደሆነ ይታሰባል፡፡ ዓላማውም ረጅም እንክብካቤ የሚፈልገውን ሕፃን ልጃችንን ለአቅመ - መዋለድ ለማድረስ እንደሆነ ይነገራል:: አንዳንድ ሰዎች ለልጆች ፍቅር ስጧቸው ሲሉ ይደመጣሉ፡፡ ፍቅር እንደ ብር ለሰው አይሰጥም:: በፍቅር ያደገ ልጅ ግን ከቤተሰቡ ይወርሳል፡፡ ሰው ይወዳል፣ ከሰው ይግባባል፣ የጋራ ችግርን ለመወጣትም ይተባበራል፡፡ በአንፃሩ ፍቅር ያጣ ልጅ ሰው አይወድም፤ ከሰው አይግባባም፣ አይተባበርም፡፡ እንዲያውም ማሕበረሰቡን ለመጉዳት በቀል ያደርጋል ይባላል፡፡ እናም ሰላማዊ ኑሮ ለመቋደስ በፍቅር መጋባትና ልጅን ተንከባክቦ ማሳደግ ያስፈልጋል ማለት ነው፡፡
የፍቅር ዓላማው ቢገባን ኖሮ የክርስቶስን ትምህርት ተከትለን፣ ሴትና ወንድ በፍቅር አንድ ለአንድ ተወስነን እንኖር ነበር፡፡ ከዚህ በተጨማሪ ደግሞ የልጅ ብዛትንና የምርት መጠንን ማጣጣም ያስፈልጋል፡፡ እንደሚታወቀው መዋለድና ማምረት እኩል አይሄዱም፡፡ መዋለድ ፈጣን፣ ማምረት ግን ዘገምተኛ ነው:: ሕዝብ ሲበዛ ደግሞ ትርፉ ድህነት፣ የተፈጥሮ ሀብት ብክነትና የእርስ በርስ ግጭት እንደሆነ ይታወቃል:: ይህን ሒደት ባለማወቃችን አለገደብ እየተባዛን ድህነትን ተከናንበን፣ እርስ በርስ እየተጋጨን እንኖራለን፡፡ የችግሩ መፍትሔ (ከ1-2 ልጅ በቤተሰብ መውለድ) በሰለጠኑ ሀገሮች ቢታወቅም፣ እኛ ግን በአጉል ባህል ተተብትበን መኮረጅ እንኳን ተቸግረናል:: መሪዎቻችንም ስለ ሕዝብ ብዛት ትንፍሽ አይሉም፡፡ ይህን የግጭት ምንጭ ካልፈቱልን እንዴት ሰላምና መረጋጋት ያመጡልናል? ከድሮ መሪዎቻችንስ በምንድነው የሚለዩት?
እኛ ኢትዮጵያውያን በረጅም የአብሮነት ታሪካችን፣ እርስ በርስ በእጅጉ ተካሰናል፡፡ የግራኝ አህመድ ወረራ፣ የኦሮሞ ፍልሰት፣ የአፄ ምኒልክ ግዛት ማስፋፋትና የአድዋ ጦርነት ድል እንዲሁም የአፄ ኃይለስላሴና የደርግ የአንድነት አስተዳደር፤ በዚህ አቅጣጫ ጥሩ አስተዋጽኦ እንዳደረጉ ይታወቃል፡፡ ሆኖም ግን በሕወሓት ከፋፋይነት እንዲሁም በጊዜ ሒደት፣ የሕዝብ ብዛትና የኑሮ ፍላጐት ባለመጣጣሙ፣ እውቀትና ፍቅር የጐደላቸው “እንግዴ ልጆች” በሚቀሰቅሱት ነገር ግንኙነታችን እየሻከረ መጥቷል፡፡
እንደ ማሕብረተሰብ ስንኖር ማወቅ ያለብን ጉዳይ፣ በፍጡራን መካከል ስለሚከሰተው ሽሚያ ነው፡፡ የባዮሎጂ ሊቆች እንደሚሉን፤ ፍጡር ሁሉ ለምግብና ውሃ፣ ለፍቅርና ለቦታ ወዘተ… እርስ በርሱ ይሻማል ይሻኮታል፡፡ ሽሚያው ደግሞ በቅርብ ዘመዳሞች መካከል ይግላል ይባላል፡፡ ይህም ማለት በሰው ዘንድ ወንድም ከወንድሙ፣ እህት ከእህቷ፤ የበለጠ ይሻኮታሉ ማለት ነው፡፡ እኛ ሰዎች በዚች ምድር ስንኖር ደግሞ ዋና ፀጋ ብለን የምናስበው ተወልደንና አድገን፣ ልጆች ወልደንና አሳድገን ማለፍን ነው፡፡ ታድያ ይህን ምኞት እንዴት ልናሳካው እንችላለን? ለዚህ ችግር ግልጽ መፍትሔው ዲሞክራሲ ወይም የእኩልነትና የነፃነት ስርዓት ነው፡፡ እኩልነት አንድነትን ያጠናክራል፣ ምርታማነትንና ራስ መቻልን ያበለፅጋል፡፡ ነፃነት፤ ግልፅ ያልሆነችውን ተፈጥሮ በአግባቡ እየዳሰስን እንድናውቃትና እንድንጠቀምባት፣ የእርስ በርስ ግንኙነታችንንም በእውነተኛ መንገድ እንድናሰርፅ ይጠቅመናል:: በጥቅም ምክንያት የሚደርስ ግጭትን ደግሞ የፍትሕ አካሉ (ፍርድ ቤት) ይፈታዋል፡፡ ቂም በቀል ግን አይኖርም፡፡
እኛ በባህላችን የለመድነው ስርዓት የበላይነት ወይም ሌሎችን መግዛት ነው፡፡ ገዢው አካል የኑሮ ፍላጐቱን በሌሎች ጉልበትና ልፋት ያሳካል:: በዚህ ስርዓት ለረጅም ጊዜ ስለቆየን በግልጽ ያካበትናቸው ባህሪዎች ውሸት፣ ማታለል፣ ማስመሰል፣ መስረቅ፣ መንጠቅ፣ መክላትና ቂም በቀል ናቸው፡፡ ባህሪዎቹ በማንኛውም ዓይነት ግንኙነታችን (ለምሳሌ፡- በምርት፣ በንግድ፣ በፍቅር፣ በሀዘን፣ በጦርነት ወዘተ…) በግልጽ ይንፀባረቃሉ፡፡ ችግሮቹ በተለይ በፍቅር፣ በጦርነት፣ በሀዘን ወዘተ-- ላይ ሲንፀባረቁ የበለጠ ይመርራሉ፡፡ በዚህ ዓይነት ጉዞ ለረጅም ጊዜ ስንገጫገጭ በመቆየታችን ከስልጣኔ ጎዳና ከሞላ ጎደል ወጥተናል። ምክንያቱም ስልጣኔ የሚሰርፀው እውነትና መልካም ግንኙነት ሲኖር ነው፡፡
እንስት እንደ አንዳንድ ወንድ ‹‹እውነትን ተናግሮ እመሸበት ማደር›› እምብዛም አትልም ይባላል፡፡ እንደ ሁኔታው ግን ታድራለች:: ልጅ ወልዳ ተንከባክባ በማሳደግ ደግሞ ስኬታማ እንደሆነች ይታወቃል፡፡ ዘመኑ ለነጋዴ ይመቻል፤ ከሰለጠኑ አገሮች የኢንዱስትሪ ውጤቶች ይጎርፍለታል፡፡ ነጋዴው ግን ጥሩ ያልሆነውን እቃ ጥሩ ነው እያለ፣ ከዋጋው በላይ እያስከፈለ ይበዘብዘናል፡፡ በእንቡጥ ሴቶችም እያማለለ ያታልለናል፡፡ ጥሩ ሰው ለመምሰል ግን የማያደርገው  የለም፡፡ በአለባበሱና በአነጋገሩ ቅዱስ ይመስላል፡፡ ለድሆች ይመፀውታል። በእምነት ቤት ዙሪያም ሽር ጉድ ሲል ይታያል:: ድርጊቱ ግን እኛን ብቻ ሳይሆን ራሱ አምላክንም ጭምር እንደ ማታለል ይቆጠራል:: በድንቁርናችን በተዘፈቅንበት የበላይነት ሥርዓት እነሆ በፍሬቢስ ግንኙነት ዘወትር እንታመሳለን፡፡ ስርዓቱ ልዩ የተፈጥሮ ፀጋ የሆነችውን ሕይወታችንን ከእነ ጭራሹ እንዳያሳጣን ያሳስባል፡፡
ኢትዮጵያዊነት የሰፈነው በጥቂት አርቆ አሳቢ ገዢዎቻችንና የአንድነቱ ጥቅም በገባቸው ንቁ ብሔር ብሔረሰቦች ትብብር ይመስለኛል፡፡ በቅድሚያ አፄ ቴዎድሮስ ተበታትኖ የቆየውን የመሳፍንት ግዛት በወቅቱ አሰባሰቡት፡፡ ብልሁ አፄ ምኒልክ የአንድነት በትሩን ከአፄ ቴዎድሮስ ወርሰው ግዛቶችን አስፋፍተውና ሕዝቡን አስተባብረው፣
የኢጣሊያን የቅኝ ግዛት ጦርነት አድዋ ላይ መክተን፣ ከባርነት እንድንድን በቆራጥነት መርተውናል፡፡ በአሁኑ ዘመን ደግሞ ተመሳሳይ ችግር እየመጣ ሳይሆን አይቀርም፡፡ በአለም ደረጃ በካርቦን ልቀት ምክንያት የአየር ሙቀት እየጨመረ መጥቷል፡፡
ዝናብ በዝቷል፣ በየዋልታው ያለው በረዶ ይቀልጣል፤ የባህር ወለልም እያደገ ነው፡፡ ችግሩ እየተባባሰ ከሄደ የአንዳንድ የሰለጠኑ አገሮች መሬት በውሃ ስለሚሸረሸር፣ ውድ አገራችንን እናት ኢትዮጵያን በከፍታ ቦታነቷ ምናልባት ለቅኝ ግዛት ያጯት ይሆን? ማን ያውቃል? ለማንኛውም ጊዜው አሳሳቢ ነው:: ሕብረታችንን እንደ ልማዳችን አጠናክረን፣ የአድዋን ድል እንደገና መድገም ያስፈልገን ይሆናል፡፡
አሁን ‹‹ተረኛ›› መጥቷል ይባላል፡፡ ተረኛ የመጣው ለመግዛት ይሆን? መግዛት ረሀብንና ጥማትን ለጊዜው ያስታግስ እንደሆነ እንጂ ለዘለቄታው አያዋጣም:: በታሪካችን ገዢዎቻችን ሁሉ (ንጉሶች፣ ወታደሮች፣ ታጋዮች) ለጊዜው አለሁ አለሁ ቢሉም በስተመጨረሻ ግን ፈርሰዋል:: እኛንም ረግጠውናል፡፡ ተረኛው፤ አፍራሽነትን ትቶ ‹‹ኢትዮጵያዊነት›› ላይ ቢያተኩርና የራሱን የለውጥ አሻራ ቢያሳርፍ ለሁላችንም ይጠቅመናል፡፡ በቅድሚያ ማወቅ ያለበት ሐቅ ግን በዙሪያው ቆራጥና ጀግና አብሮ አደሮች እንዳሉ ነው፡፡ ከእነርሱ ጋር በመተባበር ዲሞክራሲን ማስረጽ ይጠበቅብናል። ዲሞክራሲ ከተዘፈቅንበት መሻኮትና መቆራቆዝ ያላቅቀናል::
ተረጋግቶ በመኖር ስልጣኔ ይሰርጻል:: በሒደቱም 1/ ለኑሮ አስፈላጊ የሆኑትን ምግብ፣ ውሃ፣ እቃና ልብስ ማምረት ወይም ማቅረብ 2/ ከሰውነት ከቤትና ከስራ ቦታ የሚወጣውን ቆሻሻ በአግባቡ ማስወገድ 3/ በጀርም የሚመጡ በሽታዎችን እንዲሁም ተውሳኮችን መከላከል 4/ የኑሮ ተቀናቃኝን በዘመናዊ ዘዴ መመከት ያስችላል:: በአንድ በኩል፣ ስልጣኔ ሊሰርጽ በሌላ በኩል ደግሞ ችግርም ይከማች ይሆናል:: ችግር ሲበዛም ስልጣኔው ይሰናከላል:: ታሪክ እንደሚናገረው፤ ብዙ ስልጣኔዎች ከስመዋል፡፡ አሁን ከተረኛው የምንፈልገው ቁም ነገር፣ ስልጣኔን ተንቀሳቅሶ ከመኖር ጋር እንዲያዛምድልን ነው፡፡ እንደሚታወቀው፤ በተፈጥሮ ሁሉም ነገር ይንቀሳቀሳል ይባላል:: በሰው ዘንድ ደግሞ ከቦታ ቦታ መንቀሳቀስ ሰውነትን ያፍታታል፤ ሕሊናንም ያድሳል:: በመንቀሳቀስ የሕዝቦች ግንኙነት ይሻሻላል፣ ስልጣኔውም እያደር ይታደሳል፡፡ ዘዴው አዲስ ነው፤ እንሞክረው፡፡ በእንቅስቃሴ ባሕላችን ሕልውናችንን እናድስ!!
እናት ኢትዮጵያ በስኬት ትገስግስ!!    

Monday, 03 February 2020 11:37

ሕግና ለዘብተኞች

   “--አንዳንድ ለዘብተኛ ሙስሊሞች፣ ይህንን ከማለት አልፈው ‹‹እስልምና›› ዴሞክራሲና ሰብዓዊ መብት አብረው የሚሄዱ ብቻ ሳይሆኑ በእስልምና ዴሞክራሲያዊ የመንግሥት አስተዳደርን ማስፈን በግድ ሊፈጸም የሚገባው አስፈላጊ ተግባር ነው›› የሚል ክርክር ያቀርባሉ::--”
በርካታ ለዘብተኛ ሙስሊሞች ‹‹ዴሞክራሲ›› እና ‹‹ሰብዓዊ መብት›› የሚባሉት ጽንሰ ሀሳቦች ‹‹ዓለም አቀፋዊ አይደለም›› የሚለውንም ሆነ ‹‹ምዕራባውያን በተለየ ሁኔታ ተግባራዊ የሚያደርጓቸው እንጂ ለሌሎች ሀገሮች ባህል ምቹ ወይም ተስማሚ ያልሆኑ ናቸው›› መባሉን አይቀበሉም፡፡ እንዲህ ያለው አባባል ብሔርተኝነትን ለመሸፈን የሚደረግ ነው:: ምክንያቱም አባባሉ የሚያመለክተው ከምእራባውያን ውጪ ያሉት አገራት በባሪያቸው ‹‹በዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ውስጥ መኖር አይችሉም፣ ለሕግ የበላይነት አይገዙም፣ ስለ ሰዎች መብት አይገባቸውም›› ማለት ነው:: ምዕራባውያን ‹‹ዴሞክራሲ›› የሚለውን ጽንሰ ሃሳብ ማመንጨታቸው እውነት ነው፡፡ የግለሰብ መብት የሚባለውም ነገር ከዴሞክራሲ ተነጥሎ የማይታይ መሰረታዊ ጉዳይ ነው፡፡ ከምዕራባውያን ውጪ ያሉ ማህበረሰቦች ሁሉ ዕድሜ ልካቸውን በአምባገነን ሥርዓት ጫማ ስር ሆነው እንዲሰቃዩ ተፈርዶባቸዋል ማለት ግን አይቻልም፡፡ ሰብዓዊ መብትን ማክበር ማለት መሰረታዊ የሞራል መርህ ነው ብለው ያምናሉ፤ ለዘብተኞች፡፡ በመሆኑም ሰብዓዊ መብትን ማክበር ሙስሊሞች ልንከተለው የሚገባው የስነ ምግባር ግብ ነው፡፡ በርግጥ በርታ ለዘብተኛ ሙስሊሞች ‹‹እስላማዊ ሕግ የታወቁ የሰብዓዊ መብት ድንጋጌዎች አሉት›› የሚለው ሀሳብ የሚታመን አለመሆኑን በመቀበል፣ ሰብዓዊ መብት የሚባለው ጽንሰ ሀሳብና ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት፣ እንደ ሥርዓት ከእስልምና ሕግም ሆነ ከእስልምና ስነ መለኮታዊ ትምህርት ጋር የሚቃረኑ አይደሉም ይላሉ፡፡ አንዳንድ ለዘብተኛ ሙስሊሞች፣ ይህንን ከማለት አልፈው ‹‹እስልምና›› ዴሞክራሲና ሰብዓዊ መብት አብረው የሚሄዱ ብቻ ሳይሆኑ በእስልምና ዴሞክራሲያዊ የመንግሥት አስተዳደርን ማስፈን በግድ ሊፈጸም የሚገባው አስፈላጊ ተግባር ነው›› የሚል ክርክር ያቀርባሉ፡፡
እስላማዊ ባህልን በመገንባት ሂደት ማንኛውም ሰው ክብርና ነፃነትን የማግኘት መብት ትንሹ ሊረጋገጥለት የሚገባ መብት ነው በማለት ይከራከራሉ፤ ለዘብተኞች፡፡ ለዘብተኞች በዴሞክራሲና በሰብዓዊ መብት ጉዳዮች ላይ ያላቸውን እምነት የሚያጠናክሩት፣ ጭቆና በፈጣሪና በሰዎች ላይ የሚፈጸም ወንጀል መሆኑን በአስረጅነት በማቅረብ ነው:: ቁርኣን ‹‹ጨቋኞችን›› ምድርን የሚያበላሹ መሆናቸውን፣ ‹‹ጭቆናን›› ደግሞ የፈጣሪን ሕግ መጣስ መሆኑን ይገልጻል፡፡ በለዘብተኞች አስተሳሰብ ሁሉም የሰው ልጆች የተከበሩ መሆናቸው የታወቀ ነው፡፡ ፈጣሪ ሁሉንም የሰው ልጆች የላቁ እንዲሆኑ ትሩፋቱን ሰጥቷል:: ይህንን በተመለከተ ቁርዓን እንዲህ ይላል፡፡
የአዳምንም ልጆች በእርግጥ (ከሌላው ፍጡር) አከበርናቸው፡፡ በየብስና በባህርም አሰፈርናቸው፣ ከመልካሞች (ሲሳዮች) ሰጠናቸው፣ ከፈጠርናቸውም ፍጡሮች በብዙዎቹ ላይ መብለጥን አበለጥናቸው፡፡ (ቁርዓን፤ 17፡70)
ነፃነትና ምርጫ ለሰብዓዊ ክብር እውን መሆን አስፈላጊ ቅመሞች ናቸው፡፡ ሰዎች በካቴና ሲታሰሩ፣ ወህኒ ሲወርዱ፣ ሲጨቆኑ ወይም የራሳቸውን ዕድል በራሳቸው እንዳይወስኑ ሲደረጉ በራስ የመተማመን መንፈሳቸው ክፉኛ የሚጎዳ መሆኑ አያጠራጥርም፡፡ ትልቁና ስልታዊ ነጻነት ንፍገት ደግሞ በመንግሥታት የሚደረግ አምባገናንነትና ጭቆና ነው፡፡ ጭቆና መንግሥት የሕዝብን ክብር የሚቀማበት ዘዴ ነው፡፡ ዜጎችን መቆጣጠርና በሕይወታቸው ጣልቃ መግባት የዘመናዊ መንግሥታት የእለት ከእለት ተግባር መሆኑን ለዘብተኛ ሙስሊሞች ይገነዘባሉ፡፡ መንግሥታት የሥልጣን ኃይል ያላቸው መሆኑ፤ የተለየ ሀሳብ የሚያራምዱ ሰዎችን ማሳደድ፣ ማሰርና መግረፍ አስችሏቸዋል፡፡
ምንጭ፡-“ታላቁ ዝርፊያ… እስልምናን ከጽንፈኞች የማስመለስ ትንቅንቅ” መጽሐፍ


              ከዕለታት አንድ ቀን እጅግ ባለፀጋ የሆኑ ባልና ሚስት ነበሩ፡፡ ከጊዜ በኋላ የወለዷት አንዲት ቆንጆ ልጅ ነበረቻቸው፡፡ ይህችን ቆንጆ ልጃቸውን ላግባ ብሎ የማይጠይቅ፣ በውበቷ የማይማረክ ጎበዝ የለም፡፡ ቤተሰቧ ግን አንድም ዕድሜዋን፣ አንድም ብስለቷን በማመዛዘን፣ ገና ለጋ መሆኗን በማሰብ፣ ላግባ ብሎ የጠየቀውን ወንድ ሁሉ ይመልሱ ነበር፡፡
ልጅቱ ቀስ በቀስ አካሏም ዕድሜዋም በስሎ ለትዳር በደረሰች ጊዜ፣ ከአንድ ወጣት ጋር በፍቅር ወደቀች፡፡ ቤተሰቧም ለአካለ ሄዋን የደረሰች ልጅ ቤት ውስጥ ዘግቶ ማስቀመጥ ዋጋ እንደሌለው በማገናዘብ፣ ለሰርጓ መዘጋጀት እንደሚሻል አስተውለው፣ ልጃቸውን ያፈቀረውን ወጣት ተቀብለው፣ የሰርግ ድግሱን ማጧጧፉን ተያያዙ፡፡
ሰርጉ ድል ያለ ሆነ፡፡ በርካታ ሰው ተጠርቶ፣ እጅግ የሞቀና የደመቀ ሰርግ ሆነ፡፡ ሙሽሪት ወደ ባሏ ቤት አመራች፡፡ ውሎ አድሮም ወደ እናት አባቷ ዘንድ ልትጠይቃቸው መጣች፡፡ እናቷ በእናት ወግ አንዳንድ ጥያቄ ይጠይቋት ጀመር፡-
‹‹እኔ እምልሽ የእኔ ልጅ…››
‹‹እመት እማማ››
‹‹ሠርግሽ ከተደገሰ ዓመት ሊያልፈው ነው፡፡ የዛሬ ልጅኮ አሳብ የለሽ ነው፡፡ ለመሆኑ ቀንሽን ታውቂዋለሽ ወይ? መቼም ድሮ ነብሰ ጡር ለመሆንሽ ጥርጥር የለውም፡፡ ዋናው ነገር ግን ቀንሽን ማወቅሽ ላይ ነው። ለመሆኑ በትክክል ቀንሽን አውቀሽዋል? የገንፎ እህልም ምንም አሟልተን ጎረቤት ማብላት አለብን፡፡ እግር የጣለው እንግዳም ቢመጣ ዝም አይባልም፡፡ ይሄን ነገር አስበሽበታል?››
ልጅቱም እንደ መሽኮርመም ብላ ዝም አለች፡፡
እናት፤
‹‹ንገሪኝ እንጂ፡፡ ኋላ ውርደት ላይ እንዳትጥይን፡፡ በትክክል የፀነስሽበትን ጊዜ ታስታውሻለሽ?››
ልጅቱም፤
‹‹እማዬ፤ እኔ ምኑን አውቀዋለሁ፡፡ እሱ እንደሆነ በየቀኑ ይጨምርበታል!››
* * *
በላይ በላዩ የሚጨመር ‹‹ጥፋት›› ለማረም ያስቸግራል፡፡ አጥፊውንና ጥፋቱን እያየ እጁን አጣጥፎ የተመለከተ፣ ሁለቱም ጥፋተኞች ናቸው፡፡ ጥፋት  ነው ብሎ ማናቸውንም ድርጊት በጊዜ ያልተገነዘበና ድርጊቱንም ያልገታ፣ ከአጥፊው እኩል ጥፋተኛ ነው፡፡ እንድም የጥፋቱን ልኬት በአግባቡ ያላጤነ፣ ያላውጠነጠነና ልብ ማለት ያልቻለ፣ እኩይ ጥፋት እንደፈፀመ ይቆጠራል፡፡ ምክንያቱም ሂደቱ ለበለጠ ጉድለት ይዳርገዋልና ነው፡፡  
እውነትን ፍለጋ በቆፈርነው ምድር
እህል ዘራንበት በልተን እንድናድር
ከሁሉም ችግራችን የኢኮኖሚ ችግራችን ቀዳሚውና ዋናው ነው፡፡ የኢኮኖሚ ችግራችን አጠቃላይ ገጽታ ፖለቲካ የምንለው ነው ‹‹The Concentrated form of Economics is Politics›› እንዲሉ፡፡ በየትኛውም ሥርዓት ውስጥ የምናገኘው እውነታ ይሄው ነው። ኢኮኖሚክሱን የጎላ አድርገን እንድናይ የሚያደርገን መሰረታዊ ምክንያት፣ ጥንቱን ጠዋቱኑ እነ አዳም ስሚዝና ሪካርዶ የተባሉ የኢኮኖሚክስ ተመራማሪዎች፤
Human wants are unlimited ብለው የቀመሩት ፍኖተ - ኢኮኖሚክስ ነው፡፡
በዚህ ቀመር መሠረት፤ የሰው ልጆች መሰረታዊ ፍላጎት የሚሽከረከርበትን ሳይንሳዊ ቀመር እናገኛለን፡፡ ከጥንት ከጠዋት ጀምረን፣ የነገረ ሥራችንን ንጥረ - ነገር የምናውጠነጥነው፣ ከዚህ መሠረታዊ ሥርወ - ነገር በመነሳት ነው፡፡ በዚህ ንፍቀ  ክበብ ውስጥ አሮጌው የመውደቁን፣ አዲሱ የማሸነፉን መሠረታዊ ዲያሌክቲካዊ ድንጋጌ እናሰላው ዘንድ መላውን እንጎናፀፋለን፡፡ ማህበራዊው ሳይንሳም የሚገዛውና የሚተዳደረው በዚህ የማይሻር የዕድገት ሕግ ነው። ይሄን ሕግ ወሳኝ ነው ብለን ከተቀበልን፣ ብዙ ነገሮች ፍንትው ብለው ይታዩናል፡፡
ስለ አገራችን የሌብነት ሥርዓት የምንለው አለን፡፡ አንድ ታዋቂ የአገራችን ገጣሚ፣ በአንድ ዕውቅ የቴያትር ሥራቸው ውስጥ፤
ቀማኛን መቀማት ከሌባ መስረቅ
ለማቅለል ከሆነ የድሆችን ጭንቅ
በእኔ ቤት ጭንቅ ነው አንድ ሰው ይሙት
አንድ መቶ ሺህ ሰው ኪኖር በምፅዋት
…ብለው ነበር፡፡ እጅግ ግልጽና አገር አከል ስንኝ ነው የቋጠሩት፡፡ እንመርምራቸው! እንመርምራቸው! እንመርምራቸው!
ነገሮችን በቅጡ ለማወቅ ሁኔታዎችን በጥንቃቄ ማጥናት ተገቢ ነው፡፡ በዋዛ የምትፈርስ አገር የለንም፡፡ በጫጫታና በሁካታ የፈረሰች አገር ብትኖር፣ የመጽሐፍ ቅዱሷ እያሪኮ ብቻ ናት!!   


    አሁን እንደ አገር ያለንበት ሁኔታ ወደ ምርጫ ለመግባት አይፈቅድልንም በማለት የሚከራከሩት ፖለቲከኛው አቶ ልደቱ አያሌው፤ አቋምና በምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ላይ በተደረገ የውይይት መድረክ፤ የምርጫውን የጊዜ ሰሌዳ በተመለከተ ያላቸውን አቋምና ስጋት በሰፊው ገልጸዋል፡፡ እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡


            ‹‹የምርጫ ጊዜ በሕግ
 የማይታለፍ ነው›› ለምን?
ያለንበት ወቅት ድህረ ፖለቲካ ቀውስ ነው፡፡ ሁለተኛ አሁን ምርጫውን ለማስፈጸም የቦርዱ አመራር አባል ሆነው የተሾሙትም በታሪካዊው የኢትዮጵያ ሕዝብ ትግል ነው፡፡ በስልጣን ላይ ያለው መንግሥትም፣ በሕዝብ ትግል የቆመ ነው፡፡ ይሄ አመራርና ለውጥ የመጣው ሕግ ተጥሶ ነው፡፡ የምናወራው የሕግና የሕግ ጥሰት ጉዳይ ከሆነ በኢትዮጵያ ሕገ መንግሥት መሠረት፤ ማንም  አካል በሕጋዊ መንግሥት ላይ ሕግን ተላልፎ ማመፅ አይቻልም ይላል፡፡
ማመፅ ወንጀል ነው፤ 25 ዓመት ድረስ ያሳስራል፤ ህጉ፤ ሥልጣን የሚያዘው በሰላማዊ መንገድ በምርጫ ብቻ ነው ይላል። ይሄ የፖለቲካ ቀልድ እንደነበር የገባው የኢትዮጵያ ሕዝብ፤ ሶስትና አራት አመት አደባባይ ወጥቶ፣ ትግል አድርጎ፣ በሕይወቱ ዋጋ ከፍሎ ያመጣው ለውጥ ነው፡፡ ሕግ ተጥሶ የመጣ ለውጥ ነው፡፡ ህጉ የተጣሰው መጣስ ስለነበረበት ነው፡፡ አሁን የሕግ ጨዋታ ውስጥ ገብተን፣ ይሄን ምርጫ ካሳለፍነው፣ ከዚያ በኋላ ያለው መንግሥት ሕገ ወጥ ይሆናል የምንል ከሆነ፣ ለኔ የለውጥ ሂደቱን መካድ ነው:: ሕዝቡ ይሄ ለውጥ እንዲመጣና እናንተ እዚህ ቦታ እንድትቀመጡ የከፈለውንም መስዋዕትነት መርሳት ነው፡፡ ስለዚህ መጀመርያ ጥያቄው መሆን ያለበት፣ የሕግ ጥሰት ጉዳይ ሳይሆን አሁን ምርጫ ለማካሄድ ዝግጁ ነን ወይ? ነው፡፡
ከምርጫው በፊት
ሶስት ዋና ቅድመ ሁኔታዎች
በኔ አተያይ፤ አሁን ምርጫ ለማካሄድ በሦስት ምክንያቶች ዝግጁ አይደለንም፡፡ አንደኛ፤ ሕዝቡ ትግል አድርጎ ከአምባገነናዊ ሥርዓት ወደ መዋቅራዊ ሥርዓት ለመሸጋገር የጠየቃቸው ጥያቄዎች አልተፈቱም፡፡ እነዚህ ጥያቄዎች በምርጫ የሚፈቱ አይደሉም። በድርድር የሚፈቱ ናቸው። በብሄራዊ መግባባት የሚፈቱ ናቸው፡። ያን ስራ አልሰራንም፡፡ በዚህ ሁኔታ ወደ ምርጫ ውስጥ መግባት ወደ ቅድመ 2010 ነው የምንገባው። ወደ ቀውስ ነው የሚመልሰን::
ምርጫ ቦርድ አገራዊ ምርጫ የማካሄድ ትልቅ ሃላፊነት ነው የተቀበለው። በመቀበሉ ብቻ አደንቀዋለሁ፡፡ በትልቅ ድፍረት ትልቅ አገራዊ ሃላፊነት መውሰድ ነው፡፡ ይሄ ሀይል ግን በኢትዮጵያ የመጀመሪያውን ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ አካሄደ ተብሎ እንዲመሰገን ነው የምፈልገው። ተገቢ ያልሆነ ጊዜ ላይ ወደ ምርጫ ገብቶ፣ ኢትዮጵያን ወደ እርስ በርስ ግጭት ወሰዳት መባል የለበትም። ስለዚህ የሕጉን ጉዳይ በደንብ እንነጋገርበት፡፡
ሕግ በመጀመሪያ ደረጃ የሚያስፈልገው ለሕዝብና ለአገር ደህንነት ነው። የሕዝብና የአገር ደህንነትን የሚጻረር ነገር ሲመጣ፣ ሕግም ራሱ ጥያቄ ውስጥ ይገባል፤ ይሻሻላል፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ በተደረጉ ለውጦች በሙሉ ሕገ መንግሥቶች ነበሩ፡፡
ደርግ ሲመጣ የአፄ ሀይለ ስላሴ ሕገ መንግሥትን ቀዶ ጥሎ ነው ለውጥ ያመጣው፤ ኢህአዴግ ሲመጣ የደርግን ሕገ መንግሥት ቀዶ ጥሎ ነው ለውጥ ያመጣው::
አሁን ከእነሱ የተሻለ የፖለቲካ ሀይል ስልጣን ላይ ስላለ ተቀዶ ይጣል አላለም፤ ግን ለሀገርና ለሕዝብ ደህንነት ሲባል ሕግ ይሻሻላል፡፡ የሕግ ጉዳዩን የሞትና የሽረት ጉዳይ አድርጋችሁ አታቅርቡ፡፡
የኢትዮጵያ ሕዝብ የታገለውና መስዋዕትነት የከፈለው፣ እናንተ እዚህ ቦታ እንድትመጡ ያደረገውም የቀድሞ ሕጐችና ሥርዓቶች እንዲቀጥሉ አይደለም፤ ለውጥ እንዲመጣ ነው፡፡
ስለዚህ ምርጫው በሶስት ምክንያት መካሄድ አይቻልም፡፡ አንደኛ፤ ሰላም የለም፤ የሕግ የበላይነት የለም፡፡ ሰላምና የሕግ የበላይነት በሌለበት ሁኔታ ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ ሊካሄድ አይችልም፡፡ አሁን ባለው ሁኔታ እንኳን ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ ማድረግ ሕዝብ መቁጠር አልቻልንም፡፡ ሕዝብ መቁጠር ያጋጨናል ያጣላናል ብለን ነው’ኮ የተውነው፡፡ ታዲያ የፖለቲካ ስልጣን የሚያዝበት ምርጫስ?
ሌላው በቂ ዝግጅት የለም፡፡ መንግስት ደጋግሞ እየነገረን ያለው፤ ይሄ ግጭት መቼ እንደሚያቆም አላውቅም ነው እያለን ያለው:: በእርግጠኝነት አስቆማለሁ አላለም:: ዝግጁ አይደለም፡፡
በሌላ በኩል፤ የፖለቲካ ፓርቲዎች ላይ ወደ ኋላ ተመልሶ የሚሠራ ሕግ አውጥታችሁ 10ሺህ ድምጽ እንደገና እንድናሰባስብ ይጠበቃል፤ 500 አባላት ያሉት ጉባኤ ማዘጋጀት ይኖርብናል፡፡ ይሄን ጉባኤ ለማዘጋጀት እስከ 2.5 ሚሊዮን ብር ያስፈልጋል ይሄን ሁሉ ብር ከየት ነው የምናመጣው?
የምርጫ ቦርድ የጊዜ ሰሌዳን በተመለከተ የመረጠው ነሐሴ ወርን ነው፡፡ ነሐሴ ክረምት ነው፤ ብርድ ነው፣ ገበሬው ስራ ላይ ነው፡ እንዴት ተደርጐ ነው በነሐሴ የሚካሄደው? የሕዝባችን ስነልቦናስ ለምርጫ የተዘጋጀ ነውን?

 በቅርቡ በቻይናዋ ዉሃን ግዛት የተቀሰቀሰውና ከ17 በላይ ቻይናውያንን ለህልፈተ ህይወት በመዳረግ ወደ ሌሎች ግዛቶችና አገራት በፍጥነት በመዛመት ላይ የሚገኘው “ኮሮናቫይረስ” የተሰኘው አዲስ የቫይረስ ወረርሽኝ  ዓለማቀፍ ስጋት መፍጠሩ እየተነገረ ነው፡፡
በቻይና የህክምና ባለሙያዎችን ጨምሮ ከ633 በላይ ሰዎችን እንዳጠቃ የተነገረለት “ኮሮናቫይረስ”፤ ድንበር አልፎ ወደ አሜሪካ፣ ታይላንድ፣ ታይዋን፣ ጃፓንና ደቡብ ኮርያ መዛመቱን የዘገበው ቢቢሲ፣ የቻይና መንግስት የመተንፈሻ አካላትን በማጥቃት ለሞት የሚዳርገውን ይህን ተላላፊ ቫይረስ በቁጥጥር ስር ለማዋል ከፍተኛ ርብርብ እያደረገ እንደሚገኝ አመልክቷል፡፡ እስካለፈው ሃሙስ ድረስ 95 ያህል በቫይረሱ የተጠቁ ሰዎች በጽኑ መታመማቸው በተነገረባት ቻይና፤ ውሃንን ጨምሮ ቫይረሱ ከተስፋፋባቸውና 20 ሚሊዮን ያህል ህዝብ ከሚኖርባቸው ሶስት ግዛቶች መንገደኞች እንዳይወጡና ቫይረሱን እንዳያሰራጩ ለማድረግ ሲባል ሁሉም የትራንስፖርት አገልግሎቶች ባለፈው ሃሙስ ዝግ የተደረጉ ሲሆን በሌሎች ግዛቶች የሚንቀሳቀሱ ዜጎችም ጥብቅ የጤና ምርመራ እየተደረገባቸው እንደሚገኝና የአዲስ አመት በዓልን ጨምሮ ሌሎች ዝግጅቶች እንዲሰረዙ መወሰኑም ተነግሯል፡፡
እስካለፈው ሃሙስ ድረስ በታይላንድ አራት፣ በደቡብ ኮርያ አንድ፣ በጃፓን አንድ፣ በታይዋን አንድ እንዲሁም በአሜሪካ አንድ ሰው ማጥቃቱን የዘገበው ቢቢሲ፤ አውስትራሊያ፣ ሲንጋፖር፣ ሆንግኮንግ፣ ሩስያንና ጃፓንን ጨምሮ ከሰው ወደ ሰው እንደሚተላለፍ የተረጋገጠው ይህ አደገኛ ቫይረስ ያሰጋቸው በርካታ አገራትም ከቻይና የሚመጡ መንገደኞችን በከፍተኛ ጥንቃቄ እየመረመሩ ወደ ግዛቶቻቸው በማስገባት ላይ እንደሚገኙም ገልጧል፡፡
ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ፣ ጋና፣ ዚምባቡዌና ግብጽን ጨምሮ ቻይናውያን ለንግድና ለቱሪዝም በብዛት የሚመጡባቸው የተለያዩ የአፍሪካ አገራት ከቻይና የሚመጡ መንገደኞችን በአውሮፕላን ጣቢያዎች ባቋቋሟቸው የምርመራ ማዕከላት እየመረመሩ ማስገባት መጀመራቸውንም ዴይሊሜይል ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡  
የቻይና መንግስት ባለፈው የፈረንጆች አመት የመጨረሻ ዕለት፣ ከአለም የጤና ድርጅት ጋር በጋራ በሰጠው የማስጠንቀቂያ መግለጫ፣ ቫይረሱ መቀስቀሱን ያስታወሰው ዘገባው፤ ከአስር ቀናት በኋላ በቫይረሱ የተያዘው የመጀመሪያው ሰው መሞቱንና በቀጣይ ሳምንታትም በስፋት በመሰራጨት በርካቶችን ማጥቃቱንም አክሎ ገልጧል፡፡

  የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በተወሰኑ አገራት ላይ አዲስ የጉዞ ዕገዳ እንደሚጣል ባለፈው ረቡዕ በይፋ ማስታወቃቸውን የዘገበው ሮይተርስ፤ የጉዞ ዕገዳው ከሚጣልባቸው ሰባት አገራት መካከል አራቱ የአፍሪካ አገራት ኤርትራ፣ ናይጀሪያ፣ ሱዳንና ታንዛኒያ እንደሚሆኑ የአሜሪካ መገናኛ ብዙኀን መናገራቸውን አመልክቷል፡፡
በተለያዩ የአለማችን አገራት ላይ ቀደም ብለው አወዛጋቢውን የጉዞ ዕገዳ የጣሉት ዶናልድ ትራምፕ፣ በስዊዘርላንድ ዴቮስ በመካሄድ ላይ በሚገኘው የአለም የኢኮኖሚ መድረክ ስብሰባ ላይ ከዎልስትሪት ጆርናል ጋር ባደረጉት ቃለመጠይቅ፤ በተወሰኑ አገራት ላይ የጉዞ ዕገዳው እንደሚጣል እንጂ በየትኞቹ አገራት ላይ እንደሚጣል በግልጽ ባይናገሩም፣ መገናኛ ብዙሃን ግን ከአራቱ የአፍሪካ አገራት በተጨማሪ ቤላሩስ፣ ካይሬጊስታንና ማይንማር የጉዞ ዕገዳው እንደሚጣልባቸው መዘገባቸው ተነግሯል፡፡
በቅርቡ ይጸድቃል ተብሎ የሚጠበቀው አዲሱ የጉዞ ዕገዳ ረቂቅ ሕግ፣ የአገራቱን ዜጎች በሙሉ ወደ አሜሪካ እንዳይገቡ የሚያግድ እንዳልሆነ የጠቆመው ዘገባው፤ የጉዞ ዕገዳው በአንዳንዶቹ አገራት በተወሰኑ የቪዛ አይነቶችና በመንግስት ባለስልጣናት ላይ ብቻ ተግባራዊ እንደሚደረግ መነገሩንም አመልክቷል፡፡
ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በምርጫ ቅስቀሳቸው ሲናገሩ እንደነበረው ሁሉ፣ ስልጣን በያዙ ማግስት በኢራን፣ ሶማሊያ፣ ሶርያና የመን ላይ የጣሉት የጉዞ እገዳ ከብዙ ክርክር በኋላ መጽደቁና በአወዛጋቢነቱ መዝለቁ ይታወሳል፡፡

  በቀን 1 ፓኮ የሚያጨስ ሰው፣ በአመት 18 ሺህ ዶላር ያወጣል

            ሲጋራ በዜጎች ጤንነት ላይ እያደረሰ ያለው ጉዳትና የሲጋራ አጫሾች ቁጥር መበራከቱ ያሳሰበው የአውስትራሊያ መንግስት፤ በሲጋራ ላይ በአለም እጅግ ውዱን ዋጋ ሊጥል ያቀደ ሲሆን ዕቅዱ ከተሳካ በአገሪቱ የአንድ ፓኮ ሲጋራ ዋጋ 50 ዶላር ሊደርስ እንደሚችል ተዘግቧል፡፡
የአገሪቱ መንግስት በሲጋራ የመሸጫ ዋጋ ላይ የ12.5 በመቶ ጭማሪ በማድረግ፣ አንድ ፓኮ ሲጋራ 50 ዶላር እንዲደርስ ዝግጅት እያደረገ እንደሚገኝ የዘገበው ዴይሊ ሜይል፤ የዋጋ ተመን ማስተካከያው ከመጪው መስከረም ወር ጀምሮ ተግባራዊ ይደረጋል ተብሎ እንደሚጠበቅ አመልክቷል፡፡
የዋጋ ማስተካከያው ተግባራዊ የሚደረግ ከሆነ በቀን አንድ ፓኬት ሲጋራ የሚያጨስ አውስትራሊያዊ፤ በአመት በአማካይ 18 ሺህ ዶላር ለማውጣት እንደሚገደድም ዘገባው ጠቁሟል፡፡    


      የብሩንዲው መሪ ከግማሽ ሚሊዮን ዶላር በላይ እንዲሸለሙ ፓርላማ ወሰነ

              የአፍሪካ ቁጥር አንድ ሴት ቢሊየነር የሆነችውና በ1 ቢሊዮን ዶላር ያህል የሙስናና የገንዘብ ማጭበርበር ክስ የተመሰረተባት የቀድሞው የአንጎላ መሪ ልጅ ኤልሳቤል ዶስ ሳንቶስ በስደት ከምትገኝበት እንግሊዝ በሰጠችው ቃለ መጠይቅ፤ ለፕሬዚዳንትነት ለመወዳደር እንደምትፈልግ መናገሯን ኦልአፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡
የቀድሞውን የአንጎላ ፕሬዚዳንት የአባቷን ጆሴ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶስ ስልጣን መከታ በማድረግ፣ የአልማዝና የነዳጅ ዘይትን ጨምሮ በተለያዩ ዘርፎች በህገ ወጥ መንገድ ንግድ በማከናወንና የድሃ አንጎላውያንን ሃብት በመመዝበር የአፍሪካ ቁጥር አንድ ሴት ቢሊየነር እንደሆነች የሚነገርላት ኤልሳቤል፤ የቀረቡባትን ክሶች በሙሉ በማጣጣል ራሷን ነጻ ለማውጣት ከመሞከር ባለፈ በቀጣይ የአገሪቱ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ እወዳደራለሁ ማለቷ ብዙዎችን እያነጋገረ እንደሚገኝ ዘገባው አመልክቷል፡፡
ሃብቷ እንዳይንቀሳቀስ ያገደው የአንጎላ መንግስት ኤልሳቤጥን አሳልፎ እንዲሰጠው ለፖርቹጋል መንግስት ጥያቄ ማቅረቡ የተነገረ ሲሆን የአገሪቱ ጠቅላይ አቃቤ ሕግም ባለሃብቷ ወደ አንጎላ ተመልሳ ለቀረበባት ክስ መልስ የማትሰጥ ከሆነ እሷን ጨምሮ በሙስና በተጠረጠሩና በውጭ አገራት በሚገኙ ስድስት ግለሰቦች ላይ የእስር ማዛዣ እንደሚወጣባቸው ማስታወቃቸውንም ከትናንት በስቲያ ቢቢሲ ዘግቧል፡፡ ከ2.2 ቢሊዮን ዶላር በላይ የተጣራ ሃብት እንዳፈራች የሚነገርላትና በእንግሊዝ የስደት ኑሮን በመግፋት ላይ የምትገኘው ኤልሳቤል፤ በአገሯ ከዘረጋችው የቢዝነስ መረብ የምትሰበስበውን ረብጣ ዶላር በመጠቀም በማዕከላዊ ለንደን ፈርጠም ያሉ የቢዝነስ ተቋማትን እንደገነባች ይነገርላታል።
በሌላ ዜና ደግሞ፣ የብሩንዲ ፓርላማ በመጪው ግንቦት ወር ስልጣናቸውን ይለቃሉ ተብለው የሚጠበቁት የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ፔሪ ንኩሩንዚዛ፣ 530 ሺህ ዶላር እንዲሸለሙ የቀረበውን ረቂቅ የውሳኔ ሃሳብ በአብላጫ ድምጽ እንዳጸደቀው ተዘግቧል፡፡ እ.ኤ.አ በ2005 ወደ ስልጣን የመጡትና ህገ-መንግስቱን በማሻሻል ለሶስት የስልጣን ዘመናት አገሪቱን ያስተዳደሩት ንኩሩንዚዛ፤ ከገንዘብ ሽልማቱ በተጨማሪ ስልጣን ከለቀቁ በኋላ እጅግ ዘመናዊ የመኖሪያ ቤት እንዲሰጣቸውና ዕድሜ ዘመናቸውን ሙሉ ደመወዝ እንዲከፈላቸው የወሰነው ፓርላማው፣ ከዚህ በተጨማሪም በስራ ላይ ያለ ምክትል ፕሬዚዳንት የሚያገኛቸውን ጥቅማጥቅሞች እንዲያገኙ መወሰኑንም ቢቢሲ ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡
ንኩሩንዚዛ “ታላቁ መሪ” እየተባሉ ይጠሩ ዘንድ የደነገገውና 100 አባላት ካሉት የአገሪቱ ፓርላማ፣ ከሁለት ተቃውሞ በስተቀር በሙሉ ድጋፍ የጸደቀው ህጉ፤ እነዚህ ጥቅማጥቅሞች በዲሞክራሲያዊ ምርጫ አሸንፈው ስልጣን ለያዙ ቀደምት የአገሪቱ መሪዎችም ሆነ በቀጣይ ስልጣን ለሚይዙ የአገሪቱ ፕሬዚዳንቶች እንዲከበር የሚያደርግ መሆኑ ተነግሯል፡፡
ንኩሩንዚዛ እ.ኤ.አ በ2018 በህገወጥ መንገድ ህገ መንግስቱን በማሻሻል እ.ኤ.አ እስከ 2034 በስልጣን ላይ መቆየት የሚያስችላቸውን ምቹ ሁኔታ ማመቻቸታቸውን ተከትሎ፣ በአገሪቱ ከፍተኛ ተቃውሞ መቀስቀሱንና በርካቶች ለሞትና ለእስራት መዳረጋቸውን ያስታወሰው ዘገባው፤ እሳቸው ግን በግንቦት ወር በሚካሄደው ቀጣዩ ምርጫ ላለመወዳደር መወሰናቸውን ሲናገሩ እንደቆዩ ገልጧል፡፡

    325 ሚ. የአፍሪካ ሴቶች ያፈሩት ገንዘብ ቢደመር፣ 22 ባለጸጎች ከያዙት ገንዘብ አይደርስም

             በአለማችን የሃብት ልዩነት በከፍተኛ ሁኔታ እየሰፋ መምጣቱንና የአለማችን 2 ሺህ 153 ቢሊየነሮች ያፈሩት ሃብት፣ 60 ከመቶ በላይ የሚሆነው የአለም ህዝብ ወይም 4.6 ቢሊዮን ሰዎች ካፈሩት አጠቃላይ ሃብት የሚበልጥ መሆኑ ተዘግቧል፡፡
ኦከስፋም ኢንተርናሽናል በሳምንቱ መጀመሪያ ላይ ይፋ ያደረገው አለማቀፍ ሪፖርት እንደሚለው፤ የአለማችን ቢሊየነሮች ቁጥር ባለፉት አስር አመታት በእጥፍ ያደገ ሲሆን፣ ድሆች በተለይ ደግሞ ሴቶች ሃብታቸው እየተመናመነ የከፋ ኑሮን በመግፋት ላይ ይገኛሉ፡፡
በአህጉረ አፍሪካ የሚገኙት 325 ሚሊዮን ያህል ሴቶች በሙሉ ያፈሩት ገንዘብ ቢደመር፣ ሃያ ሁለቱ የአለማችን ግንባር ቀደም ባለጸጎች ካላቸው ገንዘብ በእጅጉ እንደሚያንስ የጠቆመው ሪፖርቱ፤ ሃብት በተወሰኑ ዜጎች እጅ እየተሰበሰበ ሰፊው ህዝብ ግን ቁልቁል ወደ ድህነት በመዝቀጥ ላይ እንደሚገኝ አመልክቷል::
መንግስታት በድሆችና በባለጸጎች መካከል ያለውን ሰፊ የሃብት ልዩነት ለማጥበብ የሚያስችሉ ፖሊሲዎችን አውጥተው መተግበር እንዳለባቸው የሚገልጸው ሪፖርቱ፤ የሃብት ልዩነቶችን በተጨባጭ ለማጥበብ በቢሊየነሮች ላይ የሚጥሉትን ግብር በመጪዎቹ አስር አመታት በ0.5 መጨመር እንዳለባቸውም ይመክራል፡፡



 ሁለት ልጆች ናቸው - ገና  ዘጠኝና ስምንት ዓመት ታዳጊዎች፡፡ ሆስፒታል ውስጥ፣  ጎን ለጎን አልጋ ላይ ተኝተው በየግላቸው ይቁነጠነጣሉ፡፡ ፈርተዋል። ግን፣ ‹‹ፈሪ›› እንዳይባሉ፣ ሰው እንዳያውቅባቸው፣ ስሜታቸውን አምቀው ለመደበቅ፣ ከራሳቸው ጋር እየታገሉ ነው፡፡ ተለቅ ያለው ልጅ፣ ራሱን ለማረጋጋት፣ ታናሽዬውንም ለማደፋፈር ወሬ ጀመረ፡፡
‹‹ምንህን ነው የምትታከመው?›› ብሎ ጠየቀ፡፡
‹‹ቶንሲል ታውቃለህ? መድሃኒት ይሰጡኝ ነበር፡፡ አሁን ግን፣ ቀዶ ህክምና አሉኝ›› ብሎ መለሰ አነስ ያለው ልጅ፡፡
‹‹ይሄማ ቀላል ነው፡፡ አትፍራ››
‹‹ቀዶ ሕክምና’ኮ ነው››
‹‹እኔም ቶንሲል አሞኝ ፈርቼ ነበር፡፡ ቀዶ ሕክምና ብለው አስተኙኝ፡፡ ማደንዘዣ… ምናምን ብለው፣ ምንም ሳይታወቀኝ፣ አለቀ፡፡ ሚጣፍጥ ከረሜላ ነገር ሰጥተው፣ በ10 ደቂቃ ወደ ቤቴ… በቃ፡፡ ምንም አያምም›› አለ ተለቅ ያለው ልጅ፡፡
አነስ ያለው ልጅ፣ ዘና አለ፡፡
ዘና ብሎም ‹‹አንተስ ምንህን ልትታከም ነው?›› ብሎ ጠየቀ፡፡
‹‹ለመታከም ሳይሆን፣ ለመገረዝ ነው››
‹‹ተውንጂ! እኔኮ ተገርዣለሁ፡፡ ግን ስለመገረዝ ስሰማ፣ በፍርሃት እንቀጠቀጣለሁ››
‹‹መገረዝ ያማል እንዴ? እውነቱን ንገረኝ፡፡››
‹‹እኔማ እንዴት እነግርሃለሁ፡፡ እናቴ ትንገርህ፡፡ ለአንድ ዓመት ያህል፣ በእግሬ መቆምም መራመድም መሮጥም አልችልም ነበር›› አለ፣ ምን ያህል አስፈሪ እንደሆነ ለመናገር እየዘገነነው።
ለመገረዝም የመጣው ልጅ፣ በድንጋጤ ተነስቶ ተፈተለከ፡፡  
በእርግጥ፣ አስፈሪ ታሪክ ሲተርክ የነበረው ልጅ፣ በተወለደ ገና ወር ሳይሞላው ነው የተገረዘው፡፡ እንደማንኛውም ሕጻንም አመት እስኪሞላው ድረስ፣ መራመድና መሮጥ አይችልም ነበር፡፡
‹‹አልዋሸም፤ ግን ተሳስቷል›› ልንል እንችላለን፡፡ በመገረዙ ሳይሆን ጨቅላ ሕጻን ስለነበረ ነው፣ መራመድ ያልቻለው፡፡ ታዲያ፣ ነገርን የሚያጋንን ስህተት ብቻ ሳይሆን፤ ነገር አቅልሎ የማየት ስህተትም ያጋጥማል፡፡
ሰውዬው፣ የተላከበትን ጉዳይ ለመጨረስ፣ የያዘውን ዕቃና ደብዳቤ ቶሎ አድርሶ ለመመለስ ቸኩሏል፡፡ ቢሆንም ግን፣ ከመንገድ ዳር፣ ድንጋይ ላይ ተቀምጦ፣ ዙሪያውን ለከበቡት ሰዎች በምሬት የሚናገርና የሚያለቅስ ገበሬ ሲያይ፣ ቆም ብሎ ጠየቀ፡፡
‹‹ምን ተጎድቶ፣ ምን ተበድሎ ነው የሚማረረው? የሚያለቅሰው?›› ብሎ - አንዱን ሰው ጠየቀ፡፡
‹‹ተዘረፈ፡፡ በጠራራ ፀሐይ በቀማኛ ተዘረፈ፡፡ ሕግ ጠፋ፡፡ ይሉኝታ ተረሳ። ምን ቀረን!›› እያለ፣ በሁኔታው እያዘነና እየተቆጨ ሄደ፡፡
መንገደኛው ፍርሃት ገባው፡፡ ግን ቸኩሏል። በጠራራ ፀሐይ ዝርፊያ? አለ - በስጋት፡፡
‹‹አዎ›› ብሎ መለሰ የተዘረፈው ሰውዬ፡፡
‹‹ገመዱን እንዲህ በመዳፌ ይዤ፣ ከገበያተኛ ጋር ተከራክሬ መለስ ስል፣ ገመዱ ከእጄ የለም፡፡ ዞሬ ስመለከት አንጡራ ንብረቴ የለም፡፡››… እያለ ይተርካል፡፡ ዙሪያውን ተሰብስበው የሚሰሙ ሰዎችም፣ ሃዘናቸውንና ንዴታቸውን ይገልጻሉ፡፡ ችኩሉ መንገደኛ፣ ነገሩ ግር ቢለውም ጉዞውን ቀጠለ፡፡ በቅንጣት ገመድ እንዲህ መንገብገብ ምን ይባላል? ብሎ ተገረመ፡፡ ብዙም ሳይርቅ፣ የሰዎች ሁካታ ገጠመው። ‹‹ዘራፊው ተያዘ፡፡ ተያዘ›› ይላሉ ብዙ ሰዎች፡፡
‹‹ብዙ ዓመት መታሰሩ አይቀርም›› አሉ አንድ ነዋሪ፡፡
‹‹እጅ ከፍንጅ ተይዞ? በያዘው ገመድ አስሮ መግረፍ ነበር›› አለ ሌላኛው ነዋሪ፡፡
መንገደኛው ይህን ሲሰማ፣ ግራ ከመጋባትም አልፎ፣ ተደናገጠ፡፡ ገመድ የሰረቀ… ብዙ ዓመት ይታሰራል? ገመዱ ጫፍ ላይ፣ የገበሬውን የአመት ገቢ የሚሸፍን የደለበ በሬ ታስሮ እንደነበር ለመስማት ጊዜ አልነበረውም የችኮላ ነገር፡፡
አንዳንዴ ካለማወቅ የተነሳ ስህተት እንናገራለን፡፡ ሌላ ጊዜ ከችኮላ የተነሳ፣ ተሳስተን እናጠፋለን፤ ችግር ላይ እንወድቃለን፡፡ አዎ፣ ሰው አዋቂ ሆኖ አይወለድም፡፡ ሰው ሆኖ የማይሳሳት የለም፡፡ ያላወቅነውን ማወቅ፣ የሳትነውን ማስተካከል እንችላለን፡፡
በስንፍና ከአላዋቂነት ጋር ከተዛመድን፣ ነገርን ሳያጣሩ፣ ጊዜ ሰጥተው ሳያገናዝቡ፣ ጥሩና መጥፎን ሳይዳኙና ሳይመዝኑ በችኮላ መፍረድ፣ ልማድ ከሆነብን ነው ክፋቱ፡፡
የባሰም አለ፡፡ ሳያውቁ ሳይሆን እያወቁ የሚዋሹ፣ በስህተት ሳይሆን በድፍረት የሚያጠፉ ጥቂት ሰዎች፤ ነገርን ያደፈርሳሉ፡፡ በተለይ፣ በአላዋቂነት የምንተባበራቸው፣ በችኮላ እየተሳሳትን የምንዘምትላቸው ከሆነ፣ ሰፊውን ባህር ያደፈርሳሉ፡፡
ከትንሽ ገመድ ተነስተው፣ ለሚወዱት ሰው በሬ የሚያክል ሙገሳ ይጨምሩለታል:: ለጠመዱት ሰው ደግሞ፣ በሬ የሚያክል ጥፋት ጎትተው ጫንቃው ላይ እየጫኑ ይወነጅሉታል፡፡ ሲያሰኛቸው፣ የተራራ ያህል ብቃትንና ስኬትን ችላ ብለው፣ ከተራራው ስር የወደቀች አንዲት ጠጠር ላይ፣ አገር በንትርክ እንዲናወጥ ይራወጣሉ፡፡ ሲያሻቸው ደግሞ፤ እንደ ግዙፍ ተራራ ጥላውን ዘርግቶ አገሬውን ያጠቆረ ጥፋት፣ በቃላት ብዛት ተሸፋፍኖ እንዲደበቅ ይመኛሉ፡፡ ከዚህም አልፈው፣ ክፋትን አቆንጅተው ለማሳየት ይሞክራሉ።
ከእንዲህ አይነት ክፋት የምንድነው፣ የውሸት አራቢ፣ የጥፋት አራጋቢ፣ የክፋት ጋላቢ ከመሆን የምንናመልጠው፣ በአስተዋይነትና በእውቀት ብቻ ነው፡። ነገርን የማጣራት፣ ጊዜ ሰጥቶ የማገናዘብ፣ ጥሩና መጥፎን፣ ክፉና በጎን ለይቶ የመዳኘት የአዕምሮ ብቃት፣ ዋና ነገራችን ይሁን፡፡    

Page 3 of 464