Administrator

Administrator

Saturday, 04 April 2020 12:40

የግጥም ጥግ

  ግብፅና ኮሮና፣ የፍርሀት ድምር

በድሐ መንደሬ
ይኸ ስውር ሌባ፣ ግሽበት ባራቆታት
ድርቅ ባሸማቀቃት
አንበጣ ባሰጋት
‹ዘቅዝቀህ ስቀለው›
‹መጤውን አስወጣው›
መባል ተጀምሮ በተፎከረባት
ያዲስ አለም ማርያም የእንጦጦዋ አዛኝት
የቁስቋሟ ቤዛ የግሸኗ እመቤት
ባለችበት አገር ባለችበት ምድር
የሴትን ልጅ ማገት፣ እናትን ማሸበር
ባገሬ ተሰምቶ
በወንዜ ተስፋፍቶ
ቀን በቀን ሳቃትት
ወጥሮኝ ፍርሀት
ተከትሎኝ ድብርት
ሆነና ነገሩ አንድ ሲሉት ሁለት
ሁለት ሲሉት ሦስት
ተስፋዬ በምለው
ፀሐዬ በምለው
በሕዳሴው ጉዳይ ግብፅ ያዘች ሽለላ
ሕዳሴ አይቀጥልም አይሞላም ብላ
ትራምፕ የሚባልን ደፋር አስከትላ
እንደገና ደግሞ ኮረና መጣና
በድሐ አገሬ ላይ ጉልበቱን አጠና
ይህን ጊዜ ታዲያ
ሲስፋፋ ኮሮና፣ ግብፅ ስትንጣጣ
የናንተን ባላውቅም
ያ ሁሉ ድብርቴ ከልቤ ውስጥ ወጣ
የፍራቴ ድምር ተስፋ ሆኖ መጣ።
ወዲያዉኑ ታየኝ
ያ ያድዋ መንፈስ
ያብቹ መደመር
ወንድማማችነት
ፍጹም መደጋገፍ
ፍጹም መተሳሰብ
ፍጹም መተዛዘን
አንዱ ላንዱ ማሰብ ባገሬ ሲመጣ።

   ቅኝት፡- በታደለ ገድሌ ጸጋየ (ዶ/ ር)
የመጽሐፉ ርዕስ፡- አሰብ፤ ቀይ ባሕርና ወደባችን በዚያን ጊዜ
ደራሲ፡- ዮሐንስ ተፈራ
የአራተኛ ዘመነ ኅትመት፡- 2012 ዓ.ም
መካነ ኅትመት፡- ኦስሎ ኖርዌይ
የገጽ ብዛት፡- 418
የመጽሐፉ ዋጋ፡- 200 ብር


             መጽሐፉ ጥሩ የቋንቋና የቃላት ፍሰት አለው::  የምስጋናና የመግቢያ ትንታኔን ሳይጨምር   18 ምዕራፎችና 418 ገጾች ያሉት ነው፡፡ በምዕራፍ አንድ፡- ከቀይ ባሕር ዳርቻ ላይ ስለምትገኘው የአሰብ ወደብ ገጽታ፣ ስለ አሰብ ባላባቶች፣ ስለ አፋር ሕዝብ፣ ስለ አሁኑ የኢትዮጵያ አፋሮች የክልል ሁኔታ፣ ስለ አፋሮች ጥንተ ታሪክ፣ ስለ አፋሮችና ኢትዮጵያዊነታቸው፣ ደንከል፣ አዳልና አፋር ስለ ሚባሉት ስያሜዎች፣ ስለ አፋሮች የባህል መድኃኒት፣ የባሕር ንግድ በአፋር እንዴት እንደነበር፣ ስለ አልዩ አምባ ምንነት፣ ስለ አፋሮች ብሔር ዘለል ጋብቻ፣ …ይነግረናል፡፡ በሀብትና በሥልጣን ምክንያት በአፋሮች መኻል ልዩነት እንደሌለም ደራሲው ዮሐንስ ያወሳናል፡፡ ግመል ለአፋሮች የበረሃ ጓደኛቸውና መርከባቸው እንደሆነም ያስታውሰናል፡፡ በምዕራፍ ሁለት አሰብ በፌዴሬሽን፤ በአውራጃና በራስ ገዝ አስተዳደር እንዴት ትተዳደር እንደነበር፤ በምዕራፍ አምስትና ስድስት፡- ደራሲው እንዴት ለመጀመሪያና ሁለተኛ ጊዜ ወደ አሰብ እንደሄደ፤ ስለ ሶቪየት ሩሲያ ካምፕ፤ በምዕራፍ ሰባት ስለ አሰብ ከተማ ማኅበራዊ ኑሮ፤ ምዕራፍ ስምንት፡- አሰብ የባሕር በርና ወደብ ሆና ለኢትዮጵያ እንዴት ታገለግል እንደነበር ያስገነዝበናል፡፡
በተጨማሪ በምዕራፍ ዘጠኝ፡- ስለ ሐሌብና ስለ ጢኦ ወደብ፤ በምዕራፍ ዐሥርና አሥራ አንድ፡- ስለ አሰብና የደርግ ፖለቲካ እንዲሁም ስለ መጨረሻው የመፈናቀል ሳምንት፤ በምዕራፍ አሥራ ሁለት፡- ስለ ምጽዋ ኮከብ መርከብ፤ በምዕራፍ አሥራ ሦስት፡- በባሕሩና በወደቡ ላይ ስለተሰማሩ ዋና ዋና ድርጅቶችና መሥሪያ ቤቶች ደራሲው ይነግረናል፡፡ በምዕራፍ አሥራ ዐራት ለዐፋር ሕዝብ የወንጌል ስርጭት እንዴት እንደ ነበር፤ በምዕራፍ አሥራ አምስት፡- ስለ ኢትዮጵያና ኤርትራ አንድነትና ልዩነት፤ የግል ሐሳቡን ሲያቀብለን በተቀሩት ምዕራፎቹ የኤርትራ ተወላጆች በኢትዮጵያ ላይ ስላላቸው አስተሳሰብና በእኛ በኩል መስተካከል ስላለባቸው ስሕተቶችና ስለቀድሞው የአሰብ ነዋሪዎች ማኅበር ይተርክልናል፡፡
የመጽሐፉ አጠቃላይ ጭብጥ  አሰብ  ወደ ዛሬይቱ ኤርትራ ከመጠቃለሏ በፊት የኢትዮጵያ በነበረችበት ጊዜ የኢትዮጵያ መንግሥትና ሕዝብ ለወደቡና ለከተማው እድገት ስላደረጉት አስተዋጽኦና አዘጋጁ በወቅቱ የአሰብ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ግንባታ ውስጥ ስለነበረው ተሳትፎና የወጣትነት ዘመኑን ከሚወደውና ከሚያከብረው የአፋርና የኤርትራ  ማኅበረሰብ ጋር እንዴት እንዳሳለፈ፤ የወደቡ ሥራ አስኪያጆች ጥረት ምን ይመስል እንደነበር ማለፊያ በሆነ አተራረክ ያስቃኘናል፡፡
አቶ ዮሐንስ  የአሰብ ወደብ ሠራተኛ ከነበረበት ከመስከረም ወር 1969 ዓ.ም ጀምሮ በሻዕቢያና በሕወሐት የተባበረ ክንድ አሰብ እስከ ተደመሰሰችበትና እስከ ተፈናቀለበት ግንቦት 1983 ድረስ በዐይኑ ስላየው፤ በጆሮውም ስለሰማውና ልዩ ልዩ የታሪክ መጻሕፍትንና ሰነዶችን አንብቦ ከተረዳው ጭብጥ በመነሣት፣ አሰብ እንዳስፈላጊ ከተማና ወደብ ከመታወቋ በፊት ጥቂት የኢትዮጵያ የአንካላ ጎሳ አፋሮች የሚኖሩባት የበረሀ መንደር እንደነበረች፤ ከ1889 ወዲህ ደግሞ ሐሰን ኢብራሂም የተባለ ያካባቢው ገዥ፣ ከኢጣሊያው ቄስ ጁሴፔ ሳፔቶ ጋር  ባደረገው ስምምነት ሩባቲኖ ለተባለ የኢጣሊያ መርከብ ኩባንያ በ8100 ማሪያ ትሬዛ ገንዘብ አሰብን እንዴት እንደሸጣት፣ ከዚህ ጊዜ ጀምሮ አሰብ ለባብኤል መንደብና ለዐረቢያ ካላት ወሰንተኛነት የተነሣ ጠቃሚ ወደብ እየሆነች ስለመምጣቷ ያስረዳናል፡፡
ዶክተር ያዕቆብ ወልደ ማርያምም ቀደም ሲል “አሰብ የማነች»? በሚል ጽሑፍ ይሄን ጉዳይ ያስነበቡን ሲሆን ደራሲው ግን ሌሎች ምንጮችን በዋቢነት ሲጠቅስ፣ ከጉዳዩ ጋር ቀጥታ ግንኙነት ያለውን ይህን መጽሐፍ በምንጭነት ለምን እንዳልተጠቀመበት ግልጽ አይደለም፡፡ ስለ አሰብ ተጽፈው የምናገኛቸው መጻሕፍት ብዙዎች ሲሆኑ ሁሉንም በተቻለው መጠን አሟጦ ቢጠቀምባቸው ብዙ መረጃዎችን ያጋራን ነበር፡፡ ይህም ሆኖ መጽሐፉ ለሦስተኛ ጊዜ መታተሙ በአንባብያን ዘንድ ተፈላጊ መሆኑንና በታሪክ መረጃነቱ ጠቃሚ ሰነድ እንደሆነ ያመለክታል፡፡ መሬቱን ገለባ ያድርግላቸውና የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ መለስ ዜናዊ፤ የአሰብ ወደብ ለኢትዮጵያ እንደማይጠቅም በማውሳት «ግመሎቻቸውን (የኤርትራ ሰዎች ለማለት ነው) ውኃ ያጠጡበት፤ አንፈልገውም» ብለው ፌዘኛ ንግግር በተናገሩ ጊዜ መሰሎቻቸው ሲሥቁ፣ በርካታ ብዕረኞች አሰብን አስመልክቶ ጠንካራ የተቃውሞ ጽሑፎችን በግል ጋዜጦችና መጽሔቶች ላይ ያወጡ ነበር፡፡ ምክንያቱም የአሰብ ወደብ ከግመል መጠጫነት ባለፈ በዓለም አቀፍ ወደብነቱ ለኢትዮጵያና ለመላው ዓለም ጭምር የኢኮኖሚና የፖለቲካ ጠቀሜታ ስላለው ነው፡፡ የዚህ ጽሑፍ አቅራቢም  «ትንቅንቅ» በተሰኘ የሥነ ግጥም መድበሉ (1993፤265) አሰብ በኢትዮጵያ መንግሥት የፖለቲካ  ውሳኔና ፊርማ በሔደች ጊዜ ቅሬታውን፡-
«አይኖርም ነበረ አስችሎት አሉላ፤
ያሳደጋት አሰብ ከእጁ ተነጥላ፡፡
በጉልበት ተነጥቃ ያሳደጋት ልጁ፤
አይኖርም ነበረ አሉላ በደጁ፡፡
ከደጋማው ሀገር ማኽዳና ጉሎ፤
የወደብ ግርግር ባለበት ቃተሎ፤
አይፈርምም ነበር አሰብ ትሒድ ብሎ»… በሚል ግጥም ማሳተሙ  ይታወሳል፡፡
በዘመኑም ስለ አሰብም ሆነ ስለ ኤርትራ የሚፅፍም ሆነ የሚናገር ትምክህተኛ፣ የለየለት ጦረኛ፣ ነፍጠኛ፣ ጽልመተኛ፣ ያለፈውን ሥርዓት ናፋቂ፣ ደርግ -ኢሠፓ በሚል በኢሕአዴግ ካድሬዎች የስድብ ውርጅብኝ ይወርድበት ነበር፡፡ አቶ ዮሐንስ ግን ስለ አሰብ  የጻፈው የኢትዮጵያና የኤርትራ ሕዝብ ተለያይቶ መቅረትን አይፈልግምና በአቶ ኢሳይያስ አፈወርቂና በዶክተር ዐቢይ አህመድ መልካም ፈቃድ አሥመራና አዲስ አበባ ላይ ፍቅር ተርፎ በፈሰሰበት ሰዓት ላይ በመሆኑ ይመሰገንበታል እንጂ አይወቀስበትም፡፡ አቶ ዮሐንስ በትጋቱ በአዘጋጀው መጽሐፍ የሚያሳየን ስለ አፋር ሕዝብ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ሕይወቱ፣ ስለተከበረው የባህል ዕሴቱ፣ ስለ ኢትዮጵያዊነቱና ደግነቱ፣ ስለ ቋንቋው፣ ስለ ጋብቻው፣ ስለ ግመሉ፣ ስለ መረጃ ልውውጡ፣ …በአሰብ ከተማ በኢትዮጵያ መንግሥት ተሠርተው ስለነበሩት ዘመናውያን የወደብ ሕንጻዎች፣ ሆስፒታሎች፣ ትምህርት ቤቶች፣ መኖሪያ ቤቶችና አፓርትማዎች፣ በአማንያን ሀብትና ንብረት ስለተገነቡት አብያተ ክርስቲያናት፣ ቤተመስጊዶች፣ ስለ ልዩ ልዩ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች፣ በከተማዋ ውስጥ ይኖሩ ስለነበሩት 40 ሺህ ያህል ዜጎች፣ በከተማዋ ውስጥ ይኖሩ ስለነበሩ ታላላቅ ሰዎችና የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች፣ ስለ ጓደኞቹ፣ ስለ ግዙፉ ነዳጅ ማጣሪያ… ነው፡፡
ወደቡ በጂኦግራፊያዊ አቀማመጡና ታሪካዊ ሀብትነቱ  የኢትዮጵያ  ቢሆንም አቶ ዮሐንስ ይገባናል የሚል  አቋም አላንጸባረቀም:: በመሠረቱማ የዛሬን አያድርገውና  እንደነ ዓጼ ዐምደ ጽዮን፤ ዓጼ ዘርአ ያዕቆብ፤ እንደነ ዓጼ ወናግ ሰገድ (ልብነ ድንግል)፤ እንደነ ዓፄ ሠርፀ ድንግል፣ እንደነ ዓጼ አድያም ሰገድ ኢያሱ፣ እንደነ ዓጼ ቴዎድሮስ፣ ዓፄ ዮሐንስ… የመሳሰሉ ነገሥታት ከጠረፍ እስከ ጠረፍ እየዘመቱና ከውጭ ወራሪዎች ማለት ከቱርክና ከመሐዲስቶች፣ ከግብጾች፣ ከጣሊያኖች ጋር እየተዋጉ የሀገሪቱን አንድነት አስጠብቀውና እንደነ አዶሊስ፣ ዘይላ፣ ምጽዋ፣ አሰብ፣ ጂቡቲ፣ በርበራና ሐርጌሳ የመሳሰሉ ወደቦቻቸውን አስከብረው ለትውልዱ ቢያስተላልፉም እንደ እንግሊዝ፣ ፈረንሳይና ኢጣሊያ የመሳሰሉ ተኩላዎች በኢትዮጵያውያን ላይ በፈጠሩት የልዩነት መንፈስ ያሁኑ የተፈጥሮ ወደቦቻችንን እንድናጣና ኢትዮጵያን ጨምሮ በኢኮኖሚ የደከሙ ትናንሽ መንግሥታት (ሶማሊያ፣ ጂቡቲ፣ ኤርትራ) እንዲፈጠሩ ተጽዕኖ ፈጥረውብናል፡፡ እናም ቀደም ሲል በመንግሥትነት የማይታወቁትና የኢትዮጵያ አካል የነበሩት ሶማሊያ፣ ጂቡቲና ኤርትራ ሥጋቸው ሳስቶ፣ አጠገባቸው በሚገኝ በውኃ ሀብት ተማምነውና በወደቦቹ በበለጠ መጠቀም ያለብን እኛ ነን ብለው ከኢትዮጵያውያን እህት ወንድሞቻቸው በመለየት የራሳቸውን መንገድ መርጠዋል:: ግን ኢትዮጵያ በመንግሥት አወቃቀሯና በኢኮኖሚ አደረጃጀቷ ልዕለ ኃያል ብትሆን ኖሮ፣  እንኳን የገዛ ልጆቿ ኤርትራ፣ ጂቡቲና ሶማሊያ  ይቅሩና ጐረቤቶቿ ሱዳን፣ ኬንያ፣ ዑጋንዳና ግብጽ አብረንሽ ተዋሕደንሽ እንኑር፣ አብረን እንብላ፣ አብረን እንጠጣ፣ በኅብረት እንደግ ይሏት ነበር፡፡
ስለዚህ በአቶ ዮሐንስ ላይ እንደደረሰው ሰው ከኖረበት፣ ካደገበት፣ እትብቱ ከተቀበረበትና ከሚወደው ቀበሌ በድንገት ውጣ ተብሎ ሲፈናቀል የሚሰማው ስሜት ዘለዓለማዊ እንጂ  በቶሎ ሊረሳ የሚችል ወቅታዊ ጉዳይ አይሆንም፡፡ ዛሬም ቢሆን በመኻል ኢትዮጵያና በሀገሪቱ ጫፍ የሚገኙ የአንዳንድ ክልል ፖለቲከኞችና አክቲቪስቶች የእኛ ክልል በነዳጅ፣ በወርቅ በአልማዝና በተፈጥሮ ሀብት ክምችት የበለጸገ ነውና መጤዎች ውጡልን፣ ከኢትዮጵያ እንገነጠላለን፣ እንደ ወፍ በርረን እንሄዳለን፤ በኢትዮጵያም ውስጥ ስንበደል በብሔራዊ ጭቆና ስንረገጥ ኖረናልና ነፃ መውጣት አለብን እያሉ የሚያስፈራሩት፣ የሚያሟርቱትና ሕዝቡንም የሚያሰቃዩት ኢትዮጵያ በፌዴራሊዝም ሰበብ የኢኮኖሚና የፖለቲካ አቅሟ፤ የደኅንነትና የአንድነት ጉልበቷ የላላ ስለመሰላቸው ነው፡፡     
ድምጻዊው የክብር ዶክተር ጥላሁን ገሠሠ፡-
«ዑዑታ አያስከፋም ሲለዩ ተዋድዶ፤
ከዚህ የበለጠ ከየት ይምጣ መርዶ»
ብሎ እንዳቀነቀነው… በአሁኑ ሰዓት በኖርዌይ ኦስሎ ከተማ የሚኖረው አቶ ዮሐንስ፤ የመንግሥት ሠራተኛ ሆኖ ከኖረባት ከአሰብ ተፈናቅሎና በየመን በኩል  ወደ ሰው አገር ተሰድዶ ለ27 ዓመታት ያህል ቢኖርም፣ የልጅነት ጊዜውን ያሳለፈባት አሰብ በፍጹም ልትረሳው ስላልቻለች የትዝታውን ቅባት ያፈሰሰበትን መጽሐፍ ጽፎ አሰብን እነሆ በረከት ብሎናል:: በደራሲ ዮሐንስ ብዕር በተለይ ከቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴና ከደርግ ዘመነ መንግሥት ወዲህ አሰብ በአምስት ወረዳዎች ተከፋፍላና ራስገዝ ሆና ከመንደርነት ወደ ዘመናዊ ከተማነት እንዴት እንደተለወጠችና እንዳደገች፣ የወደቡና የሠራተኛው ታሪክ፣ የሥራ ኃላፊዎች ትጋት፣ ስለንግድ መርከቦች ማለት ስለ ባልደርዚያ፣ ስለ ግርማዊነታቸው የጦር መርከብ፣ ስለምጽዋ ኮከብ መርከብ፣ ስለ ንጋት፣ ስለ ንግሥተ ሳባ፣ ስለ ላሊበላ፣ ስለ ጣና ሐይቅ፣ ስለ አብዮትና ስለ ነጻነት የኢትዮጵያ መርከቦች፣ በከተማዋ ይኖሩ ስለነበሩ ታላላቅ ሰዎች፣ ንጉሠ ነገሥቱ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴና ሊቀ መንበር መንግሥቱ ኃይለ ማርያም የአሰብ ከተማን በየዘመናቸው ሲጎበኙ የነበረው ፌስታ ምን ይመስል እንደነበር  በፎቶግራፍ ጭምር በተጠናከረ ማስረጃና አይረሴነት ባለው አተራረኩ ያስቃኘናል፡፡ በአጠቃላይ መጽሐፉ በታሪክ ሰነድነት ጭምር የሚፈለግና በምንጭነትም የሚጠቀስ ሲሆን ቀሪውን ይዘት ከመጽሐፉ ማግኘት ይቻላል፡፡

Saturday, 04 April 2020 12:03

ደራሽ

እየጮህኩ ነበር የነቃሁት፡፡ “ሃሎ ሃሎ!..” ጩኸቷ ነቅቼ እንኳን ይሰማኛል፤ “ለምንድን ነው ለእኔ ያልደወልሽልኝ? ወንድሜን አፍነሽ ልትገይው ነው?” አባባሏ ከነቃሁ በኋላም እንኳን ይሰማኛል፡፡ ቁጣዋ የሚያስበረግግ ነው፡፡ “ለምን? ለምን….?” የመረረ ጥያቄዋ ያስጨንቃል፡፡ እንዴት ግን? ቢቸግረኝ እራሴን ጠየቅሁ፡፡
“የፈጣሪ ያለህ! ደወልኩላት እንዴ?” በድንጋጤ ወንድሜን አሰብኩ፡፡ አድርጌው ከሆነ ይገለኛል፡፡ ቆይ ለማን ለማን ነበር የደወልኩት? ማሰብ ጀመርኩ፡፡ የመጀመሪያው የሱው አለቃ ነበሩ፣ የጋራዡ ባለቤት፡፡
“ተይ እንጂ! እንደሱ ተባለ ደግሞ? እንዴት ያሳዝናል?... ም…ን መጥፎ ቀን ላይ ሆነብን እኮ!... በአሁኑ ሰዓት… ምን ሥራ አለ ብለሽ ነው?.. በዚህ ላይ ግብሩ ምንጥሱ እያሉ… አይ አይ! እኔስ ምንም ገንዘብ የለኝም…! በይ እስቲ አግዚአብሔር ይርዳሽ! እሱንም ይማርህ…” እኔው በደወልኩት ሊጠይቁት ሲሞክሩ ዘጋሁት፡፡ አናደውኛል፡፡ በሳቸው ተስፋ ጥዬ ነበር፤ ይወዱትና ያደንቁት እንደነበር አውቃለሁ፡፡ እሱም በሙሉ ጉልበቱ አገልግሏቸዋል፡፡ ቀጣዩ የራሴ አለቃ ናቸው፡፡ የሱፐር ማርኬቱ ባለቤት፡፡ ከባድ ቢሆንም ከእነሱ የተሻለ ሰው አናውቅም፡፡
“አለሽ እንዴ አንቺ?! ደህና ነሽ፣ ወንድምሽ አልተሻለውም?” በመጀመሪያ ፈቃድ ላስጨምር ስለመሰላቸው ዘና ባለ ድምጽ ነበር የተናገሩት፡፡ ምን እንደተፈጠረና ወደፊት ተሰርቶ የሚከፈል ብር እያፈላለግሁ እንደሆነ ሲያውቁ ግን፣ ድምፃቸውን በአንዴ ለወጡት፡፡ ድሮም ዝም ብዬ ነው! የት ያውቁኝና! በራሴ እየተበሳጨሁ ተሰናብቼ ስልኩን ዘጋሁ፡፡
“ያ ማዶ መንደር እንካ በእንካ ነው
 ጤፌን አውጥቼ ብሰልቅ ምነው” አለች ሴትየዋ፡፡
“…አሄሄ… ‘እናት ባዳ ሆነች’ አሉ! አሁን አንቺም እንደማያውቅ? እኔ እራሴ ስንት ችግር ላይ እንደከረምኩ.. በዚህ ላይ ገበያው ራሱ እንደ ዓይን ጠፍቷል፡፡ ከየት ይመጣል?.....” ብዙ ተስፋ የጣልንበት የናጠጠ ነጋዴ የሚባለው አጎታችን እንኳን እንዲህ ነበር ያሰናበተኝ፡፡ ወደ እህቴ ስደውል ግን በፍፁም ትዝ አይለኝም፡፡ ታዲያ እንዴት ድምጿን? ግራ እየገባኝ ስልኬን መፈለግ ጀመርኩ፡፡ አልጋው ላይ ተደፍቼ ነበር የተኛሁት፡፡ ስልኬን ከማግኘቴ በፊት ግን የቴዲ አስተኛኘት አስበርግጎ አስነሳኝ:: ሙሉ ለሙሉ በጀርባው ተዘርግቶ ነበር፡፡ በቆምኩበት ሰውነቴ የሟሟ መሰለኝ፡፡
“እንዴ ምንድነው? ቴድዬ! ቴዲ!” በድንጋጤ ጮህኩበት፡፡ እንዲህ ሲተኛ አልወድም፡፡ እንኳን እሱ በስጋት ላይ ያለው ጤነኛም ያስፈራኛል፡፡
“አ አንቺ፣ ደ--ደህና ነኝ! ት--ትንሽ ጎኔን ላሳርፈው ብዬ ነው? ተኝ ስልሽ እኮ እምቢ አልሽኝ፡፡” ድክም ባለ ድምጽ እየተናገረ፣ እግሩ ላይ የወደቀ ስልኬን በዓይኑ ሊየሳየኝ ሞከረ፡፡
“አይሆንም! አይሆንም! እባክህ እንደሱ አትተኛ! እንዳይጎረብጥህ አንሶላውን እደርብልሃለሁ” ተንደርድሬ ሻንጣ ከፈትኩና አንሶላ አውጥቼ ተመለስኩ፡፡
“ኡፍ! ኡፍ! ምን አይነቷ ልጅ ነሽ! አንሶላ አይደለም ችግሩ አንቺ! ብዙ ስተኛበት ጎኔን እያመመኝ ነው” እየተማረረ ተገላበጠ:: በዚህ ሁኔታ አይቼው ሰላም ልሆን አልችልም:: ይህ ደግሞ የእሱን ችግር እንዳልረዳው ያግደኛል፡፡
የእሱን ንጭንጭ ችላ ብዬ ስልኬን አንስቼ አየሁት፡፡ የእህቴን ቁጥር አልደወልኩም:: እና እንዴት ሰማኋት? በአግራሞት ዙሪያዬን ቃኘሁ፡፡ የተለየ ነገር አልነበረም:: ቢሆንም አጋጣሚው ሰዓቱ መርፈዱን ነግሮኛል፡፡ የጠዋቷ ፀሃይ ፍንትው ብላ በመስኮት ገብታለች፡፡ ለማንኛውም አሁን ቀሪ ሙከራዬን ማድረግ አለብኝ፡፡ ስልክ የመዘገብኩባቸውን ወረቀቶች ስብስቤ ይዤ ተነሳሁ፡፡ ከመኝታ ቤት ከመውጣቴ በፊት ግን የወንድሜን ሁኔታ ማረጋገጥ ይኖርብኛል፡፡ ልብሱን የማስተካክል መስዬ ቀርቤ አየሁት፡፡ ዓይኑን ገልጦ በግድ ፈገግ አለ፡፡ እሱም ለምን በየደቂቃው ከአጠገቡ እንደምሽከረከር ያውቅብኛል፡፡ ለዚህ ነው የማይሰማውን ደህንነት ሊያሳየኝ የሚጥረው፡፡
“እኔ እምልህ! ለእህት ተብያችን ልደውልላት እንዴ?” አልኩት፤ድምጼን አለስልሼ፡፡ በህልሜ የተናገረችው ነገር ከአዕምሮዬ አልወጣ ብሎኛል፡፡ በድንጋጤ አትኩሮ አስተዋለኝና፤
“ለማን? ለመንጠቆ!?” አለኝ፤ ያለ የሌለ ሃይሉን አጠራቅሞ እየጮኸ፡፡ ከልጅነቷ ጀምሮ ገንዘብ አያያዟ ለየት ያለ ስለነበር ‘መንጠቆ’ ቤተሰቡ ያወጣላት ቅጽል ስሟ ነው፡፡ ድሮ ካየነው የቴሌቪዥን ድራማ ላይ የተወሰደ የገፀ ባህሪ ስም ነበር፡፡ ከህመሙ ላይ ብስጭት የጨመርኩበት ስለመሰለኝ ደነገጥኩ፡፡ ቢሆንም መመለስ ነበረብኝ፡፡
“እና ሌላ እህት አለን እንዴ?” አልኩት፤ ልስልስ ብዬ፡፡
“እሷን እንደ እህት መቁጠር የጀመርሽው ከመቼ ወዲህ ነው? ወይስ ሰልችተሽኛል? እዚህ አስተኝተሽ ለምን ገንዘብ ታባክኛለሽ? ወስደሽ አታስቀብሪኝና አትገላለይም? እንድ…” ትንፋሽ አጥሮት አቋረጠ፡፡ ይሄም ለእሷ ያሰባሰበው አቅም ነው፡፡ ጥላቻው የሌለውን አቅም ይፈጥርለታል፡፡
ይህን ምግባሯን የሰሩት አባቴና ጓደኛው ይመስሉኛል፡፡ ከአባባ ጋር ተንጠልጥላ መውጣት ትወዳለች፡፡ እሱም ገንዘብ አያያዙ እንደሷው ነው፡፡ ዕቅዱ በእኔና ብሩኬ ላይ ስላልሰራለት እሷን ከጅምሩ ኮትኩቷታል፡፡ ምን ያህል ገንዘብ ለምን እንደሚያስፈልጋት ማቀድና መቆጠብ  የጀመረችው ገና በልጅነቷ ነው፡፡ ለእሷ ብቻ የገንዘብ ሳጥን ተገዝቶላት የሚሰጣትን የኪስ ገንዘብ እየቀነሰች ታጠራቅም ነበር፡፡ አስራ ስምንት ዓመት ሲሞላት እናቴ በስሟ የባንክ ቡክ ከፈተችላት፡፡ እሷና ቁጠባ ቁርኝታቸው እንዲህ ነው፡፡
እኔና ቴዲ ደግሞ በሁሉም ነገር ከእሷ ተቃራኒዎች ነን፡፡ ይህ ተቃርኖ በጣም የከረረው ግን ከወላጆቻችን ሞት በኋላ ነበር፡፡ እናታችን ስትሞት በሁለታችን አምርራ አዘነች፡፡ በእናንተ ጥፋት ነው እናቴ ሳትታከም የሞተችው ባይ ናት፡፡ የአባታችን  በአደጋ መሞት፣ እናታችንን በሽተኛ አድርጓት ቆይቶ ነበር፡፡ ሃዘን ስላደከማት መተዳደሪያችን የሆነውን ሱፐር ማርኬት ለቴዲ አስረከበችው፡፡ አስራ ሁለተኛን ያለ ውጤት ጨርሶ አሸሸ ገዳሜ ላይ ነበር:: አጋጣሚውን ተጠቅሞ ጨፈረበት፤ ተዝናናበት! እኔ ግን ብዙውን ስለተጋራሁት እንደ ሳባ አላከረርኩም፡፡ ቢሆንም ብስጭቷ ገብቶኛል፡፡ አምላክ የወሰነውን ቀን መለወጥ ባይቻልም፣ እናታችን ጥሩ ህክምና ብታገኝ… ቀለቧን እንኳ ያጠራቀመቻትን እያወጣች ታማርጣት የነበረችው እሷው ነበረች፡፡
“ምን እያልክ ነው! አብደሃል እንዴ? እሷስ ብትሆን ይህን ያህል አውሬ ናት? ወንድሟን አውጥታችሁ ከእነ ነፍሱ ቅበሩ የምትል?” ሰውነቴ እየተንዘፈዘፈ ጮህኩ፡፡ ታናሻችን ናት፡፡ ገንዘብን በአግባቡ መጠቀም የሚል እሳቤዋ ካላስወቀሳት በስተቀር፣ ሌላ ክፋቷን አላስታውስም፡፡
“እና ሰው ስለሆነች ነው ከእናታችን ቤት አውጥታ የጣለችን?” እንደገና በጩኸት ተናገረ፡፡ መናደዱ እየጨመረ መምጣቱ ስላሳሰበኝ ዝም አልኩት፡፡ የወላጆቻችን ቤት በእሷ ይፋ ጥያቄ ይሸጥ እንጂ ሃሳቡን ያመጣው እሱ ነበር፡፡
“ለእናንተ መተዳደሪያ ታክሲ ገዝቼላችኋለሁ፤ በተረፈው ውጭ ልሂድና እናንተንም እወስዳችኋለሁ!” ሲል ለእኔ አማክሮኝ ነበር፡፡ እሷ እንዴት እንደሰማች ግን አላውቅም፡፡ በወቅቱ ገና የአስራ ሁለተኛ ክፍል ተማሪ ነበረች፡፡ ወደ ት/ቤትና ወደ መኝታ ክፍሏ ስትወጣና ስትገባ ከማየት በስተቀር እናታችን ከሞተች ወዲህ አናግራን አታውቅም፡፡ ሁኔታችን አስፈርቷት ይሁን፣ ነገሩን ደርሳበት አላውቅም፡፡ ብቻ ቤቱ ተሸጦ ድርሻዬ ካልተሰጠኝ ብላ ከሰሰች፡፡ ከዛ ውሳኔ በኋላ ነበር ከዘመድ መዝገብ ላይ የሰረዝናት፡፡ ከአመታት በኋላ ቤቱን መልሳ እንደገዛችው ብንሰማም እግራችን ወደዛ አልረገጠም፡፡ ዛሬ ግን ድምጿን በህልሜ ሰማኋት፡፡ ከሃያ ምናምን ዓመት በኋላ፡፡ እርግጥ ነው የመመረቋንም ሆነ፣ ጥሩ ሥራ የመያዟን እንዲሁም ጎን ለጎን የከፈተችውን ንግድ  ጭምር ሰምተናል፡፡
“እሽ ተወው በቃ! አንተ ካልፈለግህ አልደውልላትም” እንደ ህፃን እያባበልኩ ልብሱን አስተካክዬለት ስወጣ፣
“መደወል ሳይሆን አታስቢው! እሷን ልጅ ሳላይ ነው መሞት የምፈልገው፡፡ ይልቅ ለቀሩት ወገኖቻችንና ሞክሪ፡፡ እየተቆጣ ተናግሮ ሽፍን ብሎ ተኛ፡፡ እንዲህ ሲሆን ባዶነት ነው የሚሰማኝ፡፡ እሱን ካጣሁ እውነትም የባዶ ባዶ ነኝ፡፡ ቢቸግረኝ ወደ አልጋዬ ተመልሼ እንዲቀናኝ መፀለይ ጀመርኩ፡፡ ያቋረጠኝ የስልኬ ጩኸት ነበር:: አንዱ ቆጭቶት ሊረዳኝ የደወለ መስሎኝ በርግጌ አየሁት፡፡ ለማመን የሚከብድ ነው:: እሷ ናት፣ በድንጋጤ እየተርበተበትኩ የሚጮኸውን ስልክ ይዤ ወደ ወንድሜ ክፍል ገባሁና፤
“ክርስቶስን! የእናቴን ቀን ይስጠኝ! እመነኝ! መድሃኒያለምን! እውነቴን ነው! እኔ አልደወልኩላትም! እየው እራሷ!..” መሃላዬን እየደረደርኩ የሚጮኸውን ስልክ አሳየሁት::  ጨነቀኝ! እንዲያ እያስጠነቀቀኝ ደወለች፤ ብሎ ካሰበ እያመመውም ቢሆን ወጥቶ ሊሄድ ይችላል፡፡
“አላምንሽም! እስቲ ድምጹን ጨምሪና አንሽው!” አለ በተራዬ የተናገረውን ማመን አቅቶኝ አፈጠጥኩበት፡፡ ዝጊው ይለኛል ብዬ ነበር የጠበቅሁት፡፡
“እኮ አንሽዋ! ምን አስፈራሽ! አልደወልኩም አላልሽም?” በቁጣ አፈጠጠብኝ፡፡
“ሃ ሃ ሃሎ!” አልኩ እየተንቀጠቀጥኩ:: ከሃያ ምናም አመት በኋላ የታናሽ እህቴ ድምፅ ወደ ጆሮዬ ገባ፡፡
“ሄሎ እንደምን አለሽ ታባ! ሳባ ነኝ!” ቴዲ በግድ ቀና ብሎ እያዳመጠ ነው፡፡ “ደ-- ደ-- ደህና ነኝ! ደህና ነሽ” አልኩ፤ለዚህም እንዳይከፋው እሱን እሱን እያየሁ፡፡ ለእሱ ብዬ እንጂ እኔ ከሳባ ቂም አልነበረኝም፡፡ የራሷን የህይወት ዘይቤ ነው የተከተለችው:: ይህ ደግሞ ሰው አድርጓታል፡፡
“ደህና ነኝ ታባ፤ በእናታችን አጥንት ይዤሻለሁ እንዳትዋሽኝ! አንድ ነገር ልጠይቅሽ ነው፡፡ ወንድም ጋሼ አለ?” አለች፤ እምባ እየተናነቃት፡፡
“አዎ! እንዴ ምን እያልሽ ነው! ምን ሆነሻል?” ሞቱን እሷ የምታመጣው ይመስል በድንጋጤ ጮህኩባት፡፡
“እና ለምንድን ነው ደጋግሜ በህልሜ እያየሁት ያለሁት! እባክሽ ስለፈጠረሽ የእውነትሽን ንገሪኝ! ይግባሽ እሽ ለእኔም እኮ የእናቴ ልጅ ነው?” ጩኸቷ ብቻ ሳይሆን ለቅሶዋ በገሃድ መሰማት ጀምረ፡፡
“አላውቅልህም ልነግራት ነው!” የስልኩን ድምጽ አፍኜ፣ እያለቀስኩ ወንድሜ ላይ ጮህኩበት፡፡ ለካስ እሱም እያለቀሰ ኖሯል:: ምንም ሳይናገር እየተንሰቀሰቀ ፊቱን ሸፈነ:: ያፈንኩትን ስልክ ለቅቄ፣ እያለቀሰች ላለችው እህቴ እያለቀስኩ ወንድሜ ጉበቱ ተበጣጥሳ ከማለቋ በፊት ካልተቀየረች በቅርቡ እንደሚሞት እንደተነገረን በጭካኔ አረዳኋት:: ጮሃ ስልኩን ስትጥለው ይሰማኛል:: ከዚያ በኋላ ያናገረኝ ሌላ ሰው ነበር፡፡ እሱም አድራሻችንን ብቻ ወስዶ ዘጋ፡፡ የት እንደምትሰራና እንደምትኖር አላውቅም፡፡ ቤታችንን ትግዛው እንጂ እንደማትኖርበት ሰምቻለሁ፡፡ አደራረሷ ግን ጎረቤት የነበረች አስመስሏታል፡፡
“ለምንድን ነው ያልደወልሽልኝ?” የመጀመሪያ ጥያቄዋ ነበር፡፡ በህልሜ የሰማሁትን ተመሳሳይ ጥያቄ እያሰብኩ ዝም ስላልኩ እሷ ቀጠለች፡፡
“እናንተ ገንዘብ ለምን እንደሚውል አታውቁም፤ እና እኔን ልትወቅሱ አትችሉም:: እናንተ የልግስና ትርጉም ስለተዛባባችሁ፣ እኔን ክፉ አድርጋችሁ መራቅ የለባችሁም፡፡ ቆይ ገንዘብ እቆጥባለሁ ማለት ለአንድ ወንድሜ አልደርስም ማለት ነው? የእናቴ እያንገበገበኝ ወንድሜን ሸፍነሽ ትገይው?....” ለቅሶዋ፣ ጩኸቷ ቀጥሏል፡፡ እኔ ግን የምናገርበት አፍ አላገኘሁም፡፡ በዝምታ የምታደርገውንም፣ የምትናገረውንም መቀበል ጀመርኩ፡፡ ለጊዜው ሃገር ውስጥ አለ ከሚባል ሆስፒታል ነው ያደረሰችው፡፡ ለሌላውም ግን አልቆየችም፡፡
ምኑን ከምን እንዳሳካችው አላውቅም:: ሁሉንም አስጨርሳ ወደ ውጭ የላከችን በቀናቶች ወስጥ ነበር፡፡ እድሜ ዘመኗን ካጠራቀመችው በላይ የሆነ ብር ከመ/ቤቷ ተበድራ እንደጨመረች ሰምቻለሁ፡፡ ቤቱን ግን ደግማ አልሸጠችውም፡፡
ለዶክተሮቹ ሳይቀር አስጊ የተባለለት ሕክምና እንኳን ቅንነቷን አይቶ ነው መሰለኝ በማይታመን ስኬት ተጠናቀቀ፡፡ ከጥቂት ሳምንታት በኋላ አገግሞ ወደ ሃገራችን ተመለስን፡፡
“እሽ አሁን እንዴት ነው የማያት? አውቃ የተወለደችውን እህቴን ለምን እንደኔ ብኩን አልሆነሽም ብዬ ደጋግሜ ጎድቻታለሁ? ከኋላችን ተወልዳ ገንዘብን እንዴት መጠቀም እንዳለብን ልታስተምረኝ በሞከረች፣ ደጋግሜ አሸማቀቅኳት፡፡ እኔ ሽጬ ልበትነው የነበረውን ቤት ቀድማ አውቃ ባተረፈች ብቻዋን ተሰቃይታ እንድታድግ ፈረድኩባት፡፡ እሽ አሁን እንዴት ብዬ ነው የማያት? ለምን እንድሞት አልተውሽኝም?...”
ሳባ ገንዘቧን፤ እኔ አካሌን ለግሼ ወንድማችንን ከሞት ማትረፍ ብንችልም፤ ከፀፀት ግን ማዳን አልቻልንም፡፡ በተለይ የተሳፈርንበት አውሮፕላን የአዲስ አበባን አየር መቅዘፍ ሲጀምር የእሱ ስቃይ ጨመረ:: እሷ ወዳና ፈቅዳ ያደረገችው በመሆኑ እንዳይፀፀት ብመክረውም ሊሰማኝ አልቻለም፡፡ በጥላቻ ርቋት የከረመውን ያህል በተቃራኒው አይኗን ለማየት ፈራ፡፡
እሷ ደግሞ ቅጣቱን ለማባስ የፈለገች ይመስል፣ ለበሽተኛ የሚያስፈልጉ ነገሮችን አሟልታ አየር ማረፍያ  እየጠበቀችን ነበር:: ቆሞ እየተራመደ ስታየው፣ እያለቀሰች መጥታ ተጠመጠመችበት፡፡
“እግዚአብሔር ደግ ነው፤ ሁለታችሁንም በሰላም አመጣልኝ፤ አንችም አስግተሽኝ ነበር:: አካልን ያህል ነገር ሰጥተሽ ስላተረፍሽው አመሰግናለሁ፡፡” እምባዋን እያፈሰሰች፣ እኔም ላይ መጥታ ተጠመጠመችብኝ፡፡



             በአዲስ አበባ በተለምዶ ባልደራስ ተብሎ የሚጠራው አካባቢ ወጣቶችና በጐ ፈቃደኞች በኮሮና ወረርሽኝ የ250ሺህ ብር ድጋፍ አሰባስበው ለየካ ክ/ከተማ ወረዳ 7 ጽ/ቤት አስረክበዋል፡፡ ከ30 በላይ የሚሆኑት የአካባቢው በጐ ፈቃደኛ ወጣቶች በራሳቸው ተነሳሽነት አርአያነት ያለው ተግባር ማከናወናቸውን ለአዲስ አድማስ ያስረዱት የወረዳ 7 ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ መገርሣ ገላና በዚህ ድጋፍ የተሰባሰበው ቁሳቁስ ምናልባት እንቅስቃሴ ቢገታ አቅም ለሌላቸው ድጋፍ የሚውል ነው ብለዋል፡፡
ወጣቶቹ በዚህ ድጋፍ ማህበረሰብ በአጠቃላይ ግምቱ 25ሺህ ብር የሆነ 50 ኩንታል መኮረኒና ፓስታ፣ ከ3 መቶ በላይ ንፅህና መጠበቂያ ሣሙና እና ሌሎች ቁሳቁሶች፣ ዘይት፣ ሩዝ መገኘቱን ዋና ስራ አስፈፃሚው አስታውቀዋል፡፡ የአካባቢው ወጣቶችና በጐ አድራጊዎች ድርጊት በእጅጉ የሚደነቅና ለሌሎች አካባቢዎችም አርአያነት ያለው መሆኑን አቶ መገርሣ ገላና አስገንዝበዋል፡፡


           ከዕለታት አንድ ቀን አንድ ባል ሚስቱ ድርስ እርጉዝ ሆና ሳለ፣ በየማታው ይጨቀጭቃት ነበር፡፡
ሚስት - አንተ ሰውዬ ለምን ቃልህን አታከብርም? ትላለች፡፡
ባል - የምን ቃል?
ሚስት - ጭራሽ የገባኸውንም ቃል ረስተኸዋል?
ባል - አልረሳሁትም፡፡
ሚስት - ታዲያ ምነው ዕቃውን አላመጣህም?
ባል - የምን ዕቃ?
ሚስት - ነጋ ጠባ ከሥራ ስትመጣ ምን ይታይሃል?
ባል - አንቺና እርግዝናሽ
ሚስት - እና እኔንና እርግዝናዬን የሚመለከት ምንም ትዝ አይልህም?
ባል - ይለኛል፡፡
ሚስት - ምን?
ባል - ልጅ፡፡
ሚስት - እና ስለ ልጁ ቃል አልገባህም?
ባል - ገብቻለሁ፡፡
ሚስት - እና የታል ዕቃው?
ባል - የምኑ ዕቃ?
ሚስት ትናደድና፤ አልጋው ነዋ!
ባል - ኦ! እሱንማ እንዴት እረሳዋለሁ?
ሚስት - ታዲያ ምን ሆነ?
ባል - የውልሽ የሆነው እንደዚህ ነው፡፡ ለአንድ ዐረብ፣ ለልጃችን ያን አልጋ እንዲሰራልን የአናጢነቱን፣ የእጁን ዋጋ፣ ገንዘብ ሰጠሁት፡፡
ሚስት - ገንዘቡን ይዞ ጠፋ እንዳትለኝ?
ባል - በጭራሽ፡፡ ያን ያህል ባለጌ አይደለም!
ሚስት - ከዛ ምን ሆነ እሺ?
ባል - ባየው አይሰራውም፡፡ ባየው አይሰራውም፡፡
ሚስት - ‹‹እና?››
ባል - ‹‹ብመላለስም አልሰራውም››፡፡
በዚህ ሁኔታ ሚስትየው በየማታው እንደወተወተችው ልጁ ተወለደ፡፡ ከዚያም ውሎ አድሮ፣
ልጁ አደገና ለአካለ መጠን ደርሶ አገባ፡፡
ሚስቱ አረገዘች!
ልጅ አባቱን፡--
‹‹አልጋ የት ላሰራ፣ አባዬ?›› ብሎ ጠየቀው፡፡
አባትየውም፤
‹‹የዛሬ ሃያ ዓመት የከፈልኩት አንድ ዐረብ አናጢ አለ፡፡ ሂድና ስሜን ጠቅሰህ ጠይቀው›› አለው፡፡
ልጅየውም  እንደተባለው ወደ ዐረቡ ሄዶ፤
‹‹አባቴ የዛሬ ሃያ ዓመት የከፈለበት አልጋ አንተ ዘንድ አለ፡፡ እሱን ልወስድ ነው የመጣሁት›› አለው፡፡ ዐረቡም በጣም በንዴት፤
‹‹እናንተ ሰዎች አታጣድፉኝ፡፡ እኔ ጥድፍ ጥድፍ ማለት አልወድም! ካልፈለጋችሁ ይሄው ገንዘቡ መውሰድ ትችላላችሁ!›› አለና ገንዘቡን ከኮሞዲኖው አወጣ!
ብዙ ባለሙያዎች ሥራን በሰዓቱ አይሰሩም፡፡ አለመስራታቸው ሳያንስ ጭራሽ መቅጣት ይዳዳቸዋል፡፡ ብዙ ባለሥራዎች ደግሞ ባለሙያዎቹን በአግባቡ አይቆጣጠሯቸውም፡፡ በማህል ሥራው ገደል ይገባል፡፡ ከላይ ያየነው ዐረብ በትክክል አልጋውን ሰርቶ ማስረከብ ሳይሆን በትክክል ገንዘቡን ኮመዲናው ውስጥ ቆልፎ ማስቀመጡን ስኬታማ አድርጎ ራሱን እንዲያይ እንደገፋፋው ተመልክተናል፡፡ በአገራችን ከመንግሥት ጀምሮ ታችኛው እርከን ላይ ያሉ ሰራተኞች ድረስ፣ ዋናውን ጉዳይ በሰዓቱ መፈፀምን እንደ መሰረታዊ ግዴታቸው አድርገው ደንገጥም አይሉለትም! ጭራሽ ዳተኝነታቸውን ለትውልድ ማስተላለፍ ይቃጣቸዋል፡፡ ምናልባትም በዚሁ ሁኔታ ለብዙ ዘመን መክረምን ይኩራሩበታል! ከዚህ ይሰውረን ማለት ነው!
የአንድ አገር አስተዳደራዊ ሥርዓት መረጋጋት መገለጫዎች ከሆኑት ነገሮች አንዱ ሕዝብ መንግሥት የሚለውን መስማቱና መተግበሩ ነው፡፡ ይህንንም አንዱ ማሳያ መንግሥትን ማመኑና መቀበሉ፣ የሚለውንም መስማቱ ነው፡፡ መንግሥት ማናቸውንም ዓይነት ሀይል ሳይጠቀም ከሕዝብ ጋር ግብብነት መፍጠሩ የሰላምና መረጋጋት መኖር ምልክት ነው፡፡ ሕዝብ መመሪያ አልቀበልም፣ የምታዘዘውን አልፈጽምም፣ አርግ የተባልኩትንም አላረግም የሚልበት ደረጃ ላይ ሲደርስ የሚጠቅመውን አዋጅም ሳይቀር ላለመስማት ጆሮ ዳባ ልበስ ይላል፡፡
‹‹አሁን የት ይገኛል ቢፈልጉ ዞሮ
መስማት ከማይፈልግ የባሰ ደንቆሮ›› በሚለው የደራሲ ከበደ ሚካኤል ማዕቀፍ ውስጥ እስከ መግባት ይደረሳል፡፡
 ያ ደግሞ ደግ አይደለም፡፡ የሰሞኑን የኮሮና ቫይረስ አደጋ ብናየው፣ ከመንግሥት የሚሰጠውን መመሪያ አልቀበልም ቢል፤ ቢተው ጎጂ እምቢታ በሆነ ነበር፡፡ ያ ሆኖ ቢሆን ኖሮ፣ የኮሮና ቫይረስ ስርጭት  ሰፍቶ ሕዝብ ባለቀ ነበር፡፡ ለመቆጣጠር ፈፅሞ የማይቻልበት ሁኔታ ውስጥም በተገባ ነበር፡፡ ሕዝብን የማንቃት፣ የማሳወቅ፣ የማደራጀት፣ የህክምና እርዳታ እንዲያገኝ የማድረግ ጥረትና ኃላፊነት የመንግሥት ነው፡፡ በእንዲህ ያለው የአደጋ ጊዜ አንድም ‹‹ከአያያዝ ይቀደዳል››ን፣ አንድም ‹‹ጨው ለራስህ ስትል ጣፍጥ››፣ የሚለውን ማገናዘብ ነው፡፡ በአሁኑ ሰዓት ጥንቃቄ የዕለት የሰርክ መመሪያ መሆን ያለበት ጊዜ ነው፡፡ ዛሬ መንግሥት የሚለውን ማዳመጥ ሀኪም የሚለንን ከማዳመጥ እኩል ነው፡፡ ዛሬ ራስን ማዳን አገርን ማዳን ነው፡፡ በየሚዲያው የሚሰጠውን ምክር መቀበልና መተግበር ሕይወትን የመታደግ ቅዱስ እርምጃ ነው! ተቋማትም ምክሩን ማሰራጨት ብቻ ሳይሆን በሚቻለው መንገድ ሁሉ የገንዘብ፣ የቁሳቁስ፣ የቦታ፣ የህክምና ዕቃዎች ድጋፍ በማድረግ፣ በሁሉም ረገድ የመረባረብ እገዛቸው እጅግ አስፈላጊ የሆነበት ወቅት ነው፡፡ ታዋቂው የመረዳዳት ባህላችን የሚፈለግበት ወሳኝ ጊዜ ነው፡፡ ያለ መጨባበጥ፣ ከቤት ያለ መውጣት፣ ከሥራ የመቅረት፣ የማህበራዊ መራራቅ ተግባርን ከልብና ከዕውቀት ሥራ ላይ ማዋል ይጠበቅብናል፡፡ በአንፃሩ ሁኔታዎችን ለመበዝበዣ የሚጠቀሙ ስግብግብ ነጋዴዎችን መዋጋት ተገቢ ነው! መንግሥት ብቻ ሳይሆን ሕዝብም ሊዋጋቸው ግድ ነው! በኃላፊነት የተመደቡና የተሰማሩ ሰዎች ሁኔታውን ለግል ጉዳይ ካዋሉት ‹‹ጡት አስጥል ብለው ቢልኩት ሲጠባ ተገኘ›› ነውና ያስጠይቃል፡፡ እንጠንቀቅ፡፡ ክፉ ጊዜን በጥንቃቄና በሰብዕና እንለፍ!  


    ኮሮና ከ1,040,000 በላይ ሰዎችን አጥቅቶ፣ ከ56,000 በላይ ገድሏል

                ማንም ከጉዳይ አልጻፈውም ነበር…
ቻይና “ውሃን በተባለችው ግዛቴ አንድ ያልተለመደ ጉንፋን ነገር ገጠመኝ” ብላ ስትናገር፣ አዲሱን አመት 2020 ሊቀበሉ የሰዓታት ዕድሜ የቀራቸው የተቀረው አለም ፈረንጆች በዋዜማ ሽር ጉድ ተጠምደው ነበር፡፡ አውሮፓና አሜሪካ በአዲስ አመት ፈንጠዝያ ያሳለፉት አንድ ሳምንት፣ ለቻይና የግራ መጋባትና የገጠማትን አንዳች እንቆቅልሽን ለመፍታት ደፋ ቀና የማለት ነበሩ፡፡
በአዲሱ አመት 11ኛው ቀን ላይ…
ቻይና ኮሮና የተሰኘው አዲስ ቫይረስ የ61 አመት የእድሜ ባለጸጋ ዜጋዋን ለሞት እንደዳረገባት ይፋ አደረገች፡፡ በነጋታው ደግሞ የአለም የጤና ድርጅት ቫይረሱ ወደ ታይላንድ መሻገሩን አረጋግጫለሁ አለ፡፡ ከሶስት ቀናት በኋላ፣ የጃፓን የጤና ሚኒስቴር ቻይና ደርሶ የመጣ አንድ ዜጋው ቫይረሱ እንዳለበት ማረጋጋጡን አስታወቀ፡፡ በቀጣዩ ቀን ቻይና ሁለተኛው ዜጋዋ በቫይረሱ ለሞት መዳረጉን አስታወቀች፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን፣ አለም ለቻይናም ከወደ ቻይና ለተነሳው አዲስ ነገርም ጆሮ አልሰጠም ነበር፡፡
ቀናት ሲፈራረቁ፣ ሳምንታት ሲቆጠሩ ጉዳዩ የተቀረው አለም እምብዛም ትኩረት ያልሰጠውና ከቁብ ያልቆጠረው የቻይና እና የቻይና ጉዳይ ብቻ ሆኖ ነበር የዘለቀው፡፡
የአዲሱ የፈረንጆች አመት 2020 የመጀመሪያው ወር ሊጠናቀቅ የሶስት ቀናት ዕድሜ ብቻ ሲቀረው፣ ቻይና ኮሮና የሚባለው አዲስ ቫይረስ 56 ዜጎቿን በሞት እንደነጠቃትና ከ2 ሺህ በላይ የሚሆኑትንም እንዳጠቃባት ይፋ አደረገች፡፡ በዚያው ዕለት አሜሪካ፣ ታይዋን፣ ታይላንድ እና ደቡብ ኮርያ ኮሮና ወደ ግዛታቸው መግባቱን አስታወቁ፡፡
በወሩ የመጨረሻ ዕለት…
ቻይና በቫይረሱ የተጠቁ ዜጎቿ ቁጥር ከ11 ሺህ 800 ማለፉንና 259 ሰዎችም ለሞት መዳረጋቸውን በጭንቀትና በድንጋጤ ውስጥ ሆና ለአለም ስትናገር፣ ህንድ፣ ፊሊፒንስ፣ ሩስያ፣ ስፔን፣ ስዊድንና እንግሊዝ በበኩላቸው አንድ አንድ ዜጎቻቸው በኮሮና ቫይረስ እንደተጠቁባቸው ሲያስታውቁ፤ የአለም የጤና ድርጅት በበኩሉ ኮሮና አለማቀፍ የጤና ችግር መሆኑን በይፋ አወጀ፡፡
ከቻይና ተነስቶ ወደ ሌሎች በርካታ አገራት መስፋፋቱን የቀጠለውና ከአውስትራሊያ እስከ ካናዳ፣ ከጀርመን እስከ ሲንጋፖር፣ ከተባበሩት አረብ ኤሜሬቶች እስከ ቬትናም መገስገሱን የቀጠለው ኮሮና፣ ቀስ በቀስ ግን አለም እንደወትሮው ጆሮውን የሚነፍገውና ችላ ብሎ የሚያልፈው ተራ የአንድ አገርና የአንድ ህዝብ ጉዳይ እንዳልሆነ ታወቀ፡፡
ወረርሽኙ ውቅያኖስ እየተሻገረ ወሰን ድንበር ሳያግደው አገራትን ሲያዳርስ፣ የሚያጠቃቸውና ለሞት የሚዳርጋቸው ሰዎች ቁጥርም እያደር ሲያሻቅብ፣ አለማችን ደንገጥ ብላ ቆም አለችና ትኩረቷን ሁሉ ለድፍን አንድ ወር ችላ ብላው የነበረው ኮሮና ላይ አደረገች፡፡
ኮሮና እንደ ሰደድ እሳት አለምን ከዳር እስከዳር ሊያዳርስ በፍጥነት መገስገሱን ተያያዘው፡፡ ድሃና ሃብታም ብሎ ሳይለይ፣ ዘርና ቀለም ሳይመርጥ የአገራትን በር ሳያንኳኳ ተሰውሮ መግባቱንና በርካቶችን አልጋ ላይ ማዋሉን፣ ብዙዎችን ወደ መቃብር ማውረዱን ገፋበት፡፡
አለም ከዳር እስከዳር ባጥለቀለቃት የጥፋት ማዕበል ክፉኛ ተመታች፡፡ መሽቶ በነጋ ቁጥር፣ የባሰ ጥፋትና የከፋ አደጋ እንጂ የመጽናናት ዕድል የሚሰጥ ይህ ነው የሚባል በጎ ነገር ሳይሰማ ከመቼውም የከፉ ጥቁር ወራት ተፈራረቁ፡፡
አለም ድንገት በተከሰተባት የጥፋት ማዕበል መናጧን፣ ሃያላን ሳይቀሩ በማይችሉት የመከራ ጎርፍ መብረክረካቸውን፣ እልፎች ከመጣው ጥፋት ለማምለጥ በሮቻቸውን ዘግተው ሲጨነቁ ውለው ማደራቸውን ቀጠሉ - መላው አለም ሊገታው አቅም ባጣለት የመከራ ዶፍ ክፉኛ ተፈተነ፡፡
መረጃዎች እንደሚጠቁሙት ኮሮና ቫይረስ እስከ አርብ ተሲያት ድረስ በአለም ዙሪያ በሚገኙ 204 አገራትና ግዛቶች ውስጥ ከ1,040,000 በላይ ሰዎችን ያጠቃ ሲሆን፣ ቫይረሱ ለህልፈተ ህይወት የዳረጋቸው ሰዎች ቁጥርም ከ56,000 ማለፉን ለማወቅ ተችሏል፡፡
በሳምንቱ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ዜጎቿ በቫይረሱ በተጠቁባትና ለሞት በተዳረጉባት አሜሪካ የተጠቂዎች ቁጥር አርብ ተሲያት ላይ ከ245,442 ማለፉ፣ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥር ደግሞ ከ6,098 በላይ መድረሱ የተዘገበ ሲሆን፣ አሜሪካ በአለማችን ከፍተኛ ቁጥር ያለው ሰው በቫይረሱ የተጠቃባት ቀዳሚዋ አገር መሆኗም ተነግሯል፡፡
ብዛት ያላቸው ሰዎች በቫይረሱ የተጠቃባቸው ተከታዮቹ ሁለት የአለማችን አገራት ከ117,710 በላይ ሰዎች የተጠቁባት ስፔን እና የተጠቂዎች ቁጥር ከ115,242 በላይ ያለፈባት ጣሊያን ሲሆኑ፣ ጀርመን በ85,063፣ ቻይና በ81,620፣ ፈረንሳይ በ59,105፣ ኢራን በ53,183፣ እንግሊዝ በ33,718፣ ስዊዘርላንድ በ19,145፣ ቱርክ በ18,135 ተጠቂዎች እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ ይዘዋል፡፡
ኮሮና ቫይረስ እስከ ትናንት ተሲያት 13,915 በላይ ሰዎችን የገደለባት ጣሊያን ከአለማችን አገራት መካከል ከፍተኛው ሞት የተመዘገበባት ቀዳሚዋ አገር ስትሆን፣ ስፔን በ10,935፣ አሜሪካ በ6,098፣ ፈረንሳይ በ5,387 እና ቻይና በ3,322 ሟቾች እንደሚከተሉ መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡
ከአፍሪካ እስከ አውሮፓ፣ ከእስያ እስከ አሜሪካ ከአህጉር እስከ አህጉር ከአገር እስከ አገር በሁሉም አቅጣጫ የኮሮና ወረርሽኝ የሚያስከትለው ሰብዓዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ቀውስና ጥፋት ተባብሶ ቀጥሏል፡፡ የተጠቂዎችና የሟቾች መጠን በፍጥነት ማደጉን ተያይዞታል፤ ቁጥሮች በየሰከንዱና በየደቂቃው መቀያየራቸውን ቀጥለዋል፡፡
እየሆነ ያለው ሁሉ፣ እስካሁን ከሆነው ይልቅ ገና ወደፊት የሚሆነው እጅግ የከፋ እና የመረረ ስለመሆኑ የሚያረጋግጥ ነው፡፡
ኮሮና የጤና ጉዳይ ከመሆን አልፎ ከተሞችን በጠራራ ጸሃይ ዝምታ ውስጥ የቆለፈ፣ አደባባዮችንና ጎዳናዎችን በአስከሬን ክምር ያጣበበ፣ የአገራትን ኢኮኖሚ ክፉኛ ያሽመደመደ፣ ግዙፍ ኩባንያዎችን ያንገዳገደ፣ መንግስታትን ብርክ ያስያዘ በአጠቃላይም መላውን የሰው ልጅ የመኖርና ያለመኖር ጥያቄ ውስጥ የከተተ የህልውና ጉዳይ ሆኗል፡፡
“አለማችን ከሁለተኛው የአለም ጦርነት በኋላ ገጥሟት በማያውቅ እጅግ የከፋ ቀውስ እየተፈተነች ነው!...” ነበር ያሉት የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዋና ጸሃፊ አንቶኒዮ ጉቴሬዝ የኮሮና ቫይረስን ወረርሽኝ አስመልክተው ከቀናት በፊት ባደረጉት ንግግር፡፡
ጉዳዩ ክፉኛ እንዳሳሰባቸው የሚገልጹት ጉቴሬዝ እንደሚሉት፣ አስከፊው የኮሮና ወረርሽኝ እያደረሰ ያለው የጤና እና የኢኮኖሚ ቀውስ አንዳች መላ እስካልተገኘለት ድረስ አለማችንን ወደከፋ አለመረጋጋት፣ ብጥብጥና ግጭት እንዳያስገባት ያሰጋል፡፡
የአለም የጤና ድርጅት በበኩሉ በሳምንቱ መገባደጃ ባወጣው መግለጫ እንዳለው በጥቂት ቀናት ውስጥ የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች ቁጥር ከ1 ሚሊዮን የሟቾች ቁጥር ደግሞ ከ50 ሺህ እንደሚያልፍ እና ወረርሽኙ በአለማችን እያደረሰ ያለው ጥፋት ተባብሶ እንደሚቀጥል ያለውን ስጋት ገልጧል፡፡
ኮሮና ቫይረስ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎችን ለሞት ይዳርግባቸዋል ተብለው ከሚጠበቁት አገራት አንዷ በሆነችው አሜሪካ፣ በዚህ አመት ብቻ በኮሮና ሳቢያ ከ100 ሺህ እስከ 240 ሺህ የሚደርሱ ሰዎች ለሞት ይዳረጋሉ ተብሎ መገመቱን የዘገበው ደግሞ ሲኤንቢሲ ኒውስ ነው፡፡
አሜሪካ የአንደኛው የአለም ጦርነትና የቬትናም ጦርነቶችን ጨምሮ በተለያዩ ታላላቅ ጦርነቶች ካጣቻቸው ሰዎች በላይ ቁጥር ያላቸውን ዜጎቿን በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ ልታጣ እንደምትችል መነገሩን ነው ዘገባው የገለጸው፡፡
የአፍሪካ ነገር
ኮሮና ከአለም ዘግይቶ ይጎብኛት እንጂ፣ እንዲህ እንደዋዛ በአጭር ጊዜና በመጠነኛ ጥፋት በቀላሉ ይምራታል፣ በቶሎም ታገግማለች ተብላ በማትገመተው አፍሪካ በአንድ እጅ ጣቶች ከሚቆጠሩ አገራት በስተቀር ሁሉም አገራት የቫይረሱን ገፈት መቅመሳቸውን ተያይዘውታል፡፡
እስከ አርብ ተሲያት ድረስ ኮሮና ቫይረስ ከኮሞሮስ፣ ሌሴቶ፣ ሳኦ ቶሜና ፕሪንሲፔ እና ደቡብ ሱዳን በስተቀር በ50ዎቹ የአፍሪካ አገራት በድምሩ ከ7 ሺህ 100 በላይ ሰዎችን ማጥቃቱንና ከ284 በላይ የሚሆኑትንም ለህልፈተ ህይወት መዳረጉን ኦልአፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡
በደቡብ አፍሪካ ከ1ሺህ 462፣ በአልጀሪያ ከ986፣ በግብጽ ከ865 በላይ ሰዎች በኮሮና ቫይረስ መጠቃታቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ በርካታ የአፍሪካ አገራት ቫይረሱን ለመግታት ከአስቸኳይ ጊዜ አዋጅና የእንቅስቃሴ ገደብ አንስቶ የተቻላቸውን ሁሉ ርብርብ በማድረግ ላይ እንደሚገኙ አመልክቷል፡፡
ዜጎቻቸውን ከቤት እንዳይወጡ ከከለከሉ የአፍሪካ አገራት መካከል የሚጠቀሱት ዚምባዌና ናይጀሪያ በእንቅስቃሴ ገደብ ሳቢያ ለከፋ ሁኔታ እንዳይጋለጡ በመስጋት በአስር ሚሊዮኖች ለሚቆጠሩ ለድሃ ዜጎቻቸው ገንዘብ ለመደጎም ማቀዳቸው የተነገረ ሲሆን፣ የሩዋንዳ መንግስትም ምግብን ጨምሮ የተለያዩ ድጋፎችን ማድረግ መጀመሩ ተዘግቧል፡፡
ግብጽ እና ናይጀሪያ ሁሉንም አውሮፕላን ማረፊያ ጣቢያዎቻቸውን አገልግሎት አቋርጠው እንዲዘጉ ያደረጉ ሲሆን፣ በርካታ አገራት ጥብቅ የእንቅስቃሴ ገደብና የስራ ማቆም እርምጃ መውሰዳቸው ተነግሯል፡፡
የአፍሪካ የኢኮኖሚ ኮሚሽን አፍሪካ ከኮሮና ቀውስ ለማገገም እንድትችል የ100 ቢሊዮን ዶላር ያህል የኢኮኖሚ ማገገሚያ የገንዘብ ድጋፍ እንደሚያስፈልጋት ሰሞኑን ባወጣው መግለጫ ያስታወቀ ሲሆን፣ የአፍሪካ ልማት ባንክ በአህጉሪቱ የኮሮና ቫይረስን ለመግታት ለሚደረጉ እንቅስቃሴዎች መደገፊያ የ2 ሚሊዮን ዶላር የአስቸኳይ ጊዜ ድጋፍ ለመስጠት መወሰኑ ተነግሯል፡፡
በአነስተኛና መካከለኛ ገቢ ያላቸው አገራት በኮሮና መከላከልና ህክምና ዙሪያ የተፋጠኑ ምርምሮችን የማከናወን አላማን ያነገበና በ30 አገራት ውስጥ ከሚገኙ ከ70 በላይ ተቋማት የተውጣጡ ሳይንቲስቶች፣ የህክምና ባለሙያዎች፣ ለጋሾችና ፖሊሲ አውጪዎች በአባልነት የተካተቱበት አዲስ አለማቀፍ ጥምረት መቋቋሙም ተሰምቷል፡፡
ኮቪድ-19 ክሊኒካል ሪሰርች ኩዋሌሽን የተባለው ይህ ጥምረት በተለይም ኮሮና ከፍተኛ ጥፋት ሊያስከትልባቸው በሚችልባቸው ይህ ነው የሚባል የጤና መሰረተ ልማት ባልተሟላባቸውና የፋይናንስ እጥረት ባለባቸው ድሃ አገራት ላይ ትኩረት አድርጎ የሚሰራ ሲሆን፣ የአፍሪካ የላቲን አሜሪካ፣ የምስራቅ አውሮፓና አንዳንድ የእስያ አገራት እየተስፋፋ ለመጣው የኮሮና ወረርሽኝ በቂ ምላሽ እንዲሰጡ ለማስቻል አለማቀፍ የምርምር ትብብሮች በማስፈለጋቸው በአፋጣኝ ወደ ስራ እንደሚገባ ትናንት ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡
የከፋው ኢኮኖሚያዊ ተጽዕኖ
ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ አለማችን ከፍተኛ የኢኮኖሚ ቀውስ እየገጠማት እንደሚገኝ እየተነገረ ሲሆን፣ የኢኮኖሚ ቀውሱ ባደጉም ሆነ ባላደጉ አገራት ላይ ለአመታት የማይሽር ስር የሰደደ ጠባሳ እንደሚያሳርፍ ተዘግቧል፡፡ ከወረርሽኙ ጋር በተያያዘ አለማችን በአመቱ ባለፉት አስርት አመታት ያልታየ የ2.4 በመቶ ዝቅተኛ የኢኮኖሚ እድገት እንደምታስመዘግብ ይጠበቃል፡፡
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በመላው አለም ከ25 ሚሊዮን በላይ ሰዎች ከስራ ገበታቸው ሊፈናቀሉ እንደሚችሉ ባሳለፍነው ሳምንት በሰጠው መግለጫ ያስታወቀ ሲሆን፣ በወረርሽኙ ክፉኛ በተመታችው ስፔን ዜጎችን ከቫይረሱ ለመከላከል በሚል በተወሰዱ ጥብቅ የእንቅስቃሴ ገደቦችና የስራ ማቆም እርምጃዎች 900 ሺህ ያህል የአገሪቱ ዜጎች ለስራ አጥነነት አንደተዳረጉ ተነግሯል፡፡ በእንግሊዝ 25 በመቶ ያህል ኩባንያዎች ሰራተኞቻቸውን መቀነሳቸውም ተዘግቧል፡፡
ከ100 በላይ የሚሆኑ አገራት የጉዞ እገዳ መጣላቸውንና ታላላቅ አየር መንገዶች ሳይቀሩ በረራዎቻቸውን በከፊል ወይም ሙሉ በሙሉ ማቋረጣቸውን ተከትሎ የአቪየሽን ኢንዱስትሪው ክፉኛ መመታቱን የዘገበው ቢቢሲ፣ የእንግሊዙ ብሪትሽ ኤርላይንስ 80 በመቶ ያህል ሰራተኞችን ወይም 36 ሺህ ያህል ሰዎችን ከስራ ሊያሰናብት እንደሚችል ማስታወቁን አመልክቷል፡፡
ከአውሮፓ እስከ አሜሪካና እስያ አገራት የአምራች ኢንዱስትሪው ዘርፍ በከፍተኛ ቀውስ ውስጥ መግባቱን የዘገበው ዘ ኢንዲፔንደንት በበኩሉ፣ ለአብነትም በቻይና የመኪኖች ሽያጭ ባለፈው ወር ብቻ በ86 በመቶ መቀነሱን አስታውሷል፡፡
የነዳጅ ዋጋ ባለፉት ሁለት ስርት አመታት ታይቶ በማይታወቅ መልኩ በከፍተኛ ሁኔታ ማሽቆልቆሉን በመቀጠል በበርሜል 23 ዶላር ያህል የደረሰ ሲሆን ይህም የነዳጅ አምራች አገራትን ኢኮኖሚ አደጋ ውስጥ መጣሉን ቀጥሏል፡፡
ታላላቅ የአለማችን የአክሲዮን ገበያዎች ባለፉት ሶስት አስርት አመታት አጋጥሟቸው የማያውቀው እጅግ ከፍተኛ የአክሲዮን ዋጋ ቅናሽ ታይቶባቸዋል፤ ኢንቬስተሮችና ኩባንያዎች ተደናግጠዋል፡፡
በርካታ የዓለማችን አገራት ብድርን በማበረታታት ኢኮኖሚውን ለማነቃቃት በማሰብ የባንክ ወለድ መጠንን በከፍተኛ ሁኔታ መቀነስንና በትሪሊዮኖች ዶላር የሚቆጠር የድጎማ በጀት ቢመድቡም ኢኮኖሚያዊ ቀውሱ ለአመታት የሚዘልቅ ተጽዕኖ እንደሚኖረው እየተነገረ ነው፡፡
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የልማት ፕሮግራም በበኩሉ ባለፈው ሰኞ ባወጣው ሪፖርቱ ድሃና ያላደጉ አገራት ኮሮና ቫይረስ ከሚያስከትልባቸው ማህበረ ኢኮኖሚያዊ ተጽዕኖ ለማገገም አመታትን እንደሚፈጅባቸው የገለጸ ሲሆን፣ በአገራቱ ግማሽ ያህሉ ህዝብ ከስራ እንደሚፈናቀልና ከ220 ቢሊዮን ዶላር በላይ ገቢ ያጣል ተብሎ እንደሚገመት አመልክቷል፡፡
ከፖለቲከኞች እና ዝነኞች መንደር
የቀድሞው የሶማሊያ ጠቅላይ ሚኒስትር ኑር ሃሰን ሁሴን በተወለዱ በ83 አመታቸው ባለፈው ሃሙስ ማለዳ በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ በእግሊዝ መዲና ለንደን ለህልፈተ ህይወት መዳረጋቸውን ተከትሎ አገሪቱ የሶስት ቀናት ብሔራዊ ሃዘን ማወጇን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
በኮሮና ቫይረስ ተጠቅተው ቤሩት ውስጥ በሚገኝ ሆስፒታል የህክምና ክትትል ሲደረግላቸው የቆዩት በሊባኖስ የፊሊፒንስ አምባሳደር በርናርዲታ ካታላ ባለፈው ሃሙስ ከዚህ አለም በሞት መለየታቸው የተነገረ ሲሆን፣ የኮንጎ የቀድሞ ምክትል ፕሬዚዳንት ዮምቢ ኦፓንጎም ፓሪስ ውስጥ በሚገኝ ሆስፒታል ሲታከሙ ቆይተው ባለፈው ረቡዕ መሞታቸውን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
የእስራኤል የጤና ሚኒስትር ኮቭ ሊዝማንና ባለቤታቸው፣ የስፔን ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ካርሜን ካልቮ እና የቡርኪናፋሶ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አልፋ ቤሪም ከሰሞኑ በኮሮና ቫይረስ መጠቃታቸው ከተነገረላቸው የአለማችን ፖለቲከኞችና ታዋቂ ሰዎች መካከል የሚጠቀሱ ናቸው፡፡
የኮሮና ተጠቂ ሐኪሞች ተበራክተዋል
በስፔን ዜጎችን በመርዳት ላይ እያሉ በኮሮና ቫይረስ የተጠቁ የህክምና ባለሙያዎች ቁጥር ከ12 ሺህ 298 በላይ መድረሱ የተዘገበ ሲሆን፣ በቫይረሱ ከተጠቁት ዜጎች ሀኪሞች 15 በመቶ ያህሉን እንደሚይዙ ተነግሯል፡፡
በፖርቹጋል 853፣ በቻይና ከ3 ሺህ በላይ፣ በጣሊያን ከ6 ሺህ በላይ ዶክተሮችና ሌሎች የህክምና ባለሙያዎች በኮሮና ቫይረስ መጠቃታቸውም ተዘግቧል፡፡
በአሜሪካዋ ማሳቹሴትስ ብቻ ከ515 በላይ የህክምና ባለሙያዎች በኮሮና ቫይረስ መጠቃታቸውን ቦስተን ዴይሊ ድረገጽ ከሰሞኑ ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡
የአሜሪካ ክብረወሰኖች - በጠመንጃ ግዢ እና በስራ አጥነት
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ብዙዎች ባልጠበቁት መልኩ አቅሟን ተፈታትኖ እያንገዳገዳት ባለችው አሜሪካ ከሰሞኑ ሁለት ትኩረትን የሚስቡ ከፍተኛ ቁጥሮች ተመዝግበዋል - ከስራ አጥነትነት እና ከጦር መሳሪያዎች ግዢ ጋር በተያያዘ፡፡
የአገሪቱ የሰራተኞች ቢሮ ከትናንት በስቲያ ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ ሲኤንቢሲ ኒውስ እንደዘገበው፣ በአሜሪካ በሳምንቱ 6.6 ሚሊዮን ያህል ሰዎች ስራ አጥ ነን ድጋፍ ይገባናል ብለው ያመለከቱ ሲሆን፣ ይህ ቁጥር ባለፉት 40 አመታት የአገሪቱ ታሪክ ከፍተኛው ሆኖ ተመዝግቧል፡፡
ባለፈው ሳምንት በተመሳሳይ 3.3 ሚሊዮን በላይ ሰዎች የስራ አጥነት ማመልከቻ ማስገባታቸውን ያስታወሰው ዘገባው፣ በሁለቱ ሳምንታት ያመለከቱት ሰዎች ቁጥርም ከ10 ሚሊዮን እንደሚበልጥም አክሎ ገልጧል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ በአሜሪካ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መስፋፋቱን ተከትሎ ባለፉት 20 አመታት ተመዝግቦ የማያውቅ ከፍተኛ የጦር መሳሪያዎች ሽያጭ መከናወኑን የዘገበው ዘ ጋርዲያን፣ ባለፈው መጋቢት ወር ውስጥ ብቻ ከ2.4 ሚሊዮን በላይ የጦር መሳሪያ ግዢዎች መፈጸማቸውን ከአገሪቱ መንግስት ያገኘውን መረጃ ጠቅሶ አብራርቷል፡፡
በአሜሪካ ካሊፎርኒያን ጨምሮ በተለያዩ ግዛቶች የመሳሪያ መሸጫ መደብሮች በገዢዎች ተጨናንቀው መሰንበታቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ 1.2 ሚሊዮን ያህሉ መሳሪያ ግዢዎች የተከናወኑት በአንድ ሳምንት ጊዜ ውስጥ ብቻ እንደነበርና መጋቢት 20 ቀን ብቻ ከ210 ሺህ በላይ የጦር መሳሪያዎች ግዢ መፈጸሙንም አመልክቷል፡፡

121 አገራት ደ/ኮርያን እየተማጸኑ ነው
የኮሮና ቫይረስ ስርጭት በመላው አለም መስፋፋቱንና የመመርመሪያ መሳሪያ እጥረት መከሰቱን ተከትሎ፣ ከ100 በላይ የሚሆኑ አገራት ደ/ ኮርያ መሳሪያውን እንድትሰጣቸው እየተማጸኑ እንደሚገኙ ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
መሳሪያውን በብዛት በማምረት ላይ ለምትገኘው ደቡብ ኮርያ እነማን ጥያቄውን እንዳቀረቡላትና ለእነማን እንደምትረዳ የታወቀ ነገር ባይኖርም አሜሪካ ባለፈው ሳምንት ጥያቄ ማቅረቧንም ዘገባው አስታውሷል፡፡

ስለኮሮና ማውራት ያሳስራል፤ ከቤት መውጣት ያስገድላል
ቫይረሱ ወደ ግዛቴ ድርሽ አላለም ብለው ማስተባበሉን የቀጠለው የቱርኬሚኒስታን መንግስት “ኮሮና” የሚለውን ቃል ሲጠሩና ስለቫይረሱ ተሰብስበው ሲያወሩና ሲወያዩ ያገኛቸውን እንዲሁም ለጥንቃቄ ብለው የፊት ጭምብል ያጠለቁ ዜጎችን እንደሚያስር አስጠንቅቋል፡፡
የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ሁሉም ሚዲያዎች በዘገባዎቻቸው “ኮሮና” የሚል ቃል እንዳይጠቀሙና ዜጎችም በየመንገዱ ይህንን ቃል እንዳይጠሩ ጥብቅ ትዕዛዝ ማስተላለፋቸውን የዘገበው አርኤስኤፍ፣ ፖሊስም ኮሮናን ለመከላከል የፊት ጭምብል አድርገው የተገኙ ወይም ስለኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ሲወያዩ ያገኛቸውን ዜጎች ማሰር መጀመሩንም ገልጧል፡፡
በሌላ ዜና ደግሞ የፊሊፒንሱ ፕሬዚዳንት ሮዲሪጎ ዱቴሬ ኮሮናን በቁጥጥር ስር ለማዋል በሚል የታወጀውን የአንድ ወር ከቤት ያለመውጣት ገደብ ጥሰው ከቤታቸው ወጥተው የተገኙ ወይም ቫይረሱን ለመከላከል የሚደረገውን ርብርብ በማንኛውም መንገድ ሲያደናቅፉ የተገኙ ዜጎችን ያለምንም ማመንታት ተኩሰው እንዲገድሉ ለአገሪቱ የፖሊስና የጦር ሃይል አባላት ቀጭን ትዕዛዝ ማስተላለፋቸውን አልጀዚራ ዘግቧል፡፡
“አደገኛ ወቅት ላይ ነንና፣ ስርዓታችሁን ጠብቃችሁ መንግስት የሚላችሁን ብቻ አድርጉ!... በጤና ባለሙያዎችና በዶክተሮች ላይ ማንኛውንም አይነት ጉዳት ማድረስ ትልቅ ወንጀል መሆኑን አውቃችሁ ተጠንቀቁ!... ለፖሊስና ለወታደሩ የማስተላልፈው ትዕዛዝ አጭርና ግልጽ ነው - ችግር ሲፈጥር እና የገዛ ህይወቱን አደጋ ውስጥ ሲከትት ያገኛችሁትን ሰው ሁሉ ተኩሳችሁ ግደሉት!...” ነው ያሉት ፕሬዚዳንቱ ባለፈው ረቡዕ በቴሌቪዥን ባስተላለፉት ማስጠንቀቂያ፡፡

“ነጻ ነኝ!...” የምትለዋ ሰ/ ኮርያ የሚያምናት አጥታለች
ኮሮና ቫይረስ በመላው አለም በሚገኙ 204 አገራትና ግዛቶች ውስጥ ተከስቶ ከአንድ ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ባጠቃበት በዚህ የቀውስ ወቅት፣ “ቫይረሱ ድንበሬን አልፎ አልገባም አንድም ዜጋዬ በቫይረሱ አልተጠቃም” ብላ መከራከሯን የቀጠለችው የሰሜን ኮርያ ጉዳይ አሁንም ማነጋገሩን ቀጥሏል፡፡
የኪም ጁንግ ኡን መንግስት ወረርሽኙ በአለም ዙሪያ ከመስፋፋቱ ቀደም ብሎ ድንበሮቼን ከመዝጋትና በረራዎቼን ከማቋረጥ ባሻገር በርካታ እርምጃዎችን መውሰዴና ጥንቃቄዎችን ማድረጌ ለኮሮና አላጋለጠኝም፣ ዛሬም ከቫይረሱ ነጻ ነኝ ይበል እንጂ፣ አሜሪካን ጨምሮ በርካታ አገራት፣ መገናኛ ብዙሃንና ፖለቲከኞች ግን አንባገነኑን መንግስት ነጭ ውሸት እየዋሸ ነው እንጂ ብዙ ዜጎቹ ተጠቅተውበታል በማለት ይናገራሉ፡፡
በደቡብ ኮሪያ የአሜሪካ ጦር አዛዥ ጄኔራል ሮበርት አብራምስ ለቢቢሲ በሰጡት አስተያየት ሰሜን ኮርያ አንድም ሰው በኮሮና ቫይረስ አልተጠቃብኝም ማለቷ ፍጹም ቅጥፈት እንደሆነ በመግለጽ፣ ጦሩ ባገኘው መረጃ ኮሮና ሰሜን ኮርያ መግባቱንና ሰዎችን ማጥቃቱን ለማረጋገጥ መቻሉን ተናግረዋል።
ሰሜን ኮርያ በቂ የጤና መሰረተ ልማት እንዳላት አገሪቱ ጥሩ በሚባል ሁኔታ ኮሮናን ለመከላከል ዝግጅት ስታደርግ መቆየቷን ያስታወሰው የጠቆመው የቢቢሲ ዘገባ፣ የአገሪቱ መንግስት ቫይረሱን ለመከላከል ብዙ ርቀት ስለሄደና ኮሮና አልተዳፈረኝም በማለት ፕሮፖጋንዳ ሲነዛ ስለቆየ ቫይረሱ ወደ አገሪቱ መግባቱን ማመን እንደ ሽንፈት አድርጎ ስለሚቆጥረው ነው ለማመን ያልፈለገው መባሉንም አመልክቷል፡፡
ከ193 የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት አባል አገራት መካከል እስከ ትናንት ተሲያት ድረስ በቫይረሱ እንዳልተጠቁ የሚናገሩ አገራት 19 መሆናቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ እምብዛም ከማይታወቁት ከእነዚህ አገራት መካከል ኪሪባቲ፣ የማርሻል ደሴቶች፣ ሜክሮኒሺያ፣ ናዉሩ፣ ፓላዉ፣ ሳሞዋ፣ ሳዎ ቶሜና ፕሪንሲፔ፣ ቶንጋ፣ ቱቫሉ፣ ቫኑዋቱና የመን እንደሚገኙበትም አክሎ ገልጧል፡፡

    የኮሮና ቫይረስን ለመከላከልበጥሬ ገንዘብ ብር 3,500,000 (ሦስት ሚሊዮን አምስት መቶ ሺብር ለገሰ

            በአለም ላይ የተከሰተው የኮሮና ቫይረስ በቂ ክትትልና ትኩረት ተሰጥቶት አስቸኳይ እርምጃ ካልተወሰደ የሚያመጣው ጥፋት እጅግ አሰቃቂ መሆኑን ተቋማችን ከመጀመሪያው ጊዜ አንስቶ ግንዛቤ ወስዷል፡፡
ይህንኑ ሁኔታ ለመቋቋም መጀመሪያ ራስንና አካባቢን የግንዛቤ ትምህርት በመስጠት መንቀሳቀስ እንደሚኖርብን በማመን፣ የስራ መርሀ ግብር በመንደፍና በየፋብሪካዎቻችን አንድ አንድ ግብረ ሃይል በማቋቋም፣ ተግባራዊ እንቅስቃሴ ማድረግ ከጀመርን ውሎ አድሯል፡፡
በዚሁ መሰረት ፋብሪካዎቻችን በሚገኙበት በአዲስ አበባ፣ በኮምቦልቻ፣ በሃዋሳ፣ በማይጨው፣ በጉብሬ ወልቂጤና ዝዋይ የራሳችንን ሰራተኞችና የአካባቢውን ህብረተሰብ በመጨመር ፤ ችግሩን በጥልቀት እንዲረዱና ግንዛቤ እንዲኖራቸው ተደርጓል፤በየፋብሪካዎቻችን በሁሉም መግቢያ በሮች ላይ ሰራተኞቻችንም ሆነ እንግዶች በሙቀት መቆጣጠሪያ እየተለኩና በስነ-ስርዐት እንዲታጠቡ በማድረግ እንዲገቡ እየተደረገ ይገኛል፤በቂ ርቀት በአቀማመጥ ወቅት እንዲኖር ለማስቻል የሰራተኞች ማመላለሻ ተሽከርካሪዎች ቁጥር እንዲጨምር ተደርጓል፤በየፋብሪካው እንግዳውና ሰራተኞች የሚስተናገዱበት የሰራተኞች ክበብ ለጥንቃቄ ሲባል ተዘግቷል፤ፋብሪካዎቻችን በሚገኙበት አካባቢ፣ ከህብረተሰቡና ከአካባቢው የስራ ሀላፊዎች ጋር በመሆን፣ የገንዘብና የቁሳቁስ እርዳታዎች አድርገናል፤በአገር አቀፍ ደረጃ ለሚከናወኑ ስራዎች ደግሞ ለጤና ሚኒስቴር
በጥሬ ገንዘብ ብር 3,500,000 (ሦስት ሚሊዮን አምስት መቶ ሺ) ከመለገስም አልፎ በየከተሞች የሚገኙትን የማስታወቂያ ግዙፍ ሰሌዳዎቻችንን፣ የጤና ሚኒስቴር የሚያወጣቸውን መልእክቶች እንዲያስተላልፍበት  ፈቅደናል፡፡
እንዲሁም በስራ አጋሮቻችን ለስራ የምንጠቀምባቸው ከፍተኛና መለስተኛ የጭነት መኪናዎች በተፈለጉበት ጊዜ ሁሉ ለማቅረብ ዝግጁ ነን፡፡
ምንግዜም ቢሆን ችግርን አሸንፈን የመወጣት ባህላችንን ዛሬም እንደምንደግመው ቢ.ጂ.ኣይ ኢትዮጵያ ፍጹም እምነቱ ነው፡፡ በዚህ አጋጣሚ ለኢትዮጵያ ህዝብ ሙሉ ጤንነትን
እየተመኘ፣ ይሄንን ችግር በጋራ በአጭር ጊዜ እንደምንወጣው ተስፋ በማድረግ ጭምር ነው፡፡
ቢ.ጂ.ኣይ ኢትዮጵያ

Saturday, 28 March 2020 16:16

የግጥም ጥግ

ጥበብ
አትፅናኝ
ሞትን አንመልሰው፣ እናውቃለን አይሸሽ
ስንት ጥፍራም ኀዘን፣ አይተናል መሰለሽ፤
ስንት ጥፍራም ኀዘን፣ እንደማይቀር አምነን
ስንት ጥፍራም ኀዘን፣ እንደማይቀር አምነሽ፤
ዳሩ ታውቂዋለሽ፡፡
አቀጣጡ ክፋት፤
አመጣጡ ምፃት፤
ግን ከሄደው ሁሉ፣ ከተመላለሰው
ምን ይባላል ይኼ፤ ’ባንቺ የደረሰው?!
ምን ይባላል ይኼ? አንቺስ ምን ልትባይ?
እኩይ ነው እታለም፣ ሽንገላ እንደ ሥራይ፡፡
በእድፋም ጥፍሩ፤ ቧጦሽ ጥፍራም ኀዘን
መፅናናት መመኘት፣ ምንድን ነው መማፀን?
ምንድን ነው ዕንባ አባሽ?
ምንድን ነው ማገገም?
ዕንባሽን ማድረቂያ፣ አልሰጥሽም ማ’ረም፡፡
እሪ በይ!
ቢል በይ!
ኩምትር በይ - ዋኔ፤
ላንቺ መፅናናትን፣ አልመኝም እኔ፡፡
ወይኔ በይ!
ወዮ በይ!
ተይ አልልም ጭራሽ፤
አለመፅናናት ነው፤ አንቺን የሚያፅናናሽ!
(ከመዘክር ግርማ “ወደ መንገድ ሰዎች”
የግጥም መድበል)


  ከሰፊው የሙያ መስክ የተመረጠ በትውልድ ቅብብሎሽ ውስጥ ዘመን ተሻጋሪ ባለ ታሪክ፣ በአርዓያነትና መልካም ስነ ምግባሩ የቤቶቻችንን የሚያማምሩ የግድግዳ ጌጦች ያክል የምናውቀውና በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ በግል ህይወታችን ላይ ተጽዕኖ ያሳደረ ስመ ጥር ጋዜጠኛ፤ አለምነህ ዋሴ፡፡
ብዙዎችን በተንቀለቀለ ኢትዮጵያዊነት ስሜት አስተዋውቆናል፤ የተባ ብዕር ባለቤትና አንደበተ ርቱዕ ተወዳጅ የሬዲዮ ጋዜጠኛ ነው፡፡ ለቁጥር የሚያታክቱ አጓጊ የዜና እወጃዎችን አውጇል፡፡ በአቀራረቡም አድማጭን እያስደመመ፣ እጃችንን በአፋችን ላይ አስጭኗል፡፡ የወርቃማው ድምጽ ባለቤት አለምነህ ዋሴ፡፡
ፈረንሳይ ለጋሴዮን  ተወልዶ የአንደኛ ደረጃ ትምህርቱን በህዝባዊ ሰራዊት እና ሚያዚያ 23፣ ከፍተኛ ደረጃ ትምህርቱን ደግሞ በኮከበጽባህ እና እንጦጦ አጠናቋል:: በሂሳብ ሙያ አያያዝ (አካውንቲንግ) ዲፕሎማ አግኝቷል፡፡
የአለምነህ የጋዜጠኝነት ፍላጎትና ልምድ የጀመረው አግዳሚ ወንበር ላይ ቆሞ በአማርኛና እንግሊዝኛ ጋዜጦች ያሸበረቀውን የቤታቸውን ማስዋቢያ ጮክ ብሎ በማንበብ እንደሆነ ይናገራል:: ታዲያ ይህ የጋዜጣ ንባብ በየቀኑና በየሰዓቱ የሚከውነው ጉዳይ ሆነ፡፡ ሁሉንም አንብቦ አብዛኞቹን ሸመደዳቸው፣ እንግዳ ቤታቸውን በሚጎበኝ ጊዜም አለምነህ በዜና ማንበብ ይቀበላቸዋል፡፡ ለሚመጣው እንግዳ ሁሉ ጮክ ብሎ ጋዜጣውን ያነብላቸዋል:: ትኩረቱንም ሲያገኝ ደስ እያለው መጣ፡፡ (ርእዮት፣ ቴዎድሮስ ጸጋዬ)
ጎረቤቱ ሃምሳ አለቃ መርሻ ውድነህ ጆሯቸውን ወደ ግድግዳው አስጠግተው ሁሌም ይሰሙት ነበር፡፡ በተለይም ‹‹ወታደር እና እርምጃ››ን ሲያነብ እጅጉን ይመሰጡ ነበር፡፡ በደንብ እየተከታተሉም አስተያየት ይሰጡት ጀመር፡፡
በኢትዮጵያ ሬዲዮ ጥር 1 ቀን 1979 ዓ.ም ቅጥር ፈጸመ፡፡ ያኔ ገና የ20 ዓመት ወጣት ነበር፡፡ በማስታወቂያ ሚኒስቴር ከመቀጠሩ በፊት ሃምሳ አለቃ መርሻ ውድነህ የመጀመሪያው አድማጬ ናቸው ይላል፡፡ በማስታወቂያ ሚኒስቴር ኢትዮጵያ ሬዲዮ ለመቀጠርም የእሳቸው ሚና ከፍተኛ ነበር:: ባለውለታው ናቸው፡፡ ያበረታቱታል:: መንገዱን አሳይተውታል፡፡
ሬዲዮ ማዳመጥና ዜናዎችን መከታተል ከስራውና ትምህርቱ ባልተናነሰ መደበኛ ስራው ነበር፡፡ ‹‹አንድ ቀን የኛ ሬዲዮ ተሰበረና የጎረቤት ግድግዳ ላይ ተጠግቼ ዜናዎችን እሰማ ነበር፡። የወጋየሁ ትረካ ደግሞ ለኔ ልዩ ቦታ ነበረው፡፡››
በኢትዮጵያ ሬዲዮ ስራ እንደጀመረም በጉጉትና በስስት የሚያዳምጣቸውን ጋዜጠኞች በአካል ለማግኘት ቻለ፡፡ የነበረውን ስሜት ይናገራል፤ ‹‹አቡነ ጴጥሮስ ኢትዮጵያ ሬዲዮ እንደገባሁ ከአንጋፋው ጋዜጠኛ ዳሪዮስ ሞዲ ጋር ተቀመጥኩ፤ ግን ደግሞ ደነገጥኩ፡፡ ምክንያቱም በአካል እንኳን አገኛቸዋለሁ አላልኩም፤ እንኳን አብሬ ቁጭ ልል። በሰርቪስ ወደ ቤትም ስንሄድ አብረን ተቀመጥን፡። በእኔና በእሱ መካከል ያለው ልዩነት ምንድን ነው ብዬ ራሴን ጠየኩ፡፡ የደሞዝ ብቻ፡፡ አንጋፎችን ማክበር ላይ ገና እንደሆንን ተሰማኝ፤ አዘንኩ፤ የእኔም እጣ ፈንታ እንደዚህ ይሆን? አልኩ፡፡ ወጋየሁ ንጋቱ ፍቅር እስከ መቃብርን ከ1 ዓመት በላይ ተርኮ እና ህይወት ሰጥቶ የተከፈለው 1000 ብር ብቻ ነበር፡፡ ይሄንን ስሰማ ደግሞ ይበልጥ አፈርኩ፡፡
ይሄንን ሁሉ  የታዘበው አለምነህ፤ እነዚህን ሰዎች ከልቡ ቢያደንቃቸውም ሙያውን ግን አልወደደውም፡፡ እነዛ በክብርና በስስት የሚሰማቸው ጋዜጠኞች የተሰጣቸው ክብር አነሰበት፡፡
በኢትዮጵያ ሬዲዬ በአስገምጋሜ ድምጹ የብዙዎችን ቀልብ እየሳበ ተወዳጅ እየሆነ መጣ፡፡ የተለያዩ የውጭ ሃገራት ሚዲያዎችንም ጎን ለጎን ያዳምጥ ነበር:: በተለይም በብዙ ኢትዮጵያውያን ዘንድ ይበልጥ በፍቅር የወደቁለትና ብቃቱን ያሳየበት ደግሞ የአሜሪካና የኢራቅ ጦርነት ነበር፡፡ ይህንን የጦርነት ዘገባ በብዙ ተጨንቆና አንብቦ በደንብ ይሰራው ነበር:: አጫጭር ቃላትንና የጦርነቱን ድርጊት በሚገልጹ ሃረጎች፣ የሁለቱን ሀገራት ጦርነት ለኢትዮጵያውያን እንዲሰሙት ብቻ ሳይሆን እንዲያዩት አደረገ፡፡ የጦር ሃይሎችን ፕሮግራም መስማት ደግሞ ይበልጥ ለዚህ እንደረዳው ይገልጻል፡፡ ጦርነቱንም እንደ ድራማ በየቀኑ ሰዎች ተጋፍተው እንዲሰሙት አደረገ፡፡  እሱም እንዲህ አለ፤ ‹‹ሳዳም ሁሴን ባለውለታዬ ነው፡፡››
በጣም የሚገርመው ደግሞ ጓደኞቹ የሳዳም ሁሴንን ውለታ ለአለምነህ ዋሴ ታዋቂ መሆን እንዲህ ይገልጹልኝ ነበር ይላል ‹‹አቶ ዋሴ ወለዱህ እንጂ ምን አደረጉልህ? አለምነህ ሳዳም ሁሴን ብትባል ይሻላል” ይሉኝ ነበር፡፡
የእንጀራው በር ከፋች ሳዳም ሁሴን እንደሆነ ደጋግሞ ይናገራል፡፡ በዚህ ሁኔታም እውቅናን ያተረፈው አለምነህ፤ ወደ ህይወቱም አዲስ ነገር ይዞለት መጣ:: ይህም የኢትዮጵያ ሬዲዮ ግቢ አለምነህ ዋሴን በሚፈልጉ ባለሀብቶች ተሞላ:: ማስታወቂያዎችንም እንዲያነብላቸው ሁሉም ተሽቀዳደሙት፡፡ አሁን አለምነህ ህይወቱ በሙያው ብቻ ሳይሆን ገንዘብም ማግኘት ጀመረ፡፡ እጆቹ በርካታ ብሮችን መቁጠር ጀመሩ፡፡     
(ከግዛቸው አሻግሬ “የጋዜጠኞች ወግ” መጽሐፍ፤2012)


 ‹‹አንተ የአምላክህን የእግዚአብሔርን ቃል አጥብቀህ ብትሰማ በፊቱም የሚበጀውን ብታደርግ ትእዛዙንም ብታዳምጥ ሥርዓቱንም ሁሉ ብትጠብቅ በዓለም ላይ ያመጣሁትን በሽታ አላደርስብህም እኔ ፈዋሽህ እግዚአብሔር ነኝና፡፡›› /ኦ.ዘፀ.15፡26/  
‹‹እስመ እግዚአብሔር ዐቃቤ ስራይ ውእቱ በመለኮቱ ወፈውሰ ድውያን ውእቱ በትስብእቱ፣ እግዚአብሔር በመለኮቱ መድኃኒት ቀማሚ በሰውነቱ ደግሞ የተቀመመ መድኃኒት ነው››
የፈረንጆቹ አዲስ ዓመት 2020 ከተስፋ ይልቅ ዓለም አቀፋዊ ስጋትን ይዞ መጥቷል:: ፎሬየንስ የተሰኘው ድረ ገጽ አዲሱን ዓመት ‹‹መርዶ ነጋሪ፣ ጥቁር ዓመት›› ብሎ ገልጾታል፡፡ ምክንያቱ ደግሞ የኮሮና ቫይረስ መከሰቱ ነው፡፡ ኖቭል ኮሮና ቫይረስ ኮቪድ 19 ብዙ አለም አቀፋዊ አሉታዊ ተፅዕኖዎችን አምጥቷል፡፡ ኢራን ደግሞ ለበጎ በሚመስል ሁናቴ ኮሮናን ተከትሎ ከ80 ሺህ በላይ እስረኞችን በጊዜያዊነት ለቃለች፡፡
ኮሮና ቫይረስ መነሻው ቻይና ‹‹ሁቤይ›› ግዛት ይሁን እንጂ አሁን ላይ 198 ሀገራትን በቫይረሱ ተጠቅተዋል፡፡ ከ22ሺ በላይ ሰዎች በቫይረሱ ሕይወታቸውን ተነጥቀዋል:: እስከ አሁን በቫይረሱ ከ500 ሺህ በላይ ሰዎች ተይዘዋል፡፡
በእርግጥ ኮሮና በሕክምናው ደረጃ ከሁለት አስርት ዓመታት በፊት ብዙ ትኩረት ያላገኘና ጉንፋን መሰል በሽታ እንደሆነ ከስሙ ጀምሮ ድሮም ይታወቃል፡፡
መረጃዎች እንደሚያሳዩት፤ ተላላፊ በሽታዎች ሁሌም ቢሆን ለዓለም ከባድ ስጋት ናቸው፡፡ ከዚህ በፊትም በታሪክ በ13ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ‹‹ያርሲን›› የሚባል ባክቴሪያ አውሮፓ ላይ ተከስቶ ወደ ሁለት መቶ ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች ሕይወታቸውን አጥተውበታል፡፡ በየዘመኑ፣ ሰዎችን ለሞት የዳረጉ ብዙ ቫይረሶች ተከስተዋል፡፡
ቫይረሱ የመተንፈሻ አካልን የሚያጠቃ ሲሆን ከሰው ወደ ሰው የሚተላለፍ ነው:: በሽታው ሁሉንም የሕብረተሰብ ክፍል የሚያጠቃ ቢሆንም፣ ከአንድ ዓመት በታች የሆኑ ሕጻናት፣ በዕድሜ የገፉ አረጋውያንና ለረዥም ጊዜ ከበሽታ ጋር የኖሩ ሰዎች የበለጠ ተጋላጭ የሆኑ የማህበረሰብ ክፍሎች ናቸው፡፡
ብዙ ጊዜ ቫይረስ ወለድ በሽታዎች ፈዋሽ መድኃኒት የላቸውም፤ ለምሳሌ፡- ኤችአይቪ ኤድስንና ሌሎችንም መጥቀስ እንችላለን፡፡

ኮሮና ለምን መጣ?
ኮሮና የመጣበት ምክንያት በውል አይታወቅም፡፡ እንደ መነሻ የሚሰነዘሩ ሀሳቦች የሚከተሉት ናቸው፡፡
ፈረንጆች የማይበሉ እንስሳትን ሁሉ ስለሚበሉ ለተለያዩ በሽታዎች ተጋላጮች ናቸው፡፡ ጊንጡን፣ አይጡን፣ ጉርጡን እንዲሁም የተለያዩ የማይበሉ አዕዋፋትና እንስሳትን ስለሚበሉ ለብዙ በሽታዎች ተጋላጮች ናቸው፡፡ ምክንያቱም ቫይረሱ እንስሳትን ሆስት ሪዘርቬየር /Host Reservior/ አድርጓቸው ይኖራልና፡፡ ሳይንሱ እንደሚለው፤ በሽታው ከሆስቱ የሚመጣ ነው፡፡ በመጽሐፍ ቅዱስም እንዲበሉ የተፈቀዱ እንዳይበሉ የተከለከሉም አሉ:: ‹‹ድፍን ሰኮና ያለው እና የማያመሰኳውን አትብሉ›› እንዲል /ኦ.ዘሌ.11፡3/ ነብየ እግዚአብሔር ሙሴ፡፡ በዚህም ምክንያት በውጭው ዓለም የእንስሳት በሽታዎች /Zoonotic Disease/ የተለመዱ ናቸው፡፡
ማይክሮቢያል ዋር /Microbial War/ ሊሆን ይችላል፡፡ ይህ ጦርነት በአደጉት ሀገራት የተለመደ ነው፡፡ በመከላከል ስልት አንዱ የሚጠቀሰው ማይክሮቢያል ዋር ነው፡፡ አንድ ሀገር አንድን ሀገር ሲበልጠው የሚጠነስሰው ሳይንሳዊ ውጊያ ነው፡፡ ስለዚህ ኮሮናም ከላብራቶሪ ያመለጠ ነው ለማለት እርግጠኛ ባይኮንም ሊሆን ግን ይችላል፡፡
የእግዚአብሔር ቁጣ /መቅሰፍት/ መዓት ሊሆን ይችላል፡፡ ይህ ከሌሎችም ምክንያቶች ባለፈ ሰፊውን ቦታ የሚይይዝ ነው፡፡ በተለይም ይህ ዕምነት ያላቸው ሀገራትና ሕዝቦች የሚያነሱት ምክንያት ነው፡፡
ከእግዚአብሔር ስንወጣ፣ ስመ እግዚአብሔርን መጥራት ስናቆም እግዚአብሔር በመዓት ይገስጸናል፡፡ ነቢዩ ሚክያስ ‹‹ባልሰሙም አሕዛብ ላይ በቁጣ እና በመዓት እበቀላለሁ›› /ት.ሚክ.5፡15/ እንዲል፡፡ ነቢየ እግዚአብሔር ኢያሱም ‹‹እኛ እስከ ዛሬ ድረስ ከእርሱ ያልነጻንበት የፌጎር ኃጢአት ጥቂት ነውን? በእግዚአብሔር ማኅበር ላይ መቅሰፍት ወረደ፡፡›› /መ. ኢያሱ. 22፡17/ እንዲል፡፡ በተጨማሪም ቅዱስ ዳዊት ‹‹አቤቱ በቁጣህ አትቅሰፈኝ በመዓትህም አትገስጸኝ›› /መዝ.6፡1/ እንዲል፡፡

ኮሮና ቫይረስን እንዴት እንከላከለው?
በመንፈሳዊ በኩል
በዕምነት ውስጥ የሚኖር ሕዝብና ሃይማኖት ያለው ሀገር ምንጊዜም ክፉ ነገር ሲከሰት ወደ ፈጣሪው ይጮሀል፡፡ በተለይም እንደ ኢትዮጵያ ላሉ ሀገራት አምልኮተ እግዚአብሔር ትልቅ መሳሪያ ነው፡፡ ስለዚህ ምን እናድርግ?
ጸሎት መጸለይ
ሁሉም በገባው እና ባለው ሃይማኖት ፈጣሪውን መለመን አለበት፡፡ ሁሉም ሰው በያዘው ሃይማኖት በግሉም በማህበርም መጸለይ አለበት፡፡ እግዚአብሔርም ይሰማናል፡፡ ቅዱስ ሙሴ ‹‹እርሱም አንተ የአምላክህን የእግዚአብሔርን ቃል አጥብቀህ ብትሰማ በፊቱም የሚበጀውን ብታደርግ ትእዛዙንም ብታዳምጥ ሥርዓቱንም ሁሉ ብትጠብቅ በግብጻውያን ላይ ያመጣሁትን በሽታ አላደርስብህም፤ እኔ ፈዋሽህ እግዚአብሔር ነኝና፡፡›› /ኦ.ዘፀ.15፡26/ እንዳለን፡፡ በግብጽ ማለቱ በዓለም ላይ ያመጣሁትን ለማለት ነው፡፡ ስለዚህ አሁንም ተጸጽተን ከተመለስን፣ የእግዚአብሔርን ትእዛዙን ከተከተልን ችግሩ መከራው ይቀላል፡፡
ምሕላ መያዝ
እንደ ኢትዮጵያ ባሉ በእግዚአብሔር ለሚያምኑ ሀገራት ምሕላ እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው፡፡ መ.ዜና መዋዕል ካልዕ 20፡9 ‹‹ክፉ ነገር ፣ የፍርድ ሰይፍ ወይም ቸነፈር ወይም ራብ ቢመጣብን ስምህ ባለበት በዚህ ቤትና በፊትህ ቆመን በመከራችን ወደ አንተ እንጮሀለን አንተም ሰምተህ ታድነናለህ አሉ::›› እንዳለን ለሁሉም ነገር በሕብረት ሆኖ ወደ ፈጣሪ መጮሕ ይገባናል፡፡
ማዕጠንት ማጠን
በሀገራችን አንድ አባባል አለ ‹‹ሕዳር ከታጠነ በሽታ የለም›› ይባላል፡፡ ስለዚህ ጸሎተ ዕጣን ተደግሞ ማዕጠንት በየቀኑ መታጠን አለበት፡፡ “የዕጣኑም ጢስ ከቅዱሳን ጸሎት ጋር ከመልዐኩ እጅ በእግዚአብሔር ፊት ወጣ›› /ዮሐ›ራዕይ.8፡4/ እንዲል፡፡ የጠፋው መስቀል የተገኘው በዕጣን ነው አሁንም የጠፋው መድኃኒት የሚገኘው በእግዚአብሔር ነው ምክንያቱም ‹‹ማዳን የእግዚአብሔር ነው›› /መዝ.3፡8/ እንዲል ቅዱስ ዳዊት፡፡
 የቅዱሳንን ዕምነት እና ጸበል መጠቀም
 በልዩነት በበሽታ፣ በተለይም በወረረሽኝ እና በተላላፊ በሽታዎች ቃል ኪዳን ለተገባላቸው ቅዱሳን የእነሱን ዕምነት መቀባት፣ ጸበላቸውን መጠጣት፣ በጸበላቸው መጠመቅ ፍቱን መድኃኒት ነው፡፡
ለአብነትም የቅዱስ ቂርቆስን፣ የአቡነ እስትንፋሰ ክርስቶስን፣ የአቡነ ሐብተ ማርያምን፣ የአቡነ ሐራን እና የአቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስን ገድል ማንበብ፣ በቤታችን ማስነበብ ወረርሽኙን ለመከላከል ትልቅ መሳሪያ ነው፡፡
ቅዱስ ዳዊት ‹‹ክፉ ነገር ወደ አንተ አይቀርብም መቅሰፍትም ወደ ቤትህ አይገባም በመንገድህ ሁሉ ይጠብቁህ ዘንድ መላእክቱን ስለ አንተ ያዝዛቸዋልና::›› እንዲል በመንገድህ ማለቱ በሕይወትህ ሲል ነው፣ መላእክቱን ማለቱ ቅዱሳንን ነው አንድም ቅዱሳን መላእክትን ነው፡፡ ስለዚህ የቅዱሳኑን ዕምነት መቀባት፣ ጸበል መጠጣት፣ መልክዕ መድገም፣ ገድል ማንበብ በሽታውን ለመከላከል ፍቱን መድኃኒት ነው፡፡
በሀገራችን ኢትዮጵያ ታሪክ ንጉሶች የሚፈልጉትን ጉዳይ ለማስፈጸም የሚፈልጉትን ጽላት አስገብተው መቅደሳቸውን ይሰሩ ነበር፡፡ ለአብነትም አባቶቻችን በአድዋ የቅዱስ ጊዮርጊስን ጽላት ይዘው ጣሊያንን ድል ነስተዋል:: እቴጌ ምንትዋብ ቁስቋም ማርያምን አሰርተው ብዙ ችግሮችን አልፈዋል፡፡ አጼ ቴዎድሮስ መድኃኒዓለምን ይወዱ ነበር፡፡ ሌሎች ነገስታትም እንዲሁ፡፡ ስለዚህ ሁሌም ቅዱሳኑን መማጸን ተገቢም ትክክልም አዋጭም ነው፡፡
እግዚአብሔር ሁሉን ማድረግ የሚችል የሁሉ መድኃኒት ነውና፡፡ ቅዱስ ያሬድ ‹‹እስመ እግዚአብሔር ዐቃቤ ስራይ ውእቱ በመለኮቱ ወፈውሰ ድውያን ውእቱ በትስብእቱ፣ እግዚአብሔር በመለኮቱ መድኃኒት ቀማሚ በሰውነቱ ደግሞ የተቀመመ መድኃኒት ነው›› እንዲል፡፡
.በስጋዊ በኩል
የጤና ባለሙያን ምክር መቀበል /ማክበር/ መተግበር
የኢትዮጵያ መንግስት ኮሮና ከመከሰቱ በፊት የማንቂያ ደብዳቤ /አለርት ሌተር/ እና ለባለሙያዎች ስልጠና መስጠቱ፣ ሌሎች ስራዎችንም መስራቱ ይታወሳል፡፡ ከተከሰተም በኋላ ጤና ጥበቃ ሚኒስቴርና የኢትዮጵያ ሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲቲዩትና ሌሎችም አካላት ብዙ ስራዎችን እየሰሩ ነው::
የቫይረሱ ምልክቶች፡- ከፍተኛ ትኩሳት፣ ሳል፣ እንደ ንፍጥ ያለ ፈሳሽ ነገር፣ የጉንፋን ምልክት፣ ጉሮሮ መከርከር፣ የሆድ ሕመም፣ የመገጣጠሚያ ሕመሞችና የመተንፈስ ችግር ምልክቶች ሲሆኑ ምልክቶቹ ለመታየት ከ2-14 ቀናትን ሊወስዱ ይችላል፡፡
በባለሙያ ቫይረሱን ለመከላከል የተሰጡ ምክሮች፡-
1. እጅን በሳሙና መታጠብ
2. የግል ንጽሕናን መጠበቅ
3. ምግብን አብስሎ መመገብ
4. ከእንስሳት ጋር ንክኪ አለማድረግ
5. ጭምብል መጠቀም
6. ከሰዎች ጋር አለመጨባበጥ
7. ትልልቅ ስብሰባዎችን መሰረዝ
8. መስኮት መክፈት ወዘ.ተ ለአብነት የሚጠቀሱ መከላከያ ዘዴዎች ናቸው፡፡
ንጽሕናን መጠበቅ በቤተ ክርስቲያንም የሚገኝ አስተምሕሮ ነው፡፡ ነብየ እግዚአብሔር ሙሴ ‹‹ፈሳሽ ነገር ያለበት ሰው ከፈሳሹ ነገር ሲነጻ ስለመንጻቱ ሰባት ቀን ይቆጥራል፣ ልብሱንም ያጥባል፣ ገላውንም በምንጭ ውኃ ይታጠባል፣ ንጹሕም ይሆናል /ኦ.ዘሌ.15፡13/ እንዲል፡፡ ካህንም ወደ መቅደስ ሲገባ ታጥቦ ንጹሕ ሆኖ ነው የሚገባው፡፡ አይበለውና ነገ ሰሞነኛ ቀዳሽ ሆኖ ቢነስረው ገብቶ መቀደስ አይችልም:: ቤተ ክርስቲያን የነፍስ ንጽሕናን ብቻ ሳይሆን የስጋ ንጽሕናንም ታስተምራለች:: ስለዚህ ንጽሕናን መጠበቅ ሳይንሳዊ ብቻ ሳይሆን በሃይማኖትም የተደገፈ ነው፡፡
በሽታ የመከላከል አቅማችንን የሚጨምሩ ምግቦችን መመገብ፡፡ በሽታው በባሕሪው ኢሚዩኒታቸው /Immunity/ የወረዱ ሰዎችን የሚያጠቃ በመሆኑ አመጋገባችንን በተወሰነ መልኩ ማስተካከል::
ለምሳሌ፡- በቅርቡ ሲወራ የነበረው ማር፣ ጤና አዳም፣ ዝንጅብል፣ ፌጦ፣ ሽንኩርት፣ ሎሚ ወ.ዘ.ተ የመሳሰሉት በሀገራችን ዘመናዊው ሕክምና ሳይመጣ ለመድኃኒትነት የምንጠቀማቸው ናቸው፡፡ ሁልጊዜም እነዚህን ነገሮች ብንጠቀም ጉዳት የለውም፡፡ ነገር ግን ከአባቶች ነው የተላለፈ የሚለው ምንም እንኳን መልካም ነገርን ወደ አባቶች ማስጠጋት የተለመደ ቢሆንም፣ ጉዳዩን በማስተዋልና በጥበብ መመርመር ይገባል፡፡ የፌስ ቡክ አባቶች ሊሉ ይችላሉ፤ የሆነው ሆኖ ግን በመጠኑ መጠቀም ለኮሮና መድኃኒትነት ባይሆኑም ለጤናም ጠቃሚ ናቸው፡፡ በርግጥ አባቶች የፈውስ ስጋዊም የፈውስ መንፈሳዊም ጥበቡ አላቸው፡፡
ቫይረሱ ከ26-27 ዲግሪ ሴንቲ ግሬድ በላይ ሙቀት መቋቋም የማይችል በመሆኑ ይሞታል፡፡ ስለዚህ እንደ ሻይ፣ ሾርባና የመሳሰሉትን ትኩስ ነገሮች መጠቀም የቫይረሱን የመተላለፍ አቅም ይገድበዋል፡፡ ሳይቃጠል በቅጠል ነውና የሚቻለውን ሁሉ ማድረግ ጉዳት የለውም፡፡ ምክንያቱም ስጋዊ ጥበብም ከፈጣሪ ስጦታዎች አንዱ ነውና፡፡
አለመጨነቅ
ገና ሊይዘን ይችላል በሚል መጨነቅ የለብንም፡፡ ምክንያቱም ጭንቀት በራሱ በሽታ ነውና፡፡ ተጨንቀንም የምንጨምረው ነገር ብዙ አይኖርምና፡፡ አትንካኝ አትንኪኝ እስከ ማለት መድረስ የለብንም፤ የሚጠበቅብንን እናድርግ፤ የተረፈውን ግን ለፈጣሪ እንተወው፡፡ ህይወት ይቀጥላል በጣም መጨነቅ ተገቢ አይደለም፡፡ ስንወለድ ማመልከቻ አስገብተን አልተወለድንም፤ ስለዚህ ስንሞትም በማመልከቻ አንሞትም፤ ጊዜው ከደረሰ እንሞታለን ግን ደሞ ከልብ እንዳንሆን የምንችለውን እናድርግ፤ ሌላውን ለፈጣሪ እንስጥ፡፡ ሕይወት ይቀጥላል፡፡
ሕግን ማክበር
ሌላው ከሕግ አንጻር በወረርሽኝ ደረጃ የተፈረጀ በሽታን ወደ ሌሎች ሆን ብሎ ማስተላለፍ እስከ ሞት ሊያስቀጣ ይችላል:: በ1997 ዓ.ም በኢ.ፌ.ዴ.ሪ. የወንጄል ሕግ አንቀጽ 514 (1) ‹‹ማንም ሰው አስቦ በሰው ላይ ተላላፊ በሽታ ያሰራጨ ወይም ያስተላለፈ እንደሆነ ከአስር ዓመት በማይበልጥ ጽኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ነገር ግን በወረርሽኝ ደረጃ የተፈረጀ በሽታን ያስተላለፈ እንደሆነ ከሃያ ዓመት ጽኑ እስራት እስከ ሞት ሊያስቀጣ ይችላል፡፡›› ስለዚህ ማንኛውም በበሽታው ራሱን የሚጠራጠርና በሽታው አለብህ ተብሎ የተነገረው ሰው ራሱን በለይቶ ማቆያ ክፍል ማኖር ይኖርበታል፡፡
ካሳለፍናቸው ታሪኮች ትምህርት መውሰድ  
ኢትዮጵያ ብዙ ስቃዮችን አሳልፋለች:: አዲስ መከራም አዲስ ደስታም የለም፤ ስለዚህ የድሮ አባቶቻችን ወረርሽኝ ሲመጣ እንዴት አድርገው አለፉት ብሎ መመርመር መጠየቅ ይገባል፡፡ ለምሳሌ፡- ከ1911 ዓ.ም ወረርሽኝ ትምህርት መውሰድ፡፡
የግንዛቤ ማስጨበጫ ስራ መሰራት አለበት
ኮሮና የማይመለከተው የለም፤ ሁሉም የድርሻውን ወስዶ መስራት ካልቻለ ልንቋቋመው አንችልም፡፡ ትልልቅ የዓለም ሀገራት ጠንካራ የጤና ፖሊሲና ቴክኖሎጂ ያላቸውም እንኳን በጣም እየተፈተኑ ነው፡፡ ‹‹እየሳቁ አለቁ›› እንዲሉ በሕመሙ መቀለድ አያዋጣም፡፡ ለቫይረሱ ሚዲያዎች ቋሚ የአየር ሰዓት መመደብ አለባቸው፡፡ ነጻ የስልክ መስመሮችን በመክፈትና በአግባቡ በማስተዋወቅም ሕብረተሰቡ ያልገቡትን ጉዳዮች እንዲጠይቅና ግንዛቤውን እንዲያሰፋ ሁኔታዎችን ማመቻቸት አስፈላጊ ነው፡፡ በገጠሩም በከተማውም የሚዲያ አካላትና ሌሎችም በዕውቀት ላይ የተመሰረተ መረጃ መስጠት ይኖርብናል፡፡
የተያዙትን ሰዎች አለማግለል
አጋጣሚውን ተጠቅሞ የተያዙትን ማግለል ተገቢ አይደለም፡፡ ፈረንጅም ይሁን ሀበሻ ማንም ስለፈለገ አይያዝም፤ ስለዚህ ነግ በእኔም ነውና ማግለልን እናስወግድ፡፡
አጋጣሚውን ተጠቅሞ ገቢያን አለመጨመር
አጋጣሚውን ተጠቅሞ የዋጋ ንረቱን መጨመርም ተገቢ አይደለም:: የሚጨምረው አካል የተለየ ፕላኔት የለውም፤ ትርፉ ትዝብት ብቻ ነው፤ ስለዚህ ነጋዴዎች ብታስተውሉ መልካም ነው፡፡
ቅድመ መከላከሉ ላይ መስራት
ኮሮና የመተላለፍ አቅሙ /Contagious Rate/ ከፍተኛ ሲሆን ገዳይነቱ /Fatality Rate/ ግን ዝቅተኛ ነው፡፡ ስለዚህ ቫይረሱን ለመከላከል የቅድመ መከላከል ስራ መስራት ይኖርብናል፤ መከላከሉም ላይ ትኩረት ማድረግ ይገባል፡፡
እንደ ሀገር የሚወሰኑ ውሳኔዎችን በማስተዋል መወሰን
ደግሞ ደጋግሞ የውሳኔው አስፈላጊነት ጉዳት እየታየ ውሳኔዎች ሊሰጡ ይገባል:: ለምሳሌ፡- ከቤት አትውጡ አይነት ውሳኔዎች እንደገና ሊታዩ ይገባል፡፡ በሽታው ደሃና ሃብታንም የማይለይ ቢሆንም ደሃን ግን የበለጠ ይጎዳል፡፡
ቅዱስ ሙሴ እንዳለን የእግዚአብሔርን ቃል ብንፈጽም ኖሮ ይህ ሁሉ መንጫጫት ባልነበር፡፡ ለእግዚአብሔር የሚበጀውን ብናደርግ ኖሮ፣ ይህ ሁሉ መንጫጫት ባልነበር፡፡ ትእዛዙን ሰምተን ብንፈጽም ኖሮ ይህ ሁሉ መንጫጫት ባልነበር፡፡ ሥርዓቱን ሁሉ ብንጠብቅ ኖሮ፣ ይህ ሁሉ መንጫጫት ባልነበር፡፡ አሁንም በንስሐ ሳሙና ታጥበን እግዚአብሔርን ብንለምነው የመጣው ቁጣ፣ በሽታ ይመለሳል እርሱ እግዚአብሔር ይመልሰዋል፡፡ ‹‹እርሱም አንተ የአምላክህን የእግዚአብሔርን ቃል አጥብቀህ ብትሰማ በፊቱም የሚበጀውን ብታደርግ ትእዛዙንም ብታዳምጥ ሥርዓቱንም ሁሉ ብትጠብቅ በግብጻውያን ላይ ያመጣሁትን በሽታ አላደርስብህም እኔ ፈዋሽህ እግዚአብሔር ነኝና፡፡›› /ኦ.ዘፀ.15፡26/  እንዳለን፡፡
ኢትዮጵያ ሐገረ እግዚአብሔር ነች፤ ስለዚህ ይህን የአምልኮተ እግዚአብሔር ሥርዓት ተጠቅሞ በሽታውን መከላከል አዋቂነት እንጂ ቂልነት አይደለም፡፡ መልካም ተሞክሮውን ለሌሎች ሀገራትም ማስተላለፍም ይገባል፡፡
በግሌ ኢትዮጵያ ውስጥ ቫይረሱ ሰዎችን ሊይይዝ ይችላል፤ ነገር ግን ብዙ ሰዎችን ግን አይገልም የሚል ዕምነት አለኝ፡፡ ይህ የሚሆነው ግን ቤተ ክህነቱና ቤተ መንግስቱ ተናበው ተባብረው ከሰሩ ነው፡፡ አልያ ግን እንደ ልቦናችን ክፋት ብቻ ሳይሆን ‹ለኃጥአን የወረደው ለጻድቃን› እንዲሉ ሁላችንንም ያጭደናል፡፡ ስለዚህ ነብዩ ኢሳይያስ ከአንተ ጋር ነኝ አትፍራ እንዳለ፣ በእግዚአብሔር ካመንን ፍርሃቱን አስወግደን ወደ እግዚአብሔር እንጩህ፡፡
በሀገራችን አባባል ‹‹አይመጣምን ትተሽ ይመጣልን ያዥ›› እንደሚባለው ሊመጣ እኮ ይችላል ብሎ በማሰብ አብዝቶ ሳይጨነቁ ቅድመ ጥንቃቄ መውሰድ አስፈላጊ ነው:: ስለዚህ ቫይረሱ በጣም ከባድ በመሆኑ በመንፈሳዊም በስጋዊም በርትቶ ቅድመ መከላከሉን መስራት ይኖርብናል፡፡ አፋሮች እንዲህ ይላሉ፡- ‹‹ግመሌንም አስራለሁ በእግዚአብሔርም አምናለሁ›› እንዲሉ ጤንነቴን እጠብቃለሁ፤ በእግዚአብሔርም አምናለሁ፡፡ ሀገራችን ኢትዮጵያንና ሕዝቦቿን እግዚአብሔር ዳሯን እሳት መሀሏን ገነት አድርጎ ይጠብቅልን፡፡ አቁራሪተ መዓት ድንግል ማርያም መዓቱን ታርቅልን፡፡
ዲያቆን ዘዐማኑኤል አንተነህ ይግዛው
 መጋቢት 15/2012ዓ.ም ጎንደር/ኢትዮጵያ

Page 9 of 477