Administrator

Administrator

በመላው ዓለም አነጋጋሪ ለነበረው ‹‹ብላክ ፓንተር›› ፊልም ማስታወሻ ለሚሆነውና ዋካንዳ አድቨር ታይዚንግ አለም አቀፍ ደረጃውን ጠብቆ ለሚሰራው ቪዲዮ ክሊፕ ሥራ ኢትዮጵያዊው ቶማስ ሀይሉ (ቶሚ ፕላሳ) ተመረጠ፡፡ የ27 ዓመቱ ወጣት  የሙዚቃ ሰው ከ40 በላይ  የሙዚቃ ስራዎችን የሰራ ሲሆን ወደ 48 የሚጠጉ የብሄር ብሄረሰቦችን ጭፈራ አሳምሮ እንደሚጫወት ታውቋል፡፡
ቶማስ ሀይሉ (ቶሚ ፕላስ)  ረቡዕ ረፋድ ላይ በካሌብ ሆቴል ከጋምቤላው ወጣት አቀንቃኝ ኤዲኬንዞና ከሰለሞኒክ ኢንተርቴይመንት ጋራ በጋራ በሰጠው መግለጫ፣ ይህን እድል በማግኘቱ የተሰማውን ደስታ ገልጾ በተሰማራበት የሙያ ዘርፍ አገሩን እንደሚያስጠራ በጋዜጣዊ መግለጫው አስታውቋል፡፡ የአፍሮ ቢት ስልተ ምት አቀንቃኙ ወጣት የኢትዮጵያን ሙዚቃ በተለይም ውዝዋዜ ከሌሎች የአፍሪካ አገራት ዳንስና ሙዚቃ ጋር አስማምቶ ለመስራትና አገሩን ለማስተዋወቅ በሚያደርገው ጥረት ይበልጥ ይታወቃል፡፡


        ከዕለታት አንድ ቀን አባትና ልጅ፣ ቁጭ ብለው ወጥመዳቸው አልገባ ብሎ ስላስቸገራቸው ጅብ ይመካከራሉ፡፡ አባት መላ ያሉትን ለልጃቸው ይነግሩታል፡፡ (አንዳንድ ተረቶች ተመላላሽ ታካሚ በመሆናቸው ብዙ ዘመን ተሻግረውም ድንገት ዳግሞ ይከሰታሉ፡፡ የሚከተለው ተረት ይሄ ዕድል ከገጠማቸው መካከል አንዱ መሆኑ ነው፡፡
አባት - “ቆይ ልጄ መላ መላውን ልንገርህ?”
ልጅ - “አባዬ እሺ መላው ምንድን ነው?”
አባት - “ልነግርህ አይደል አትቸኩላ!”
ልጅ - “እሺ ዘዴውን ብቻ ንገረኝ”
አባት - “እንካ ይሄን ጠመንጃ”
ልጅ - “ምን ላረግበት?”
አባት - “አትቸኩላ ልጄ!”
እጠመንጃው አፈሙዝ ላይ ሙዳ ሥጋ ታሥርና የገመዱን ጫፍ ቃታው ላይ ታስረዋለህ፡፡ ጅቡ ሙዳውን ሲጐትተው ቃታውን በራሱ ላይ ይስበዋል፡፡ አለቀለት ማለት ነው፡፡”
ልጅ - “አባዬ ከባድ ብልሃት ነው ያስተማርከኝ፡፡ አሁኑኑ ሄጄ ገመዱንና ሙዳ ሥጋውን አዘጋጀዋለሁ” ብሎ ልጅየው ይሄዳል፡፡ እንደተባለው ጠመንጃው አፈሙዝ ላይ ሙዳውን አስሮ ውጤቱን መጠበቁን ቀጠለ፡፡ ከጥቂት ስዓታት በኋላ ልጅየው ወደ አባቱ ሲሮጥ መጣና፤
አባት - “ልጄ ምን ተፈጥሮ ነው ይሄ ሁሉ ሩጫ?”
ልጅ - “አባዬ ጉድ ሆነናል?”
አባት - “እንዴት? “ለምን?”
ልጁም - “ጅቡ፣ ጠመንጃውን በአፈሙዙ በኩል ሳይሆን ሰደፉን ነክሶ ይዞት ሮጦ!”
አባት - “አዬ ልጄ ጉድ ሆነናላ! እንኳን ጠመንጃ ሰጥተኸው እንዲሁም አልቻልነው! ዕዳ ከሜዳ ነው የገጠመን!”
***
ከቶውንም እንደ አተት (አጣዳፊ ተቅማጥና ትውከት) የሚመላለስብንን የአገራችን ችግር፣ “የተማረ ይግደለኝ” የተባለለት ምሁር፤ ደግ ምላሽ ቢሰጥበት ደግ ነው!
ሎሬት ፀጋዬ ገ/መድህን” የመጨረሻውን ቃል ለጀግናው ተውለት ይበሉን እንጂ ጀግናው ማን እንደሆነ ገና ለይተን አላወቅንም፡፡ አለማወቃችንን ደግሞ እንደ በረከት ልንወስደው አንችልም፡፡ ራሳችንን ቅዱስ ለማስመሰል እየሞከርን ካልሆነ በስተቀር፡፡
የዱሮ መምህራችን ፖለቲከኛው ሌኒን (One Step forward two steps back) - አንድ ደረጃ ወደፊት ሁለት ደረጃ ወደ ኋላ ብሎናል፡፡ የገባን ገብቶናል፡፡ ያልገባን ገና ይገባናል፡፡
አሁን ኢትዮጵያ አገራችን ከእንደዚያ ያለ ማጥ ውስጥ የተዘፈቀችበት ሁኔታ ያለ ይመስላል፡፡ እየቆየ ግን የምትድንበት ሁኔታ ይፈጠራል፡፡
ሐምሌት ….
“…በምናውቀው ስንሰቃይ
የማናውቀውንም ፈርተን
በህሊናችን ማቅማማት
ወኔያችንንም ተሰልበን
ከዕለት ወደዕለት ስንሳብ ካባቶች በወረስነው ጋድ
የአዘወተርነውን ፍርጃ
እያስታመምን መለማመድ
መርጠን መሆኑ አይካድም
ያልታየ አገር አይናፍቅም
ቢያሰኝም አይታወቅም
የመንቀሳቀሳችን አቅሙ
እያደር ከህሊናችን ይደመሰሳል ትርጉሙ”
ኢትዮጵያ ለማደግ የሚያስፈልጋትን ኮታ ትሻለች እንጂ መፈናፈኛ እስኪጠፋት ድረስ የተጫነችን አገር አይደለችም፡፡ መንገዷን ታውቅ ዘንድ መንገድ የምናውቅ ሰዎች ቀና ቀናውን እናሳያት፡፡ ተማርን የምንባል እናስተምራት፡፡ የልጆቿን አዕምሮ እናበልጽግላት፡፡ ለተስፋ መቁረጥ ዕድል አንስጥ፡፡ መግቢያ መውጪያው ያምርልን ዘንድ ከገብረክርስቶስ ደስታ ጋር፤
“ደሞም ማወቅ ማለት
ከውጪ ያለውን ሄዶ ከመፈለግ
ከውስጥ የበራውን እንዲወጣ ማድረግ”
በተለይ ወጣቱ ውስጥ የበራ ብርሃን ካለ፣ በብርሃን ፍጥነት መንገድ እንስጠው፡፡ ብርታታችን የሚለካው በዚህ ነው፡፡ ሀገራችን መላ ትፈልጋለች፡፡ ብዙ መዘዘኛ ችግሮች አሉባት፡፡ እንዴት እንፍታለት ማለት ያባት ነው፡፡ ልጆቿን ማስተማር ምርጡ መላ ነው፡፡ ልጆቿ ስለሌሎች መጨነቃቸው አይቀሬ ነውና፡፡
ይለወጣል ቀኑ
ይሻራል ዘመኑ
እናንተ ራቁና ወደኛ ብቻ ኑ!!

Saturday, 27 July 2019 12:13

መልክቶቻችሁ

 “ክልል ካልሆንን ሞተን እንገኛለን!”

         ሰሞኑን በኤልቲቪ፣ የወላይታ ዞን የክልልነት ጥያቄን አስመልክቶ ቃለ ምልልስ የተደረገላቸውን አንድ የዩኒቨርሲቲ መምህርና የህግ ባለሙያ የሰጡትን ማብራሪያ በጥሞና አደመጥኩኝ፡፡ በነገራችን ላይ ከአንድ ዓመት ወዲህ በደቡብ ክልል፣ በዘመቻና በፉክክር በሚመስል መልኩ የክልልነት ጥያቄ ማቅረብ የጀመሩ ዞኖች ተወካይ ነን ባዮች (ፖለቲከኞችና አክቲቪስቶች) ለምን ጥድፊያ ውስጥ እንደገቡ ግራ ግብት ይላል፡፡ በቴሌቪዥን መስኮት ሲቀርቡ ለምን እንደሚቆጡና ማስጠንቀቂያ እንደሚያበዙም አላውቅም፡፡ አንድ ጥያቄ አለኝ::
 ለመሆኑ እኒህ ወገኖች “የክልልነት ጥያቄ” የሚያቀርቡት ለሕዝቡ ምን ሊፈይዱለት ይሆን? የኑሮ ደረጃውን ያሻሽሉለታል? የሥራ ዕድል ይፈጥሩለታል? ለሰራተኛው የደሞዝ ጭማሪ ያደርጉለታል? የተሻለ የጤና አገልግሎት ያቀርቡለታል? ወዘተ… ጥያቄው ብዙ ነው፡፡
እነዚህን መሰረታዊ ጥያቄዎች የማይመልሱ ከሆነ፤ ከዚህ ሁሉ ጥድፍያና ወከባ በስተጀርባ ሌላ አጀንዳ እንዳለ መጠርጠር ተገቢ ነው::  በተለይ ሀገር በነውጥ ማዕበል እየተናጠች፣ ግጭትና መፈናቀል በየቦታው እየፈነዳ ባለበት በዚህ ሰዓት “ዛሬውኑ ክልል ካልሆንን ሞተን እንገኛለን” ማለት የጤና አይደለም፡፡
ፖለቲከኞችና “የክልልነት ጥያቄ” አቀንቃኝ ልሂቃን (አክቲቪስቶች)፤ ከዚህ “አንገብጋቢ” የክልል አጀንዳ፤ የሚያገኙትን በቅጡ ብናውቅ ጥሩ ይመስለኛል፡፡ ምናልባት የበለጠ ሥልጣን?... ጥቅም?... ሀብት?...እንደው ምን ይሆን እንዲህ ዓይናቸውን አስጨፍኖ “አሁኑኑ ክልል!” የሚያስብላቸው?!
እንደ ማንኛውም የአገራችን ፖለቲከኛና ልሂቃን ‹‹የምንታገልለት ሕዝብ?” ማለት ቢያበዙብንም ቅሉ፤ የፈረደበት ምስኪን ሕዝብ ግን ክልል በሆነ ማግስት፣ ሌማቱ ሞልቶ እንደማያድር ጠንቅቀን እናውቃለን:: ሕዝቡ ክልል ከመሆን አንዳችም ጠብ የሚልለት ነገር እንደሌለ ይታወቃል፡፡ እነሱ ግን ሎተሪ የሚደርሰው እያስመስሉት ነው:: ባይሆን ሎተሪው የሚደርሰው ለእነሱ ነው - ለፖለቲከኞቹና አክቲቪስቶቹ፤ ለነገዎቹ የክልሉ ባለሥልጣናት!!
ሳላስበው ወደ ሌላ ርዕሰ ጉዳይ ገባሁ እንጂ የእኔ ጥያቄ፣ (ስጋቴም ነው) ዞኖቹ ወደ ክልልነት ባደጉ ማግስት፣ የየአካባቢው ተወላጅ ባልሆኑ ዜጐች  ላይ የሚደርሰውን አስከፊ የመፈናቀልና የሞት አደጋ ማነው የሚታደጋቸው የሚለው ነው፡፡
ወደ ኤልቲቪ ልመልሳችሁ፡፡ የወላይታን የክልልነት ጥያቄ የሚያስረዱት “ተወካይ ነን” ባዮች፤ ክልል በመሆን ሂደት፤ “የአካባቢው ተወላጅ ባልሆኑ ዜጎች ላይ ጥቃትና መፈናቀል እንደማይደርስ ምን ማስተማመኛ አለ?›› በሚል ከጋዜጠኛ ተጠይቀው ሲመልሱ፤ ‹‹ማስተማመኛው ህገ መንግስቱ ነው›› ብለዋል:: ግን የምራቸውን ነው?! ህገ መንግስቱ መቼ በሲዳማ ለተፈናቀሉትና ጥቃት ለደረሰባቸው… ማስተማመኛ ሆነ? ከዚህ ቀደምስ… በሚሊዮን የሚቆጠሩ ዜጎች ከተለያዩ የአገሪቱ አካባቢዎች በግፍ ሲባረሩና ሲፈናቀሉ ሕገ መንግስቱ መቼ አዳናቸው? ህገ መንግስቱ ዜጎችን ከመፈናቀል ታድጎ ያውቃል እንዴ? እነዚህ የክልል ጥያቄ አቀንቃኞች “ህገመንግስቱ ይታደጋቸዋል” ሲሉ ከአንጀታቸው ነው ወይስ ከአንገታቸው? ለነገሩ እነሱ የፈለጉትን ያግኙ እንጂ አገርና ህዝብ በአንድ እግራቸው ቢቆሙ ደንታቸው አይመስለኝም:: ለዚህ ነው እየሆነ ያለው ሁሉ የሚሆነው፡፡ ለማንኛውም ግን አሁንም መንግስት ለዜጐቹ ጥላ ከለላ ሊሆናቸው ይገባል፡፡ ያለበለዚያ የምንፈራው ይደርሳል፡፡
ዳዊት - ከአዲስ አበባ

የእንግሊዝ የወግ አጥባቂ ፓርቲ መሪ ቦሪስ ጆንሰን በአብላጫ ድምጽ ማሸነፋቸውን ተከትሎ፣ ባለፈው ረቡዕ የቀድሞዋን የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ቴሬሳ ሜይ በመተካት አዲሱ የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው በይፋ ስልጣን ተረክበዋል፡፡
የመዲናዋ ለንደን ከንቲባ በመሆን ያገለገሉትንና እ.ኤ.አ በ2016 እንግሊዝ ከአውሮፓ ህብረት አባልነቷ ትውጣ የሚል ሃሳብ በማቀንቀን በይፋ ዘመቻ ማድረግ የጀመሩትን ቦሪስ ጆንሰንን በተመለከተ፣ የተለያዩ አለማቀፍ መገናኛ ብዙሃን ካወጧቸው ዘገባዎች ጥቂቱን እነሆ ብለናል፡፡
የግል ህይወት
ከዲፕሎማት አባት እና ከአርቲስ እናት እ.ኤ.አ 1964 ሰኔ 19 ቀን ኒውዮርክ ሲቲ ውስጥ የተወለዱት ቦሪስ ጆንሰን፣ ብራስልስ ዋን በተባለ ትምህርት ቤት በኤተን ኮሌጅና በኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ ትምህርታቸውን እንደተከታተሉ የህይወት ታሪካቸው ያሳያል፡፡
ሁለት ጊዜ ትዳር መስርተው ያፈረሱት ጆንሰን በአሁኑ ጊዜም ኬሪ ሲሞንድስ ከተባለች ወዳጃቸው ጋር እንደሚኖሩ ተነግሯል፡፡
በእንግሊዝ ፓርላማ የወግ አጥባቂ ፓርቲ መሪ የሆኑት ቦሪስ ጆንሰን፣ እ.ኤ.አ ከ2008 እስከ 2016 ድረስ የእንግሊዝ ርዕሰ መዲና ለንደን ከንቲባ በመሆን ያገለገሉ ሲሆን፣ ከ2016 እስከ 18 ደግሞ የእንግሊዝ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሆነው ሰርተዋል፡፡
ደራሲና ጋዜጠኛው ጆንሰን
አዲሱ የእንግሊዝ ጠቅላይ ሚኒስትር ቦሪስ ጆንሰን፤ “ሰቨንቲ ቱ ቨርጂንስ” የተሰኘውን ተወዳጅ ረጅም ልቦለድ ጨምሮ አራት  መጽሐፍትን ለንባብ ያበቁ ምርጥ ደራሲ ስለመሆናቸው ዘ ጋርዲያን ይመሰክርላቸዋል፡፡
ቦሪስ ጆንሰን ታዋቂዎቹን ታይምና ዴይሊ ቴሌግራፍ መጽሔት ጨምሮ በተለያዩ ታዋቂ ጋዜጦችና መጽሔቶች ላይ ለረጅም አመታት በሪፖርተርነትና በአምደኝነት እንደሰሩ የዘገበው ዘ ጋርዲያን፤ በተለይም የአውሮፓ ህብረት አገራትን የሚተቹ ጽሁፎችን ለንባብ በማብቃት እንደሚታወቁ አስነብቧል፡፡ ጥሩ ጸሃፊ እንጂ የፕሬስ ህግና መመሪያዎችን የማያከብሩ ጋዜጠኛ እንደነበሩ የሚነገርላቸው ጆንሰን፣ የተዛባ ጽሁፍ አውጥተዋል በሚል ከታይም መጽሔት መባረራቸውን ዘ ጋርዲያን ያስታውሳል፡፡
ጨዋታ አዋቂውና ፈጣን ተናጋሪው
ለማዳመጥ የሚከብድ ፍጥነት ያለውና በጩህት የታጀበ ንግግር መለያቸው እንደሆነ የሚነገርላቸው ቦሪስ ጆንሰን፣ በአንደበተ ርዕቱነታቸውና የተመረጡ ቃላትን በመጠቀም እንደሚታወቁ የዘገበው ቢቢሲ፣ ጮክ ብለው መናገራቸውን በልጅነታቸው ከነበረባቸው የመስማት ችግር ጋር የተያያዘ ነው ይላል፡፡
ቦሪስ ጆንሰን ከፈጣን ተናጋሪነታቸው ባልተናነሰ በጨዋታ አዋቂነታቸውና ቀልዶችን በመፍጠር እንደሚታወቁም ቢቢሲ ይገልጻል፡፡
ከ970 ሺህ ዶላር ወደ 187 ሺህ ዶላር?
ፎርብስ መጽሄት የቦሪስ ጀንሰንን ገቢ አስመልክቶ ሰሞኑን ባወጣው ዘገባ እንዳለው፣ ሰውዬው በፓርላማ አባልነታቸው በከንቲባነታቸውና በውጭ ጉዳይ ሚኒስትርነት ዘመናቸው ያገኙት የነበረው ገቢ እንዲሁም በንግግር፣ በደራሲነትና በጸሐፊነት የሚከፈላቸው ገንዘብ እጅግ ከፍተኛ ነበር፡፡
ሰውዬው ከመስከረም ወር 2018 እስከ ሰኔ ወር 2019 በነበሩት ጊዚያት በድምሩ 970 ሺህ ዶላር ገቢ ያገኙ ሲሆን፣ በውጭ ጉዳይ ሚኒስትርነታቸው ያገኙት የነበረው 176 ሺህ ዶላር እንደነበርም ዘገባው አመልክቷል፡፡
በህዳር ወር 2018 እስከ ሰኔ ወር 2019 በተለያዩ መድረኮች ላይ ንግግር በማድረግ ብቻ 560 ሺህ የአሜሪካ ዶላር እንደተከፈላቸው የሚነገርላቸው ጆንሰን፣ በ2018 ብቻ ከዴይሊ ቴሌግራፍ ጋዜጣ በደመወዝ መልክ 342 ሺህ ዶላር ያህል እንደተከፈለላቸውና  ለህትመት ካበቋቸው አራት መጽሐፍት ከ2017 እስከ 2019፣ 61.7 ሺህ ዶላር ያህል ገቢ እንዳገኙ ተዘግቦላቸዋል፡፡
ይህንን ሁሉ ገቢ ያገኙ የነበሩት ቦሪስ ጆንሰን በእንግሊዝ ጠቅላይ ሚኒስትርነታቸው የሚያገኙት አመታዊ ደመወዝ 186 ሺህ  ዶላር እንደሆነ የጠቆመው ዘገባው፤ አዲሱ ስልጣን ከገንዘብና ከገቢ አንጻር እንደማያዋጣቸው አውስቷል፡፡


የደቡብ ሱዳን ፕሬዚዳንት ሳልቫ ኬር፤ እሳቸው በሌሉበት የአገሪቱ ብሔራዊ መዝሙር እንዳይዘመር የሚከለክል ህግ ማውጣታቸውን የአገሪቱን የማስታወቂያ ሚኒስትር ጠቅሶ አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
የአገሪቱ የሕዝብ መዝሙር ከኤምባሲዎችና ከትምህርት ቤቶች በስተቀር በሌሎች ቦታዎች መዘመር የሚችለው ፕሬዚዳንት ሳልቫ ኬር በስፍራው ከተገኙ ብቻ እንዲሆን ፕሬዚዳንቱ ባለፈው አርብ ባደረጉት የካቢኔ ስብሰባ ውሳኔ ማስተላለፋቸውን ማስታወቂያ ሚኒስትሩ ማይክል ማኩዌል በይፋ ማስታወቃቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡
የተለያዩ ባለስልጣናትና ተቋማት የህዝብ መዝሙሩን ዜማና ግጥም በቅጡ ሳይለማመዱ እንደነገሩ ሲዘምሩት እንደሚታዩ የጠቆሙት ሚኒስትሩ፤ “ይህም የአገሪቱን ብሄራዊ ክብር የሚነካ ነው፣ ብሄራዊ መዝሙር ፕሬዚዳንቱ በተገኙበት ብቻ የሚዘመር እንጂ ማንም ተራ ዜጋ የሚያበላሸው አይደለም” ብለዋል፡፡
የሳልቫ ኬር መንግስት ፕሬዚዳንቱ በሌሉበት የህዝብ መዝሙር እንዳይዘመር ቢከለክልም፤ ድርጊቱን በፈጸሙ ላይ የሚወሰደውን እርምጃ በተመለከተ ግን ሚኒስትሩ ያሉት ነገር እንደሌለ ዘገባው ገልጧል፡፡

 እ.ኤ.አ በ2009 ለእይታ የበቃውና የምንጊዜም ባለከፍተኛ ገቢ ፊልም ሆኖ የዘለቀው የጄምስ ካሜሮን ፊልም አቫታር፣ ባለፈው እሁድ በአቬንጀርስ ኢንድጌም ክብሩን መነጠቁን ሲኤንኤን ዘግቧል፡፡
ካሜሩን በ1998 ለእይታ ያበቃው ታይታኒክ ከ1 ቢሊዮን ዶላር በላይ ገቢ በማግኘት ታሪክ መስራቱን ያስታወሰው ዘገባው፣ በ2010 በሌላኛው ተወዳጅ ፊልሙ አቫታር 2 ቢሊዮን ዶላር በማግኘት የራሱን ክብረወሰን መስበሩንና ባለፈው እሁድ ግን በአቬንጀርስ ኢንድጌም ክብሩን መነጠቁን አመልክቷል፡፡
ባለፈው ሚያዝያ ለእይታ የበቃው አቬንጀርስ ኢንድጌም በድምሩ 2.79 ቢሊዮን ዶላር ገቢ በማግኘት፣ በአለማችን የፊልም ታሪክ ከፍተኛውን ገቢ ያገኘ ፊልም ሆኖ ከመንበሩ ላይ መቀመጡንም ዘገባው አመልክቷል፡፡

ታዋቂው ፎርቹን መጽሄት የ2019 የአለማችን 500 ባለ ብዙ ገቢ ግዙፍ ኩባንያዎች ዝርዝር ከሰሞኑ ይፋ ያደረገ ሲሆን የአሜሪካው ዎልማርት 514.4 ቢሊዮን ዶላር አመታዊ ገቢ በማስመዝገብ በአንደኛ ደረጃ ላይ ተቀምጧል፡፡
በ2018 የፈረንጆች አመት ግሩፕ 414.6 ቢሊዮን ዶላር ገቢ ያስመዘገበው የቻይናው ሲኖፔክ ሮያል የሁለተኛነትን ደረጃ ሲይዝ፣ ደች ሼል በ396.5 ቢሊዮን ዶላር የአለማችን የአመቱ ሶስተኛው ግዙፍ ኩባንያ ተብሎ መመዝገቡን ዘገባዎች አመልክተዋል::
ቻይና ናሽናል ፔትሮሊየም በ392.9 ቢሊዮን ዶላር፣ ስቴት ግሪድ በ387 ቢሊዮን ዶላር፣ ሳኡዲ አርማኮ በ335.9 ቢሊዮን ዶላር፣ ቢፒ በ303.7 ቢሊዮን ዶላር፣ ኤክሰን ሞቢል በ290.2 ቢሊዮን ዶላር፣ ቮልስዋገን በ278.3 ቢሊዮን ዶላር፣ ቶዮታ ሞተር በ272.6 ቢሊዮን ዶላር እንደ ቅደም ተከተላቸው ከአራተኛ እስከ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ የያዙ የአመቱ የአለማችን ኩባንያዎች ናቸው፡፡
ከ34 የአለማችን አገራት የተውጣጡት የአመቱ 500 ግዙፍ ኩባንያዎች ባለፈው የፈረንጆች አመት (2018) በድምሩ 2.15 ትሪሊዮን ዶላር ገቢ ማግኘታቸውን የጠቆመው ፎርቹን መጽሔት፤ ኩባንያዎቹ በመላው አለም ለ69.3 ሚሊዮን ሰዎች የስራ ዕድል መፍጠራቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡
በዘንድሮው የፎርቹን ዝርዝር ውስጥ 13 አዳዲስ ኩባንያዎቿን በማካተት የምርጥ ኩባንያዎቿን ቁጥር 129 ያደረሰችው ቻይና፤ በዝርዝሩ ውስጥ ብዛት ያላቸውን ኩባንያዎች በማስመዝገብ፣ ከአሜሪካ በመቅደም የአንደኛነት ደረጃን መያዟ የተነገረ ሲሆን፣ አሜሪካ 121 ኩባንያዎቿን በዝርዝሩ ውስጥ በማካተት እንደምትከተል ተዘግቧል፡፡ በዝርዝሩ ውስጥ የ11ኛ ደረጃን የያዘው አፕል በሞባይል ቴክኖሎጂ ዘርፍ ከተሰማሩ ኩባንያዎች ዘንድሮም መሪነቱን የያዘ ሲሆን፣ በ15ኛ ደረጃ ላይ የሚገኘው ሳምሰንግ ይከተለዋል፡፡


 የሱዳን ወታደራዊ ሽግግር ምክር ቤትና የአገሪቱ ተቃዋሚ ሃይሎች ስልጣን ለመጋራት የሚያስችላቸውንና ለወራት የዘለቀውን ህዝባዊ ተቃውሞና ግጭት ያስቆማል ተብሎ ተስፋ የተጣለበትን  ስምምነት ባለፈው ማክሰኞ መፈራረማቸው ተዘግቧል፡፡
ሁለቱ ሃይሎች አንድ ሌሊት ሙሉ ሲወያዩና ሲከራከሩ ቆይተው በስተመጨረሻ የተፈራረሙት ስምምነት፣ የአገሪቱ ከፍተኛው የስልጣን እርከን የሆነውን ሉዐላዊ የጋራ ምክር ቤት አቋቁሞ፣ ለሶስት አመታት ያህል እየተፈራረቁ ለማስተዳደርና  በቀጣይም አጠቃላይ አገራዊ ምርጫ ለማካሄድ የሚያስችል እንደሆነ የዘገበው ቢቢሲ፤ የወታደራዊ ምክር ቤቱ ምክትል ሊቀ መንበር ሞሃመድ ሃምዳን ዶጋሊ ስምምነቱን “ታሪካዊ ክስተት” ሲሉ በአድናቆት መግለጻቸውን አመልክቷል፡፡
ተቀናቃኝ ሃይሎቹ ከህገ መንግስት ጉዳዮች ጋር በተያያዘ የሚያደርጉት ቀጣይ ስምምነት አርብ ዕለት ይጠናቀቃል ተብሎ እንደሚጠበቅም ዘገባው ገልጧል፡፡
ሱዳንን ለ30 አመታት ያህል ያስተዳደሩት ኦማር አልበሽር ባለፈው ሚያዝያ ወር ላይ በህዝባዊ ተቃውሞ ከመንበራቸው መባረራቸውን ተከትሎ፣ ስልጣኑን የያዘው ወታደራዊ ምክር ቤት፣ ስልጣኑን በሲቪል ለሚመራ መንግስት ያስረክብ በሚል ሱዳናውያን ለወራት ተቃውሞ ሲያደርጉ እንደቆዩ ይታወሳል፡፡

Saturday, 20 July 2019 12:11

የማይረካው --

 ‹‹ሰውየውን አንድ ጊዜ ቀርቦ የማናገር እድል ገጥሞኝ ነበር፡፡ ችኮ አይደለም፣ ከፍተኛ ባለሥልጣን ሆኖ ቀርቦ ሲያወራ ግን እንደ ጓደኛ ነው፡፡ የሳይንስና ቴክኖሎጅ ሚኒስትር እያለ፣ ጋዜጠኞች ቀርበን ‹‹ዶክተር ቃለ ምልልስ ፈልግን ነበር…›› ስንለው.. ‹‹በመጀመሪያ ልስራ፣ በስራዬ ለሀገር የሚጠቅም ውጤት ሳስመዘግብ ቃለ ምልልሱም ይሆናል›› ነበር ያለን፡፡››
ሰውዬው ተቋማቶቹ የቱንም ያህል ስኬታማ ቢሆኑ፣ እርካታ ብሎ ነገር ግን አይታሰብም::… ለሳይንስና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ከቀረፀው አዲስ እሴት ውስጥ አንዱ ‹‹የማይረካ የመማር ጥማት›› የሚል ነው፡፡ ይህም ቢሆን እንደ ሌሎች ፍልስፍናዎችና እሴቶች ሁሉ ከጥልቁ ማንነቱ፣ እሱነቱ፣ እውነቱና እምነቱ የተቀዳ ነው፡። ሰውዬው የተለያዩ ተቋማትን በማደራጀት ሂደት ውስጥ፣ ተቋሙ በአዋጅ/በደንብ የተወሰነ አላማ ተቀምጦለት እንዲሚቋቋም ይታወቃል፡፡ ነገር ግን እሱ በዛ እንኳን የሚረካ ሰው አይደለም፡፡ ከዚህ በላይ ማድረግ የሚል አቋም አለው፡፡ ስለዚህ ወዲያው የለቱለት ነው ደንብ ማሻሻያ ሀሳብ በማምጣት፣ በብዙ አቅጣጫ የሚሄደው፡፡
ሰውዬውና የእርካታ ጥግ ላለመተዋወቅ የማሉ ይመስላሉ፡፡ ሁሌ የሚማር፣ ሁሌም የሚሮጥ፣ ሁሌም ጀማሪ፣ ሁሌም ጉጉ፣… ሁሌም የተሻለ ለውጥ አሻግሮ የሚያይ፤… ሰራተኛው በአንዱ ስኬቱ ረክቶ ምስጋና ሲፈልግና ሲጨፍር፣ እሱ ሌላ ስትራቴጂ ላይ አቀርቅሯል፡፡… ለምሳሌ ይህ ሰው፣ በሚኒስትርነቱም ሆነ በጠቅላይ ሚኒስትርነቱ ሹመቱ ዕለት ቢሮው ነበር፡፡ በከፍተኛ ግብግብ የባዮ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት ምስረታ የፀደቀለት ዕለት፣ በወቅቱ ከተለያዩ ሚኒስትሮች በኩል የነበረውን ውጥረት የሚያስታውሰው ሰራተኛ ፈንጠዚያ ላይ ሳለ፣ እሱ ግን በቀጥታ ከሚኒስትሮች ምክር ቤት ወደ ቢሮ ነበር ያቀናው፡፡ ወዲያውም ሌላ እያቋቋመው ወደነበረው የስፔስ ሳይንስ ኢንስቲትዩት ፕሮዛሉ አቀረቀረ፡፡… ከወራት በኋላ የስፔስ ሳይንስ ተቋምን እንዲያቋቁም በከፍተኛ ፍጭት ተፈቀደለት፡፡ ከምሳ በኋላ ሰውዬው በቢሮው ተገኝቶ ሌላኛው ህልሙ ላይ አድፍጧል፡፡ በሚገርም ሁኔታ፣ በተከታታይ ይሰጥ የነበረውን ስልጠናም በዚሁ ዕለት ከ10 ሰዓት በኋላ በመግባት ተከታትሏል፡፡ እኛም ሰው መሆኑን አብዝተን ተጠራጠርን፡፡
‹‹…አንድ አመት ወደ ኋላ መሻገር እፈልጋለሁ፤ ባለፈው አመት የመንግስት ምስረታ ሲካሄድ፣ መጀመሪያ ከጀርባ በር ወጥቼ ዐብይን አግኝቼው ነበርና፣ ቃለ መጠይቅ ለማድረግ ነበር የጠየኩት፣ ‹‹ገና ምን ሰራሁና ከሰራሁ በኋላ መጥተህ ብታናግረኝ አይሻልም ወይ?›› ብለው ነገሩኝ፤ ፊት ለፊት ሌሎች ሚኒስትሮችን አናገርኩኝ፤ በእርግጠኝነት ከአንድ አመት በኋላ፣ እነዚያን ያናገርኳቸውና አሁን እርስዎን አወዳድሬ ምን ሰሩ ብዬ ብመለከት አይዶን ኖ ምን ላገኝ እንደምችል፤ ዛሬ ግን በጣም ደስ ያለኝ ነገር፤ በእውነትም የተሰራውን ነገር በዓይን በሚታይ መልኩ፣ በአንድ አመት ውስጥ ነው ለውጥ ያየሁትና እጅግ እጅግ እኔ ኢምፕረስድ ሆኛለሁ፤ በዋነኝነት የተሰራው፣ የተሰበረ አመለካከት ነው፡፡…››
በነገርህ ላይ ብዙ ሳይንስና ቴክኖሎጂ መረጃ ማእከል ወይም ደግሞ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር፣ ኦሮሚያ ከተማና ቤቶች ልማት ወይም ደግሞ ኦህዴድ ጽሕፈት ቤት ያሉ ሰዎችን ብትጠይቃቸው፣ ከራስህ ጋር ትፋታለህ፡፡ ከእሳቸው ጋር ስትሰራ ከራስህ ጋር ትፋታለህ፡፡ ከራስህ ጋር ትጣላለህ፡፡ በቃ አንተ አተ ዘ ኢንድ ኦፍ ዘ ዴይ አንተን አትሆንም፤ ሌላ ሰው፣ ሌላ ወንድወሰን ነው የምትሆነው፡፡ ሰርተህ ሰርተህ ራሱ አትጠግብም፤ አትጠረቃም፡፡ ምናልባት አይባል ይሆናል፣ ለምግብ ነው አይደል ይሄ ጅብ ነው በልቶ አይጠግብም የሚባለው? ጅብ ትሆናለህ፡፡ ስራህ ላይ አንድ ስራ ሰጥተውህ፣ ያንን ስራ ብቻ ይዘህ አንተ ትደክማለህ፤ እንደክማለን፡፡ ስራ ሰራሁ ትላለህ፣ አራት ሰአት ላይ ትወጣለህ፣ ቡና ትጠጣለህ፤ ውሃ ትጠጣለህ፤ ደግሞ ታወራለህ ትገባለህ፤ ሁለት ገጽ ታነባለህ ወይ ታያለህ፣ ትሰራለህ፤ ከዛ ደግሞ ምሳ ላይ ትወጣለህ፣ ስምንት ሰአት ራሱ እየተኮፈስክ ነው የምትገባው፡፡ እሳቸው ግን 100 ገጽ ጽፈህ ብትሰጣቸው፣ መቶውን ገጽ አንድ ሰአት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ መልሼልሃለሁ ሊሉህ ይችላሉ፡፡ ከዛ ይህንን ሁሉማ አንብበው ሊሆን አይችልም ወይ ተዓምር አለበት ወይ አስማት አላቸው እኚህ ሰው፤ አለበለዚያ 100 ገጽ-- አንተ እኮ በጣም ለፍተህ ምናምን አንብበህ፤… ብዙም አላነበቡትም ብለህ ስትገባ፣ ገጽ በገጽ፣ መስመር በመስመር የሚገርሙ አስተያየቶች አሉ፤ በየገጹ ላይ፡፡ እንዴ አንዳንዴ የመለሱልህን ኢ-ሜይልህን ትከፍትና የመለሱልህን ስራ ማንበቡን ትተህ፣ ስለ እሳቸው ማንበብ ትጀምራለህ፡፡ መጀመሪያ ነው ኮመንቱን አዘጋጅተው የጠበቁኝ እንዳትል፣ ጽሁፉ ያንተ ነው፤አንተ ነህ የላክላቸው፤ለማንም እንዳልሰጠህ አንተ ታውቃለህ:: በዚህ ጊዜ ነው ኮመንት አድርገው የመለሱልኝ እንዳትል በቃ ይጨንቅሃል፡፡ እንደዚህ አይነት ሰው ናቸው፡፡-- ሰአት አይገድባቸውም፡፡ ሰርተው አይደክሙም፤ ልጆቻቸውም በእሳቸው ልክ ሰርተው እንዳይደክሙ የሚያደርግ ሰብእና ያላቸው ሰው ናቸው፡፡››
 (“ሰውዬው” ከተሰኘው የመሐመድ ሐሰን መጽሐፍ ላይ የተቀነጨበ፤ ሚያዝያ 2011 ዓ.ም)

Saturday, 20 July 2019 12:04

ከበደች ተክለአብ አርአያ

 ሰዓሊ፣ ቀራጺ፣ ገጣሚ፣ የዩኒቨርሲቲ መምህርት

     የሥነ-ጥበብ ትምህርት መማር የጀመርኩት በአዲስ አበባ የሥነ-ጥበብ ትምህርት ቤት የ17 ዓመት ልጅ ሳለሁ ነበር፡፡ እውነቱን ለመናገር፣ ሥነ-ጥበብን የመሥራት ፍላጎት እንጂ በሥነ-ጥበብ ሙያ እተዳደራለሁ ብዬ አስቤ አላውቅም ነበር፡፡ ሕይወት ግን መንገዴን ወደ ሥነ-ጥበብ አቅጣጫ መራችው:: በደርግ የአገዛዝ ዘመን በተካሄደው የተማሪዎች ንቅናቄ ተሳትፎ በማድረጌ መታደን ስጀምር፣ በጅቡቲ በኩል ለማምለጥ ሞከርኩ፡፡ ይሄም ሆኖ ግን በወቅቱ ሶማሊያና ኢትዮጵያ በድንበር ግጭት ውስጥ ስለነበሩ፣ ድንበር ላይ የነበሩ የሶማሊያ ወታደሮች በቁጥጥር ሥር አዋሉኝ፡፡ ቀጣዮቹን አስር ዓመታት ያሳለፍኩት በሶማሊያ እስር ቤቶችና በጉልበት ሥራ ካምፖች ውስጥ ነበር፡፡ ሕይወት ግን ለሁሉም ነገር ምክንያት ነበራት፡፡ ሚልቪን ራዳር ‹በገሃዱ ዓለም የምናስተናግዳቸው ሽንፈቶቻችን፣ በሥነ-ጥበቡ ዓለም ድሎቻችን ይሆናሉ፡፡ በሥነ-ውበት ዓይን ሲታይ፤ በችግሮቻችን፣ በስቃዮቻችንና በሽንፈቶቻችን ከመማረር ይልቅ ወደ ሥነ- ጥበብ ሥራነት በመቀየር፣ እንዲሁም በመውደድ የኋላ ኋላ በቁጥጥራችን ሥር እናደርጋቸዋለን›› በማለት ጽፋለች፡። በእስር ቤት ያሳለፍኳቸው ዓመታት፣ ከተቀረው ዓለም የሰው ልጅ ጋር ትስስር ለመፍጠር ሰበብ ሆነውኛል፡፡ ለሥነ-ጥበብ ሥራዎቼ የመነቃቃት ምንጭ የሆኑኝም እነዚያ የግዞት ዓመታት ናቸው፡፡
የተወለድኩት በ1950 ዓ.ም በአዲስ አበባ መርካቶ በሚባለው ሰፈር ነበር፡፡ መጠነኛ ገቢ ያላቸው ወላጆቼ፣ ካፈሯቸው አራት ልጆች፣ እኔ የመጨረሻዋ ነኝ፡፡ ዛሬም ድረስ ታላቅ አርአያዬ፣ አሁን በሕይወት የሌለችው እናቴ ናት፡፡ እናቴ፣ መንፈሳዊውን ዓለም ከምድራዊው ዓለም ጋር በሚገርም ሁኔታ አጣጥማ ሕይወቷን ስትመራ የኖረች፣ ፍጹም ሃይማኖተኛ የኦርቶዶክስ እምነት ተከታይ ነበረች፡፡ መደበኛ ትምህርት ባትከታተልም፣ እጅግ ብሩህ አእምሮ ያላትና ለሥነ ጽሑፍ ፍቅር የነበራት ሴት ናት፡፡ የማክሲም ጎርኪን መጽሐፍት አነብላት እንደነበር አስታውሳለሁ፡፡ ከጎርኪ ሥራዎች፣ ‹እናት› ለሚለው ረጅም ልቦለድ የተለየ አድናቆት ነበራት፡፡ አማርኛ ማንበብና መጻፍ የቻለችው በራሷ ጥረት ነበር:: ለሥነ ግጥም፣ በተለይ ደግሞ ለቅኔ እንዲሁም ለቲያትር የተለየ ፍቅርና የፈጠራ ተሰጥኦ የተቸራት እናቴ፤ የራሷን የጥልፍ ዲዛይኖች ትፈጥርም ነበር፡፡ ለፍትህ መከበር ጠንካራ አመለካከት የነበራት ሲሆን ከቁሳዊ ስኬት ይልቅ ለእሴቶች ደንታ ከነበራቸው ጥቂት ሰዎች አንዷ ነበረች፡፡ በትምህርት አስፈላጊነት ላይ ጥብቅ እምነትም ነበራት፡፡ አባቴ ወደ መቀሌ ከተማ ሄዶ መድሃኒት ቤት ሲከፍትና ፊቱን ወደ ንግድ ሲያዞር፣ እሷ ግን እኛን ልጆቿን ለማስተማር አዲስ አበባ መቅረትን መረጠች፡፡ ከትምህርት ቤት ስንመለስ፣ ውሏችንንና የተማርነውን ትጠይቀንና የቤት ሥራችንን በአግባቡ እንድንሰራም ታበረታታን ነበር፡፡ የአንደኛ ደረጃ ተማሪ ሳለሁ የእንግሊዝኛ መምህራን፣ መጻሕፍትን ሲያነቡልን በጽሞና አዳምጣቸው እንደነበር አስታውሳለሁ፡፡ ይሄን የማደርገው፣ ወደ ቤቴ ስመለስ ታሪኩን በአግባቡ ለእናቴ ለመተረክ ስል ነበር፡፡ እናቴ ሁሌም ከጎኔ ነበረችና በተደጋጋሚ ባጋጠሙኝ ፈታኝ የመከራ ጊዜያት ሁሉ በጽናት እንድቆም ደግፋኛለች፡፡
የሁለተኛ ደረጃ ተማሪ እያለሁ፣ ሥነ ጽሑፍ የመማር ሃሳብ ነበረኝ፡፡ ንባብ ነፍሴ ነበር፤ ግጥም ስወድ ደግሞ ለጉድ ነው፡፡ ቅኔ የመማር ከፍተኛ ፍላጎትም ነበረኝ፡፡ ወደ ሰንበት ትምህርት ቤቶች እየሄድኩ ግዕዝ መማር የጀመርኩትም፣ ገና በልጅነቴ ነው፡፡ የሁለተኛ ደረጃ ተማሪ ሆኜ በተቀሰቀሰው የተማሪዎች ንቅናቄ፣ በየጉራንጉሩ ግጥሞችን እየጻፉ መበተን ትልቅ የትግል ስልት ነበር፡፡ በዚህ ጊዜ ነው ግጥሞችን መጻፍ የጀመርኩት፡፡ በእርግጥ የስዕል ስሜትም ነበረኝ፡፡ የመጀመሪያ ደረጃ ተማሪ ሆኜ፣ የሳይንስ ትምህርት ስዕሎችን መሳል እወድ ነበር፡፡ በስተመጨረሻም ስዕልና ቀለም ቅብ ይወዱ የነበሩት ወንድሜና አንድ ጓደኛዬ ባሳደሩብኝ ተጽዕኖ፣ አሥራ አንደኛ ክፍልን እንደጨረስኩ፣ ሥነ-ጥበብ ለማጥናት ወስኜ፣ በ1968 ዓ.ም አዲስ አበባ የሥነ-ጥበብ ትምህርት ቤት ገባሁ፡፡ ለአንድ አመት ከመንፈቅም ትምህርቴን ተከታተልኩ፡፡
በቀበሌና በወጣት ሊግ አማካይነት በተማሪዎች ንቅናቄ ንቁ ተሳትፎ ማድረጌን ቀጠልኩበት፡፡ ይሄም ሆኖ ግን ወታደራዊው መንግሥት የቀይ ሽብር ዘመቻን አውጆ፣ ተማሪዎችን ከያሉበት እያደነ፣ ማሰርና በጅምላ መጨፍጨፍ ሲጀምር፣ እኔም ለዚህ ክፉ ዕጣ ከታጩት ታዳኝ ተማሪዎች አንዷ መሆኔን አወቅሁት፡፡ ከተጋረጠብኝ አደጋ ማምለጥ ነበረብኝና ለአንድ አመት ከመንፈቅ ያህል ከሌሎች አምስት የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች ጋር አዲስ አበባ ውስጥ ተደብቀን ቆየን፡፡ በስተመጨረሻም ድንበር አቋርጠን ጅቡቲ ለመግባትና ጥገኝነት ለመጠየቅ በማሰብ፣ በ1971 ዓ.ም ከአዲስ አበባ ወጣን:: በድብቅ ድንበሩን ሊያሻግሩን ፈቃደኛ የሆኑ ነጋዴዎች ብናገኝም፣ ሙከራችን ግን እጅግ አደገኛ ነበር፡፡ አቋርጠነው ልናልፍ ባሰብነው ድንበር ላይ ኢትዮጵያና ሶማሊያ ጦርነት ገጥመው ኖሮ፤ ይሄንን ሳናውቅ በእግራችን በመጓዝ የሶማሌ መደበኛ ጦርና የሶማሊያ ነጻ አውጪ ግንባር ወታደሮች ሰፍረውበት ወደነበረው የጦር ካምፕ ሰተት ብለን ገባን፡፡ ወዲያው በቁጥጥር ስር ውለን ወደ ሶማሊያ ተወስደን ታሰርን፡፡ በሁለቱ አገራት መካከል የተቀሰቀሰው ግጭት ከሦስት ዓመታት ጦርነት በኋላ ቢጠናቀቅም፣ እኛ ግን ቀጣዮቹን አስር ዓመታት በሶማሊያ እስር ቤቶችና የጉልበት ሥራ ካምፖች ውስጥ አሳለፍነው፡፡ በስተመጨረሻም በኢጋድ ስብሰባ ላይ በተደረገ ስምምነትና በዓለማቀፉ የቀይ መስቀል ድርጅት አግባቢነት፣ ሁለቱ አገራት የጦር እስረኞችን ለመልቀቅ ፈቃደኞች ሆኑ፡፡ እኛም በ1981 ዓ.ም ከእስር ተፈታን፡፡
እነዚያ በእስር ያሳለፍናቸው ዓመታት እጅግ አስቸጋሪ ነበሩ፡፡ ከእስር ቤቱ ቅጥር ግቢ ውጪ ካለው ዓለም ጋር ምንም አይነት ግንኙነት አልነበረንም፡፡ ከጉሮሮ የማይወርድ ምግብ እየበላን፣ ንጽህና በጎደለው ማጎሪያ ውስጥ አስከፊ ሁኔታዎችን ተቋቁመን ውለን ማደር ነበረብን፡፡ ወባና በደም መበከል የሚፈጠር በሽታ፣ ዘወትር ከእስር ቤቱ የማይጠፉ የተለመዱ የእስረኞች የስቃይ ምንጮች ሲሆኑ ከወህኒ ልንፈታ አንድ አመት ሲቀረን ደግሞ በኮሌራ ወረርሽኝ ተጠቅተናል፡፡
እስር ቤት ውስጥ፣ ፍጹም ስለ ራሳቸው ግድ የሌላቸው አልያም ፍጹም አደገኛና ራስ ወዳድ ሰዎችን ልታገኙ ትችላላችሁ፡፡ እናም ከእኛ ጋር ሁሉም አይነት ሰዎች ነበሩ፡፡ ፈጣሪ ከዚያ መከራ ያተረፈኝ ለእናቴ ብሎ ነው ብዬ አስባለሁ፡፡ እሷ ለኔ ከፈጣሪ የተሰጠችኝ ትልቋ ስጦታ ነበረች:: እንደ እስረኛ በቁሳቁስ ሳይሆን መከራን አብሮ በመጋፈጥ እርስ በርስ እንረዳዳ ነበር፡፡ የጽሁፍ መሳሪያዎች በማገኝበት አጋጣሚ ሁሉ፣ የመድሃኒት ፓኮዎችንና የዱቄት ወተት ክርታሶችን እንደ ወረቀት እየተጠቀምን በርካታ ግጥሞችን ጽፌያለሁ:: እርግጥ በአማርኛ መጻፍ ክልክል ስለነበር፣ የጻፍኳቸውን ግጥሞች በየስርቻው እደብቅ ነበር፡፡ ብዙዎቹ ግጥሞቼ በአይጥና በድመት ተበልተዋል፣ በርካቶችም ጠፍተዋል፡፡ ያኔ መጻፍ መቻሌ ከአዕምሮ መቃወስ አድኖኛል፡፡ ቀስ በቀስ ትምህርት ቤት አቋቁመን ፊደላትን በማስቆጠር እስረኞችን ማስተማር ጀመርን፡፡ ሳይንስና እንግሊዝኛን የመሳሰሉ ትምህርቶችን አስተምር የነበረ ቢሆንም ትልቁ አስተዋጽኦዬ አማርኛ ማስተማሬ ነበር፡፡ የተለያዩ ታሪኮችና ግጥሞችን እየጻፍኩ ለማስተማሪያነት እጠቀምባቸውም ነበር፡፡ እኛ ከእስር ስንፈታ፣ እስረኛው ሁሉ ማንበብና መጻፍ ይችል ነበር፡፡ ትምህርቱም እስከ አሥራ ሁለተኛ ክፍል አድጎም ነበር፡፡ መጽሐፍትን የምናገኘው አልፎ አልፎ ነው:: በተለየ ሁኔታ የማስታውሳቸው፣ የፕሪሞ ሌቪን መጽሐፍትና የአሌክስ ሄሊን ‹ሩትስ› የተሰኘ መጽሐፍ ነው፡፡ በሄሊ መጽሐፍ ውስጥ የተሳሉት የመስክ ሠራተኞች ሕይወት፣ ከእኛ ሕይወት ጋር በሚገርም ሁኔታ መመሳሰሉ ቀልቤን ማርኮት ነበር፡፡ ራሳችንን ዋጋ እንዳለው ሰብአዊ ፍጡር እንድናስብ ያገዙን እነዚህ እንቅስቃሴዎች ነበሩ፡፡
ወንድሜ እኔን ፍለጋ አዲስ አበባ መምጣቱን ሰምቼ ስለነበር እንደተፈታሁ ወዲህ ወዲያ ሳልል በቀጥታ የመጣሁት ወደ አዲስ አበባ ነበር፡፡ በወቅቱ ወንድሜ ያንን ማድረጉ ለእኔም ሆነ ለእሱ አደገኛ ስለነበር ከስድስት ወራት በኋላ ኢትዮጵያን ለቅቄ፣ መላው ቤተሰቦቼ ወደ ሚኖሩባት አሜሪካ አቀናሁ፡፡ ከረዥም ጊዜያት በኋላ ለመጀመርያ ጊዜ ከእናቴ፣ ከወንድሜ፣ ከእህቴና ከቀሩት ቤተሰቦቼ ጋር ለመቀላቀል ቻልኩ፡፡ ለዓመታት ያቋረጥኩትን የሥነ-ጥበብ ትምህርት በመቀጠልም፣ በዋሽንግተን ዲሲው ሃዋርድ ዩኒቨርሲቲ በሥነ-ጥበብ የመጀመሪያና ሁለተኛ ዲግሪዬን አገኘሁ፡፡ በሃዋርድ ዩኒቨርሲቲ ግሩም መምህራን ገጥመውኛል፡፡ ሁለት ድንቅ መካሪ ዘካሪም አግኝቻለሁ - የሥነ-ጥበብ መምህሬ እስክንድር ቦጎሲያንና የፊልም መምህሬ አብይ ፎርድን፡፡ ከእስክንድር ጋር በመሆን ኔክሰስ የተባለ ሥራ ዋሽንግተን ዲሲ ለሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ የመሥራት እድል አግኝቻለሁ፡፡
በስዕሎቼ ስሜቶቼን፣ ትዝታዎቼን እንዲሁም ጊዜና ቦታ ከሚገድባቸው ግላዊ ገጠመኞቼ ዘመን እስከ ማይሽራቸው ዓለማቀፍ ጉዳዮች የተዘረጋውን ምናቤን መግለጽ ጀመርኩ፡፡ ራሴን በግላዊ ገጠመኞቼና ልምዶቼ ላይ ብቻ አልገደብኩም:: ምናቤን ሰፋ በማድረግ ጦርነት፣ ስቃይና በስተመጨረሻም ፈውስን ወደመሳሰሉ ዓለማቀፍ ጉዳዮች ውስጥ ገባሁ፡፡ መጀመሪያ አካባቢ፣ በቀላሉ የሚለዩ ተረኮችን በመጠቀም የግል ልምዶቼን በአለም ዙሪያ ከሚታዩ ተመሳሳይ ሁኔታዎች ጋር እያስተሳሰርኩ፣ ኤክስፕሬሽኒስት በተባለው የአሳሳል ዘዬ ስዕሎቼን እሰራ ነበር፡፡ በመቀጠልም እንደ ወትሮው ሁሉ ትኩረቴን በሰብዓዊ ጉዳዮች ላይ በማድረግ፣ ከቀድሞዎቹ በበለጠ ምስል አልባ የሆኑ ወይም አብስትራክት ስዕሎችን መሥራት ጀመርኩ፡፡ ከዚያም ቴክስቸር፣ ቀለምና ቅርጽን በመሳሰሉ የእይታ መሠረታዊ ነገሮች በመጠቀም፣ ስሜትን የሚያጭሩ፣ ሙሉ ለሙሉ ምስል አልባ ስዕሎችን መሳል ቀጠልኩ፡፡ አሁን ባለሁበት ሁኔታ፣ ብርን የመሳሰሉ ባህላዊ ያልሆኑ ቁሳቁሶችን በመገጣጠም እየሰራሁ እገኛለሁ፡፡ ብር በውስጡ ብርሃን የሚያሳልፍ በመሆኑ እወደዋለሁ፡፡ ከሌሎች ቁሳቁሶች ጋር በመሸመን፣ የተለያዩ ተደራራቢ ትርጉም ያላቸው መልዕክቶችን ማስተላለፍ መቻሌ ያስደስተኛል፡፡ ስዕሎችንና ቅርጾችን ከሥነ-ግጥም፣ ሙዚቃና ሥነጽሑፍ ጋር እያዋሃድኩ የራሴን ህብር እፈጥራለሁ፡፡ አንደኛው ጥበብ በሌላኛው እንዲሁም በእኔ ላይ መነሳሳትና ተጽዕኖ ይፈጥራል፡፡
ከሃዋርድ ዩኒቨርሲቲ ከተመረቅኩበት ጊዜ ጀምሮ፣ በስቱዲዮ ሥራዬን እየሰራሁ ለዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች የሥነ-ጥበብ ትምህርት አስተምር ነበር፡፡ በአሁኑ ሰዓት ጆርጂያ በሚገኘው ሳቫና የሥነ-ጥበብና የዲዛይን ኮሌጅ እያስተማርኩ እገኛለሁ፡፡ ማስተማር ያስደስተኛል፡፡ ምክንያቱም ራሴን ሙያው ከደረሰበት ወቅታዊ ሁኔታ ላይ ለማድረስ ስል በስፋት እንዳነብና ጥናት እንዳደርግ ያስገድደኛል፡፡ ሌላው ማስተማርን እንድወደው የሚያደርገኝ ደግሞ፣ የተማሪዎቹ ሥራዎች ብዙ ጊዜ ፈጽሞ ወደ ማላውቃቸው ሥነ-ጥበባዊ ጉዞዎች ይዘውኝ ስለሚሄዱ ነው፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ወይም በሌሎች የአፍሪካ አገራት ባስተምር ደስ ይለኛል፤ በሙያዬ የማበረክተው አስተዋጽኦ በእነዚህ አገራት የተሻለ ተጽዕኖ ሊፈጥር ይችላልም ብዬ አስባለሁ፡፡ አንድ ቀን የሙሉ ጊዜ የስቱዲዮ ሰዓሊ የምሆንበትና በጽሁፍ ሥራ ላይ ብዙ ጊዜዬን ማሳለፍ የምችልበት ዕድል ይፈጠርልኛል ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ ሥነ-ጥበብ ለኔ ከምንም ነገር በላይ ቅድሚያ የምሰጠው ጉዳይ ነው፡፡ ሥነ-ጥበብን ሙያዬ ለማድረግ የቻልኩት አንድም ለቁሳዊ ስኬት ደንታ ስለሌለኝ፤ ሁለትም ሙያው የሚጠይቀው ዲስፕሊንና ሙሉ ትኩረት ስላለኝ ይመስለኛል፡፡
የዛሬ ዘመን ወጣት ሴቶት ትኩረት ሊሰጧቸው የሚገቡ ጥቂት ነገሮች አሉ ብዬ አስባለሁ፡፡ በመጀመሪያ አደጋዎችን ለመጋፈጥ ፈቃደኛ መሆን አለባቸው፡፡ ፈቃደኛ ካልሆኑ ምንም ነገር ሊያሳኩ አይችሉም፡፡ አደጋን መጋፈጥ በህብረተሰቡ ዘንድ ሰርፀው የኖሩ አመለካከቶችን መዳፈር ሊሆን ይችላል፡፡ ሴቶች ይህን ማድረጋቸው ህልማቸውን ለማሳካት ያግዛቸዋል፡፡
ሆኖም አደጋን መጋፈጥንና ከባህል ልንማራቸው የምንችላቸውን ነገሮች አመጣጥኖ ማስኬድም ያስፈልጋል፡፡ ከሁሉም በላይ፣ ወጣት ሴቶች እውቀት ለመቅሰም ይሻሉ ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ እውቀትን ፍለጋ ሲተጉ ደግሞ እጅግ ብዙ መልካም ነገሮች መከተላቸው አይቀርም፡፡
ምንጭ፡- (“ተምሳሌት፤ ዕጹብ ድንቅ ኢትዮጵያውያን ሴቶች”፤ 2007 ዓ.ም)

Page 13 of 447