Administrator

Administrator

     ከዕለታት አንድ ቀን አንድ ሽማግሌ ከልጃቸው ጋር መንገድ ሲሄዱ ብዙ አውሬዎች ካሉበት ጫካ ይደርሳሉ፡፡ ሽማግሌው በጣም ደንግጠው በአቅራቢያው ከምትገኝ ትንሽ ጐጆ ልጃቸውን ይዘው ይገቡና ይደበቃሉ፡፡
አውሬዎቹ ድምፃቸው ይሰማል፡፡
ልጅ - “አባዬ፤ ይሄ ጅብ ነው” ይላል፡፡
አባት - “ምንም ይሁን ልጄ አውሬ አውሬ ነው ዝም ብለን በራችንን ዘግተን እንቀመጥ” ይሉታል፡፡
ልጅ ሌላ ጩኸት ይሰማና፤
“አባዬ ይሄኛው ነብር ነው?” ይላል
አባት - “የኔ ልጅ፤ ምንም ይሁን ምን ዝም ብትል ነው የሚበጀን፡፡ አንዳንድ አውሬ እንኳን ድምጽ ሰምቶ፣ ጠረን አሽትቶም አይለቅም፡፡”
ልጅ፤ ልጅ ነውና ሌላ ድምጽ ሲሰማ፤
“አባዬ ይሄ ግን ያለ ጥርጥር አንበሳ ነው፡፡ አንበሳ ደግሞ አንዴ ከጮኸ የጫካው እንስሳት በሙሉ በርግገው ይሸሻሉ፡፡”
አባት - “ልጄ አውሬዎቹ ሲሸሹ እኛ ወደተደበቅንባት ጐጆ ከመጡ በጣም አደገኛ ነው፡፡ ለዚያ ነው ትንፍሽ ማለት የለብንም የምልህ፡፡ እንዲያውም ጐጆይቱን ቆይ በደንብ ልቀርቅራት”
አለና ተነስቶ ወደ በሩ ሄዶ ሙቀጫም፣ ወፍጮም፣ ሠንዱቅም አስጠግቶ ጥብቅ አድርጐ ዘጋው፡፡
ከጥቂት ጊዜ በኋላ አካባቢው ሁሉ ፀጥ፣ እረጭ አለ፡፡
አባት - “በል አሁን ኮሽ ሳታረግ ተኛ፡፡”
ልጅ - “እሺ፤ ግን አባዬ እንደ እኛ ሠፈር መስሎህ እንዳታንኮራፋ፡፡ ካንኮራፋህ አውሬዎቹን ትጠራቸዋለህ፡፡”
አባት - “ማንኮራፋቴን ደግሞ እንዴት አድርገህ ሰማህ?”
ልጅ - “እኔ አንተ ስታንኮራፋ ለመስማት ብዬ’ኮ አይደለም ስታንኮራፋ የሰማሁት፡፡”
አባት - “ታዲያ እንዴት ሰማህ?”
ልጅ - “እያንኮራፋህ እየቀሰቀስከኝ ነዋ!”
አባት - በልጁ መልስ እየተገረመ፤ “በል እንተኛ” ብሎ ፀጉሩን እያሻሸው ይተኛሉ፡፡ ጠዋት ገና ንጋት ላይ፤
“አባዬ፤ ነግቷል እኮ በጊዜ መንገድ እንጀምር”
አባት - “ቆይ ትንሽ እንተኛ” ይልና ጋደም ይላል፡፡ ልጅ እንደገና ይቀሰቅሰዋል፡፡
“ኧረ አባዬ ፀሐይ ይከርርብናል በጊዜ እንነሳ!!”
አባት -  “የእኔ ልጅ ክፍቱን ላደረ መንገድ ምን አስጨነቀህ፤ ትርፉ መጋኛ ነው!” ብሎ እንቅልፉን መለጠጡን ቀጠለ፡፡
*   *   *
አባት ልጅን መቀስቀስ ሲገባው ተቀስቃሽ ሲሆን ደግ አይደለም፡፡ ማናቸውንም አዲስ ነገር ለይቶ ማወቅ ትላንት የነበረውን ለማመዛዘን፣ ዛሬን ለማጣጣምና ነገ የሚሆነውን ለመገንዘብ አባት የተሻለ ልምድ አለው፡፡ ያም ሆኖ አንዳንድ ዘመን ንቃቱ የልጅ፣ እንቅልፉ የአባት እንዲሆን ያደርጋል፡፡ ገጣሚው እንዳለው፤
“ትላንትን አትርሳው
ዛሬን በጣም ያዘው
ብርታቱን ስታገኝ
 ነገን ዛሬ ኑረው
ትውልድ የሚቆየው፣
አንዱን እንዲያ ሲባል ነው
በዕቅድ አለመኖር የቸልተኝነት ውጤት ነው፡፡ ቸል አንበል፤ መንገድ ካልሄዱት ረዥም ነው፡፡
“አስቤ ጨረስኩት የፈረሴን ጉልበት
አንድ ቀን ደስ ብሎኝ ሳልቀመጥበት”
…እንዳንል ለተግባር መዘጋጀቱ ዋና ነገር ነው፡፡ በተግባር ለመኖር ተግባራዊ እይታ ያሻናል፡፡ በትንሽ በትልቁ አለመበርገግ አንዱ ቁልፍ ጉዳይ ነው፡፡ አለመበርገግ ማለት ግን አለመጠንቀቅ ማለት አይደለም፡፡
ዛሬ ሁሉ ነገር ጥንቃቄን ይፈልጋል፡፡
“ሳይደግስ አይጣላም” ይላል አበሻ፡፡ A Blessing in disguise ይለዋል ፈረንጅ:: ትላንት ቸል እንለው የነበረውን ጥቃቅን ነገር ዛሬ እንድናስበው ሆነናል፡፡ ስናውቀው የሚያስደነግጥ አያሌ ነገር አለ፡፡ ያ ማለት ግን ማወቅ ደግ አይደለም ማለት አይደለም:: ማወቅን ብልሃትና ብስለት ጨምረን መኖሪያ ስናደርገው፣ የህይወት ትርጉም በትክክል እጃችን ይገባል፡፡
ዋና ዋና ነገር ነግረውን እኛ መውጫ መግቢያውን ስናሰላስል፣ ሁሉን ለእኛ ትተውልን የሚቀሩ ወይም የሚሄዱ አያሌ ናቸው፡፡ ችግሩን የነገሩን ሰዎች አብረን መፍትሔውን እንሻ ማለት አለባቸው፡፡ ሐኪሙም መምህሩም ህዝቡም በጋራ ማሰብ ያለባቸው ጊዜ ላይ ነን፡፡ ዛሬ የዓለምን ጣጣ መጋፈጥ የምንችለው በጋራ በማሰብ ነው፡፡ አለበለዚያ፤
“የማያስተኛ ነገር ነግረውን ተኝተው አደሩ” የሚለው ተረት ይመጣል፡፡
አብረን እናስብ!
አብረን እንጨነቅ!
አብረን እናሸንፍ!!
ለሁሉም የነገ ሰው ይበለን!

  ቁጥሩ ማሻቀቡን ቀጥሏል...
መሽቶ በነጋ ቁጥር አለም በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ የደረሱባትን የተለያዩ ጥፋቶች የሚገልጹ እጅግ አስደንጋጭና ተስፋ አስቆራጭ ቁጥሮችን መስማት የተለመደ ሆኗል፡፡
አንዳች መላ ሳይገኝለት በአለም ዙሪያ በስፋት መሰራጨቱን የቀጠለው ኮሮና ቫይረስ እስካለፈው ሐሙስ አመሻሽ ድረስ በመላው አለም በሚገኙ 211 አገራትና ግዛቶች ውስጥ ከ3,249,792 በላይ ሰዎችን ሲያጠቃ ከ229,442 በላይ የሚሆኑትንም ለሞት እንደዳረገ ተነግሯል፡፡
በቫይረሱ የተጠቁባት ዜጎቿ ቁጥር በሳምንቱ በሚሊዮን መቆጠር በጀመረባት አሜሪካ እስካለፈው ሐሙስ አመሻሽ 1,067,382 ሰዎች በቫይረሱ ሲጠቁ፣ ከ61,849 በላይ የሚሆኑ ደግሞ ለሞት መዳረጋቸውን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡
ከአሜሪካ በመቀጠል ስፔን 239,639፣ ጣሊያን 203,591፣ ፈረንሳይ 166,420፣ እንግሊዝ 165,221 ሰዎች በቫይረሱ የተጠቁባቸው ቀዳሚዎቹ አምስት የአለማችን አገራት ሆነዋል፡፡
ከ61,849 በላይ ሰዎች ከሞቱባት አሜሪካ በመቀጠል፣ ጣሊያን በ27,682፣ እንግሊዝ በ26,097፣ ስፔን በ24,543፣ ፈረንሳይ በ24,087 የሟቾች ቁጥር እንደ ቅደም ተከተላቸው በርካታ ሰዎች በኮሮና ቫይረስ ለሞት የተዳረጉባቸው ቀዳሚዎቹ አምስት የአለማችን አገራት መሆናቸውንም መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡
ግማሹ የአለማችን ሰራተኛ
ስራ ሊያጣ ይችላል
በመላው አለም ከሚገኙ ሰራተኞች ግማሹ ወይም ከ1.5 ቢሊዮን በላይ ሰዎች በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ቀውስ ጋር በተያያዘ የሚተዳደሩበትና ኑሯቸውን የገቢ ምንጫቸው ሊደርቅና ለከፋ ኑሮ ሊዳረጉ እንደሚችሉ የአለም የሰራተኞች ድርጅት አስጠንቅቋል፡፡
በኮሮና ሳቢያ ክፉኛ ተጎጂ ይሆናሉ ተብለው ከሚጠበቁት ሰራተኞች መካከል መደበኛ ባልሆነው ዘርፍ፣ በምርትና በምግብ አገልግሎቶች ኢንዱስትሪዎች ተቀጥረው የሚሰሩ እንደሚገኙበት የገለጸው ድርጅቱ፣ ኮሮና በተከሰተበት የመጀመሪያው ወር ብቻ መደበኛ ባልሆነው ዘርፍ የሚሰሩ 2 ቢሊዮን ሰዎች ገቢያቸው በአማካይ በ60 በመቶ ያህል መቀነሱንም አስታውሷል፡፡
አፍሪካ
የአፍሪካ የበሽታ መቆጣጠር ማዕከል ባወጣው መረጃ መሰረት እስካለፈው ሐሙስ አመሻሽ ድረስ በ52 የአፍሪካ አገራት ከ35,371 በላይ ሰዎች በኮሮና ቫይረስ ሲጠቁ፣ የሟቾች ቁጥር ደግሞ ከ1,534 አልፏል፤ ከህመሙ ያገገሙት ደግሞ ከ11,727 በላይ ደርሰዋል፡፡
እስካለፈው ረቡዕ ድረስ ከ5 ሺህ 42 በላይ ሰዎች ባይረሱ የተጠቁባት ግብጽ በአህጉሩ ብዙ ሰዎች የተጠቁባት ቀዳሚዋ አገር ሆና የተቀመጠች ሲሆን፣ ደቡብ አፍሪካ ከ4 ሺህ 996 በላይ፣ ሞሮኮ 4 ሺህ 246፣ አልጀሪያ ከ3ሺህ 649 በላይ፣ ካሜሮን 1 ሺህ 705 ሰዎች የተጠቁባቸው ተከታዮቹ የአፍሪካ አገራት መሆናቸው ተነግሯል፡፡
ከአፍሪካ አገራት በኮሮና ቫይረስ ሟቾች ቁጥር አልጀሪያ በ437 በቀዳሚነት ስትቀመጥ፣ ግብጽ በ359፣ ሞሮኮ በ163፣ ደቡብ አፍሪካ በ93፣ ካሜሩን በ58 ይከተላሉ ተብሏል፡፡
በናይጀሪያ ከ40 በላይ የህክምና ባለሙያዎች በኮሮና ቫይረስ መጠቃታቸውን የዘገበው ዴይሊ ሞኒተር፣ ከዚህ ቀደም 3 የህክምና ባለሙያዎች በኮሮና ሳቢያ ለሞት መዳረጋቸውንና ይህም ወረርሽኙን ለመከላከል የሚደረገውን አገራዊ ጥረት እያሰናከለው እንደሚገኝ ገልጧል፡፡
የጊኒ ቢሳኡ ጠቅላይ ሚኒስትር ኑኖ ጎሜዝ ናቢያም እና ሶስት የካቢኔ አባላት በኮሮና ቫይረስ መጠቃታቸው ባለፈው ማክሰኞ በተደረገላቸው መረጋገጡ የተዘገበ ሲሆን፣ ከአለማችን እጅግ ግዙፍ የስደተኞች መጠለያ ካምፖች አንዱ የሆነውና ከ220 ሺህ በላይ ስደተኞች የሚገኙበት የኬንያው ዳባብ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ በተፈጠረ ከፍተኛ ስጋት ከሰሞኑ ዝግ መደረጉንና ምንም ሰው እንዳይገባና እንዳይወጣ መታገዱን ብሉምበርግ ዘግቧል፡፡
የኡጋንዳ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት ስለኮሮና ቫይረስ ግንዛቤ ለማስጨበጥ በሚል እያንዳንዳቸው 5 ሺህ ዶላር ወስደው እንደነበር ያስታወሰው አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ፣ ከሰሞኑ ግን አባላቱ የወሰዱትን 2.6 ሚሊዮን ዶላር ያህል አጠቃላይ ገንዘብ በአስቸኳይ እንዲመልሱ በፕሬዚዳንት ሙሴቬኒ መታዘዛቸውን ዘግቧል፡፡
በዚህ የጭንቅ ወቅት ባልተገባ ሰበብ የህዝብ ገንዘብ የተቀበሉትን የምክር ቤቱ አባላት “ህሊና የለሾች” ሲሉ የተቹት ፕሬዚዳንት ሜሴቬኒ በአንጻሩ እሳቸው ከሚያገኙት መደበኛ ወርሃዊ ደመወዝ ግማሹን ለኮሮና መከላከልና መቆጣጠር ስራዎች በስጦታ እንደሚያበረክቱ አስታውቀዋል፡፡
ኬንያውያን በበኩላቸው ለኮሮና ወረርሽኝ የተመደበውን 37 ሺህ ዶላር ያህል የህዝብ ገንዘብ የጤና ሚኒስትር ሰራተኞች ለሻይ ቡና እና ለሞባይል ካርድ መግዣ እያዋሉት ነው በሚል በማህበራዊ ድረገጾች ከፍተኛ ተቃውሞ በማሰማት ላይ እንደሚገኙ ኦልአፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡
የዛምቢያ መንግስት ኮሮና ቫይረስን በቁጥጥር ስር ለማዋል በሚደረገው ጥረት ውስጥ ቁልፍ ሚና ለሚጫወቱ የህክምና ባለሙያዎች የማበረታቻ የገንዘብ ሽልማት እንደሚሰጥ ማስታወቁ ተዘግቧል፡፡
በማዳጋስካር መዲና አንታናናሪቮ ዜጎች ከቤታቸው ውጭ በሚንቀሳቀሱበት ወቅት ሁሉ የፊት ጭምብል እንዲያደርጉ የሚያስገድድ መመሪያ ካለፈው ሰኞ ጀምሮ ተግባራዊ የተደረገ ሲሆን፣ ጭምብል ሳያደርጉ ሲንቀሳቀሱ የተገኙ ዜጎች መንገዶችን በማጽዳት እንደሚቀጡ ተዘግቧል፡፡

1 ሚ. ያልተፈለጉ እርግዝናዎች፤ 15 ሚ. የቤት ውስጥ ጥቃቶች
ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ በመላው አለም እጅግ በርካታ ቁጥር ያላቸው ሰዎች ከቤት እንዳይወጡ መታገዳቸው 1 ሚሊዮን ያህል ያልተፈለጉ እርግዝናዎች እንዲከሰቱ እንዲሁም የቤት ውስጥ ጥቃቶች በ20 በመቶ ያህል እንዲጨምሩ ሰበብ ሊሆን እንደሚችል ተመድ አስጠንቅቋል፡፡
አነስተኛና መካከለኛ ገቢ ባላቸው 114 የአለማችን አገራት 44 ሚሊዮን ያህል ሴቶች ኮሮና በሚፈጥራቸው ቀውሶች ሳቢያ የእርግዝና መከላከያዎችን ላያገኙ እንደሚችሉና ይህም ከ1 ሚሊዮን በላይ ያልተፈለጉ እርግዝናዎች ሊያስከትል እንደሚችል የጠቆመው ድርጅቱ፣ 13 ሚሊዮን ልጃገረዶች በግዳጅ ወደ ትዳር ሊገቡ፣ 2 ሚሊዮን ሴት ህጻናት ግርዛት ሊፈጸምባቸው እንደሚችልም አስታውቋል፡፡
ከኮሮና የቤት ውስጥ መዋል ገደቦች በኋላ በበርካታ የአለማችን አገራት የቤት ውስጥ ጥቃት አቤቱታዎች በከፍተኛ ሁኔታ መጨመራቸውን ጠቅሶ ሰዎች ለሶስት ወራት ያህል ከቤት ውስጥ እንዳይወጡ መታገዳቸው በአለማቀፍ ደረጃ ተጨማሪ 15 ሚሊዮን የቤት ውስጥ ጥቃቶች እንዲፈጸሙ ሊያደርግ እንደሚችል የጠቆመው ተቋሙ፣ ይህም በተለይ በሴቶች ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ እንደሚያሳድር አመልክቷል፡፡

“ሰላሳ አራቱ”
ዙሪያ ገባው አለም በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ ጭንቅ ውስጥ በወደቀበት በዚህ የመከራ ወቅት፣ እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ ቫይረሱ ድንበራቸውን አልፎ ያልገባባቸው 34 የአለማችን ሉዑዋላዊ አገራትና ግዛቶች እንዳሉ ሮይተርስ አስነብቧል፡፡
በተባበሩት መንግስታት ድርጅት እውቅና ከተሰጣቸው 247 የአለማችን አገራትና ግዛቶች መካከል እስካለፈው ሚያዝያ 12 ቀን ድረስ ኮሮና ቫይረስ እንደተገኘባቸው የተረጋገጡት አገራት 213 መሆናቸውን ያስታወሰው ሮይተርስ፣ ከእነዚህ አገራትና ግዛቶች መካከል በኮሮና ቫይረስ ሰዎች ለሞት የተዳረጉባቸው 162 መሆናቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡
እስከተጠቀሰው ዕለት ድረስ አንድም ሰው በቫይረሱ እንዳልተጠቃባቸው ከተነገሩት 34 አገራትና ግዛቶች መካከል ኮሞሮስ፣ ሌሴቶ፣ ተርኬሚኒስታንና የሶሎሞን ደሴቶች እንደሚገኙበት የጠቆመው ዘገባው፣ ያም ሆኖ ግን አንድም ሰው በቫይረሱ አልተያዘም ማለት ቫይረሱ ወደ አገራቱ አልገባም ማለት እንዳልሆነ አመልክቷል፡፡
ቫይረሱ የተገኘባቸው ሰዎች እንዳሉ ካስታወቁ በኋላ በሂደት ቫይረሱን ማጥፋት መቻላቸውንና ነጻ መሆናቸውን ያወጁ አምስት የአለማችን አገራትና ግዛቶች አንጉሊያ፣ ግሪንላንድ፣ የካረቢያን ደሴቶች፣ የመን፣ ሴንት ባርትስና ሴንት ሉሲያ መሆናቸውንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡
 
አሜሪካ
የአለም ቀንድ የሆነው የአሜሪካ ኢኮኖሚ ዕድገት በመጀመሪያው ሩብ አመት የ4.8 በመቶ ቅናሽ ማሳየቱንና ይህም ካለፉት አስር በላይ አመታት ወዲህ እጅግ የከፋው ነው መባሉን የዘገበው ብሉምበርግ፣ አንዳንድ ባለሙያዎችም የኢኮኖሚ እድገቱ በመጪዎቹ ሶስት ወራት ከ30 በመቶ እና ከዚያ በላይ ሊቀንስ እንደሚችል መተንበያቸውን አመልክቷል፡፡
በአሜሪካ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ለስራ አጥነት የተጋለጡ ሰዎች ቁጥር ከ30 ሚሊዮን በላይ መድረሱንና ይህም በአገሪቱ ታሪክ እጅግ ከፍተኛው ቁጥር እንደሆነ ዘገባው ገልጧል፡፡
ከኮሮና መስፋፋት ጋር በተያያዘ የእንቅስቃሴ ገደብና የስራ መቀዛቀዝ ሳቢያ በ2020 የመጀመሪያው ሩብ አመት የቻይና ኢኮኖሚ እድገት በ6.8 በመቶ መቀነሱን ያስታወሰው ዘገባው፣ የጀርመን መንግስት በበኩሉ በዚህ አመት መጨረሻ ላይ ከዚህ በፊት አይቶት የማያውቀው የ6.3 በመቶ የኢኮኖሚ እድገት ቅናሽ ሊገጥመው እንደሚችል ባለፈው ረቡዕ ማስታወቁንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ በመጀመሪያው ሩብ አመት ሽያጬ በ26 በመቶ የቀነሰበትና 17 ቢሊዮን ዶላር ያጣው የአሜሪካው የአውሮፕላን አምራች ኩባንያ ቦይንግ በቅርቡ ከደረሰበት ቀውስ እና ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ በተፈጠረበት የስራ መቀዛቀዝ ሳቢያ 15 ሺህ የሚደርሱ ሰራተኞችን ከስራ ገበታቸው እንደሚያሰናብት ከሰሞኑ ይፋ አድርጓል፡፡

“የኮሮና ፖለቲካ”
ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ቻይናን ተጠያቂ ሲያደርጉ የሰነበቱት የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ባለፈው ረቡዕ ደግሞ፣ በኮሮና ወረርሽኝ ሳቢያ ከአሜሪካ የእጇን ታገኛለች ሲሉ የዛቱባትን ቻይና በቀጣዩ ምርጫ ሽንፈትን እንድጎነጭላት አሳር መከራዋን እያየች ነው ሲሉ መክሰሳቸውን ሮይተርስ ተዘግቧል፡፡
አለም ስለወረርሽኙ ቀድሞ እንዲያውቅ አላደረገችም በሚል በወነጀሏትና ቀደም ብለው የንግድ ጦርነት ባወጁባት ቻይና ላይ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ የራሳቸውን እርምጃ እንደሚወስዱ የተናገሩት ትራምፕ፣ ቻይና እኔ እንድሸነፍላትና ዲሞክራቱ ጆ ባይደን እንዲያሸንፍ የማትፈነቅለው ድንጋይ የለም፤ ይህ ግን በፍጹም የሚሆን አይደለም ምክንያቱም አሜሪካውያንን ማንን እንደሚመርጡ ጠንቅቀው ያውቃሉ ሲሉም ተናግረዋል ትራምፕ፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ ከኮሮና ጋር በተያያዘ አለማቀፍ ምርመራ እንዲካሄድ አበክራ ስትጠይቅ የነበረችው አውስትራሊያ፣ ከሰሞኑም ኮሮና ቫይረስ መቼ፣ የት፣ እንዴት እንደተቀሰቀሰ በገለልተኛ አካል እንዲጣራ በድጋሜ ጥሪ ማቅረቧ ተዘግቧል፡፡
የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ስኮት ሞሪሰን ኮሮና በምን መልኩ እንዲህ አለምን ሊያጥለቀልቅ እንደቻለ በተጨባጭ ማስረጃ ላይ የተመሰረተ ትክክለኛ የምርመራ ውጤት ከገለልተኛ አካል መቅረቡ ፋይዳው የጎላ ነው ሲሉ ቢናገሩም፣ በአውስትራሊያ የቻይና አምባሳደር በበኩላቸው ነገሩ በገለልተኛ አካል ይጣራ መባሉን ለቃውመውታል፤ አልፎ ተርፎም አገራቸው የአውስትራሊያን ምርቶች ከመግዛት ልትታቀብ እንደምትችል ማስፈራሪያ ቢጤ ጣል አድርገዋል፡፡
በሌላ ዜና ደግሞ የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማይክ ፖምፒዮ ኩባውያን የህክምና ዶክተሮችን ለኮሮና ህክምና ድጋፍ እንዲሰጧቸው ፈቅደው ወደ ግዛታቸው በማስገባታቸው ሳቢያ ደቡብ አፍሪካን እና ኳታርን መተቸታቸው ተዘግቧል፡፡
ኮሚኒስቷ ኩባ ከወረርሽኙ የራሷን ትርፍ ለማጋበስ የምትለፋ አገር ናትና የእሷን ዶክተሮች መቀበላችሁ አይበጃችሁም ወደመጡበት ብትሸኙዋቸው ይሻላችኋል ሲሉ ምክር መለገሳቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡

አስደንጋጭ ቁጥሮች - የ“ሬምዴስቪር” ተስፋ
ኢንተርናሽናል ሪስኪዩ ኮሜቴ የተባለው አለማቀፍ ተቋም ባለፈው ማክሰኞ ባወጣው መግለጫ ኮሮና ቫይረስ በአለማችን 34 አገራት ውስጥ ብቻ 1 ቢሊዮን ያህል ሰዎችን ሊያጠቃና 3.2 ሚሊዮን ሰዎችነም ለሞት ሊዳርግ እንደሚችል አስጠንቅቋል፡፡ ተቋሙ ያወጣውን መግለጫ ጠቅሶ ቪኦኤ እንደዘገበው፣ ኮሮና ቫይረስ አፍጋኒስታን፣ ሶርያና የመንን ጨምሮ በቀውስ አዙሪት ወይም በጦርነት ውስጥ በሚገኙ 34 አገራት ውስጥ የሚደርሰውን ጥፋት ለመቀነስ ሁሉም ርብርብ ማድረግ ይጠበቅበታል ተብሏል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ፣ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ባለፈው ሐሙስ ማለዳ ከወደ አሜሪካ የተሰማው በጎ ዜና በብዙዎች ልብ ውስጥ የተስፋን ብርሃን የፈነጠቀ ስለመሆኑ በስፋት እየተነገረ ነው፡፡
አሜሪካውያን ተመራማሪዎች በላሰንት መጽሄት ላይ ያወጡትን መረጃ ጠቅሶ ዘ ጋርዲያን እንደዘገበው፣ “ሬምዴስቪር” የሚል ስያሜ የተሰጠው ይህ የምርምር ውጤት በ15 ቀን ይታዩ የነበሩትን የኮሮና ቫይረስ ምልክቶች ወደ 11 ቀን ዝቅ እንደሚያደርግ የተነገረ ሲሆን፣ በሆስፒታሎች ያለውን ጫና በመቀነስ ረገድ ትልቅ አስተዋጽኦ እንደሚያበረክት ይጠበቃል፡፡
ከዚህ በፊት የኢቦላ ቫይረስ ተጠቂዎችን ለማከም በአገልግሎት ላይ ይውል እንደነበር የተነገረለት “ሬምዴስቪር”፣ ከዚህ በተጨማሪም በሌሎች የኮሮና ቫይረስ አይነቶች ህክምና በእንስሳት ላይ ተሞክሮ አመርቂ ውጤት ማሳየቱም ተዘግቧል፡፡

“የሚፈቱ” አገራትና ከተሞች ተበራክተዋል
ከኮሮና ቫይረስ ስርጭት መስፋፋት ጋር በተያያዘ የእንቅስቃሴ ገደብና አስቸኳይ ጊዜ አዋጅን ጨምሮ የተለያዩ እርምጃዎችን ወስደው የነበሩ በርካታ የአለማችን አገራትና ከተሞች ተግባራዊ ሲያደርጓቸው የቆዩዋቸውን እርምጃዎች ማቋረጣቸውንና ይህም የችኮላ እርምጃ ተብሎ በብዙዎች እየተተቸ እንደሚገኝ ተነግሯል፡፡
የስራ አጡ ቁጥር በእጅጉ ይጨምራል ተብሎ መነገሩን ተከትሎ በርካታ የአሜሪካ ግዛቶች ተዘግተው የነበሩ የንግድ ተቋማት ወደ ስራ መመለሳቸውን የዘገበው ሮይተርስ፣ በስፔን ካለፈው እሁድ ጀምሮ አንዳንድ ጠንካራ ቁጥጥሮችን ያላላች ሲሆን፣ ለወራት በቤታቸው ውስጥ ታጉረው የነበሩ የአገሪቱ ህጻናት በወላጆች ድጋፍ ከቤት ወጥተው መንቀሳቀስ መጀመራቸውን አመልክቷል፡፡
በቱኒዝያ ተዘግተው የነበሩ የምግብና የግንባታ ዘርፎች በከፊል መከፈት የጀመሩ ሲሆን፣ ግማሽ ያህሉ የአገሪቱ የመንግስት ሰራተኞች ወደ መደበኛ ስራቸው መመለሳቸውን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
በፖላንድ ተቋርጦ የቆየው መደበኛ የንግድ እንቅስቃሴ በመጪው ሳምንት እንደሚጀመር እንዲሁም የተዘጉ ቅድመ መደበኛ ትምህርት ቤቶች እንደሚከፈቱ የተነገረ ሲሆን፣ ጣሊያን አንዳንድ ፋብሪካዎችን እንደምትከፍት፣ ናይጀሪያ ከነገ በስቲያ ጀምሮ የመንግስት መስሪያ ቤቶችንና ባንኮችን እንደምትከፍት አስታውቀዋል፡፡


    አይኤምኤፍ ለኮሮና መከላከያ የ411 ሚሊዮን ዶላር ድጋፍ አደረገ    
  ባለፉት 24 ሰዓታት ለ912 ሰዎች ምርመራ ተደርጎ፣ 2 ሰዎች የኮሮና ቫይረስ እንደተገኘባቸው የጤና ሚኒስትሯ ዶክተር ሊያ ታደሰ በፌስቡክ ገጻቸው ያስታወቁ ሲሆን ቫይረሱ የተገኘባቸው የ20 እና 25 አመት ወጣት ኢትዮጵያውያን ናቸው ብለዋል።
አንደኛው ከፑንትላንድ የተመለሰና በጅግጅጋ አስገዳጅ ለይቶ ማቆያ ውስጥ የሚገኝ ሲሆን፥ ሌላኛው ደግሞ ከኬንያ የተመለሰና በሞያሌ አስገዳጅ ለይቶ ማቆያ ውስጥ የሚገኝ መሆኑንም ሚኒስትሯ ጠቁመዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥር 133 የደረሰ ሲሆን፥ 66 ሰዎች ደግሞ ከቫይረሱ አገግመዋል ተብሏል፡፡ ከነዚህም መካከል 7ቱ አዲስ ያገገሙ መሆናቸውም ተገልጧል፡፡
በሌላ በኩል፤አለም አቀፉ የገንዘብ ተቋም፣ ለኢትዮጵያ የ411 ሚሊየን ዶላር ድጋፍ ያጸደቀ ሲሆን ድጋፉ የኮቪድ-19 ወረርሽኝን ለመከላከል የሚውል መሆኑ ተጠቁሟል፡፡ አይኤምኤፍ የኢትዮጵያን ሁኔታ በቅርበት መከታተሉን እንደቀጠለ በመግለፅም፤ እንደ አስፈላጊነቱ የፖሊሲ ምክርና የገንዘብ ድጋፍ ለመስጠት ዝግጁ መሆኑንም አረጋግጧል፡፡
 ኢትዮጵያ፤ በዚህ ቫይረስ ምክንያት ተጋላጭና ታዳጊ የሆኑ ሀገራት የብድር ክፍያ እርፍታ እንዲያገኙ ተቋሙ በፈረንጆቹ ሚያዚያ 13 ቀን 2020 ያሳለፈው ውሳኔም ተጠቃሚ እንደምትሆንም ታውቋል፡፡ የተቋሙ ምክትል ማኔጂንግ ዳይሬክተር ታኦ ዣንግ፣ ኢትዮጵያ  የግሉን ዘርፍ ሚና ለማሳደግ ከተቋሙ በወሰደችው የገንዘብ ድጋፍ፣ መልካም ለውጥ ማሳየቷን ተናግረዋል። የሀገሪቱ መንግስት ይህን ለውጥ ለማስቀጠል ፍላጎቱ ቢኖረውም፣ ኮቪድ-19 ግን በሀገሪቱ ኢኮኖሚ ላይ ትርጉም ያለው ተፅእኖ ማሳረፉን ጠቁመው፤በዚሁ መሰረትም አስቸኳይ የፋይናንስ ድጋፉ መደረጉን አስታውቀዋል፡፡  
 ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ በበኩላቸው፤ዓለም አቀፉ የገንዘብ ተቋምና የተቋሙን ማኔጂንግ ዳይሬክተር  ብቃት ለተሞላበት አመራራቸውና የኮቪድ-19ን ቀውስ ለመመከት በምናደርገው ጥረት፣ ከጎናችን በመቆማቸው ምስጋና አቀርባለሁ ብለዋል፤ በፌስቡክ ገጻቸው ባሳፈሩት መልዕክት። ድጋፉ ኢትዮጵያ በዘርፉ የሚያስፈልጋትን የገንዘብ መጠን መቶ በመቶ የሚሸፍን መሆኑንም ጨምረው ገልጸዋል፡፡
የማርና የበግ ስጦታ ለጤና ባለሙያዎች

የኮሮናቫይረስን በማከም ሥራ ላይ ለተሰማሩ ሐኪሞችና የጤና ባለሞያዎች፣ ከከፋ ዞን የአገር ሽማግሌዎች፣ የማርና በግ ስጦታ ተበርክቶላቸዋል፡፡ የከፋ ዞን አስተዳደርና የአገር ሽማግሌዎች፣ በአዲስ አበባ ኤካ ኮተቤ አጠቃላይ ሆስፒታል ተገኝተው፣ የኮሮናቫይረስን በማከም ሥራ ለተጠመዱ ባለሞያዎች፣ ከ100 ሺ ብር በላይ የሚገመት የማርና በግ ስጦታ በዛሬው ዕለት ማበርከታቸውን ኢቢሲ ዘግቧል፡፡
የከፋ ዞን የአገር ሽማግሌዎች ተወካይ አቶ አድማሱ አቱሞ፣ ስጦታውን ሲያበረክቱ ባደረጉት ንግግር፤ የኢትዮጵያ ሐኪሞችና ባለሞያዎች ዕውቀታቸውን፣ ጉልበታቸውንና ጊዜያቸውን ሳይሳሱ፣ ለህብረሰተባቸው እያዋሉ ነው ብለዋል። “በዚህ አበርክቷቸውም ፈጣሪ ከጎናቸው እንዲሆን እንመኛለን፤ ለሞራል እንዲሆናቸው የበረከት ምሳሌ የሆኑትን የማርና በግ ስጦታ አበርክተናል” ብለዋል። አቶ አድማሱ፡፡ ሐኪሞችና ባለሞያዎች ጥረታቸው ለፍሬ በቅቶ፣ ታማሚዎች አገግመው ለቤታቸው እንዲበቁም መልካም ምኞታቸውን ገልጸዋል።
የኤካ ኮተቤ አጠቃላይ ሆስፒታል ሥራ አስኪያጅ ዶ/ር ያሬድ አግደው፣ ከከፋ ዞን አባቶች፣ ወጣቶችና የዞኑ አስተዳደር ስለተበረከተላቸው ስጦታና መልካም ምኞት አመስግነው፤ “ለእኛ ያላችሁን ፍቅርና አክብሮት፣ ራሳችሁን ከወረርሽኙ በመጠበቅ ልታሳዩን ይገባል” ብለዋል፡፡  
 

The indictment of Yayesew Shimelis is significant in the pandemic politics of Ethiopia.
Yayesew works as a columnist for Feteh magazine and hosts a weekly political program on
Tigray TV, a regional government broadcaster. He also posts reports on Facebook and the Ethio
Forum YouTube channel. Yayesew is vocal and has criticised the current administration for
issues including the process to create Prosperity Party, unrealistic regional diplomacy, and its
Nile policy.
Without mentioning a source, on March 26 he posted on Facebook that, in anticipation of
COVID-19’s impact, the government had ordered the preparation of 200,000 burial places. His
Facebook profile was suspended shortly after he posted the message to his hundreds of thousands
of followers. After a few hours, Yayesew said on Twitter: “My Facebook page is closed; I didn’t
know what I said could be alarming at this scale. I apologize for everything”.
On the same day, the Ministry of Health condemned his statements as false. The next day, police
detained Yayesew in Addis Ababa and held him in jail for a few days. Since, the police have
requested two extensions of six days each to remand and investigate him, which were granted by
the First Instance Court.
In a 21 April 21, the Federal Attorney General charged Yayesew under Ethiopia’s newly enacted
and controversial Hate Speech and Disinformation Prevention and Suppression Proclamation
No.1185/2020 at the Federal High Court Lideta bench.


    Here there is an apparent contradiction between the Amharic and the English versions: the
    former uses “and”, meaning both imprisonment and fine can be imposed together, while the
    latter uses “or”, meaning the court may order imprisonment or fine, but not both. In
    constitutional interpretation issues, Amharic is binding, yet in this instance it is unclear which
    one prevails in the event of ambiguity.
    If it’s the Amharic version, the Proclamation could have a chilling effect on freedom of
    expression. It has a stern criminal provision that includes both imprisonment and steep fines. It is
    bizarre to see the 5,000 followers’ standard as a threshold; the move seems to be novel, and
    arbitrary. Is that based on Facebook’s friendship limit or comparative experience? Unlike Egypt
    where the law obliges personal social media accounts with 5,000 followers to come under media
    regulations, the 5,000 standard in Ethiopia is stricter and an aggravating grounds for a charge
    rather than a starting point.
    Moreover, the fine is large compared to the fines for crimes, such as female circumcision, and
    alarming the public in the Criminal Code. For example, for female circumcision, the law orders a
    fine of 500 birr. Thus, for disinformation, a journalist gets a punishment of 50,000 birr; the
    magnitude is 100 times other ordinary crimes. Also, given the modest income of many social
    media writers, this law could lead to self-censoring of free speech on the Internet and could force
    some to reduce their followers to avoid punishment.
    Draconian laws won’t die
    Repressive laws have been used in Ethiopia to muzzle journalists, political dissenters, and others.
    The government, through the prosecutorial apparatus, appears to be continuing to use oppressive
    legislations to neutralise real or perceived political foes, effectively take over the democratic
    sphere. For instance, under the cloak of countering hate speech and disinformation, the
    government has the tool to stifle individual freedom using the vaguely formulated law.
    The UN Special Rapporteur on the Promotion and Protection of the Right of Freedom of Opinion
    and Expression, David Kaye, has expressed concerns about the ambiguous formulation of
    Ethiopia’s hate speech law. The proclamation goes beyond the command of Article 20(2) and the
    limitations on restrictions required by Article 19(3) of the ICCPR, since the definition of
    disinformation is nebulous and over-broad and not based on international human rights
    standards. According to the UN Human Rights Committee, laws should be clear, precise, and
    unambiguous. Freedom of expression may be limited by laws that do not fit this description.
    Given the case is pending, it is inappropriate to comment on the upcoming proceedings. But the
    government should work to improve its handling of similar incidents in future. In this respect,
    instead of criminalizing speech, it could emulate the British government’s detailed rebuttal of
    media criticism of its pandemic handling.
    As Judge Brandies famously opined: “….the remedy to be applied is more speech, not enforced
    silence.’’
    (Source:- Ethiopia Insight)



Tuesday, 28 April 2020 00:00

ከፌስቡክ ገጾች

   ዘላቂ ጠባሳ እንዳያመጣ--
ትላንት ከሰዓት በኋላ የኢትዮጵያ አየር መንገድን ለመጎብኘት እድል አግኝቼ ነበር። ደስ ብሎኝ ተመልሻለሁ። ከውጭ መዓት የሚያወራ ቢኖርም፤ ወጣቶች በተስፋ በትጋት ይሰራሉ። በዓለም ላይ የመጣ መከራ አየር መንገዱን የከፋ ጉዳት ሳይደርስበት ለ2035 እየተዘጋጁ ነው። ጎበዝ፤ ከ2020 የማያልፍ ኮሮና፤ ዘላቂ ጠባሳ እንዳያመጣ፣ አየር መንገዱን ከማጠልሸት እንታቀብ። ስህተትም ሲኖር በልኩ ይነገር፣ ለማቃናት እንጂ ለመስበር እንዳይሆን። ምልክቶቻችንን እንጠብቅ። የኢትዮጵያ አየር መንገድ ለእርስዎ ምንድነው?
እጃችንን እንታጠብ!
ርቀታችንን እንጠብቅ!
(ከግርማ ሰይፉ ማሩ ፌስቡክ)
***
የምግብ ዋስትና እና የምግብ ሉዓላዊነት ጉዳይ
አንዳንድ ሰዎች በምግብ ዋስትና እና በምግብ ሉዓላዊነት መካከል ያለውን ልዩነት ባለመረዳት ጥያቄ አቅርበዋል። አንዳንዶቹ ደግሞ ተሳድበዋል። ያው ተሳዳቢ ብሎክ ስለሚደረግ ማብራሪያው አይደርሰውም:: የምግብ ዋስትና ማለት አገራት የምግብ ፍላጎታቸውን ለማቅረብ ከመቻላቸው ጋር የተያያዘ ነው። አገራት ምግብን በማምረት ብቻ ሳይሆን በግዢም ያቀርባሉ። ይህ የአገራትን የምግብ ዋስትና በሌሎች ሀይሎች ላይ ጥገኛ ያደርጋቸዋል። አንዳንድ አገሮች ምርጫ ሳይኖራቸው ሲቀር በሰው አገር መሬት ሊዝ በመያዝ እራሳቸው ያመርታሉ። ለምሳሌ ሳውዲ በኢትዮጵያ ያሰበችው ሩዝ ፋብሪካ።
ይህ በነፃ ገበያ ህግ ችግር የለውም፣ ነዳጅ ካለህ ምግብ ትገዛለህ። ወይም ሰሊጥ ሸጠህ ስንዴ ትገዛለህ፤ እንደ እኛ አገር። ይህ አገራት የምግብ ሉዓላዊነትን (food soverginity) ለማረጋገጥ አይረዳቸውም። እንደ አሜሪካ ያሉ አገሮች መሰረታዊ ምግቦችን (ስንዴ ለምሳሌ) በድጎማ በአገር ውስጥ ያመርታሉ እንጂ ርካሽ ስለሆነ ከካናዳ ወይም ዩክሬን አይገዙም። ኢትዮጵያ መስራት ያለባት በምግብ ራስን መቻልን፣ የሉዓላዊነት ጉዳይ አድርጋ ነው። ኑግ ሸጣ ዘይት ማስገባት ትክክል አይደለም። ኢትዮጵያ መሰረታዊ የምግብ ምርቶችን መቶ በመቶ በአገር ውስጥ የመሸፈን የሉዓላዊነት ደረጃ ያለው ፖሊሲ ያስፈልጋታል። ምግብ ከውጭ በገበያ ህግ በመግዛት፣ የምግብ ዋስትና የማረጋገጥ ፖሊሲ ተቀባይነት ሊኖረው አይገባም።
(ከግርማ ሰይፉ ማሩ ፌስቡክ)
***
የመንታ ትንሳኤዎች ወግ፤
1978 እና 2012
በመንታነታቸው መሀል ሰላሳ አራት አመታት አሉ፡፡ በ1978 ብሄራዊ ወታደር ነበርኩ፤ ወታደር ብቻ! ዛሬ መምህር፣ ደራሲና ገጣሚ ነኝ፤ ብዙ ነገር ነኝ፡፡ ሁለቱ እኔዎች የሚገናኙት እንደ ሸረሪት ድር በቀጠነ ክር ነው፡፡ ይህን ቀጭን ክር አንዳንዴ ወቅትና ገጠመኝ ብረት (ያውም ማግኔት) ያደርጉታል፤ ሁለቱን እኔዎች አሳስሞ ይሰፋቸዋል፡፡ አንድ መንታ ያደርጋቸዋል፡፡ የዛሬው ትንሳኤም ያንን ጉልበት አግኝቷል፡፡.
እነዚህ ሁለት ፋሲካዎች ብቻዬን ያሳለፍኩባቸው ናቸው፤ የ1978ቱ በተዘጋ ቤርጎ፤ የ2012ቱ በተዘጋ ጎጆ:: ጎጆ ከቤርጎ ቢሰፋም፣ ነፍስህ ብቻዋን መሆኗን ካመነች ለውጥ የለውም፡፡
በ1978 ለትንሳኤ በአል ወር ገደማ ሲቀረው አንድ ኤሮግራም ደረሰኝ፤ ከወንድሜ:: ሙሉ ኤሮግራሙ ግጥግጥ ተደርጎ ቢጻፍበትም፣ ዋናው ሀሳብ፣ ‹‹ለትንሳኤ በአል ደሎ መና እመጣለሁ፤ ፍቃድ ጠይቅና ና፡፡›› የሚል ነበር፡፡ የቅዳሜ ስኡር በጠዋት ወደ ደሎ መና፡፡ መንገድ ላይ ሶስት ብሄራዊ ወታደሮችና በርካታ መደበኛ ወታደሮች ነበሩ፡፡ ወደ አስር ኪሎ ሜትር በእግር ሄደን፣ ከሪራ የመጣ የጭነት መኪና አገኘን፤ ለቀሪው 12 ኪሎ ሜትር፡፡
ደሎ መና ደረስኩ፤ ወንድሜን በየሆቴሉ ፈለግኩት፤ የለም፡፡ የምሳ ሰአት እስኪደርስ ከነዚያ ሶስት ብሄራዊ ወታደሮች ጋር ወዲህ ወዲያ እያልን ቆየን፡፡ ከተማዋ ከማነሷና ከአቧራዋ ጋር፣ የወፍጮ ቤት ቋት አራጋፊ መዳፍ ታክላለች፤ ትመስላለችም:: ወታደሮች፣ ባለ ሌላ ማእረግተኞችና መኮንኖች አጨናንቀዋታል፡፡
ሙሉ ሆቴል የጀርባ በረንዳ ላይ አራታችን ምሳ ስንበላ፣ አንድ በቀበቶ ወገቡን ሰርስሮ ሊበጥስ የተወራረደ የሚመስል መደበኛ ወታደር፤ ‹‹ብሄራዊ ጦር! እንዴት ናችሁ? የአብዮታዊት እናት ሀገር አለኝታዎች፡፡›› እያለ መጣና በቁሙ ለአራት ያዘዝነው 3 ሚስቶ ላይ ወረደበት:: ‹‹ብሉ እንጂ! ወታደሮች አይደላችሁም!››
ባዶ ትሪ ትቶልን ሄደ፡፡
‹‹ቢበላስ፣ ምግብ እንጂ የሰው ነፍስ አይደል!›› ላለማለት የምትችለው፣ ከ20 ብር የኪስ ገንዘብህ ላይ 3 ብር ተቀንሶ 17 ብር በወር የሚከፈልህና እሷን ይዘህ ከተማ የወጣህ ብሄራዊ ከሆንክ ብቻ ነው፡፡
ወደ 8 ሰአት አካባቢ፣ የወንድሜ አለመምጣት ቁርጥ ሲሆን፣ ቢታታ የሚባለው ሰፈር የማውቃት ልጅ አለች፤ እሷ ጋ ሄድኩ፡፡ በሳጠራ የታጠረች፣ አነስ ያለች የአሞራ ክንፍ ቤት ናት፡፡ ከምትሸጠው ጠጅ በነጻ ቀዳችልን፡፡ እኔም አሳቅኳት፤ ሞቅ ሲለኝ ሳቋ እየጨመረ መጣ፡፡ ይባስ ብዬ ናፍቃኝ እንደመጣሁ ነገርኳት፤ አሁንም ይባስ ብዬ፣ ፍቃድ ከልክለውኝ የፈለገው ይምጣ ብዬ እንደመጣሁ ነገርኳት፡፡ በጠጅ ድልቅቅ ብዬ፣ ጠጅ መስዬ፣ እስዋ ዶሮ የሚባርክላት ፍለጋ ስትወጣ አብሬያት ወጣሁ፡፡
‹‹እንዳታመሽ›› ስትለኝ፣
‹‹ትንሳኤ እኮ ነው›› አልኳት፡፡
የማላውቀው ኩራት ድብልቅ ስሜት ተሰማኝ፤ አሁን ሳስበው የአባወራነት ስሜት ሳይሆን አይቀርም፡፡ ከነዚያ ብሄራዊ ወታደሮች ጋር ቀጠሮ ነበረን፡፡ አገኘኋቸው:: እንደ እኔም ባይሆን ጠጅ ጠጥተው ሞቅ ብሏቸዋል፡፡ ጠጅ ጋበዝኳቸው፤ ከመጣሁ ብዙ አላወጣሁም፤ ወደ 14 ብር ገደማ ነበረኝ:: ለሁለት ጠርሙስ ጠጅ 6 ብር ከፈልኩ፡፡
ሁለት ሰአት ላይ ቀን ምሳ የበላንበት ሆቴል ለእራት ስንገባ፣ ያ አራዳ ነኝ ባይ ፍልጥ ወታደር ከበርካታ ወታደሮች ጋር ባንኮኒ ተደግፎ ይጠጣል፤ ወገቡ እስካሁን አለመበጠሱ ገረመኝ፡፡ ሁለቱ ይደንሳሉ፤ የተቀመጡትን አልቆጠርኳቸውም:: በጓሮው በረንዳ፣ ቀን ምሳ የበላንበትን ጠረጴዛ ከበን ተቀመጥን፡፡ ሁለት ሚስቶ አዘዝን፡፡ በጠጅ ጥግብ ብለናል፡፡ አንዳንዴ እንደጎረስን፣ ያ ቀን ምሳችንን ጠራርጎ የበላ ወታደር መጣ፡፡
‹‹ብሄራዊ ጦር፤ የአብዮታዊት እናት ሀገር መከታ!››
እጁን አሹሎ መጣ፡፡ ተበሳጨሁ፤ ነጠቃው ሳይሆን፣ እርድናው አበሳጨኝ:: በእሱ ቤት በቃ እኛን ጨላ ባላገር አድርጎናል::
ጠረጴዛው ላይ ውሀ የተሞላ አናናስ የመሰለ ጆግና አራት ኒኬል ብርጭቆዎች ከትሪው እየተገፋፉ ተቀምጠዋል፡፡
አንዴ ጎርሶ ሁለተኛውን ሲሰነዝር . . .
‹‹አንተ እናትክን . . . አራዳ መሆንህ ነው!››
ጆጉን አነሳሁና ውሀውን ከክንዱ ጀምሬ ከለበስኩበት፡፡ ትሪው በማእበል ተመታ፡፡ ተጥለቀለቀ፡፡ እሱ ወደ ኋላው ተፈናጠረ፡፡ ሌሎቹ እጃቸውን ሰበሰቡ፤ መቀመጫዎቻቸውን ስበው ገለል አሉ፡፡
ወዲያው ሳቅ ፈነዳ፡፡ ቀጥሎ የወታደር ጫማ ፊቴ ላይ ፈነዳ፡፡
‹‹የእኔን እናት? ... የእንጭቅ ልጅ፣...” (ይህቺን ስድብ ለመጀመሪያ ጊዜ የሰማኋት የዚያን እለት ነው)፡፡
ካልገደልኩት አለ፡፡
አልሞትም አልኩ፡፡
ተደባደብን፡፡
በጂን የሰከሩ ጓደኞቹ ተንጋግተው መጡ::
‹‹ምን ተፈጠረ?››
ጠየቁ፡፡
‹‹ይሄ ኩታራ የእኔን እናት. . .››
የጸባችን ዋና ምክንያት የእሱ ሌማታችንን በተደጋጋሚ መድፈር መሆኑ ቀርቶ፣ የእኔ እናቱን በስድብ መድፈር (ያውም በደም ፍላት) ሆነ፡፡
ፈረዱብኝ፡፡
‹‹ጠጅ አሳስቶኝ ነው›› ብል የሚሰማኝ አጣሁ፡፡
‹‹የት ይሄድብናል፤ የእኛው ነው:: በዚህ በር አይደል የሚወጣው፡፡››
ጓደኞቹ አባብለው ይዘውት ገቡ፡፡
ላልበላነው 2 ሚስቶ 3 ብር ከፈልን:: እንዴት እንውጣ? ተመካከርን፡፡
እነሱ ያሉበት የሆቴሉ ሳሎን፣ የፊት ለፊት በርና መስኮት ወለል አድርጎ የግቢውን አጥር የብረት በር ያሳያል፡፡ በዚያ ላይ ለበረንዳው መብራት የገጠሙለት አምፑል ሳይሆን ጨረቃን ራሷን ነው፡፡
‹‹አንተ እዚሁ አልጋ ያዝ፡፡ እኛ በውጭ በኩል ወደ አጥሩ በር ተጠግተን፣ ወጥተን እንሩጥ፡፡ አይዙንም፣ ከያዙንም አንተ ትድናለህ፤ እኛን ምን ያደርጉናል፤ አባረው ከያዙን እሱ ቀድሞን ሮጧል እንላቸዋለን›› አለ አንዱ ብሄራዊ፡፡ አብዛኛው ብሄራዊ ወታደር፣ በተለይ አንደኛው ዙር፣ እራሱን እንደ ወታደር አይቆጥርም ነበር:: ተስማማን:: አንዱ ቤርጎ ገብቼ ቆለፍኩ:: ወደ በሩ ተጠግተው ሸመጠጡ፡፡
ጠጅና ድብድቡ አካሌን እንጂ ህሊናዬን አላደከመውም፡፡ አስብ ነበር ስለ ዘመኑ . . . ኢትዮጵያውያን ‹‹አብዮታዊት እናት ሀገር ወይም ሞት!›› ብለው፣ እጃቸውን እየወነጨፉ፣ ከአስገንጣይ ወንበዴው ወያኔና ከገንጣይ ሻእቢያ ሀገራቸውን ሊጠብቁ ይዘምሩ ነበር፡፡ ልጆቻቸውን ወደ ውትድርና ፈቅደው ይሸኛሉ፤ አኩርፈው ያሳፍሳሉ፡፡ ... ኪነት ለአብዮቱ ትዘምራለች፤ ጦር ሜዳ ገብታ ታዋጋለች፤ ከተማ ገብታ ታደራጃለች፣ ታስታጥቃለች፡፡ ... ግዳጅ ይታወጃል፤ የጭነት መኪና ግዳጅ፣ . . . አውቶቡስ ግዳጅ፣ . . .
ድንገት ዶሮ ጮኸ!
እየሱስ ክርስቶስ ሞትን ድል አድርጎ ተነሳ! ትንሳኤም ሆነ፡፡
በጠባብ ቤርጎ ውስጥ የህይወቴን የመጀመሪያውን የብቻ ፋሲካ ተቀበልኩ፡፡
ከ34 አመት በኋላ 2012 ሆነ፡፡
በ1978 እርስ በርስ ይዋጉ የነበሩት ኢትዮጵያውያን፣ ከኮቪድ-19 ጋር ውጊያ ገጠሙ፡፡ እጃቸውን ለመፈክር እየወነጨፉ ወደ ጦር ግንባር አልዘመቱም፡፡ እጆቻቸውን እየታጠቡ ወደ ቤታቸው ገቡ፡፡ መንግስት አዋጅ አወጀ፣ ግዳጅ ጣለ፤ ቲቪውና ራዴዮው በውሀና ሳሙና ተዘፈዘፈ፡፡ ኪነት እጅ ማስታጠብን፣ ሳኒታይዘር ማደልን፣ እርዳታ ማሰባሰብን . . . ተያያዘችው:: በ1978 በህግ ያስቀጣ የነበረው፣ የፈሪ ታቴላ የነበረው እቤት መደበቅ፣ ዛሬ የጀግንነት መለኪያ፣ አሸናፊነት ሆነ፡፡
አሸናፊነት የሰው ልጅ አራተኛ መሰረታዊ ፍላጎት ነው፡፡ የዛሬ 34 አመት በውትድርና ክላሽንኮቭ አንግቼ፣ የአሸናፊነት ሰዋዊ ፍላጎቴን (ቢያንስ ባለመሞት) ለማሳካት ሁለት አመት ተኩል ስታገል፣ አንድ ፋሲካ በባዶ ቤርጎ ውስጥ አለፈች፡፡ በዚያ ትግል አሸንፌ ይሁን ተሸንፌ እስካሁን አልገባኝም፤ ቢሆንም ግን እስከ ዛሬ አሸናፊነቴን ለማረጋገጥ እየታገልኩ ነው፤አልታከተኝም:: ይኸው ዛሬም በክላሽ ምትክ ሳኒታይዘርና አልኮል፣ በኮሾሮና ዝግኒ ምትክ ፓስታና የቲማቲም ድልሄን ይዤ፣ ጎጆዬን ዘግቼ ትግል ገጥሜያለሁ፤ ዛሬም አሸናፊ ልሁን አልሁን አላውቅም፤ ትግልን መርሄ አድርጌዋለሁ፤ ትግል ላይ ነኝ፡፡ . . .
ድንገት ዶሮ ጮኸ!
እየሱስ ክርስቶስ ሞትን ድል አድርጎ ተነሳ!
ትንሳኤም ሆነ፡፡
በተዘጋ ጎጆ ውስጥ የህይወቴን ሁለተኛ የብቻ ፋሲካ ተቀበልኩ፡፡
ሶስተኛ፣ አራተኛ . . . ይኖረው እንደሁ ማን ያውቃል!
(ሰኔ 1978)............. (ሚያዝያ 2012)
(ከበድሉ ዋቅጂራ ፌስቡክ)
***
የዘመኑ አራዳ
የዘመኑ አራዳ ሰልፍ የአካል ሳይሆን፣ የሀሳብ መስመር መሆኑን ያውቃል፡፡ ተፍ ተፍ - ከተፍ ማለት፣ ቀድሞ መገኘት፤ የገባው መምሰል፣ ሳይታጠቡ ማስታጠብ - ሳሙና ማቀበል፤ ሳኒታይዘርና አልኮል ለመግዛት መጋፋት፣ በጓንት መጉረስ፣ ጭንብል (ማስክ) እንደ ማስቲካ ተጠቅሞ ማሳደር፣ ቆንጆ መጥቀስ- ለመዳበስ . . . ተጋፍቶ ጋቢና መግባት፤ ትከሻ ቸብ አድርጎ የጀበና ቡና መጋበዝ፤. . . እነዚህን ካደረግህ አንተ አሮጌ አራዳ ነህ፡፡
የዘመኑ አራዳ ለሳኒታይዘርና አልኮል አይጋፋም፤ ግፊያና ልፊያ ካየ ላሽ ይላል፤ ወሸላ የተገጠመላቸው የላስቲክ ጋኖች ሞልተው፤ ለምን ይጋፋል?
 ይታጠባል፤ በባልዲ ውሀ ይዞ ሳይታጠብ የሚያስታጥብ አሮጌ አራዳ ካጋጠመውም አሪፍ! ከሚጨነበል መራቅን፤ ከቻለ ቤቱ መከተትን ይመርጣል፡፡ እንኳን ታክሲ ሊፍት ቢያገኝ በጭራሽ፤ በእግሩ ይሄዳል፡፡ ሰልፍ እንደ ምድር ወገብ የሀሳብ መስመር መሆኑ ገብቶታል፤ በአካሉ ተራርቆ - ተዘባርቆ ሰልፉ ቀጥ ያለ ነው፣ ወረፋው አይዛነፍም:: የራቀች ቆንጆም ሲያገኝ፣ እንደራቀ ይጠቅሳል- ያደንቃል፤ ከባሰበት ከንፈሩን ይነክሳል፡፡ የጀበና ቡና ስትጋብዘው፣ ‹‹ጀበና ግዛልኝ፣ ቤቴ አፈላለሁ›› ይልሀል፤. . . . እና ነገ በታክሲ ይሄዳል፤ የጠቀሳትን ይዳስሳል፤ ከፈለገ ያገባታል፤ ካገባት ልጅ ይወልዳል፤ ልጁን ትምህርት ቤት ያስገባል፤ .. . . . . ያራዳ ልጅ ህይወት ይቀጥላል፡፡
(ከበድሉ ዋቅጂራ ፌስቡክ)
April 16
***
የብሔር ፖለቲከኞች ሥነልቦና
የብሔር ፖለቲከኞች እንደ ግለሰብ ማሰብ ያቅታቸዋል፣ ሁሉንም ነገር ማስተናገድ የሚፈልጉት በብሔራቸው ጥላ ሥር ሆነው ነው። ስለዚህም እንደ አንድ ግለሰብ ለተተቹበት ምላሻቸውን የሚሰጡት እንደ ብሔር ነው፣ “ይህ እገሌ የሚባል ብሔር ጥላቻ ነው፣ ይህ እገሌ የሚባል ብሔር ላይ የተከፈተ ጦርነት ነው” በማለት ራሳቸውን በብሔራቸው ውስጥ ይወሽቃሉ። የዚህ የቡድንተኝነት “groupism” መንፈስ ተልዕኮው በጥቂቱ ሁለት ነው፦
1. ራስን የመከላከል እርምጃ ነው.”. It is a kind of self-defence mechanism” ...እንደ ግለሰብ ያጠፉት ጥፋት በቡድንተኝነት ውስጥ በመወሸቅ የሚሰወር ይመስላቸዋል። ልክ እስስት ራሷን ከአካባቢው ጋር አመሳስላ ከጠላቷ ለመሰወር የምታደርገው ዓይነት ጥረት እንደ ማለት። እውነት ይሁን ውሸት ባላውቅም አንድ በተደጋጋሚ የሚነገር የቻይናዊና የሀገራችን ገበሬ ገጠመኝ አለ፦ በአንድ የሀገራችን ክፍል አንድ ቻይናዊ፣ የገበሬውን አህያ በመኪናው ገጭቶ ይገድለዋል፤ ቻይናዊውም ለገበሬው “የሚኖርበት ካምፕ እዚሁ አካባቢ ስለሆነ ካምፕ ውስጥ ገብቼ ለአህያህ የሚመጥን ብር ላምጣልህ” ይለዋል፣ ይህን የሰማ ገበሬ ኡኡታውን ያቃልጠዋል፣ ምን ሆንክ? ተብሎ ሲጠየቅ፦ “እሱ እዚያ ካምፕ ዘመዶቹ ውስጥ ገብቶ ከተቀላቀለ በኋላ ማን ይለየዋል? ሁሉሞ ቻይናዊያን መልካቸው ይመሳሰል የለም ወይ?” በማለት መለሰ ይባላል። የብሔር ፖለቲከኞችም ራሳቸውን ለመከላከል የሚጠቀሙት ተመሳሳይ ታክቲክ ነው፦ላጠፉት ጥፋት ተጠያቂነቱ ሲመጣ ዘልለው ወደ ብሔር ካምፓቸው መግባትን ይመርጣሉ፦ ከአጥራቸው ውስጥ እንደገቡም .”.እኔን የነካ የኔን ብሔር የነካ ነው..” የሚለውን ዲስኩራቸውን ያሰማሉ...አያድርስ ነው።
2. ሁለተኛው የብሔር ቡድንተኝነት ተልዕኮ፣ ብሔሩን የመቀስቀሻ ስልት መሆኑ ነው፣ የድረሱልኝ ጥሪ ነው፣ የማስፈራሪያ ታክቲክም ነው.”.Look I am not alone, many more are in my side..” ዓይነት ማስፈራርያ! I mean It is one of the strategies to mobilise their ethnic group. እዚህ ጋ አንድ ምሳሌ ልጥቀስ፦ በአንድ ወቅት ጋዜጠኛ አበበ ገላው፣ በፀጋዬ አራርሳ የዶክትሬት ዲግሪ የትምህርት ማስረጃ ላይ ጥያቄ ሲያነሳ፣ ፕሮፈሰር ሕዝኤል ገቢሳ ወዲያው በፌስ ቡክ ገፃቸው፦
“ፀጋዬ አራርሳን መንካት የኦሮሞን ሕዝብ መንካት ነው” የሚል መልዕክት አስተላለፉ። በእኔ አተያይ፤ አበበ ገላው ያቀረበውን ሙግት ፕሮፈሰሩ መከላከል የነበረባቸው የትምህርት ዶኩመንቶቹን በማሳየት ነበር። ከዚህ ባለፈ የአንድ ግለሰብ የትምህርት ዶኩመንት ሲጠየቅ፣ መላ ብሔሩ እንደተነካ አድርጎ ማቅረብ..It is typical mass mobilisation stratgey.
በእኔ ምልከታ፤ ለተጠየቅነው ጥያቄ ሁሉ በብሔር ኪስ ውስጥ መሸጎጥ (This is also TPLF’s number one self defence and group mobilisation strategy...ለምሣሌ..”ሕወኃትን የነካ የትግራይን ሕዝብ የነካ ነው”) ሕክምና የሚያሻው የማንነት ቀውስ ነው..I mean identity as an individual!!! ብዙውን ጊዜ የብሔር ፖለቲካ አቀንቃኞች ለብሔር ፖለቲካው ብዙም ትኩረት የማይሰጡትን ሰዎች የሚከሱት በግሩፕ ማንነት ቀውስ ነው፣ ማለትሞ በብሔራቸው ስለሚያፍሩ ነው ይህን አቋም የሚያራምዱት በማለት ይከሷቸዋል። በነገራችን ላይ አንድ ግለሰብ ከብሔሩ ጋር ሊኖረው የሚችለው የቁርኝት ዓይነቶች..level of ethnic incorporation.... በጥቂቱ ወደ አራት ዓይነት ሲሆኑ እነርሱም Ethnic catagory, Ethnic Network, Ethnic Association , እና Ethnic Community ናቸው። የኛ ሀገር ፖለቲከኞች፣ የብሔር ማንነትህን እንደ እነሱ እስከ ወዲያኛው ካላጦዝከው በብሔር ማንነትህ እንዳፈርክ ይቆጥሩሃል። ይህ ፍረጃ አንድ ግለሰብ ከብሔር ማንነቱ ጋር ሊኖረው የሚችለው የቁርኝት ዓይነት አንድ ዓይነት ብቻ ነው የሚለውን የተሳሳተ አመለካከት ከማራመድ የሚመነጭ ስህተት ነው። ነገር ግን አክራሪ ብሔርተኞች ሌሎችን በብሔር ማንነት ቅዝቃዜ (Cold ethnicity) የሚከሱትን ያህል እነርሱም እንደ አንድ ግለሰብ (being as an individual) በማንነት ቀውስ ውስጥ እንዳሉ አይረዱትም። እንዲያውም የግለሰብ ማንነትን ማጣት የከፋ የማንነት ቀውስ ነው።
(ከጌታሁን ሔራሞ ፌስቡክ)
April 20 ·
***
ለማድነቅ ዳተኞች አንሁን!
የዛሬ ስድስት ዓመት። የወዳጄ ባለቤት ልጇን አሜሪካን ሀገር ተገላግላ (ያረፈችው ከወንድሜ ቤት ነበር) ወደ ሀገሯ ኢትዮጵያ ልትመለስ ዋሽንግተን ዲሲ አይሮፕላን ማረፍያ ትደርሳለች። ትልልቅ ሻንጣዎቿን ካስጫነች በኋላ ልጇንና ሌላ ወደ ፕሌኑ ውስጥ ይዛ እንድትገባ የተፈቀደላትን ቦርሳዋን ይዛ ከሌሎች መንገደኞች ጋር ጉዞዋን ወደ አይሮፕላኑ ታደርጋለች፤ ገና የሶስት ወር አራስ ነበረችና ልጇን በሁለት እጆቿ ታቅፋ በዚያ ላይ ቦርሳዋን መያዝ አቅቷት ከብዷት ነበር። በዚህ መሃል አንድ በ30ዎቹ መጨረሻ ገደማ ያለ ኢትዮጵያዊ ወጣት ከርቀት የወዳጄን ባለቤት ችግር ተመልክቶ፣ መግባት የነበረበትን የ”VIP” መስመሩን ትቶ ሊያግዛት መጣላት። የወዳጄን ባለቤት ቦርሳም ተሸክሞላት እስከምትፈልገው ርቀት አደረሰላት። ታዲያ የወዳጄ ባለቤት በዚህ ሰው ደግነት በእጅጉ ተገርማ ፦ “ወንድሜ ማን ልበል ስምህን?” ብላ ስትጠይቀው “ስሜ ይቅርብሽ” አላት፣ ስልኩንም ስትጠይቀው፤ ተመሳሳይ ምላሽ ሰጣትና ወደ VIP መስመሩ ተመልሶ ሄደ።
ታዲያ ይህች የወዳጄ ባለቤት፣ ከአራት ዓመታት በኋላ፣ አንድ ሰው በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ለፓርላማ ንግግር ሲያደርግ ትመለከታለች። አተኩራ ስታያው ከአራት ዓመታት በፊት አሜሪካን ዋሽንግተን ኤር ፖርት ቦርሳዋን የተሸከመላት ሰው ነው፦ ክቡር ዶ/ር ዐቢይ አሕመድ አሊ...የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር።
ወዳጄና የሕፃኗ አባት አቶ አድማሱ አርፍጮ ይባላል። በደቡብ አፍሪካና በኢትዮጵያ በልዩ ልዩ ኢንቨስትመንት መስክ የተሰማራ. ሀገሩን የሚወድ ወጣት ባለሀብት ነው። ከአንድ ወር በፊት እኔም እሱም ከዶ/ር ዐቢይ ጋር አብረን ባለንበት፣ እንዲህ ብሎ ጠየቀው፦ “ከዓመታት በፊት አሜሪካ ዋሽንግተን አየር ማረፊያ  ውስጥ የሆነች አራስ እናት፣ ልጇን ታቅፋ፣ ቦርሳዋን መያዝ ሲያቅታት ያገዝካት ትዝ ይልሃል?” በማለት! ዶ/ር አብይ ለማስታወስ ጊዜ አልፈጀበትም፦ “አዎን፣ እንዳልተመቻት ስመለከት ሄጄ አገዝኳት” ብሎ ከመለሰ በኋላ አቶ አድማሱ “ያኔ ቦርሳዋን የተሸከምክላት የኔ ባለቤት ነች” ብሎ ለዶ/ር ዐቢይ ሲነግረው፣ ዶ/ር ዐቢይም ግጥምጥሞሹ ገርሞት “ታዲያ ሕፃኗ አደገችልህ?” በማለት ጠየቀው። ምላሻችን፦ “ያኔ የእናቷን ቦርሳ ያሸከመችህ ሕፃን አዎን አድጋለች፣ ስድስተኛ ዓመቷንም ይዛለች፣ ፎቶዋንም ለጥፈንልሃል” የሚል ነው።
ዶ/ር ዐቢይ ከ”VIP” መግቢያው ተመለከተ፡፡ በነገራችን ላይ ዶ/ር ዐቢይ፤ የአራሷን እህታችንን ቦርሳ ለመሸከም ፈቃደኝነቱን በገለፀበት ወቅት የኢትዮጵያ ሳይንስና ቴክኖሎጂ መረጃ ማዕከል ዋና ዳይሬክተር ነበር--- የሳይንስና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ሚኒስትር ከመሆኑ ስድስት ወራት ያህል አስቀድሞ ማለት ነው።
በእርግጥ ብዙዎቻችን ተመሳሳይ ሰናይ ተግባር ፈፅመን ይሆናል፦ አንድ የመንግስት ባለሥልጣን የ”VIP” መስመሩን ቀይሮ አንዲት እናትን ለመርዳት መምጣት ግን ትህትናን ይጠይቃል። ከሰናይ ምግባር በኋላ ደግሞ ማንነቱንና ስልኩን ይፋ ለማድረግ ያለመፈለጉም ሌላ ትኩረት የሚስብ እውነት ነው፦ ለሁሉ ጊዜ አለው አይደል? ይኸው ጊዜ ደርሶ ይህን የዶ/ር ዐቢይ መልካም ምግባሩን በአደባባይ ለመግለጥ ቻልን! የቆየ ከእርሱ ዘንድ የከረመ ነው... ለሰው ልጅ አሳቢነቱና አዛኝነቱ...ዛሬ ቤተ መንግስት ገብቶ የፈበረከው አይደለም፣ ካላመናችሁ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ሠራተኞችን ጠይቁ! ስህተቶችን ባየን ቁጥር ለመንቀፍ የምንሽቀዳደመውን ያህል፣ አስተማሪ የሕይወት ልምምዶችንም ባስተዋልን ቁጥር፣ ለማመስገንም ሆነ ለማድነቅ ዳተኞች አንሁን።
(ከጌታሁን ሔራሞ ፌስቡክ)


    ከቤት መውጣት 17 ሺ ብር ያስቆነድዳል! “ምነው እግሬን በሰበረው?”

           በአገረ ጣልያን፤ አንዲት ጣልያናዊት እንስት፣የኮሮና ቫይረስ ስርጭትን ለመግታት በሚል የወጣውን በቤት ውስጥ የመቀመጥ ጥብቅ መመሪያ ጥሰው፣ ከኤሊያቸው ጋር የእግር ጉዞ ሲያደርጉ በፖሊስ ተይዘው፣ 400 ዩሮ (17ሺ 600 ብር ገደማ)  ቅጣት እንደከፈሉ የፈረንሳዩ ዜና ወኪል፣ አዣንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
ከጥር ወር አጋማሽ ወዲህ ከ20ሺ በላይ ሰዎችን ህይወት የቀጠፈው የኮሮና ወረርሽኝ በስፋት በተሰራጨባት የሮም አውራ ጎዳና ላይ ለመውጣት ፖሊስ ቅቡል የሆነ  ምክንያት ይፈልጋል፡፡ ለምሳሌ ውሻን ለማናፈስ ከቤት ይዞ መውጣት ቅቡል  ምክንያት ተደርጎ  የሚቆጠር ሲሆን በሌላ በኩል፤ ከኤሊ ጋር የእግር ጉዞ ማድረግ ግን መመሪያን መጣስ ነው፡፡  
“የ60 ዓመቷ አረጋዊት፣ ያለ ቅቡል ምክንያት ከቤት ወጥተው፣ በጎዳና ላይ በመገኘታቸው፣ የገንዘብ ቅጣት እንዲከፍሉ ተደርገዋል” ብሏል፤ የሮማ ፖሊስ፡፡
ፖሊስ ያወጣው መግለጫ እንደሚለው፤ ሴትየዋ ከቤታቸው ወጥተው፣ በጎዳና ላይ ከኤሊያቸው ጋር በእግራቸው ሲጓዙ ነው የተገኙት፡፡ የሮማ ፖሊስ ቃል አቀባይ ኑንዝዮ ካርቦኔ፣ ለአዣንስ ፍራንስ ፕሬስ እንደተናገሩት፤ እንስቷ ቅቡል ባልሆነ ምክንያት ከቤታቸው ወጥተው በመገኘታቸው፣ 400 ዩሮ የገንዘብ ቅጣት  ተቀጥተዋል፡፡ (ተቆንድደዋል ቢባል ሳይሻል አይቀርም!)
የኮሮና ቫይረስ ስርጭት መስፋፋቱን ተከትሎ፣ ከቤት ውስጥ ያለመውጣት ጥብቅ መመሪያ የወጣ ሲሆን ከመቼውም ጊዜ በላይ ከፍተኛ የቅጣት መጠን የተመዘገበው ባለፈው የፋሲካ በዓል ማግስት ሰኞ ዕለት ነበር፡፡ የጣልያን ባለሥልጣናት እንደገለጹት፤ በዚህ ዕለት 16.545 ግለሰቦች፣ ከቤት ያለመውጣት ጥብቅ መመሪያን በመጣስ፣ 400 ዮሮአቸውን ተቆንደደዋል፤ በነፍስ ወከፍ፡፡ ያለ ምንም ጥርጥር “ምነው እግሬን በሰበረው?” የሚያስብል ቅጣት ነው፡፡ ያውም በኮሮና ሳቢያ ኪስ በተራቆተበት የፋሲካ ማግስት!
ለሳኒታይዘር እጥረት አዲስ መላ!  
በጃፓን ሆስፒታሎች፣ የኮሮና ቫይረስ ስርጭት መስፋፋትን ተከትሎ፣ ለተከሰተው የሳኒታይዘር እጥረት አንድ መላ የተዘየደለት ይመስላል፡፡ ይኸውም ጠንካራ የአልኮል ይዘት ያላቸውን የአልኮል መጠጦች (SPIRITS) በሳኒታይዘርነት መጠቀም ነው፡፡ “ፍጹም አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ”፣ ከፍተኛ የአልኮል ይዘት ያላቸውን መጠጦች በሳኒታይዘርነት ተክቶ መጠቀም ይቻላል ብለዋል፤የአገሪቱ ባለሥልጣናት፡፡   
ባለፈው ማክሰኞ አዣንስ ፍራንስ ፕሬስ አገኘሁት ባለው የጤና ሚኒስቴር ሰነድ፣ አዲስ መመሪያ መሰረት፤ ከ70-83 በመቶ የአልኮል ይዘት ያላቸውን መጠጦች፣ በሳኒታይዘር ምትክ፣ ጀርምን ለማጽዳት ጥቅም ላይ ማዋል ይቻላል፡፡  
አንዳንድ ቮድካዎች ለዚህ ጥቅም እንደሚውሉ ያመለከተው ዘገባው፤የትኞቹ እንደሆኑ ግን በስም አልጠቀሰም፡፡ በሌላ በኩል፤ ሳኪ እና ሾቹን የመሳሰሉ የጃፓን ባህላዊ መጠጦች ግን መስፈርቱን አያሟሉም ብሏል- -ከፍተኛ የአልኮል ይዘታቸው 22% እና 45% ገደማ መሆኑን በመጥቀስ፡፡  
አንዳንድ የሳኪ አምራቾች ግን የሳኒታይዘርን ፍላጐት ለማሟላት ከፍተኛ መጠን ያላቸው የአልኮል ምርቶችን መሥራት እንደጀመሩ ተጠቁሟል፡፡  ሱንቶሪ የተባለው ግዙፉ የጃፓን የመጠጥ ኩባንያ፤ በወረርሽኙ ክፉኛ በተጠቃችው አሜሪካ፣ ሳኒታይዘሮችን እያመረተ እንደሚገኝ ተዘግቧል፡፡  
ጃፓን እስካሁን በአውሮፓና በአሜሪካ ከተከሰተው አስከፊ የኮሮና ወረርሽኝ ማምለጧን የጠቆመው ኤኤፍፒ፤ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በተለይ በቶክዮ በቫይረሱ የተጠቁ ሰዎች ቁጥር እያሻቀበ መምጣት ግን ከፍተኛ ስጋትን ፈጥሯል፡፡
በአገሪቱ በአጠቃላይ ከ7.600 በላይ ሰዎች በኮቪድ-19 መጠቃታቸው የተረጋገጠ ሲሆን 109 በቫይረሱ ህይወታቸውን አጥተዋል፡፡  



   የዓለም ቤተ ክርስትያናት ካውንስል፣ አክት አሊያንስና የአሜሪካኑ ብሔራዊ የክርስቶስ ቤተ ክርስትያናት ካውንስል፤ ለአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በጋራ በላኩት ደብዳቤ፤ አሜሪካ በኢራን ላይ የጣለችውንና አገሪቱ ለኮቪድ-19 የምትሰጠውን ምላሽ በእጅጉ እየተገዳደረ የሚገኘውን አቅምን የሚያንኮታኩት ማዕቀብ እንድታነሳ ጠይቀዋል፡፡
“ኖቭል ኮሮና ቫይረስ በየትኛውም ሥፍራ ለሚገኝ የሰው ልጅ ሁሉ የጋራ ጠላት ነው፡፡” የሚለው ደብዳቤው፤”ለዓለማቀፉ ወረርሽኝ ውጤታማ ምላሽ መስጠት ከመቼውም የላቀ ዓለማቀፍ ህብረትና  ትብብርን እንዲሁም ይበልጥ ተጋላጭ ለሆኑት ልዩ ድጋፍን  የሚጠይቅ ሲሆን ተጨማሪ ተጋላጭነት የሚፈጥሩ ሁኔታዎችን ለመቀነስ ፈጣን እርምጃም ይፈልጋል፡፡” ሲል ይመክራል፡፡
የሃይማኖት መሪዎቹ፣ በአሜሪካ የተጣለው ማዕቀብ፣ በኢራን ህዝብ ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ የሚፈጥረውን ከፍተኛ ስጋት ይጋሩታል፡፡ “በአሁኑ ወቅት ከ67 ሺ በላይ በቫይረሱ የተያዙና ከ4 ሺ በላይ በኮቪድ-19 የሞቱ ሰዎች የተመዘገቡባት ኢራን፤በምስራቃዊ ሜድትራንያን ክልል ክፉኛ የተጠቃች አገር ስትሆን በዓለም ላይ በእጅጉ ከተጠቁ አገራትም አንዷ ናት፡፡” ይላል፤ደብዳቤው:: “የህብረተሰብ ጤና ምላሽዋ ግን ከሜይ 2019 አንስቶ በአሜሪካ በተጣለባት የማያፈናፍን ማዕቀብ የተነሳ ተግዳሮት ገጥሞታል፤ይህም ከሞላ ጎደል አጠቃላይ የኢኮኖሚ እገዳን አስከትሏል፡፡”
አሁን የዓለም ፖለቲካ የሆነው ውንጀላና ነቀፌታ የሚካሄድበት ወቅት  አይደለም ሲል፤ ያሳስባል የሃይማኖት መሪዎቹ ደብዳቤ:: “በአዲሱ ተጨባጭ እውነታ፣ ማናቸውም የብሄራዊ ደህንነት እሳቤ የሚሞረኮዘው ለቫይረሱ በዓለማቀፍ ደረጃ በምንሰጠው ውጤታማ ምላሽ ላይ ነው:: የሚለው ደብዳቤው፤ “አሁን የቫይረሱን ስርጭት ለመቆጣጠር፣ ይበልጥ ተጋላጭ የሆኑትን ለመታደግና  ይህን የጋራ ጠላት ድል ለማድረግ ዓለማቀፍ ህብረትና ትብብር የሚያስፈልግበት ወቅት ነው፡፡” ሲል ያሳስባል፡፡  


   (በቁም ያልረዳ ዘመድ ሲሞቱ አርባ ይደግሳል)


  ከዕለታት አንድ ቀን ሶስት ሰዎች አንድ ጫካ እያቋረጡ ሳሉ፣ አንዲት የወፍ ጫጩት ከዛፍ ላይ ጎጆዋ ወድቃ መሬት ላይ ያገኙዋታል፡፡

አንደኛው - “ቤቴ ወስጄ እንደ ዶሮ ጫጩት አሳድጋታለሁ” አለ፡፡
 
ሁለተኛው - “ለጥናትና ምርምር ትጠቅማለች፡፡ ወደ ላቦራቶሪ ወስደን ለባለሙያ እንስጣት” አለ፡፡
 
ሶስተኛው - “የለም ጎበዝ፤ ወደገበያ ወስደን እንሽጣት” አለ፡፡

በዚህ ክርክር ብዙ ከተሟገቱ በኋላ በዚያው አካባቢ የሚኖር አንድ ፈላስፋ አዋቂ ስላለ ወደሱ ዘንድ ሄደው ዳኝነት ሊጠይቁ ተስማሙ፡፡
 ወፊቱን ይዘው አዋቂው ቤት ሄዱ፡፡

“ምን ልርዳችሁ ምን ላግዛችሁ?” አለና ጠየቃቸው፡፡ ተወካያቸው እንዲህ ሲል አስረዳ፡-

“ከዛፍ ጎጆዋ የወደቀች ወፍ አግኝተናል፡፡ አንዱ ቤቴ ወስጄ ላሳድጋት አለ፡፡ አንዳችን ለቤተ-ምርምር እንስጣት አልን፡፡
 አንዳችን ገበያ ተወስዳ ትሸጥ አልን፡፡ ማንኛችን ነን ትክክል?”

ፈላስፋውም ጥቂት ካሰበ በኋላ፤

“ወዳጆቼ ሆይ! ለዶሮ ጫጩት የሚሆነው ኑሮ ለወፍ ጫጩትም ይሆናል ብሎ ያሰበ ተሳስቷል፡፡ ሁሉም የየራሱ ኑሮ ነው ያለው፡፡ አሳድጎስ ምን ሊያደርጋት ነው? ዓላማ ቢስ ይሆናል! ቤተ-ምርምር እንውሰዳት ያለውም ተሳስቷል፡፡” ለወፊቱ የሚጠቅማት ነገር የለምና፡፡ ወደ ገበያ ወስደን እንሽጣት ያለውም ከዚች ጫጩት ሽያጭ ማንኛችሁ ምን ያህል ልትጠቀሙ ነው? የማያዋጣ ጥቅም ከመፈለግ አለማድረጉ ይመረጣል” አላቸው፡፡
 
“እንግዲያስ ምን አድርጉ ትለናለህ?” አሉና ጠየቁት፡፡
 
ፈላስፋውም፤
“ከሁሉም የሚሻለው ወፊቱን ወደ ጎጆዋ መመለስ ነው፡፡ ኑሮዋን መልሱላት፡፡ ሰላሟን ስጧት፡፡ የተፈናቀለን ሰው እንደምታቋቁሙ ሁሉ ለወፊቱም እንደዚያ አስቡላት” ብሎ አሰናበታቸው፡፡

*   *   *
ያለዓላማ ጉዞ ከንቱ ነው፡፡ ያለቅርስና ያለበቂ መሰረታዊ ጥቅም ነፃ-ገበያን መመኘት የጫጩት አትራፊነት ምኞት ነው፡፡ ያለብስለት ጥናትና ምርምር፣ ያለ ብቁ ባለሙያ ዕድገት ዘበት ነው፡፡ ኑሮው ካልተመለሰለት፣ ደሀ ጎጆው ካልተመለሰ፣ ልማቱ ከደረቀ፣ እሳቱ ካልሞቀ ተስፋው ይሞትበታል፡፡ ኑሮው መለወጥ አለበት፡፡ መታገዝ አለበት፡፡ ገቢና ወጪው መመጣጠን መቻል አለበት፡፡
 ውሎ አድሮ ገቢው ይጨምር ዘንድ መንገዱ ሊጠረግለት ይገባል፡፡
 
ዛሬ እንደፋሽን የተያዘው ህገ-ወጥ ብልፅግና ነው፡፡ ሀገራዊ ስሜት ያለጥርጥር እየቀጨጨ ነው፡፡ ደምብና ሥርዓትን መጣስ እንደፋሽን ተይዟል፡፡ ድህነትን መቀነስ እንደ አፍ አመል ሆኖ ይነገራል እንጂ በበሰለ መልኩ ህዝብ ውስጥ አልሰረፀም፡፡ ግማሽ ጎፈሬ፣ ግማሽ ልጩ የሆነ ካፒታሊዝም ከፋይዳው ማነስ ግራ ማጋባቱ ይብሳል፡፡ የምሁሮቻችን የድህነትን አሽክላ ለማስወገድ ዝግጁ አለመሆን፣ ከስራ አጥነት መዘዝ ጋር ተዳምሮ፣ ከአረንቋው እንዳንወጣ እያደረገን ነው፡፡ አዙሪቱ እጅግ ጥምዝምዝና ተደጋጋሚ ነው፡፡ “ከእለት እንጀራና ከትክክለኛ ምርጫ የትኛው ይሻላል?” ዓይነት አጣብቂኝ የድህነት የቤት ጣጣ ነው፡፡
 ሀብት እኩል ባልተከፋፈለበት አገር ምርጫ 100% ተሳካ ሲባል አይገርምም ይላሉ ለበጠኛ አበው - ባለሙያዎች እንዲህ ግራ-ገብ ነገር ሲበዛባቸው፡፡
 ከሁሉም ይሰውረን ማለት ትልቅ ፀሎት ነው፡፡
 
የዲሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ ኢ-አድሎአዊነትና ቀናነትን ይጠይቃል፡፡ የብዙሃን ፓርቲ ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት መመስረት አስፈላጊነት አጠያያቂ ያለመሆኑን ያህል፤ ሁሉም ፓርቲዎች እኩል መሆናቸውን፣ በታሪክ የብቻውን ካሳ የሚያገኝ አንድም ፓርቲ መኖር እንደማይገባ፣ እርስ በእርስ መወዳደራቸው የዕድገት ማሺን መሆኑ እጅግ ግልፅ ሊሆን ይገባል፡፡ ሁሉም ፓርቲዎች ያለጭቦ መሳተፋቸውና መወከላቸው፣ የሲቪል ቡድኖችም ሊሳተፉበት ማስፈለጉ ገሀድ ጉዳይ ነው፡፡ በማግለል እንጂ በማሳተፍ የምናወጣው ነገር እንደሌለ ልብ ማለት ተገቢ ነው፡፡

ኑሮ ዛሬ ነው፡፡ ነገ ምኞት ነው፡፡ ህይወት በእጅ ባለበት ሰዓት የሚኖር እንጂ በምኞት የሚታቀድ አይደለም፡፡ ዛሬ መኖር መቻል አለበት፡፡ መሰረታዊ የፍጆታ ዕቃዎች በቀላሉ መገብየት አለባቸው፡፡ ቀን በቀን እየናረ የሚሄደውን የኑሮ ውድነት ሳንገታ ዕድገትን ብናልም ምኞት ብቻ ነው፡፡ በተለይ አገራችን ቻ ሳትሆን መላው ዓለም በኮሮናቫይረስ ተሸመድምዶ ባለነት በዚህ ሰዓት ለድሃው፣ከእጅ ወደ አፍ ለሆነው ማሰብ ተገቢ ነው፡፡ በየትኛውም ዓለም እንደታየው ሁሌም በበሽታና በቸነፈር የሚጠቃው ድሃው ነው፤ወደ ጎን ተገፍቶ የተገለለው የህብረተሰብ ክፍል ነው፤ለአደጋው ተጋላጩም እሱው ነው፡፡ ኮሮናን ለመከላከል እርምጃዎች ስንወስድ ግራ ቀኙን አይተን፣በቅጡ አስተውለን አስልተን መሆን ይገባዋል፡፡ ድንገት ተነስቶ አዲስ አበባን መቆላለፍ (ሎክዳውን እንዲሉ) ውጤቱ ከኮሮና ሊከፋም ይችላል፡፡ ቤታችሁ ካልተቀመጣችሁ የሚለውም ምክርና ማሳሰቢያ ለሁሉም ይሰራል ማለት አይደለም፡፡ ወጥቶ ካልሰራ የአንድ ቀን ዳቦ መግዣ የሌለው አዲስ አበቤ መኖሩን አለመዘንጋት ነው፡፡ የእስካሁን አያያዛችን ይበል ያሰኛል፡፡ የመንግስት ሃላፊው፣ ወጣቱ፣ ባለሃብቱ፣ የሃይማኖት መሪዎቹ፣ ምሁሩ፣ ፖለቲከኞቹ፣ የሕክምና ባለሙያዎቹ ወዘተ -- የኮሮናን ወረርሽኝ ድል ለመምታት በአንድ ልብና ቁርጠኝነት መነሳታቸው ያኮራል፡፡ በጦርነትና በመከራ ወቅት ተባብረን ድል ማድረጋችን ጥንትም የነበረ ነው፡፡ አሁንም እየደገምን ነው፡፡ የረሳነውን ኢትዮጵያዊነታችንን እንደና እየኖርነው ይመስላል፡፡ በአንድ በኩል ኮሮና በረከተ መርገም ሆኖልናል ማለትም ይቻላል፡፡ A blessing in disguise እንዲል ፈረንጅ፡፡
ፈጣሪ ለመሪዎቻችን ትዕግስቱን፣ ማስተዋሉንና ጥበቡን ያድልንን፡፡ ለኛም እርጋታና አርቆ ማሰብን ገንዘባችን ያድርግልን፡፡ ኮሮናንም፣ ድህነትንም፣ ሙሰኝነትንም ሆነ ዘረኝነትን ---ለማሸነፍ መስዋዕትነት መክፈልን ይጠይቃል፡፡
ለመብላት የጠፋ ቅቤ ስሞት በአፍንጫዬ ይፈስሳል፤ አለ ዶሮ - የሚለውን ተረት አለመዘንጋት ክፋት የለውም፡፡
ለክርስትያን - መልካም የዳግማይ ትንሳኤ በዓል!
ለሙስሊሞች - መልካም የረመዳን ጾም!