Administrator

Administrator

      የጸሎተ ሐሙስ የካህናት ተምሳሌታዊ እግር አጠባና ቅዳሴ፣ ብዙዎችን የሚያሰባስበው አስደማሚው የዕለተ ስቅለት ስግደት፣ ማራኪው የቅዳሜ ሌሊት የቤተ ክርስቲያን ስነ ስርዓት፣ ደማቁ የትንሳኤ በዓል፣ የዓውደ አመት ሰሞን ሃይማኖታዊ ስርዓትና በሽር ጉድ የታጀበ የበዓል አከባበር ዘንድሮ፣ ለአብዛኛው የአለም ህዝበ ክርስቲያን የሚታሰብ አልነበረም፡፡
ኢትዮጵያውን ነገ የምናከብረውን የዘንድሮ የትንሳኤ በዓል፤ በአብዛኞቹ የዓለም አገራት የሚገኙ በቢሊዮኖች የሚቆጠሩ የክርስትና እምነት ተከታዮች ባለፈው እሁድ ኤፕሪል 12 ነበር፣ ከወትሮው በተለየ መልኩ በየቤታቸው ተዘግተው በተቀዛቀዘ ስሜት ያከበሩት፡፡
አለምን ክፉኛ እየፈተነ በሚገኘው የኮሮና ቫይረሰ ወረርሽኝ ሳቢያ በተለያዩ አገራት የሚገኙ እጅግ በርካታ የእምነቱ ተከታዮች፣ የዘንድሮውን ትንሳኤ በዓል፣ በአብያተ ክርስቲያናት ታድመው በድምቀት ያከብሩት ዘንድ አልታደሉም:: ካህናትና ቀሳውስት ያለ ወትሯቸው አንድም ሁለትም ሆነው የሚፈጽሙትን ስርዓተ ቅዳሴና ስብከት፣ በየቤታቸው ሆነው በቴሌቪዥን መስኮት እየተከታተሉ፣ ከመጣው የጥፋት ማዕበል እንዲያተርፋቸው፣ ለፈጣሪያቸው ጸሎታቸውን ከማድረስ ውጭ አማራጭ አልነበራቸውም፡፡
ከአውሮፓ እስከ አሜሪካ፣ ከእስያ እስከ አፍሪካ በበርካታ የአለማችን አገራት በትንሳኤ ሳምንት በተለየ ሁኔታ በምዕመናን ይጥለቀለቁና ድምቀትን ይጎናጸፉ የነበሩ እጅግ በርካታ አብያተ ክርስቲያናት፣ ዘንድሮ ግን በሮቻቸው ተዘግተው አልያም ባልተለመደ መልኩ ጭው ጭር ብለው ነው ሳምንቱን ያሳለፉት፡፡
ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በተለያዩ የአለም አገራት መንግስታት፣ ዜጎች ርቀታቸውን እንዲጠብቁ፣ ከቤታቸው እንዳይወጡ ወይም መሰል ሃይማኖታዊ ስነስርዓቶችን በጋራ እንዳይከውኑ አስገዳጅ ህግ በማውጣታቸው፣ በአብዛኞቹ አገራት አብያተ ክርስቲያናት ተዘግተዋል፤ ምዕመናንም አምልኳቸውን በቤታቸው ሆነው እንዲፈጽሙ ተገድደዋል፡፡
በጥንታዊቷ ቅድስት ከተማ እየሩሳሌም እየሱስ ክርስቶስ ከተቀበረበት ቦታ አቅራቢያ የሚገኘውና በ326 ዓ.ም እንደተሰራ የሚነገርለት ስመጥር ቤተ ክርስቲያን፣ ከዚህ ቀደም በትንሳኤ ሰሞን ከመላው አለም በሺህዎች የሚቆጠሩ ሰዎች የሚጎርፉበት ቅዱስ ስፍራ እንደነበር ይነገራል፡፡ ይህ ቤተ ክርስቲያን እ.ኤ.አ ከ1349 በኋላ ዘንድሮ ለመጀመሪያ ጊዜ በትንሳኤ ሳምንት በሮቹ መከርቸማቸውንና ያለ ምዕመናን ጭር ብሎ ማሳለፉን ፎክስ ኒውስ ዘግቧል፡፡
የኮሮና ወረርሽኝ ከአውሮፓ አገራት መካከል እጅግ የከፋውን ጥፋት ያደረሰባትና ከ21 ሺህ በላይ ዜጎቿን በእንባ ወደ መቃብር ሸኝታ፣ ከ163 ሺህ የሚበልጡትን እያስታመመች በምትገኘዋ ጣሊያን፤ አሁን አውደ አመትና አዘቦት ብዙም ልዩነት የላቸውም፤ እያንዳንዱ ሰዓት የሞትና ህመም መርዶ የሚሰማበት፣ እያንዳንዱ ዕለት በጭንቅ መጥቶ በጭንቅ የሚያልፍ የመከራ ጊዜ ሆኗል፡፡
በጣሊያኗ ቫቲካን ከተማ ውስጥ የሚገኘው ግዙፉ የቅዱስ ጴጥሮስ አደባባይ ድሮ ድሮ፣ በስቅለት፣ በቅዳም ሹርና በትንሳኤ ዕለት ማለዳ በአስር ሺህዎች በሚቆጠሩ ምዕመናን ከአፍ እስከ ገደፉ የሚጥለቀለቅ ታላቅ ስፍራ ነበር:: በዘንድሮ የፋሲካ ሰሞን ግን፣ ይህ ስፍራ ያለ ወትሮው ጭው ጭር ብሎ ነበር የታየው፡፡
የሮማው ሊቀጳጳስ ፍራንሴስ ከኦና ካቴድራል በቀጥታ ስርጭት ባስተላለፉት መልዕክት “ለብዙዎች የዘንድሮው ትንሳዔ የሀዘን፣ የባይተዋርነትና የፈተና ነው፡፡ አሁን ከምንጊዜውም በላይ በአንድነት የምንቆምበትና የጋራ ፈተናችንን በጋራ ለመወጣት የምንተጋበት ነው፡፡ አለም በጋራ ተረባርቦ ይህንን ቫይረስ በቁጥጥር ስር ማዋል ይገባዋል” ሲሉ ጥሪ ያቀረቡ ሲሆን፣ ለታመሙት ምህረትን ያወርድ ዘንድ ለአምላካቸው ጸሎት አድርሰዋል፡፡
በአንዳንድ አብያተ ክርስቲያናት ከዚህ ቀደም በበርካታ ቀሳውስትና ዲያቆናት ይካሄድ የነበረው ስርዓተ ቅዳሴና ጸሎት፤ በዘንድሮው የትንሳኤ ሰሞን ባልተለመደ ሁኔታ በአንድ ወይም በሁለት ቀሳውስት ብቻ እንዲከናወን የተደረገ ሲሆን፣ ምዕመናንና ሌሎች ካህናት ግን ክፉ ቀን፣ በቤታቸው ተዘግተው እንዲቀመጡ ቢያስገድዳቸውም፣ ፎቶግራፎቻቸው በአብያተ ክርስትያናቱ ውስጥ ተደርድረው አስቀድሰዋል፤ ቡራኬ ተቀብለዋል፡፡
የሩስያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ሞስኮ ውስጥ በሚገኝ አንድ ካቴድራል በዓሉን እንደ ወትሮው በደመቀ መልኩ ባይሆንም እንደነገሩ ያከበረች ሲሆን፣ በአሜሪካም በተለያዩ ግዛቶች በርካታ ቁጥር ያላቸው አብያተ ክርስቲያናት ለምዕመናን ዝግ ሆነው በዓሉን ማሳለፋቸውን ዘገባዎች ያመለክታሉ፡፡ እስራኤልን ጨምሮ በበርካታ የአለማችን አገራት አብያተ ክርስቲያናት በራቸውን ለምዕመናን ዘግተው፣ የጸሎት ስነስርዓትና ሌሎች ክንውኖችን ፌስቡክን ጨምሮ በተለያዩ ድረገጾች በቀጥታ ማሰራጨታቸውን የዘገበው ብሉምበርግ፤ አንዳንድ መለኛ ሰባኪያን ደግሞ በርካታ ቁጥር ያላቸው ምዕመናን በሰፋፊ ክፍት ቦታዎችና አደባባዮች ላይ በየራሳቸው መኪና ውስጥ ተቀምጠው ስብከታቸውን በድምጽ ማጉያ እንዲያዳምጡና አብረዋቸው እንዲዘምሩ ማድረጋቸውን አስነብቧል፡፡
በፓናማ አንድ ሊቀጳጳስ በሄሊኮፕተር እየተንቀሳቀሱ ፈጣሪ ለህዝባቸውና ለአገራቸው ምህረትን ይልክ ዘንድ ቡራኬ የሰጡ ሲሆን አንድ ፖርቹጋላዊ ቄስ በበኩላቸው፤ በክፍት መኪና መንገድ ለመንገድ እየዞሩ፣ ለምዕመናን የሃይማኖት ትምህርት መስጠታቸውን የዘገበው ደግሞ ዘ ኢንዲፔንደንት ነው፡፡
የዘንድሮውን አያድርገውና በሚሊዮኖች ለሚቆጠሩ እንግሊዛውያን የትንሳኤ ዕለት ከመቼውም በበለጠ መልኩ ከቤተሰቦቻቸውና ወዳጅ ዘመዶቻቸው ጋር ሰብሰብ ብለው የሚያሳልፉት ተናፋቂ ቀን ነበር፡፡ ዘንድሮ ግን፣ ተያይዞ ወደ ቤተ ክርስቲያን መሄድም፣ ተሰባስቦ የአውደ አመት ማዕድ በጋራ መቋደስም ሆነ ወጣ ብሎ መንሸራሸር እንኳን ሊደረግ ሊታሰብም የሚከብድ እጅግ አደገኛ ድርጊት ሆኗል፡፡  
በበርካታ የአለም አገራት የሚገኙ አብያተ ክርስቲያናት፣ የትንሳኤ ሰሞን ሃይማኖታዊ ትምህርትና የጸሎት ስነስርዓቶችን ጨምሮ የተለያዩ የአውደ አመት ፕሮግራሞችን ከቴሌቪዥንና ሬዲዮ በተጨማሪ፣ በድረገጾች አማካይነት በቀጥታ ለምዕመናን ማስተላለፋቸውን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡ በርካታ ቁጥር ያላቸው የማህበራዊ ድረገጾች ተጠቃሚዎችም ከአብያተ ክርስቲያናት በቴሌቪዥን በቀጥታ የሚተላለፉ የጸሎት ስነስርዓቶችንና ሃይማኖታዊ ትምህርቶችን ትዊተርና ኢንስታግራምን ጨምሮ በተለያዩ አማራጮች ለወዳጆቻቸው በስፋት ማሰራጨታቸው ተነግሯል፡፡
ኮሮና ቫይረስ በመላው አለም የሚገኙ እጅግ በርካታ ቁጥር ያላቸውን የክርስትና እምነት ተከታዮች፣ የዘንድሮው የትንሳኤ በዓል ከወዳጅ ዘመድ፣ ጓደኛና ቤተሰብ ተነጥለው በየቤታቸው ተከትተው እንዲያሳልፉ ቢያስገድዳቸውም፣ ብዙዎች ግን ዘመኑ በደረሰበት የዲጂታል ኮሙኑኬሽን ቴክኖሎጂ መጽናናታቸው አልቀረም፡፡
“ኦንላይን ጸሎት”፣ “ኦንላይን ቡራኬ”፣ “ኦንላይን ዘመድ ጥየቃ”፣ “ኦንላይን እንኳን አደረሳችሁ መባባል” እንዲህና እንዲያ ያሉ ርቀትን የሚያጠብቡ ቴክኖሎጂ ወለድ መላዎች፣ ለብዙዎች የዘንድሮውን “የየብቻ ትንሳኤ” በተወሰነ መልኩም ቢሆን ፈታ ያደርጉባቸው ዘንድ  እንደጠቀሙ ይነገራል፡፡
ናሽናል ሪቴል ፌዴሬሽን የተባለው የአሜሪካ ተቋም፣ የትንሳኤ በአል አከባበራቸውን በተመለከተ ከበዓሉ ሳምንት በፊት ጥናት ካደረገባቸው አሜሪካውያን መካከል፣ 34 በመቶ የሚሆኑት ከቤታቸው ሳይወጡ በኢንተርኔት አማካይነት ቤተሰባቸውን ወይም ጓደኞቻቸውን በመጠየቅ “ኦንላይን ዘመድ ጥየቃ”፤ 32 በመቶ የሚሆኑት ደግሞ በኢንተርኔት አማካይነት ቤታቸው ሆነው ቤተ ክርስቲያን በመሳምና በማስቀደስ በዓሉን ለማክበር እንዳሰቡ መናገራቸውን ዲጂታል ኮሜርስ ድረገጽ ከሰሞኑ ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡
የትንሳኤ ሰሞን በአብዛኞቹ የአለማችን አገራት ከፍተኛ መጠን ያለው ግብይት የሚፈጸምበት ወቅት እንደሆነ በዚሁ ዘገባው ያስታወሰው ድረገጹ፤ በበርካታ አገራት ዜጎች የትንሳኤን በዓል ሰበብ አድርገው ለፍቅረኞቻቸው፣ ለጓደኞቻቸው፣ ለቤተሰቦቻቸውና ለወዳጅ ዘመዶቻቸው በብዛት ስጦታዎችን የመስጠት ልማድና ባህል እንዳላቸው ገልጧል፡፡
በበዓሉ ሰሞን ከሚዘወተሩ ስጦታዎች መካከል ቸኮሌት፣ ከረሜላ፣ “ጢቢኛ”፣ “የፋሲካ ቀሚስ” እና “የወይን ጠጅ” እንደሚገኙበት የሚገልጸው ዘገባው፤ ዘንድሮ ግን በመላው አለም ታዋቂ የሆኑ የኤሌክትሮኒክ ግብይት ኩባንያዎች የትንሳኤ ሰሞን ሽያጫቸው ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በእጅጉ እንደቀነሰባቸው ማስታወቃቸውን ያትታል፡፡
በጎረቤት አገራት ኡጋንዳና ግብጽ በተመሳሳይ ሁኔታ የዘንድሮው ትንሳኤ በዓል፣ ከወትሮው በተለየ መልኩ መከበሩን ዘገባዎች ያመለክታሉ:: በኬንያ ክርስትና ወደ አገሪቱ ከገባበት ዘመን አንስቶ ዘንድሮ ለመጀመሪያ ጊዜ የትንሳኤ በዓል “በዝግ” መከበሩን የዘገበው ዴይሊ ሞኒተር፤ በፕሬዚዳንታቸው ከቤት እንዳይወጡ ጥብቅ ትዕዛዝ የተሰጣቸው ኡጋንዳውያን የእምነቱ ተከታዮችም፣ በየቤታቸው ሆነው በቴሌቪዥንና በሬዲዮ የሚተላለፉ የጸሎት ስነስርዓቶችን እየተከታተሉ በዓሉን ማክበራቸውን ጠቁሟል:: የግብጽ ኮፕቲክ ኦርቶዶክስ ክርስቲያን ሃይማኖታዊ መሪ የሆኑት ፖፕ ቴዎድሮስ ሁለተኛ፣ ብዙም ሰው ባልታደመበት አንድ ገዳም በተከናወነ ስነስርዓት በአሉን በተመለከተ ሃይማኖታዊ መልዕክት ማስተላለፋቸውን የዘገበው አሶሼትድ ፕሬስ፤ ናይጀሪያና ኮንጎን ጨምሮ በተለያዩ የአፍሪካ አገራት፣ የትንሳኤ በዓል ከቤተ ክርስቲያን ውጭ፣ በየቤቱ ተከብሮ ማለፉንም አመልክቷል፡፡
አብዛኞቹ የአፍሪካ አገራት ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ የአምልኮ ቦታዎች እንዲዘጉ መወሰናቸውን የዘገበው ኦል አፍሪካን ኒውስ፤ ከዚህ ጋር በተያያዘ የትንሳኤ በዓል ሃይማኖታዊ ስነስርዓቶች በኦና አብያተ ክርስቲያናት ከተካሄዱባቸውና ዜጎችም በቴሌቪዥንና ሬዲዮ የቀጥታ ስርጭት እየተከታተሉ፣ በዓሉን ከቤት ሳይወጡ ካከበሩባቸው አገራት መካከል ኬንያና ሩዋንዳ   እንደሚገኙበትም ገልጧል፡፡
“ኮሮና ቫይረስ እንደ ሰው ልጅ ለበዓል እረፍት አይወጣም፤ በአውደ አመትም የጥፋት ስራውን አያቋርጥም፡፡ ቫይረሱ በዓል አዘቦት ሳይል ሰዎችን በመቅጠፍ ላይ ነውና፣ መጪውን በዓል በየቤታችን ሆነን እናክብረው!” በማለት ነበር የአውስትራሊያ የጤና ሚኒስትር ግሬግ ሃንት፣ ከቀናት በፊት ለዜጎች ጥሪ ያቀረቡት፡፡
በበርካታ የአለማችን አገራት ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ መንግስት የጣለውን የእንቅስቃሴ ገደብና የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በማክበር በዓሉን በየቤታቸው ያከበሩ የመኖራቸውን ያህል፣ በእምቢተኝነት ከቤታቸው ወጥተው በለመዱት መልኩ በአሉን ያከበሩ አንዳንዶችም አልጠፉም፡፡ ከእነዚህም መካከል ከባህር ዳርቻ አለማቸውን እየቀጩ የትንሳኤን በዓል በድምቀት ያከበሩት በርካታ ቁጥር ያላቸው የሆንግ ኮንግ ዜጎች እንደሚገኙበት ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡ በተለያዩ የአውሮፓ አገራት ዜጎች የትንሳኤን ሳምንት እንደ ወትሯቸው ወጣ ብለው የጸደይ ወቅትን ማራኪ አየር ለማጣጣምና ሽርሽር ለማለት እንዳይሞክሩ መንግስታት፣ መንገዶችን መዝጋትና ቅጣት መጣልን ጨምሮ የተለያዩ ስልቶችን ቢጠቀሙም፣ የእንቅስቃሴ ገደብን በመጣስ በዓሉን በፈንጠዝያ ለማክበር የሞከሩ አልታጡም፡፡
መንግስት ያወጣውን ህግም ሆነ ቫይረሱን ከቁብ ባለመቁጠር በትንሳኤ ማለዳ በቤተ ክርስቲያን “ምዕመናንን ሰብስበን እንሰብካለን፣ እናስተምራለን፣ እንጸልያለን” ያሉ የተወሰኑ የአሜሪካ ቄሶችና ፓስተሮችም በፖሊስ ተይዘው መታሰራቸውን አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
የሚገርመው ግን…
እነዚህኞቹ የአሜሪካ ቄሶችና ፓስተሮች “ቫይረሱ አደገኛ ነውና ርቀታችሁን ጠብቁ፤ ተሰብስባችሁ ማምለክ ለጊዜው ይቅርባችሁ” የሚለውን ምክር ከቁብ ሳይቆጥሩ በእምቢተኝነት ለሰበካ በወጡባት በዚያች የትንሳኤ ዕለት ማለዳ፤ በዚያው በአሜሪካ የእነሱ ቢጤ ሲመከሩ አልሰማ ያሉ ሌላ እምቢተኛ ፓስተር መርዶ መሰማቱ ነበር፡፡
“ወህኒ ካልተወረወርኩ አልያም በጸና ታምሜ ሆስፒታል ካልገባሁ በስተቀር፣ ምዕመናንን ሰብስቤ መስበኬን በፍጹም አላቋርጥም!...” በማለት በአደባባይ የተናገሩትና ከኮሮና ቫይረስ እንዲጠነቀቁ በተደጋጋሚ የቀረበላቸውን ምክር አልቀበልም በሚል አቋማቸው የጸኑት የቨርጂኒያው ፓስተር ጄራልድ ግሌን፤ በኮሮና ቫይረስ ተጠቅተው በተወለዱ በ66 ዓመታቸው፣ በትንሳኤ ዋዜማ ከዚህ አለም በሞት ተለይተዋል፡፡

ከዕለታት አንድ ቀን፣ የቅዳሜ ሹር ዕለት ሌሊት፣ ቤተሰብ በሙሉ የሌሊት መፈሰኪያውን ዶሮ አቁላልቶ፣ ትርክክ ባለ ፍም ከሰል ላይ ጥዶ፣ የመፈሰኪያውን ሰዓት ይጠባበቃል፡፡ አባት ወደ ቤተ ክርስቲያን ሄደዋል፡፡ የቤተ ክርስቲያኑ ስነ ሥርዓት አብቅቶ ሰው ሁሉ ወደየ ቤቱ  ይመጣል፡፡
የመፈሰኪያውን ሰዓት ለማብሰር በሚመስል መልኩ መኪኖች ጥሩምባ እየነፉ መንገዱን ሞልተውታል፡፡
አንድ ቤተሰብ ትሪ ከቦ፣ አባት ማዕዱን ባርከው ሊመገቡ እየተዘጋጁ ሳለ፣ አንድ እንግዳ ከውጪ በር ያንኳኳል፡፡ በሩን ሲከፍቱ ለረጅም ጊዜ ተለይቷቸው የነበረ ዘመድ፣ ወደ ቤቱም እንዳይሄድ ቤቱ ርቆበት፤ በቤተ ክርስቲያን አቅራቢያም የመሸበት እንግዳ እንዳይል ጨንቆት፣ እነዚህ ዘመዶቹ ቤት መጥቶ ኖሯል፡፡
ዘመዶቹ በደስታ ስሜት እጁን አስታጥበው ወደ ማዕዱ እንዲቀርብ አደረጉ፡፡
ቤተሰቡ እንደ ወትሮው ልማዳቸው አባላቱ ሙሉ ትሪ ከበው ነው የሚበሉት፡፡ ልጆቹም አብረው ቀርበዋል፡፡ ከልጆቹ መካከል አንድ አመለኛ ልጅ አለ፡፡ ገበታ ላይ ከሰው ፊት እየተሻማ ያስቸግራል፡፡ ዛሬ ማታ በተለይ እንግዳ ባለበት ወደ ማዕዱ መቅረቡን አባትየው ስላልወደዱት፣ ልጁን ቆጥ ላይ አውጥተው አስረውታል፡፡
ምግብ መብላት ሲጀመር ልጁ ማልቀስ ይጀምራል፡፡
ከትሪው ምግብ እንቁላሉን አንዱ የቤተሰብ አባል ያነሳል፡፡
ልጁ… ‹‹ኧ… ኧ… ኧ…ኧ!›› እያለ ድምፁን ያሰማል፤ በለቅሶ፡፡
አባት - ‹‹ዝም በል አንተ! ዛሬ እንግዳ ስላለ ነው በኋላ ትበላለህ!››
ልጅ ለጊዜው ዝም ይላል፡። አባት መላላጫውን አንስተው እንግዳው ፊት ያስቀምጣሉ፡፡ ልጁ ከቆጥ ላይ ሆኖ ‹‹ኧ…ኧ…ኧ" እያለ ማልቀሱን ይቀጥላል፡፡
ይሄኔ እንግዳው ያፍርና፤
‹‹ኧረ ነውር ነው፤ ልጅን እንዲህ ማሳቀቅ አይገባም፡፡ የበላነውን ይበላል፡፡ ድርሻው ይሰጠዋል፡፡ ፍቱና ከቆጡ ይውረድና አብሮን ይብላ፡፡ ይሄንን ፈጣሪ አይወደውም፡፡ እኔም አይዋጥልኝም!›› ይላል፡፡
አባትም ያፍርና ልጁን ከቆጡ ያወርደውና ወደ ገበታው እንዲቀርብ ያደርገዋል፡፡
ልጁ እውነትም አመለኛ ነው፡፡ በመጀመሪያ ፈረሰኛውን ከአባቱ ፊት አፈፍ ያደርጋል፡፡
አባት - ‹‹አላልኋችሁም?!›› ይላል፡፡
እንግዳው - ‹‹ተውት ይብላ›› ልጅ አይደለም እንዴ? ይላል የምንተ እፍረቱን፡፡
ለእንግዳው ሌላ የዶሮ እግር ይወጣለታል፡፡ ልጁ ላፍ ያደርጋል። እንግዳው አሁን ብልት ሳይበላ ሊቀር መሆኑ ገባውና ወደ አባትየው ዞሮ፤
‹‹እንግዲህ፣ ሸ - ብ!›› አለ፡፡
***
ልጅን ዓመት በዓል ስለመጣ፣ አሊያም እንግዳ ስለመጣ ሳይሆን፣ ገና ከሕጻንነቱ ጀምሮ መክሮ፣ መስመር አስይዞ ማሳደግ እንጂ አድጎ ፈር ከለቀቀ በኋላ መፍትሄ እሻለታለሁ ማለት ከንቱ ነው፡፡ ሳይሳካ ሲቀርም መቆጣት፣ መግረፍ ወይም ማሰር ክንቱ ጥረት ነው፤ ‹‹ውሃን ከምንጩ ነገርን ከሥሩ›› የሚባለው ይሄንኑ የአስተዳደግ ችግርም ከመሰረቱ የሚያመላክተን ነው ‹‹ልማድ ሲሰለጥን ተፈጥሮ›› ይሆናል የሚባለውም ሳናውቀው ሥር እየሰደደ፣ ኋላ መጣፊያው እንዳያጥር፣ መመለሻው እንዳይቸግር፤ ቀደም ብሎ እንዲስተዋል የሚያሳስብ ደወል ነው፡፡
የቀደመ ልማዳችንን መመርመር፣ በተለይ በአሁኑ ‹‹በዘመነ - ኮሮና›› ወቅት ተገቢ ነው፡፡ በህይወት ለመኖር ጽዳትን መጠበቅና ጥንቃቄ ማድረግ ወሳኝ ሆኗል፡፡ ሁሉ በተግባር የሚፈተንበት፣ ጉዳቱ በሞት የሚፈረድበት አስጊ ዘመን በመምጣቱ፣ ከእንግዲህ ‹‹ዋዛ ፈዛዛ ልብ አያስገዛ›› የሚለው በቅጡ የሚሰመርበት ዘመን ነው! ‹‹ሳይቃጠል በቅጠል›› ነው ምላሹ መሆን ያለበት፡፡ ሁለተኛውና አስከፊው ገጽታው ደግሞ በኮሮና ቫይረስ የተያዘው ሰው ብቻውን አለመሄዱ ነው! ተያይዞ ማለቅ ከመርገምት ሁሉ የከፋ መርገምት ነው፡፡
ባለፈው እንዳልነውም፡-
‹‹ወንድም የሞተ እንደሁ በአገር ይለቀሳል፡፡
  እህትም ብትሞት ባገር ይለቀሳል፡፡
  እናት ሞታም እንደሁ ባገር ይለቀሳል፡፡
   አባት የሞተ እንደሁ ባገር ይለቀሳል፡፡
    አገር የሞተ እንደሁ ወዴት ይደረሳል?
የተባለው ‹‹አድጎ››፤ ‹‹ዓለም የሞተ እንደሁ ወዴት ይደረሳል!››
በሚል ተለውጧል፡፡
የበሽታው መድሐኒት ተገኝቶ የዓለም ፈውስ እልባት እስኪያገኝ፣ ዛሬም የሐኪምን ምክር መስማት ተቀራርበን እናስበው የነበርነውን፣ ተራርቀን ማሰብ፤ ቢሰለችም፤ ቢታክትም፤ መፍትሄው እስኪበጅ ቤት መቀመጥና በትዕግሥት መጠበቅ ብቸኛው አማራጭ ነው፡፡ እንጠንቀቅ፣ ቤት እንቀመጥ፣ ፅዳታችንን እንጠብቅ!!
የአበሻ ገጣሚ፡-
‹‹ገዴ ዞራ ዞራ በእንቁላል ላይ
  ጊዜ እሚጠብቅ ሰው ጅል ሊባል ነውይ!›› ይለናል፡፡
ጊዜ እንጠብቅ!
በመተሳሰባችን፣ በመረዳዳትና በመተጋገዛችን፤ እንደ ቤታችንም፤ እንደ ጎረቤታችንም በመኖራችን፤ የነገ መንገዳችንን ዛሬ የመጀመራችን አንድ እርምጃ ነው፤
‹‹ወርቁ ቢጠፋ
ሚዛኑ አይጥፋ!!›› ነው፡፡
መልካም የትንሳኤ በዓል ይሁንልን!


   “የዘንድሮን ትንሳኤ በዓል ስናከብር፣ መጪውን በጎ ዘመን እያሰብን መሆን አለበት”

             የጸሎተ ሐሙስ የካህናት ተምሳሌታዊ እግር አጠባና ቅዳሴ፣ ብዙዎችን የሚያሰባስበው አስደማሚው የዕለተ ስቅለት ስግደት፣ ማራኪው የቅዳሜ ሌሊት የቤተ ክርስቲያን ስነ ስርዓት፣ ደማቁ የትንሳኤ በዓል፣ የዓውደ አመት ሰሞን ሃይማኖታዊ ስርዓትና በሽር ጉድ የታጀበ የበዓል አከባበር ዘንድሮ፣ ለአብዛኛው የአለም ህዝበ ክርስቲያን የሚታሰብ አልነበረም፡፡
ኢትዮጵያውን ነገ የምናከብረውን የትንሳኤ በዓል፤ በአብዛኞቹ የዓለም አገራት የሚገኙ በቢሊዮኖች የሚቆጠሩ የክርስትና እምነት ተከታዮች ባለፈው እሁድ 12 ነበር፣ ከወትሮው በተለየ መልኩ በየቤታቸው ተዘግተው በተቀዛቀዘ ስሜት ያከበሩት፡፡
አለምን ክፉኛ እየፈተነ በሚገኘው የኮሮና ቫይረሰ ወረርሽኝ ሳቢያ በተለያዩ አገራት የሚገኙ እጅግ በርካታ የእምነቱ ተከታዮች፣ የዘንድሮውን ትንሳኤ በዓል፣ በአብያተ ክርስቲያናት ታድመው በድምቀት ያከብሩት ዘንድ አልታደሉም፡፡ ካህናትና ቀሳውስት ያለ ወትሯቸው አንድም ሁለትም ሆነው የሚፈጽሙትን ስርዓተ ቅዳሴና ስብከት፣ በየቤታቸው ሆነው በቴሌቪዥን መስኮት እየተከታተሉ፣ ከመጣው የጥፋት ማዕበል እንዲያተርፋቸው፣ ለፈጣሪያቸው ጸሎታቸውን ከማድረስ ውጭ አማራጭ አልነበራቸውም፡፡
ከአውሮፓ እስከ አሜሪካ፣ ከእስያ እስከ አፍሪካ በበርካታ የአለማችን አገራት በትንሳኤ ሳምንት በተለየ ሁኔታ በምዕመናን ይጥለቀለቁና ድምቀትን ይጎናጸፉ የነበሩ እጅግ በርካታ አብያተ ክርስቲያናት፣ ዘንድሮ ግን በሮቻቸው ተዘግተው አልያም ባልተለመደ መልኩ ጭው ጭር ብለው ነው ሳምንቱን ያሳለፉት፡፡
ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በተለያዩ የአለም አገራት መንግስታት፣ ዜጎች ርቀታቸውን እንዲጠብቁ፣ ከቤታቸው እንዳይወጡ ወይም መሰል ሃይማኖታዊ ስነስርዓቶችን በጋራ እንዳይከውኑ አስገዳጅ ህግ በማውጣታቸው፣ በአብዛኞቹ አገራት አብያተ ክርስቲያናት ተዘግተዋል፤ ምዕመናንም አምልኳቸውን በቤታቸው ሆነው እንዲፈጽሙ ተገድደዋል፡፡
ኮሮና ቫይረስ በአገራችን የክርስትና ሃይማኖት ተከታዮችም ዘንድ ተመሳሳይ ተጽዕኖ ነው የፈጠረው፡፡ መንግስት የቫይረሱን ስርጭት ለመግታት በወሰዳቸው እርምጃዎች፣ ቤተ ዕምነቶች ተዘግተው፣ ምዕመኑ፣ ሃይማኖታዊ ሥርዓቶችን በቤቱ ተቀምጦ በቴሌቪዥን የቀጥታ ሥርጭት መከወን ከጀመረ ሳምንታት ተቆጥረዋል፡፡
ነገር ግን በትንሳኤ በዓል ሰሞን የቤተ እምነቶች ደጃፍ ተዘግተው የሚያወቁበትን ጊዜ ከቶ ማንም አያስታውስም፡፡ በዚህ በ"ዘመነ ኮሮና" ጊዜ ብቻ ሳይሆን አይቀርም፣ ቤተ ክርስትያናት ተዘግተው ምዕመኑ ቤት ሆኖ በዓሉን የሚያከብረው፡፡መጋቢ ሠላም ቀሲስ ሰሎሞን ቶልቻ፣ የቤተ ክርስትያን ደጃፎች፣ በኮሮናቫይረስ ምክንያት በትንሳኤ በዓል፣ በራቸው መዘጋታቸውን አስመልክቶ ሲናገር፤ "ከቤተ ክርስትያን ጋር ትውውቄ ከ4 እና 5 ዓመት ዕድሜዬ ጀምሮ ነው፤ ነገር ግን የቤተ ክርስቲያን ደጆች የተዘጉበት ጊዜ ገጥሞኝ አያውቅም፤የዘንድሮ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው፤በእውነቱ በሆነው ልቤ በጣም ነው የተሰበረው፡፡"ብሏል፡፡
"በፖሊስ ገመድ ዙሪያው ታጥሮ፣ ማንም እንዳይገባ ተከልክሎ ሲታይ ልብ ይነካል፡፡ መንግሥት፤ እርግጥ ነው ለዜጎቹ ደህንነት የመጨነቅ ሃላፊነት አለበት፡፡ ይሄን ካላደረገ ነገ በትውልድም በታሪክም ይጠየቃል። ከዚህ አንፃር መንግሥት እየወሰዳቸው ያሉ እርምጃዎች ትክክል ናቸው፡፡" ይላል፤ቀሲስ ሰሎሞን፡፡
የበሽታው መድሃኒት አልተገኘም፡፡ስለዚህ መፍትሄ ሆኖ የተገኘው ከቤት አለመውጣት፣ አለመሰባሰብ፣ ንጽህናን መጠበቅ፣አካላዊ ርቀትን መጠበቅ ነው፤ እነዚህን ማድረግ ነው ለጊዜው መድሃኒቱ፡፡" ሲል ይመክራል፡፡
ፓስተር ጻድቁ አብዶ በበኩላቸው፤ "የዘንድሮን ትንሳኤ በዓል ስናከብር፣ መጪውን በጎ ዘመን እያሰብን መሆን አለበት፡፡" ይላሉ፡፡ ሁለቱም የሃይማኖት መሪዎች በኮሮና ቫይረስ፣ በትንሳኤ በዓልና በቤተእምነቶች ደጃፍ መዘጋት ዙሪያ የሰጡትን ሙሉ ቃለ ምልልስ በገጽ-- ያገኙታል፡፡


   በዘንድሮ አመት የኢትዮጵያ አጠቃላይ ኢኮኖሚያዊ እድገት በኮሮና ወረርሽኝ ተያይዞ በሚመጡ ሁኔታዎች ምክንያት ወደ 3.2 በመቶ እንደሚያሽቆለቁል አይኤምኤፍ የተነበየ ሲሆን መንግስት በበኩሉ የአገሪቱ ኢኮኖሚ በ5 በመቶ ያድጋል ብሏል፡፡
ባለፈው አመት ማለትም በ2011(2019) የኢትዮጵያ አመታዊ አጠቃላይ እድገት (GDP) 9.0 በመቶ እንደነበር ያስታወቀው አለማቀፍ የገንዘብ ተቋም አይኤምኤፍ ዘንድሮ ኮሮና ሊያስከትል በሚችለው ጫና ምክንያት እድገቱ ወደ 3.2 በመቶ ያሽቆለቁላል ብሏል፡፡
ይህ የእድገት ምጣኔ በቀጣይ አመት 2013(2021) መነቃቃት ያሳያል ወደ 4.3 በመቶው ከፍ ይላል ብሏል - አይኤምኤፍ በሪፖርቱ፡፡
ከኢትዮጵያ በመቀጠል ባለፈው አመት 2019 ላይ ከፍተኛ እድገት የነበራቸው ኮትዲቯር፣ ታንዛኒያ፣ ጋና እና ኬኒያም ዘንድሮ እጅግ ዝቅተኛ እድገት ይኖራቸዋል ብሏል - ሪፖርቱ የኮትዲቯር አመታዊ አጠቃላይ እድገት ከ6.9 በመቶ ወደ 2.7፣ የታኒዛኒያ ከ6.3 በመቶ ወደ 2 በመቶ የጋና ከ6.1 በመቶ ወደ 1.5 በመቶ እንዲሁም የኬንያ ከ5.6 በመቶ ወደ 1 በመቶ እንደሚያሽቆለቁል ሪፖርቱ አትቷል፡፡
በርካቶቹ የሠሃራ በታች የአፍሪካ ሀገራትም ከ0 በታች እድገት በአመቱ እንደሚያስመዘግቡ ሪፖርቱ አስታውቋል፡፡
መንግስት በበኩሉ በዘንድሮ የ2012 ዓ.ም የ9 በመቶ እድገት ለማስመዝገብ አቅዶ እንደነበር የገለፀ ሲሆን፤ አሁን ላይ ግን ይህ እቅድ እንደማይሳካና እድገቱ ከ4 እስከ 5 በመቶ ባለው ተወስኖ እንደሚቆይ አስታውቋል፡፡

ከመቶ ዓመት በፊት የተከሰተውና በመላው ዓለም 50 ሚሊዮን ህዝብ የጨረሰው ስፓኒሽ ፍሉ (የህዳር በሽታ)እና ኮሮና ቫይረስ
ለየቅል ናቸው፡፡ በማስታወቂያ ግን በጥቂቱም ቢሆን ይመሳሰላሉ፡፡ በተለይ ወረርሽኙን ለመከላከል እጅ መታጠብንና የፊት ጭምብል
ማጥለቅን ሁለቱም ይመክራሉና፡፡ እ.ኤ.አ በ1918 ዓ.ም ወረርሽኙ በተከሰተ ወቅት በጋዜጦች ላይ ይወጡ የነበሩትን ማስታወቂያዎች
Time ድረ-ገጽ ለትውስታ አውጥቶታል፡፡ ታሪክ ራሱን ይደግማል? እንበል ይሆን?


እ.ኤ.አ ሜይ 10 የሚከበረው የእናቶች ቀን ሳምንታት ሲቀረው የ33 ዓመቷ አያ (ስሟ ለዚህ ዘገባ የተለወጠ) ለእናቷ ምን ዓይነት ስጦታ እንደምትሰጣቸው በማሰብ ተወጥራ ነበር፡፡ እናቷን እንደምትቀብር ግን በህልሟም ሆነ በእውኗ ፈጽሞ አላሰበችውም፡፡
የአያ እናት በግብጽ፣ በኮሮናቫይረስ ከሞቱት የመጀመሪያዎቹ አስር ሰዎች አንዷ ሆነዋል፡፡  
ግብጽ በአገሪቱ የኮሮናቫይረስ መከሰቱን በየካቲት መጀመሪያ ላይ ይፋ ብታደርግም ቅሉ፣ አዳዲስ በቫይረሱ የተያዙ ሰዎችን በመደበኛነት ማየት የጀመረችው ግን በየካቲት መጨረሻ ሳምንት ላይ ነበር፡፡
እስካሁን በግብጽ ከ2ሺ በላይ ሰዎች በቫይረሱ የተያዙ ሲሆን ቢያንስ 160 ሰዎች በበሽታው ሞተዋል፡፡  
እናቷ ለሳምንት ያህል በአስከፊ የጤና ይዞታ ላይ የቆዩ ቢሆንም፣ ይሄ የመጨረሻቸው ይሆናል ብላ ፈጽሞ አላሰበችም  ነበር፡፡ ድንገተኛ መርዶውን ስትሰማም፣ ራሷን መሳቷን ታስታውሳለች፤ አያ፡፡
"ወንድሜን እየዋሸኸኝ ነው ብዬው ነበር፤ቀደም ብሎ እየተሻላት እንደሆነ ነግሮኝ  ነበር፡፡" ትላለች አያ፡፡
"የእናቶች ቀን ጥቂት ቀናት ሲቀረው ሆስፒታል ስለገባች፣ አፕሪል ላይ ለልደቷ ወደ ቤት ትመለሳለች ብለን ተስፋ አድርገን ነበር፡፡ ሁለቱንም በዓላት (ልደትና የእናቶች ቀን) አጣምረን  ልናከብር ነበር፡፡"
የአያ እናት በደቡብ ካይሮ የሄልዋን ግዛት ወደ ሚገኝ የለይቶ ማቆያ ሆስፒታል የገቡት ከመሞታቸው አንድ ቀን በፊት የኮቪድ - 19 ምርመራ አድርገው ፖዘቲቭ መሆናቸው ከታወቀ በኋላ ነበር፡፡
"ለመጨረሻ ጊዜ ያወራኋት ማክሰኞ ዕለት ነበር---እሁድ አባቴ የጠበቡ የደም ስሮችን የማስፋት ህክምና ላይ ስለነበር ለአፍታም አልተለየሁትም፡፡" ስትል ታስረዳለች አያ፡፡
ለአያ ፈተና የሆነባት እናቷን ለመጨረሻ ጊዜ መሰናበት አለመቻሏ ብቻ አይደለም፡፡
እናቷ የሞቱ ዕለት በመላ አገሪቷ ሁሉም ጸሎቶች ላልተወሰነ ጊዜ  ታግደው ነበር፡፡ መስጊዶች በሙሉ እንዲዘጉም ትዕዛዝ ተላልፎ  ነበር፡፡
ስለዚህም በቀብር ወቅት  የሚከናወነውን ጸሎት በሆስፒታሉ የአስከሬን ክፍል ውስጥ ለማድረግ መገደዷን አያ ትገልጻለች፡፡
የእናቷን አስከሬን ከሆስፒታል የማውጣት ሂደት ብዙ ሰዓት በመፍጀቱ የተነሳም፣ ቀብሩን ያከናወኑት በምሽት እንደነበር ነው የተናገረችው፡፡  
"በጣም ጥቂት የቤተሰብ አባላት ነበር የመጡት፡፡ ሁላችንም የፊት ጭምብልና ጓንት አድርገን ነበር፡፡ የወንድሜ ሚስት እጄን ይዛ 'አቅፌ ባጽናናሽ እወዳለሁ፤ ግን አልችልም ' አለችኝ በሹክሹክታ፡፡ የወንድሜ ሚስት እናት ክፉኛ አዝነው ነበር፡፡ ነገር ግን አንዳችን ሌላኛችንን ማጽናናት አልቻልንም፡፡"
"አባቴም እናቴን ሊሰናበታት አልቻለም፤በቀብሩ ላይ ቢገኝም ለሳምንት ያህል አላያትም ነበር፡፡"
ከእናቷ ሞት በኋላ አባቷም ቫይረሱ ስለተገኘባቸው በተመሳሳይ የለይቶ ማቆያ ሆስፒታል ውስጥ ገብተው ነበር፡፡
እሳቸው ግን ከበሽታው አገግመው ባለፈው ሳምንት መጨረሻ ላይ ለቤታቸው በቅተዋል፡፡
አያም ሆነች ወንድሟ ፖዘቲቭ ባይሆኑም፣ ሁለቱም ራሳቸውን ነጥለው መቆየት ነበረባቸው፡፡
"እንደ አንድ ቤተሰብ፣ አንዳችን ለሌላችን ልንሆን እንኳን አልቻልንም" ብላለች፤አያ በሃዘን ተሞልታ፡፡
ምንጭ፡- ቢቢሲ

Africa has passed the grim milestone of 10,000 reported cases of coronavirus, along with more
    than 500 deaths, according to the Africa Centres for Disease Control and Prevention (ACDC).
    As the daily number of new infections appears to be falling in parts of the world, some fear the
    epicentre of the virus could move to the continent.
    Despite efforts to lock down cities and countries, despite donations of protective equipment,
    testing kits and ventilators from China, one thing is clear: Africa has not yet flattened the curve
    and the room for manoeuvre is getting smaller.
    'Delay in action'
    "What we are seeing is that this opportunity is no longer there or almost not there for some
    countries," says Dr Michel Yao, who runs the emergency response programme for the World
    Health Organization (WHO) in Africa.
    "The worry is also now that [countries] cannot adequately manage this phase, they are moving to
    [in country transmission]. But we are seeing there is some delay in addressing [this]… to
    mobilise more people, train more people, think about capacity."
    It is difficult to compare regions with different cultures, economies, travel links and
    infrastructure, but some comparisons paint an urgent picture.
    In studying the daily increases in the number of those who have tested positive for coronavirus
    around the world, Africa appears to be controlling the spread better than in the US and Europe so
    far.
    But the comparison with Asia, where some countries appeared to reduce the daily increase in the
    number of new cases relatively quickly, does not fare so well.
    Spreading in communities
    Perhaps a better comparison could be with the Middle East. There, cases have steadily risen,
    along with deaths, and the region has now recorded more than 78,000 cases in total, according to
    the WHO.
    Nearly every African country has reported cases, and while most began with patients bringing
    the virus in through international travel, it is now spreading within communities.
    Different variables make predictions difficult, but the worst-case scenarios are still jarring.
    "Cases can easily pick up," Dr Yao says, "even triple, maybe multiply by seven to 10 from what
    we have right now".
    Confirmed coronavirus cases in South Africa
    Source: WHO
    In South Africa, the last two weeks of March saw a 20-fold increase in the number of confirmed
    cases. In response to the growing numbers, President Cyril Ramaphosa declared a country-wide
    three-week lockdown that began on 27 March.
    He has since extended that to the end of April as the number of daily new cases has dropped -
    though it is too early to say conclusively if the lockdown the reason.
    What is significant is the rise in testing capabilities in South Africa.
    The country has so far conducted around 60,000 tests for Covid-19, the disease caused by the
    virus, and is now testing at a rate of nearly 5,000 a day, according to Health Minister Zweli
    Mkhize.
    But compared to other countries in the grip of the virus, that amount is still woefully inadequate.
    Italy - one the hardest hit countries in the world - has a similar population to South Africa and
    has conducted more than 700,000 tests.
    Testing numbers are even more worrying across the rest of Africa.
    Nigeria and Kenya have each conducted around 5,000 tests. Compare that with 600,000 in South
    Korea, who many see as having waged the strongest campaign against the virus.
    "We are seeing an increase in the number of tests but I think we could do much more," argues Dr
    Abdhallah Ziraba, a research scientist and epidemiologist at the African Population and Health
    Research Center.
    Testing bottlenecks
    African countries have been fighting hard to raise their testing capacity.
    Health ministries have worked to convert private laboratories into Covid-19 testing centres and
    major laboratories like the Pasteur Institute in Dakar have - through the ACDC-organised Covid-
    19 training seminars for laboratories around the region.



April 14,UNDP has signed a Memorandum of Understanding with Ministry of Innovation
and Technology to enlist the support of Ethiopian innovators and tech sector in coming
up with innovative and home-grown solutions to fight COVID-19.
A challenge grant will be jointly launched to identify local innovators capable to co-
design, experiment and implement technology-driven solutions to monitor the outbreak,
and  advance  preventive measures   including awareness-raising,  disease surveillance
and citizen action, among others. UNDP plans to make an initial contribution of half a
million US dollars and, depending on the success of the challenge grant, will potentially
double the contribution.
The partnership is part of a broader programmatic offer by UNDP to tackle COVID19,
which also includes analysis on socio-economic impacts; support to the Government of
Ethiopia in ensuring business continuity focusing on critical government functions in the
wake of the pandemic; and addressing the negative impact of the pandemic on micro,
small and medium-sized enterprises and employment (in both the formal and informal
sectors). UNDP will work with the rest of the UN family and other development partners
on these issues.
The MoU was signed virtually by H.E Sisay Tola, State Minister of Ministry of Innovation
and Technology and Turhan Saleh, UNDP Resident Representative for Ethiopia. State
Minister Sisay Tola said, “The support will focus on coordination and harmonization of
individual, government and stakeholders efforts in research, technology and innovation
to prevent COVID-19 and reduce its impact in the country. ” Resident Representative
Turhan Saleh noted on this occasion that ‘….this is a great opportunity for the tech and

    innovator community in Ethiopia – mostly young women and men – to show what smart
    ideas and applications, delivered quickly, can make a big difference in the fight against
    COVID-19. Others e.g. in South Korea have done it. So can we.’
    As part of the agreement and working closely with UNDP Ethiopia’s Accelerator Lab
    team, MiNT will launch the Grand Challenge soon to select the best innovators from
    amongst the local tech community able to design and implement local solutions and to
    scale up the response against COVID-19.
    Ministry   of   Innovation   and   Technology   plays   a   vital   role   in   the   coordination   and
    implementation of innovative technologies in the country in collaboration with financial
    institutions, higher education, research institutions and industries. So far the Ministry
    has supported information exchange platforms on COVID-19 and provided equipment to
    facilitate connectivity for staff working from home.
    UNDP’s   COVID-19  response  focuses  on  helping  countries  to   do   three  thingsin   an
    integrated way:toprepare, respond and recoverin the face of this pandemic, with three
    immediateprioritieson   the   table:   strengtheninghealth   systems,
    enhancinginclusivecrisis   management,  and   assessing   and   responding   to   the  socio-
    economic impacts of COVID-19. In all this, UNDP’s focus remains, as always, on the
    most vulnerable people and those who may get left behind.
    The   Ministry   and   UNDP   hereby   call   upon   innovators   and   individuals   interested   to
    participate in the Grand Challenge competition to get prepared in advance. Details of
    the competition will be announced in the next few days.


 ሻም/አፈወርቅ ዮሐንስ
አንድ ንጉሥ ሶስት ልጆች አሉት፡፡ ከጊዜ በኋላ ዕድሜው እየገፋ መጣና መንግሥቱን ለማንኛው ልጁ እንደሚያወርስ ሲያሳስበው ቆይቶ፣ በመጨረሻ አንድ ዘዴ ይመጣለታል፡፡ ይኸውም፡-
ሦስቱንም ልጆቹን ይጠራና፤
“ልጆቼ፤ እንደምታዩት ዕድሜዬ
እየገፋ፤ የመገነዣ ክር እየተራሰ፣
መቃብሬ እየተማሰ ነው፡፡ ሰፊ ግዛት፣ ሀብትና መንግሥት አለኝ፡፡ ይህንን ለአንዳችሁ ለማውረስ ዘዴ ስሻ ቆይቼ አንድ መላ አገኘሁ፡- ፈተና ልሰጣችሁ ነው” አላቸውና በቤተ መንግሥቱ ካሉት ክፍሎች ሁሉ በጣም ሰፊ ወደሆነው ክፍል ይወስዳቸዋል፡፡ ከዚያም፤
“ይሄውላችሁ ይሄንን ባዶ ክፍል በጣም ርካሽ በሆነ ዋጋ በምትገዙት ዕቃ እንድትሞሉት እፈልጋለሁ፡፡ በዚህ መሠረት በርካሽ ዋጋ ክፍሉን ለሞላ ልጅ ሀብቴን ሁሉ አወርሰዋለሁ፡፡ ለሦስት ቀን አስባችሁበት ተመለሱ” ብሎ አሰናበታቸው፡፡
በሦስተኛው ቀን ባላቸው ቦታና ሰዓት ተመለሱ፡፡
የመጀመሪያው ልጅ:- በርካሽ ዋጋ ጭድ ገዝቶ መጣና ቤቱን ሞላው፡፡
ሁለተኛው ልጅ:- በአገሩ ገበያ ርካሽ በሆነ ዋጋ ጥጥ ገዝቶ መጣና ሞላው፡፡
ሦስተኛው ልጅ ግን:-
አንዲት ሻማ ብቻ ገዝቶ አመጣና ለንጉሡ ሰጠ፡፡
ንጉሡም ወደ ክፍሉ ወስዶ ሻማውን አበራው፡፡
የሻማው ብርሃን ክፍሉን ከአፍ እስከ ገደፉ ሞላው፡፡
ንጉሡም፤
“ሀብቴንና ዙፋኔን የማወርሰው ለዚህ ለብልሁ ልጄ ነው፡፡ ባልኩት መሠረት ለሦስተኛው ልጄ አስረክቤዋለሁ፤ ቅሬታ ያለው አለን?” ሲል ጠየቀ፡፡
ሁለቱ ወንድሞቹ ሳያንገራግሩ ውሳኔውን ተቀበሉ፡፡
ሶስተኛው ልጅ፡- “ከሁለቱ ወንድሞቼ ጋር እኩል እንድንካፈል ፍቀድልን” ብሎ አባቱን አስፈቅዶ እኩል እኩል ተካፈሉ፡፡
*   *   *
ልጆቹን እኩል የሚያይ፤ የማያበላልጥ አባት ምርጥ ሰው ነው፡፡ ሳይጣሉ፣ ሳይስገበገቡና እኔ እበልጥ እኔ እበልጥ ሳይባባሉ የሚግባቡ ወንድማማቾች የታደሉ ናቸው፡፡
ሀብት ሲያነሆልለው ወንድሞቹን የማይረሳ፣ ቀናና ብልህ የመጨረሻ ልጅ መኖሩ ለማንም ታላቅ ዕድል ነው! በተለይ እንደዛሬው ክፉ ክፉ የሚሸትት ዘመን ሲመጣ ትዕግሥቱን፣ ጥንካሬውንና አስተውሎቱን ይሰጠን ዘንድ ፀሎቱ አይለየን፡፡
ባለንበት ጊዜ ቀዳሚውና ለሁሉ የሚበጀው የሐኪም ምክር መስማት ነው! እንደ ሸንቁጤ ጊዜ የጋራ ስቃይና መከራ ወቅቱን ጠብቆ መጥቶብናል! የኮሮና አደጋን በጥንቃቄ ለማሸነፍ ግን እንችላለን፡፡ የኩፍኝንም ዘመን አልፈናል!
ለማንኛውም፤
“ተመስገን ይለዋል ሰው ባያሌው ታሞ
ካማረሩትማ ይጨምራል ደሞ!”
የሚለውን ምህላ ደጋግመን የምንልበት የፀሎትና የልመና ጊዜ ነው! ቀና ቀናውን መንገድ የምናይበት የምንተሳሰብበት ወቅት ነው፡፡ የምንመገበውን፣ የምንነካውን ሁሉ ተጨንቀንና ሰግተን የምናስተውልበት ሰዓት ነው!
“እከድ እከድዬ ነገር ተበላሸ
በሥጋ ገበያ ስልከሰከስ መሸ
የልባችንን የምናሰማበት፤ የምንፀልይበት፣ ልመናችንን የምናመጥቅበት፤ የግልም፣ የማህበራዊም ሱባዔን የምትሻበት ዘመን ነው፡፡ “ሰው እንደ ቤቱ እንጂ እንደ ጐረቤቱ አይኖርም” የሚለውን ለውጠን፤ እንደ ቤታችንም እንደጐረቤታችንም መኖር ማስፈለጉን በምናስተውልበትና አገራዊና ዓለማዊ ሥጋትን ያሰመርንበት ጊዜ መምጣቱን እነሆ ልብ ብለናል፡፡
“ሳጥኑን ከፈትኩት ብለህ የምትኮራው
ውስጡ ሌላ ሳጥን ከሌለ ብቻ ነው!”
የሰንሰለታዊ ብልልት (Chain reaction)  ሥጋት በጉልህ እየታየ ነውና፣ ለኮሮና ቫይረስ የመከላከያ ክትባትም ሆነ የመደበኛው ፈውስ እስኪገኝ መጠንቀቅ ዋንኛው አቅጣጫ መሆኑን መገንዘብ ግዴታችን ከሆነ ውሎ አድሯል፡፡ በተለይ እንደኛ ባለ የድህነት ወለል ላይ ባለ ሀገር፤ የኢኮኖሚ ድቀቱ ከናካቴው የሚያደቀን ለመሆኑ ጥርጥር የለውም፡፡ ስለሆነም ዋንኛ መመሪያችንን፤ ጽዳትን የሙጥኝ ማለት ወቅታዊ መርሃችን ሊሆን ይገባል (The order of the day እንዲሉ) ነገሩን እንጠንቀቀው ስንል፤ ዘናና ፈታ ብለን መሆን እንዳለብን ከጥልቅ ብስለት ጋር መጫን ብልህነት ነው፡፡ ለዚህም ነው፤
“ቅንዝንዝንና የቀን ጐባጣን
ስቀህ አሳልፈው ቢያምርህ ሰው መሆን” የሚለውን ቁም ነገር በመደጋገም የጥንቱን ፀሐፊ ሻምበል አፈወርቅን የምናስታውሰው፡፡
ምህረቱን ያምጣልን!

    ኮሮና ቫይረስ እስከ ሃሙስ ተሲያት ድረስ በአለም ዙሪያ በሚገኙ 210 አገራትና ግዛቶች ውስጥ ከ1 ሚሊዮን 631 ሺህ 791 በላይ ሰዎችን ሲያጠቃ ከ98 ሺህ 379 በላይ የሚሆኑትንም ለህልፈተ ህይወት መዳረጉን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡
በርካታ ቁጥር ያላቸው ሰዎች በኮሮና ከተጠቁባቸው የአለማችን አገራት መካከል እስከ ትናንት አመሻሽ ድረስ ከ475 ሺህ 659 በላይ ሰዎች በቫይረሱ የተጠቁባት አሜሪካ በአንደኛ ደረጃ ላይ ስትቀመጥ፣ ስፔን በ157 ሺህ 22፣ ጣሊያን በ143 ሺህ 626፣ ጀርመን በ119 ሺህ 498፣ ፈረንሳይ በ117 ሺህ 749 ተጠቂዎች እንደቅደም ተከተላቸው እስከ አምስተኛ ያለውን ደረጃ ይዘዋል፡፡
እስከ ሃሙስ ተሲያት ድረስ 18 ሺህ 279 ሰዎች በኮሮና ለህልፈተ ህይወት የተዳረጉባት ጣሊያን ብዛት ያላቸው ሰዎች ለሞት የተዳረጉባት ቀዳሚዋ የአለማችን አገር ስትሆን፣ አሜሪካ በ17 ሺህ 838፣ ስፔን በ15 ሺህ 843፣ ፈረንሳይ በ12 ሺህ 210፣ እንግሊዝ በ7 ሺህ 978 ሟቾች እስከ አምስተኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡

ኮሮና ወደ ፖለቲካ አጀንዳ?
ለ100 ቀናት ያህል በዋናነት የጤናና የኢኮኖሚ ጉዳይ ሆኖ መላውን አለም ሲያስጨንቅ የቆየው የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ፣ በዚህ ሳምንት ደግሞ መንግስታትን ጎራ አስለይቶ ማወዛገብ የጀመረ የፖለቲካ አጀንዳ ወደ መሆን የተሸጋገረ ይመስላል፡፡
አወዛጋቢው የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ፤ በዋነኝነት በእኛ የገንዘብ ድጋፍ የሚንቀሳቀሰው የጤና ድርጅት፣ ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ ተገቢውን ስራ አልሰራም፤ አሰራሩ ለቻይና የወገነ ነው፤ ለወረርሽኙ ምላሽ የሰጠው ዘግይቶ ነው በሚል በድርጅቱና በዳይሬክተሩ ላይ ትችታቸውን መሰንዘራቸውንና ድጋፉ ሊቋረጥ እንደሚችል ማስጠንቀቃቸውን ተከትሎ፣ ጉዳዩ ፖለቲካዊ መልክ እየያዘ ወደ አዲስ ውዝግብ ማምራቱ እየተዘገበ ነው፡፡
ትራምፕ ይህን ማለታቸውን ተከትሎ፣ የዓለም የጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ቴዎድሮስ አድሃኖም በሰጡት ምላሽ፤ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝን ፖለቲካዊ ማድረግ አይበጅምና መቆም አለበት ያሉ ሲሆን፣ ድርጅታቸው ከዘርና ቀለም በጸዳ ሁኔታ ለሁሉም ህዝብ በእኩልነት እየሰራ እንደሚገኝ በመጠቆም፣ ወቅቱ የመነታረኪያ ሳይሆን የጋራ ፈተናን በጋራ ለመከላከል ርብርብ የማድረጊያ ነው ብለዋል፡፡
የቃላት ውርውሩ ተባብሶ መቀጠሉን ተከትሎ ዶ/ር ቴዎድሮስ ለመገናኛ ብዙሃን በሰጡት መግለጫ፤ የግድያ ዛቻ እንደደረሰባቸውና ዘረኛና ጸያፍ ስድቦችን ሳይቀር እያስተናገዱ እንደሆነ በይፋ ተናግረዋል፡፡
ትራምፕ በድርጅቱና በዳይሬክተሩ ላይ ዘመቻ መክፈታቸውን ተከትሎ፣  የአፍሪካ ህብረትና ኢትዮጵያን ጨምሮ የተለያዩ የአፍሪካ አገራት መሪዎች ከድርጅቱና ከዳይሬክተሩ ዶክተር ቴዎድሮስ አድሃኖም ጎን በመሰለፍ አሜሪካን መቃወም ጀምረዋል:: የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር ሞሳ ፋኪ ማሐማት በትዊተር ገጻቸው ባስተላለፉት መልዕክት፤ ኮሮናን ለመከላከል በሚደረገው ጥረት ውስጥ የዓለም ጤና ድርጅትና ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖም ብቃት ያለው አመራር እጅግ ወሳኝ ሚና ተጫውቷል ሲሉ የአሜሪካን ትችት ያጣጣሉት ሲሆን የአፍሪካ ህብረትም የዓለም ጤና ድርጅትንና ዳይሬክተሩን ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖምን በሙሉ አቅሙ እንደሚደግፍ አረጋግጠዋል።
“የመላው ዓለም ትብብር አስፈላጊ በሆነበት ሰዓት አብሮነትን ያሳዩ እውነተኛ መሪ” ሲሉ ዶ/ር ቴድሮስን ያደነቁት የናሚቢያው ፕሬዘዳንት ሀጌ ጄኒግቦ ሲሆኑ፣ የሩዋንዳው ፕሬዚዳንት ፖል ካጋሜ በበኩላቸው፤ የዓለም ጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖም ወረርሽኙን ለመቆጣጠር ብቁ አመራር መስጠታቸውን መስክረዋል፡፡
የደቡብ አፍሪካው ፕሬዚዳንት ሲሪል ራማፎሳ ደግሞ የአለም የጤና ድርጅትንና ዳይሬክተሩን “ኮሮናን ለመቆጣጠር የማይተመን ስራ የሰሩ፤ አቻ የለሾች” ሲሉ ያደነቋቸው ሲሆን፣ የናይጄሪያ መንግስትም በፕሬዚዳንቱ ቢሮ በኩል በሰጠው መግለጫ፤ ለኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ተገቢ ዝግጅትና ምላሽ እንዲሰጥ በማድረግ ረገድ የዓለም ጤና ድርጅትና ዳይሬክተሩ ለሰጡት መመሪያና ብቁ አመራር ምስጋናውን አቅርቧል፡፡

ግማሽ ቢሊዮን ሰዎች ወደ ድህነት
ሊገቡ ይችላሉ
አለማችንን ከዳር እስከ ዳር ያዳረሰው አስከፊው የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ የሚያስከትለው ኢኮኖሚያዊ ቀውስ በመላው አለም የሚገኙ ግማሽ ቢሊዮን ሰዎችን ወደ ድህነት ሊያስገባ እንደሚችል አለማቀፉ ተቋም ኦክስፋም ባለፈው ሃሙስ ባወጣው ሪፖርት አስጠንቅቋል፡፡
በመላው አለም በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ሳቢያ ከ400 ሚሊዮን እስከ 600 ሚሊዮን የሚደርሱ ሰዎች ወደ ከፋ ድህነት ሊገቡ እንደሚችሉ የጠቆመው ተቋሙ፣ ያደጉ አገራት መንግስታት ያላደጉ አገራት ከኢኮኖሚ ድቀት እንዲያገግሙ ለማስቻል የ1 ትሪሊዮን ዶላር የእዳ ስረዛ ማድረግ እንደሚኖርባቸው አመልክቷል፡፡
የኮሮና ወረርሽኝ አንዳንድ የሰሃራ በታች፣ የመካከለኛው ምስራቅ እና የሰሜን አፍሪካ አገራትን ከ30 አመታት በፊት ወደነበሩበት የእድገት ደረጃ ሊመልሳቸው እንደሚችል ግምቱን የሰጠው የተቋሙ ሪፖርት፣ ወረርሽኙ ካለፈ በኋላ ከአለማችን 7.8 ቢሊዮን ህዝብ መካከል ግማሽ ያህሉ ድህነት ውስጥ ሊገኝ እንደሚችልም አስታውቋል፡፡

ውሃን ተከፍታለች
አለምን መከራ ላይ የጣለው የኮሮና ወረርሽኝ ለመጀመሪያ ጊዜ የተከሰተባትና የቫይረሱ ስርጭት አሳሳቢ ደረጃ ላይ መድረሱን ተከትሎ ላለፉት 11 ሳምንታት ያህል እንቅስቃሴዋን አቋርጣ ሙሉ ለሙሉ ተዘግታ የቆየችው የቻይናዋ ውሃን ከተማ፤ በሳምንቱ መጀመሪያ ላይ ዳግም ተከፍታ ወደ መደበኛ እንቅስቃሴዋ መግባቷ ተዘግቧል፡፡
በመንግስት የተላለፈውን ትዕዛዝ ሙሉ ለሙሉ በማክበር ለ76 ቀናት ያህል ቤታቸው ውስጥ ተከትተው የከረሙት የውሃን ሰዎች፤ የቫይረሱን ስርጭት ለመቆጣጠር መቻሉን ተከትሎ፣ ሰሞኑን ዳግም የውጭውን አየር ለመተንፈስ የተፈቀደላቸው ሲሆን ትራንስፖርትን ጨምሮ መደበኛ እንቅስቃሴዎችም ተጀምረዋል፡፡

አፍሪካ በመሰንበቻው
ኮሮና ቫይረስ እስከ ትናንት አርብ አመሻሽ ድረስ በ52 የአፍሪካ አገራት ከ12 ሺህ 300 በላይ ሰዎችን ማጥቃቱ የተነገረ ሲሆን፣ ለህልፈተ ህይወት የተዳረጉት ሰዎች ቁጥር ደግሞ ከ632 ማለፉ ተዘግቧል፡፡
የአፍሪካ ህብረት ከሰሞኑ ባወጣው መግለጫ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በአህጉሪቱ ኢኮኖሚ ላይ ከፍተኛ ቀውስ እንደሚያስከትልና ከወወርሽኙ ጋር በተያያዘ በዚህ አመት ብቻ 20 ሚሊዮን ያህል አፍሪካውያን ከስራ ገበታቸው ሊፈናቀሉ እንደሚችሉ አስታውቋል፡፡
የአፍሪካ አገራት የውጭ ቀጥታ ኢንቨስትመንት በአመቱ በ15 በመቶ ያህል ሊቀንስ እንደሚችል ያስታወቀው ህብረቱ፣ የአፍሪካ መንግስታት ገቢም ካለፈው አመት ጋር ሲነጻጸር እስከ 30 በመቶ ቅናሽ ሊያሳይ እንደሚችል አመልክቷል፡፡
የአፍሪካ አገራት የገቢና የወጪ ንግድ ከ35 በመቶ በላይ ሊቀንስ እንደሚችልና አገራቱ በድምሩ 270 ሚሊዮን ዶላር ያህል ሊያጡ እንደሚችሉም ህብረቱ ባወጣው መግለጫ አስጠንቅቋል፡፡
የጋና መንግስት ሁሉም የአገሪቱ ዜጎች በመጪዎቹ ሶስት ወራት ውሃ በነጻ እንዲጠቀሙ መፍቀዱን በሳምንቱ መጀመሪያ ያታወቀ ሲሆን፣ ፕሬዚዳንት ናና አኩፎ አዶ በቴሌቪዥን ባደረጉት ንግግር መንግስት ዜጎች ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ የሚከሰትባቸውን የኑሮ ጫና እንዲቋቋሙ ለመደገፍ የሶስት ወር የውሃ ወጫቸውን ሊሸፍንላቸው መወሰኑን አስታውቀዋል፡፡
በቦትሱዋና ፓርላማ ውስጥ የምትሰራ አንዲት ነርስ በኮሮና ቫይረስ መያዟ መረጋገጡን ተከትሎ የአገሪቱ መንግስት ሁሉም የፓርላማ አባላት ለ14 ቀናት ወደ ማግለያ ቦታ እንዲገቡ መወሰኑን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
ፕሬዚዳንቷ ለ14 ቀናት በማቆያ ሰንብተው ከሰሞኑ የወጡባትና እስካሁን ድረስ 13 ዜጎቿ በኮሮና የተያዙባት ቦትሱዋና የቫይረሱን ስርጭት ለመግታት ያስተላለፈችውን የ28 ቀናት የእንቅስቃሴ ገደብ ወደ ስድስት ወራት ለማራዘም ማሰቧም ተነግሯል፡፡
የሱማሊያ ዘመናዊ ሙዚቃ አባት እንደሆኑ የሚነገርላቸው ታዋቂው የሱማሊያ ንጉስ አህመድ ኢስማኤል ሁሴን ሁደይዲ፣ በተወለዱ በ92 አመታቸው በኮሮና ቫይረስ ምክንያት ሰሞኑን ለንደን ውስጥ ከዚህ አለም በሞት መለየታቸውን የዘገበው ደግሞ ቢቢሲ ነው፡፡  
የኬንያው ፕሬዚዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ዜጎችን ከጭንቀትና ድብርት የሚያላቅቁ ሙዚቃዎችንና መዝናኛ ፕሮግራሞችን በቴሌቪዥንና በሬዲዮ ለሚያሰራጩ የአገሪቱ አርቲስቶችና ዝነኞች የ1 ሚሊዮን ዶላር ያህል የገንዘብ ድጋፍ እንደሚያደርጉ ማስታወቃቸውን የዘገበው ደግሞ ሲቲዝን ቲቪ ነው፡፡

አለማቀፍ ንግድ በ32 በመቶ
ሊቀንስ ይችላል
የአለም የንግድ ድርጅት ከኮሮና ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ፣ በዚህ አመት የአለማችን ንግድ፣ ከአስር አመታት በፊት ከተከሰተው አለማቀፍ የኢኮኖሚ ቀውስ በከፋ ሁኔታ እስከ 32 በመቶ የሚደርስ ቅናሽ ሊያጋጥመው እንደሚችል ማስታወቁን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡ በሁሉም የአለማችን አካባቢዎች ባለ ሁለት ዲጂት የንግድ ቅናሽ እንደሚከሰት የጠቆመው ተቋሙ፤ በተለይ ደግሞ የእስያ አገራትና የሰሜን አሜሪካ የወጪ ንግድ በከፍተኛ ሁኔታ ሊቀንስ እንደሚችል አስጠንቅቋል፡፡

የሃሰተኛ መድሃኒቶች መብዛት
እና የኮንዶም እጥረት  
በማደግ ላይ በሚገኙ አገራት ከኮሮና ወረርሽኝ መስፋፋት ጋር በተያያዘ ሃሰተኛ መድሃኒቶች በከፍተኛ መጠን በገበያ ላይ በገፍ እየተሸጡ እንደሚገኙ የአለም የጤና ድርጅት ማስጠንቀቁን ቢቢሲ ዘግቧል:: ደረጃቸውን ያልጠበቁ ወይም ሃሰተኛ መድሃኒቶች የአፍሪካ አገራትን ጨምሮ በስፋት እየተሸጡ እንደሚገኙ የጠቆመው ድርጅቱ፣ መሰል  መድሃኒቶችን መውሰድ ለከፋ የጤና ችግር ሊዳርግ እንደሚችልም አስጠንቅቋል፡፡
ሁለቱ የአለማችን ዋነኛ የመድሃኒት አምራቾች ቻይና እና ህንድ ከኮሮና ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በመዘጋታቸው በአለማቀፍ ደረጃ የመድሃኒት አቅርቦት ከፍላጎቱ በእጅጉ ያነሰ መሆኑን የጠቆመው ዘገባው፣ ይህን ተከትሎም በየጓዳው እየተመረቱ ለገበያ የሚቀርቡ ሃሰተኛ መድሃኒቶች በእጅጉ መጨመራቸውን ገልጧል፡፡ ባለፈው ወር በአንድ ሳምንት ውስጥ ብቻ በአለማችን 90 አገራት በተደረገ ፍተሸና ምርመራ 14 ሚሊዮን ዶላር የሚያወጡ የተለያዩ አይነት አደገኛ መድሃኒቶች ሊሸጡ ሲሉ መያዛቸውንና 121 ያህል ሰዎች መታሰራቸውንም ዘገባው አስታውሷል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ የኮሮና ወረርሽኝ መስፋፋትን ተከትሎ በርካታ የኮንዶም አምራች ኩባንያዎች ስራቸውን በማቋረጣቸው ሳቢያ አቅርቦትና ፍላጎቱ አለመጣጠኑንና በአለማቀፍ ደረጃም የኮንዶም እጥረት መከሰቱን ያስታወቀው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት፤ ይህም የከፋ ጥፋት ሊያስከትል እንደሚችል ማስጠንቀቁን አልጀዚራ ዘግቧል፡፡
ማሌዢያን ጨምሮ በአለማችን ከፍተኛ መጠን ያለው ኮንዶም በማምረት በሚታወቁ አገራት የምርቱ መጠን በከፍተኛ ሁኔታ እየቀነሰ እንደሚገኝ የጠቆመው ዘገባው፣ የአቅርቦት መጠኑ በቀጣይ እየቀነሰ ሲመጣ ጥንቃቄ በጎደለው ወሲብ ለኤችአይቪ ኤድስና ለሌሎች በሽታዎች የሚጋለጡ ሰዎች ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ ሊጨምር እንደሚችል መሰጋቱንም አመልክቷል፡፡

በዱባይ መጋባትም መፋታትም ተከልክሏል፣ ኮሮና ድመቶችን ሊያጠቃ ይችላል
በዱባይ የኮሮና ቫይረስ መስፋፋቱን ተከትሎ መንግስት ላልተወሰነ ጊዜ ዜጎችን ከመጋባትም ሆነ ትዳራቸውን አፍርሰው ከመፋታት ማገዱን አልጀዚራ ዘግቧል፡፡ በሌላ ዜና ደግሞ ኮሮና ቫይረስ ድመቶችን ሊያጠቃ እንደሚችል በአንድ ጥናት መረጋገጡን የዘገበው አልጀዚራ፤ በአንጻሩ ቫይረሱ ውሾችንና ሌሎች የቤት እንስሳትን እንደማያጠቃ መረጋገጡን አመልክቷል፡፡
በሳይንስ ጆርናል ላይ ከሰሞኑ ለንባብ የበቃውን የጥናት ውጤት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፤ ቫይረሱ ምንም እንኳን ድመቶችን ቢያጠቃም ድመቶች ቫይረሱን ወደ ሰዎች እንደማያስተላልፉ በጥናቱ መረጋገጡንም አክሎ ገልጧል፡፡



Page 6 of 476