Administrator

Administrator

Saturday, 20 January 2018 12:26

ማራኪ አንቀፅ

 አንድ የአሜሪካን ባህር ኃይል አባል ታሪክ ትውስ አለው፡፡ አንድ ጦር መርከብ ከአንድ ወደብ ተነስቶ ወደ ሌላ ግዳጅ በሚሰማራበት ወቅት የእያንዳንዱ ክፍል ኃላፊ ያለውን የሰው ኃይልና የተመደበበትን ክፍል ምን ያህል ዝግጁ ሆኖ እንደሚሰለፍ ለካፒቴኑ እየመጣ ተራ በተራ ሪፖርት ያደርጋል፡፡ በአንደኛው ግዳጅ ላይ ቀዘፋው ተጀምሮ አንዱ መርከበኛ የደረሰበት ጠፋ፡፡ የመርከቧ ጓዳ ጎድጓዳ ሁሉ ተፈለገ፡፡ አልተገኘም፡፡ ይህንን አሳዛኝ ዜና ለባህር ኃይል መደብ ሪፖርት አድርገው ወደ ፊት ቀዘፋቸውን አቀኑ፡፡
ይህ ልጅ በጠፋበት አካባቢ አንድ ሰማያዊ ዓሣ ነባሪ በዓሣ አጥማጆች ተሰገረ፡፡ ዓሣ ነባሪውን ያሰገረችው መርከብ፣ የራሷ ቄራ ነበራትና ዓሣ ነባሪውን ጎትታ ወደ ቄራው እገባችው፡፡ በላቾቹ በፍጥነት የዓሣ ነባሪውን ሆድቃ አንዳች በሚያክለው ቢላቸው ሲበረግዱ፤ አንዱ ጥግ ላይ ያ ከመርከብ ላይ ጠፋ የተባለ መርበኛ እጥፍጥፍ ብሎ እንቅልፉን እየለጠጠ ነበር፡፡ በላቾቹ ተደናግጠው ሲቀሰቅሱት፤ “ምነው የዘብ ሰዓት ደረሰ እንዴ?” ብሎ መጠየቁ ይወራለታል፡፡
ይህ መርከበኛ ከመርከቧ ላይ እንደወደቀ ዓሣ ነባሪው ዋጥ አድርጎታል፤ ሳያውቀው ወደ ሞቱ እያዘገመ ነበር፡፡ ዛሬ ዕድሜ ለዓሣ አስጋሪዎች በሕይወት ተረፈ፡፡ ይሁን እንጂ ሕይወቱን በሙሉ ለምጣም ሆኖ ኖረ፡፡
“የእኛስ ምን ይሆን ዕጣችን?...” አውጠነጠነ፡፡ ምላሽ የለውም፡፡ መፍጠን አለበት፡፡ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት የሻርክ ራት ሆነው የቀሩ በብዙ ሺህ የሚቆጠሩ አሜሪካውያን፣ ጀርመናውያንና እንግሊዛውያን መርከበኞች ታሰቡትና አሁን ሲሆን ያየ ይመስል ዘግንኖት አይኖቹን ጨፈነ። ደገመና “የእኛስ መጨረሻ ምን ይሆን?” ሲል በረጅሙ ተነፈሰ፡፡ በእንዲህ ዓይነቱ ዓለም ውስጥ ሲኖር መግቢያው ብቻ ሳይሆን መውጫውንም ማውጠንጠን የግድ ነው፡፡
ጀርባዋ ላይ በእርዳታ የታደለ ቦክራ የዱቄት ወተት አለ፡፡ ብዙዎቹ መርከበኞች በጥብጦ የመጠጣት ልምድ የላቸውም፡፡ ያሬድ ሐጎስ ባህር ኃይል በልክ ሰፍሮ የሚሰጠው ምግብ ከአንጀቱ ጠብ ስለማይል ቦክራውን በጥብጦ በመጠጣት የምግብ ፍላጎቱን ያሟላል፡፡ ከተማ ወጥቶ ተዝናንቶ እስኪመለስ የበጠበጠውን የቦክራ ወተት ፍሪጅ ውስጥ አስቀምጦ ይሄዳል። ምሽቱ ሲጋመስ በደንብ ቀዝቅዞ ስለሚጠብቀው አንጀት አርስ እንደሚሆንለት ዕምነቱ ነው፡፡ ይህንን አልሞ በጥብጦ የማስቀመጥ ባህሉን ቢያዳብርም፣ በቅርቡ ግን ማንነቱን ያላወቀው መርከበኛ እየሰረቀ ጠጥቶበት በተደጋጋሚ ባዶ ጆግ ፍሪጅ ውስጥ አጋጥሞታል፡፡ ይህን ቀበኛውን ለማጥመድ ዛሬ ቦክራው ውስጥ “ፈንጂ” አጥምዶበት ነው ፍሪጁ ውስጥ ያኖረው፡፡
(ከደራሲ ዘነበ ወላ “መልህቅ”
የተሰኘ አዲስ መፅሐፍ ላይ የተቀነጨበ)

Saturday, 20 January 2018 12:23

“ሀ ያሉ ጦም አደሩ!” (ወግ)

     እኔና ቤቴ ግን እግዚአብሔርን እናመሰግናለን! ማግኘት ምንድን ነው? ምስጋና የሚሰጠውስ ለየትኛዉ ዓይነት ማግኘት ነው? መልሱ ምንም ሆነ ምን እኔና ቤቴ ግን ተርፎን ስለምንረጨዉ ንዋይ ሳይሆን፤ ያዘነልን ስለሚወረውርልን፤ የራራ ስለሚያበድረን ወር መፍጃ እናመሰግናለን፡፡
አንዳንዴ ትካዜዬ ሌላ ትካዜን ይወልድና በሣሣዉ ኑሮዬ ላይ ተንጠላጥዬ፣ የወሩ አራት ሳምንታት በሠሩት መስኮት አጨነቁራለሁ። መስቀልያ ሠርቶ በጊዜ አናት ላይ በቆመው ወር ላይ እኔን የመሰለ አንድ የመንግስት ድርጅት ተቀጣሪ፣ በአራት ሚስማሮች ተቸንክሮ ይታየኛል። ሚስማሮቹ የወሩን አራቱን ሳምንታት ይወክላሉ፡፡ ይህን ተቀጣሪ ስለማቀው መልስ፤ በጥያቄ ወጥሬ እይዘዋለሁ፡፡ ያለመሰልቸት የማውቀዉን መልስ ይመልስልኛል፡፡ ገነት እንደገባው ወንበዴ ንጹሕ ልብ አለው፡፡ ደጋግሞ እንደሚናገረው፤ ተቀጣሪው በመማሬና ሥራ በመያዜ አተረፍኩ የሚለው ወር ሲደርስ ማግኘት፣ ወሩ ከደረሰ በኋላ ማጣትና ወሩ እስኪደርስ መበደርን ነው፡፡
በሌላ ጊዜ ደግሞ ትካዜዬ ሌላ ትካዜን ወልዶ፣ የወሩ አራት ሳምንታት በሠሩት መስኮት ሳጮልቅ፤ እኔን የሚመስለው ተቀጣሪ በመስቀሉ ላይ እንዳለ፣ እንደ ንፋስ የቀለለ እንጀራ እየቆረሰ፤ ልጅ እያለ ለእንቁጣጣሽ አበባ ይስልበት ከነበረዉ የአስር ሳንቲም ቀለም በቀጠነ ወጥ እያጠቀሰ፤ ባልጠረቃው ሆዱ ዉስጥ እንዲህ ያስባል፡-
‹‹የተማረና ሥራ ያለው ሰውን ከሌላው (ከሌለው) የሚለየው ምንድነው? እውነት የሚኖረዉ የተደላደለ ህይወት ወይስ እንደ መስቀል ከጫንቃው የተሸከመው መከራ? እውነት ይህን ኑሮ፤ ኑሮ ካሉት መቃብር ይደላል፡፡ የተማረና ሥራ ያገኘ ሰው የሚያመሰግነዉ ስለሚኖረዉ መልካም ህይወት ሳይሆን፣ አምኖ የሚያበድረው በማግኘቱ ነዉ፡፡ በዚህ ዘመን ገንዘብ የሚሰጥ አበዳሪ ማግኘት፤ ንስሃ የሚሰጥ አባት ከማግኘት የተሻለ ጥሩ ስሜትን ይፈጥራል፡፡›› እንዲህ እንዲህ እያለ በሚጎርሰው የሣሣ እንጀራ ልክ፤ የሣሣ ቅኔ ይቀኛል፡፡
የቸገረዉ ተኝቶም አያርፍም፡፡ እኔም ተምሬ ሥራ ከያዝኩ ጀምሮ አርፌ አላውቅም፡፡ ከቸገረው መሀል የደላዉ በቁሙ እከክ ወርሶ እንዳይጨርሰው ቅቤ ሲጋት ያድራል፡፡ የፈረደበት ወተቱን ቅቤ ሊያደርግ ሲንጥ ያድራል፡፡ በጣም የፈረደበት ደግሞ ወተት ሊያመርት በሬ ሲያልብ ያነጋል፡፡ በድቅድቁ ጨለማ መስቀልያ ሠርቶ በጊዜ አናት ላይ በቆመው ወር ላይ በአራት ሚስማር ተቸንክሮ የተሰቀለው ተቀጣሪ ደጋግሞ ሲጮህ ይሰማኛል፡-
‹‹አቤቱ የምሠራውን አላውቀውምና ይቅር በለኝ››፡፡
ተቀጣሪውን ከመስቀሉ ጋር አብረው የሠፉት አራቱን ሳምንታት የሚወክሉ አራቱ ሚስማሮች ዘወረደ፣ ቅድስት፣ ኒቆዲሞስ እና ሆሳህና ይባላሉ። የጊዜ ዉጤቶች በመሆናቸው፣ ሳምንታቱ ተራ በተራ ወቅታቸውን ጠብቀው ይስሙታል ወይ ይሰሙታል፡፡
አራት ሳምንታት - ከጊዜ ምንጭ እየወረዱ ሰባት፣ ሰባት ቀናትን በእንስራቸው  እየጨለፉ ተሸክመው የሚመጡ-የማይደክማቸው፣ የማይሰለቻቸው ወረተኞች (ደከመው፣ አልደከመው ጊዜ እንደው ወረተኛ ነዉ)፡፡ አራት ሳምንታት-እንደ መድኃኒተኛ ደስታንና ሀዘንን ሲያሻቸው ለየቅል፣ ካልመሰላቸውም በርዘው መፍጠር የሚችሉ። አራት ሳምንታት-በጭፍግና በኢ-ጭፍጋቸዉ የፊት ገጽታን የሚቆጣጠሩ፤ የፊት ቆዳን ወደ ጎን በመለጠጥ አልያም ወደ ላይ በመቆልመም የተካኑ፡፡ አራት ሳምንታት- አራት የእርግዝና ሳምንታት፡፡ እልፍ ምኞት ተረግዞ፤ እልፍ ደስታና ሀዘን የሚወለድባቸዉ፡፡ የተረገዙት ጨንግፈው፤ የተወለዱት የማይበረክቱባቸው፡፡
እነዚህ አራት ሳምንታት ባላሰበበት እየዋለ፤ ባልዋለበት እያደረ የሚኖረዉ አዲሳባዊ መንግሥት መሥርያ ቤት ተቀጣሪ ኑሮ፤ ፈትሎ የሚያዉለበልባቸዉ ወርሃዊ ሰንደቅ-ዓልማዎች ናቸዉ፡፡ ከአራቱ አቅጣጫ የሚፈልቁት ነፋሳት የሰንደቅ-ዓልማዉ አጫፋሪዎች እና አስጨፋሪዎች ናቸዉ፡፡ እነዚህ አራት ሳምንታት ከቀኝ ከግራ፤ ከፊት ከኋላ ተደግነዉ ተቀጣሪዉ እንደፈረስ ሠርክ ዳንግላሳ እንዲጫወታቸዉ የሚጋርዱ ድግምቶች ናቸዉ፡፡ ግን እነዚህን ድግምት ማነው ያሠራቸው?...ማነዉ የሠራቸው? ...ማነዉ ያሠራብን? ...ለምን ጉዳይ? ...ቀጣሪ እንጂ ተቀጣሪ እንዳያልፍለት ነው? ሚስማራቱስ ስለ ምን አራት ሆኑ? ትርጉማቸውስ?

ዘወረደ
የመጀመርያዉ ሚስማር፡፡ ከደሞዝ በፊት ያለ ሳምንት፡፡ ጨለማዉ ሲጠልቅ ጎህ ሲቀድ ታየ፡፡ ‹ፔይ ሮል› ከአካውንታንቶች ወደ አጽዳቂዎች ወረደ፡፡ ገንዘብ ከከፋዮች አካውንት ወደ ተከፋዮች አካውንት ተወረወረ፡፡ የተቀጣሪዎች ኪስ ገንዘብ ሊጠነሰስበት ይሟሽ፣ ይታጠን ጀመረ፡፡ ደሞዝ መድረሱን የተረዱና ደህንነት የተሰማቸው አበዳሪዎች እጃቸዉ ይፈታ ጀመር፡፡ ደሞዝ ቀድመው የተቀበሉ የሌላ ድርጅት ተቀጣሪዎች /ከአበዳሪዎች የአንበሳዉን ድርሻ የሚይዙት/ እየጋበዙ ያበድሩ ገቡ፡፡ ችግሩ ብድሩ እንደሚከፈላቸው እያወቁ እንኳን ማስጠንቀቅ ያበዛሉ፡፡ በዚህ ሳምንት ተቀጣሪ የደረሰ ደሞዙን ተማምኖ በወሩ ከተበደረው ገንዘብ ድምር የሚልቅ ገንዘብ ይበደራል፡፡
በዘወረደ ቀጣሪዎችና በድርጅቶችና በተቋማት ‹ፒቲ ካሽ› ቀናቸውን የሚገፉ አካዉንታንት፣ ሌላዉ ተቀጣሪ ደሞዝ በወቅቱ እንዳይከፈለው የሚያደርጉት ያላሰለሰ ጥረት እልባት አግኝቶ ደሞዝ ወደ ባንክ ይወርዳል፡፡ የብር መቁጠርያ ጣት ማራሻ ስፖንጆች በውሃ ይርሳሉ፡፡ መስቀልያ ሠርቶ በጊዜ አናት ላይ በቆመዉ ወር ላይ በአራት ሚስማር ተቸንክሮ ያለው ተቀጣሪ ግን አሁንም ደጋግሞ ይጮሀል፡-
‹‹አቤቱ የምሠራውን አላውቀውምና ይቅር በለኝ››፡፡  
ቅድስት
ሁለተኛው ሚስማር፡፡ የመልካሞች መልካም! በመንግሥት መሥርያ ቤቶች ከልደታ እስከ ባዕታ የሚባለው በሌሎች ደግሞ ከደሞዝ በኋላ ያለው ሳምንት ነው፡፡ ደሞዝ ከባንክ አካውንት ገባ፡፡ የባንክ የገንዘብ ማውጫዎች ሥራ እንደያዘ ልጅ፣ ከገንዘብ ማስገቢያዎች የበለጠ ተፈላጊነታቸው ጨመረ፡፡ ኪስ በገንዘብ ሞላ፡፡ የተወሰነ ዕዳም ተከፍሎ-የቀረዉ ለሚቀጥለው ወር ተዛወረ፡፡ ሆድም አዲስ ነገር አየ፡፡ በሰሞነ ህማማት የተገባዉ ቃል ማስፈጸሚያ ይሆን ዘንድ ባለፈዉ ወር ተገዝቶ ሣይሰራ የተቀመጠው አስቤዛ ላይ ጭማሪ አስቤዛ ተገዛ፡፡ እቤት አብስለን እንብላ የሚል ቢጠፋም፤ ወዳጅ ዘመድም በዛ፡፡ መለኪያ ተሞላ፡፡ ብሉልኝ ጠጡልኝ ተባለ፡፡ በስንት ልመናና እግዝዮታ አልታረቅም ብላ ያኮረፈች የሴት ጓደኛም ሆድዋ ተፈቶ፣ ቅያሜዋ ጠፍቶ እራሷ ደውላ መጣች፡፡ ሳምንትዋም የተቀደሰች-ቅድስት ሆነች!፡፡ መስቀልያ ሠርቶ በጊዜ አናት ላይ በቆመዉ ወር ላይ ያለው ተቀጣሪ ግን አሁንም ደጋግሞ ይጮሀል
‹‹አቤቱ የምሠራውን አላውቀውምና ይቅር በለኝ››፡፡  

ኒቆዲሞስ
ሦስተኛዉ ሳምንት፡፡ የሞላዉ ጎደለ፡፡ ከአፋፍ ቆሞ ‹‹ኪሱን ጉደል ብለዉ አለኝ በኒቆዲሞስ›› እያለ ዋሽንት ይጫወት የነበረው ችግርም በተሸረሸረው ላይ ተረማምዶ ከእነ ችግሩ ወደ ጓዳ ዘለቀ፡፡ ወዳጅ ዘመድም እራቀ፡፡ ቶሎ ቶሎ የሚከፋት የሴት ጓደኛም ያለውን ከፍለዉ እንደሸጧት ከመጨረሻው ወጪ ጋር ከቤት እንደወጣች ቀረች፡፡ በየወሩ እየተጨመረ ከጓዳ ዲብ የሠራውን አስቤዛ ወደ ምግብነት የመቀየር ጥረት ተጀመረ፡፡ አብስሎ ከመብላቱ ሽንኩርት እየላጡ ማልቀሱ ባሰ! እንባው የሽንኩርቱ ብቻ አይደለም፡፡ ከማጣት በላይ ምን የሚያስለቀስ አለ? (ሐዘን ላይ ማልቀስ-የሚወዱትን ማጣት፡፡ ታሞ ማልቀስ-ጤና ማጣት፡፡ ቤት ዘግቶ ማልቀስ-እሷን ወይ እሱን ማጣት፡፡ ሽንኩርት እየላጡ ማልቀስ-የበሰለ ነገር ወይ ምታበስል ማጣት።) ደግሞስ ሽንኩርት እያላጡ ካለቀሱ፤ ሲከትፉ ምን ሊሆን ነዉ? እሱም ብርቅ ሆነና ከሁለት ቀናት በኋላ ግን ማብሰያው ከየት ይምጣ? ኒቆዲሞስነት ብቻ ቀረ፡፡ ሲገድ ደመወዛቸውን እንደ ደምና ወዛቸው ከሚቆጥቡት ጋር ተመሳስሎ ሥቆ፤ እጥፍ እያሉ በለጋሾችና አበዳሪዎችን ዙርያ ጭራ መቁላት ተጀመረ፡፡  የባሰ አታምጣ አሉ!  መስቀልያ ሠርቶ በጊዜ አናት ላይ በቆመው ወር ላይ ያለው ተቀጣሪ ግን አሁንም ደጋግሞ ይጮሀል፡-
‹‹አቤቱ የምሠራዉን አላውቀውምና ይቅር በለኝ››፡፡   
ሆሳዕና
ለወሩ መዳረሻ የሚሆን ገንዘብ ከኪሱ የተረፈዉ እርሱ የተመሰገነ ነዉ፡፡ ሆሳዕና-የህማማት መባቻ፡፡ መጨረሻው፤ የማይታወቀው አምሳለ ሲኦል፡፡ ወደ ስቅለት መንደርደርያ፡፡ ካለፉት ሦስት ሳምንታት ቀናት ድምር የሚበልጡ እረጅምና የማያልቁ ቀናት፡፡ ከችጋር በቀር ሁሉም የሚርቅበትና ጀርባቸውን የሚሰጡበት፡፡ ቀናቶቹም ይከፋፈላሉ። የመጀመርያው ቀን አባካኝነት የተረገመበት ቀን፡፡ ሁለተኛው ቀን፣ የጥያቄ ቀን፡፡ ለምን?...እንዴት?...በምን ሀጥያቴ? የሚባልበት ምሬት የበዛበት ቀን። ቀጣዩ ቀን የምክር ቀን፡፡ እንዴት ላድርግ? ምን ይሻለኛል? የሚባልበት ቀን፡፡ ከሱ ቀጥሎ ያለው ቀን ጸሎተ ሐሙስ፡፡ ተሸናፊነት ታውጆ አጽናኝ፣ አበርታኝ የሚባልበት፤ እርዳታ የሚጠየቅበት። ተከታዩ ቀን ስቅለት የሚጀምርበት!፡፡ ስቅለት የሚጸናበት! አባት ሆይ፤ ለምን ተውከኝ የሚደገምበት፡፡ ክፋቱ ሰቃዮቹ ኪስን በጦር ቢወጉት ጠብ የሚል ነገር የለም! ከንፈር በችጋር እንዲያ ተሰነጣጥቆ እያዩ እንኳን ሀሞትና ከርቤ በሰፍነግ ሞልተው፣ በሁሶፕም አድርገው ወደ አፍ ለመስደድ ይስገበገባሉ፡፡ ብቻ የማዘጋጀት ቀንን አልፎ ዘወረደ እየመጣ ነዉ፡፡  መስቀልያ ሠርቶ በጊዜ አናት ላይ በቆመው ወር ላይ ያለው ተቀጣሪ ግን አሁንም ደጋግሞ ይጮሀል፡-
‹‹አቤቱ የሚሠሩትን አያውቁምና ይቅር በላቸው!››     

Saturday, 20 January 2018 12:07

የረጋ ወተት ቅቤ ይወጣዋል!

ከዕለታት አንድ ቀን፤ የዱር አራዊት ስለ እድራቸው ለመወያየት እንደተሰበሰቡ፤ የአንበሳ ድምፅ ከወደ ጫካው ይሰማል፡፡ ስብሰባቸውን አቋርጠው፤
“ኧረ ንጉሥ አንበሳ ይጮሃል፡፡ ምን ሆኖ ይሆን?” አለ አንደኛው፡፡
“ሲያገሣ ይሆናል ባንጨነቅ ይሻላል” አለ ሌላው፡፡
“ኧረ ግዴላችሁም፤ ጩኸቱን እየሰማችሁ ለምን ዝም አላችሁ፤ ብሎ ይጨርሰናል፡፡ ኧረ እንሂድና ምን ሆነሃል እንበለው” አለ ሶስተኛው፡፡
ጥቂት እንደተከራከሩ፣ ጦጢት፤
“አንሂድ፡፡ ለምን እንደጮኸ ሳናውቅ ምን አስኬደን?” አለች፡፡
“ምንም ይሁን ምን፤ ንጉሣችን ነው፡፡ ንጉሥን መፍራት ያስፈልጋል” አለ፤ አንድ ትጉ አውሬ፡፡ እንሂድና እንየው የሚለው ሀሳብ አሸናፊ ሆነና ሁሉም ወደ አያ አንበሶ ሄዱ፡፡
አያ አንበሶ ታሞ የመጨረሻው ሰዓት ላይ ደርሶ ኖሯል የሚጮኸው፡፡ አውሬዎቹ ሌላ ውይይት ጀመሩ፡-
“ማነው አያ አንበሶን ተክቶ የሚወርሰው?” አለ አንደኛው
“ነብር” አለ ሁለተኛው
“ነብር በጣም ይሞነጭራል”
“ዝሆን!”
“ዝሆን ቀርፋፋ ነው አይመራንም”
“ጎሽ”
“ጎሽ አይሆንም፡፡ ለልጁ ሲል ማንንም ይወጋል- በማንም ይወጋል”
“ታዲያ ማን ወራሽ መሪ ይሁን?”
ጦጢት ጣልቃ ገብታ፤
“እስቲ አያ አንበሶ መጀመሪያ በወጉ ይሙት? እስቲ ጥቂት ጊዜ እንጠብቅ”
“አንቺ ደግሞ ጊዜ ጊዜ ጊዜ ትያለሽ፡፡ ከሞተ በኋላ ከምንጨቃጨቅ አሁኑኑ ብናስብበት አይሻልም” አለ ነብሮ፡፡
“እኔ‘ኮ ከትላንት ወዲያ ነው ስለ ወንበሩ እንነጋገር ያልኩት፡፡ ያኔ እሺ ብላችሁኝ ቢሆን ይሄ ሁሉ መደናበር ባልኖረም ነበር- አሁንም የአያ አንበሳን የመጨረሻውን ቃል እንስማ!”
አያ አንበሶ እያቃሰተ የመጨረሻውን ኑዛዜውን ተነፈሰ፡-
“ዙፋኔን የሚወርሰው ልጄ ደቦል ነው!” አለ፡፡
“በቃ ተገላገልን፡፡ ወራሽ ገዢያችንን አወቅን!” አለ አንዱ፡፡
“አልጋ ወራሽ መኖሩ ታላቅ ዜና ነው”
ይሄኔ ጦጢት፤
“ደቦል የታለ?”
“አያ አንበሶ ልጅ ሳይኖረው ወራሼ አይልም፡፡ አንቺ ደግሞ ጭቅጭቅ ትወጃለሽ፡፡”
“ምናለበት ይምጣና እንየው፡፡ መሪያችን ከሆነ በሜዳ ስሙ ሳይሆን ይምጣና ራሱን ያስተዋውቀን!”
“ሰባት ዓመት አፅሙ የገዛን ንጉሥ በነበረበት ዓለም ደቦል ታየ አልታየ ምን ያነታርከና?”
“ዕውነቱን ነው! ዕውነቱን ነው! ዕውነቱን ነው!” ሁሉም ጮኹ፡፡
በማህል አያ አንበሶ፤
“አቅም እየተሰማኝ፣ ነፍስ እየዘራሁ ነኝ! እንኳን ደስ አላችሁ!”
ሁሉም በየሆዱ፤
“ይሄም አለ እንዴ?!”
ጦጢት ብቻ ሳቋን ለቀቀችው!
*    *    *
የጊዜ ግምት የሁልጊዜ ችግራችን ነው፡፡ አለማሰብ የሁልጊዜ ችግራችን ነው፡፡ የተንገዳገደውን ወደቀ ማለት የሁልጊዜ ችግራችን ነው፡፡ በስሜት መነዳት እጅግ የጠና ችግራችን ነው፡፡ በራስ መተማመን ትተን በሌሎች ድክመት፣ መሰነጣጠቅና ገባ - ወጣ ላይ ተንተርሰን ዕጣችንን መወሰን ኋላ አባዜው ብዙ ነው! ምክንያቱም ዕድሜ ልካችንን በሰው እጅ የመጎሳቀልን ዕድል ለሌሎች አሳልፈን ሰጥተናል! የሚገርመው ቀጣይ ገዢ ፍለጋ በየማዕዱ መጨቃጨቃችን ነው፡፡ ብዙ ጊዜ ብለነዋል፤ ሰሚ ከጠፋ ዛሬም እንደግመዋለን፡-
“… አሁን የት ይገኛል፣ ቢፈልጉ ዞሮ
መስማት ከማይፈልግ፣ የባሰ ደንቆሮ!”
አሁንም የህዝቡን የልብ - ትርታ እናዳምጥ!
“በጠበቧ ቢሮዋችን ተቀምጠን የሰፊውን ህዝብ የልብ ትርታ እናዳምጣለን” ያለው ደርግ፤ “ካላዳመጥከን ወዮልህ!” ወደ ሚል ቅኝት መለወጡን ከእነ ሙሉ ቃሉና ደሙ እናስታውሰዋለን!
“እንደሙሴ ታቦት፣ ዘውዱን ካናታችሁ
አሁንም ጭናችሁ፤
እናንተ ገዢዎች
እናንተ ደርጋሞች
ምነዋ አፌዛችሁ
ምነዋ ቀልዳችሁ!”
እስከማለት ተናግረን ነበር!
የኃይለ ሥላሴም መንግስት ቢሆን ከተረቶች ሁሉ የሚያደንቀው፤ “የዝሆን ጆሮ ይስጠኝ”ን ነበር! 3ኛ ክፍለ ጦር አመፀ - ምላሹ ዝም! የአርሲ፣ የባሌ፣ የጎጃም አርሶ አደር አመፀ - ጭጭ ማለት ወይም ጭጭ ማድረግ! ተማሪው ተነሳ - ተዉት የትም አይደርስም!
በመጨረሻ “ወሎ ተራበ፣ ተሰደደ‘ኮ” ሲባሉ “ወሎ መሰደድ ልማዱ ነው - ተዉት” አሉ አሉ፡፡
የወሎው ባለስልጣን ለገሠ በዙ!
ይሄ ሁሉ ማትጊያ ደወል (Death-bed) የንጉሡን መንግስት መንበሩን አልነቀነቀውም! የአንድ ቀን ቤንዚን ዋጋ መቀጠል (የዛሬውን አስባችሁ “እግዚኦ!” እንዳትሉ አደራ!) አየር እየበዛበት የተነፋፋውን የፖለቲካ ባሉን (ፊኛ) ጠቅ ሲያደርገው አብዮት ፈነዳ (Tipping point እንዲሉ) ያቺ ጠቅታ የብሶት፣ የምሬት፣ ክፉ ጥርቅም ውጤት ናት! በደርግ ጊዜ የዚሁ ብልልት ውጤት ነው የታየው! ዛሬም ያው ነው - ግን anachronistically (ጊዜና ቦታውን ያልጠበቀ ድምዳሜ) ሳናስበው፤ መከራን እንደማወዳደር ሳይሆን እንደጊዜው ባኮ (current package) እናስበው!
“ያለው መንግስት ይውደቅ” ስንል የቀድሞው ጠ/ሚኒስትር እንዳሉት፤ ሟርት ባይሆንስ? የተቃዋሚ “አማራጭ አልባ” ትግል ባይሆንስ? የህዝብ መንፈስ ቢሆንስ? እና ቢሳካለ ማንን እንተካለን? መልሱን ከማንም አንጠብቅ - ከራሳችን እንጂ! ሮበርት ብራውን፤
“ደሞም ማወቅ ማለት …
ከውጪ ያለውን ሄዶ ከመፈለግ
ከውስጥ የበራውን እንዲወጣ ማድረግ!”
(ትርጉም ገ/ክርስቶስ ደስታ)
የሀገራችን ግራ መጋባት የሚጀምረው “የአብዬን እከክ ወደእምዬ ልክክ” ስንል ነው፡፡ ለማንም ላይጠቅም ሀገርና ህዝብን የመበደል ጥፋት ነው! ካለፈ በኋላ የሚቆጭ፤ ሳንማማር የመጨረሻችንን ጥርጊያ ጎዳና የሚያመቻች፣ ጥሬዎቹን የማያበስል፣ የበሰሉትን የሚያራግፍ የቤት ጣጣ! ሀገራችን ራዕይ የቅዠት ኑዛዜ የሆነባት የዕርግማን ቋት ናት! የሚበጇትን እየገፋች የሚንቋትን እያቀፈች፤ በራሷ ዛቢያ ላይ የምትሽከረከር ናት! ገና ረዥም መንገድ አለባት! የሚገርመው ሳይደራጁ እግርና እጅን አጣጥፎ መቀመጥ ለማን ይበጃል፡፡ ለመደራጀት የጋራ አመለካከት እንጂ አንድ ዓይነት መፍትሄ አይጠበቅብንም!   
ነገር ሁሉ እንደፈለግነው ቢሆን እንኳ እንዴት እንመራዋለን እንበል፡፡ የሌሎችን መውደቅ ስንመኝ፤ የእኛ መነሳትም ገና ዝግጅት እንደሚፈልግ፣ የአለመደራጀት ጣጣ መልሶ ለተደራጀ ወገን አሳልፎ እንደሚሰጠን አንርሳ! የ1966 ዓ.ም አብዮት ያንን ካላስተማረን፣ ያ ሁሉ የተከፈለው ደም ምንም ፍሬ አልነበረውም ማለት ነው፡፡ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ያሉትን አንዘንጋ፡-
“ያልተደራጀ ኃይል፤ ኃይል አይደለም!”
ለማንኛውም ቆም ብሎ ማሰብ፣ ረጋ ብሎ መወያየት፣ ካበደ ጋር አለማበድ ወደ መፍትሔ ያመራን ይሆናል፡፡ “የረጋ ወተት ቅቤ ይወጣዋል!”

  ከተመሰረተ 81 ዓመታት ያስቆጠረው አዋሽ ወይን አክሲዮን ማህበር፣ በቅርቡ ከሶማሌ ክልል ለተፈናቀሉ ዜጎች የ40 ቶን (400 ኩንታል) በቆሎና የ100 ሺህ ብር ድጋፍ ያደረገ ሲሆን ኩባንያው ማህበራዊ ኃላፊነቱን ለመወጣትም የተለያዩ ፕሮጀክቶችን ቀርፆ እየተንቀሳቀሰ መሆኑ ተገልጿል።
ኩባንያው ጥር 6 ቀን 2010 ዓ.ም 400 ኩንታል በቆሎና የ100 ሺህ ብር ድጋፍ በአርሲ ሮቤ ለሚገኙ ከ450 በላይ ተፈናቃዮች አስረክቧል፡፡
የድጋፍ ርክክቡ በተከናወነበት ወቅትም የአዋሽ አክሲዮን ማህበር የስራ አመራሮች ለህብረተሰቡ የሚያደርጉትን ድጋፍ አጠናክረው እንደሚቀጥሉ ያስታወቁ ሲሆን ሌሎች ኩባንያዎችም ይህን ልምድ በመቅሰም ለተፈናቃዮች በየፊናቸው ድጋፍ እንዲያደርጉ ጥሪ አቅርበዋል፡፡
ከሚላ፣ ጉደር፣ ገበታ፣ አዋሽ በተሰኙ የወይን ጠጅ ምርቶቹ የሚታወቀው አዋሽ ወይን አክሲዮን ማህበር፣ በአሁኑ ወቅት ሙሉ ለሙሉ በግል ባለሀብቶች ይዞታ ስር የሚገኝ ሲሆን በኦሮሚያ ክልል አርሲ ዞን መርቲ ወረዳ ላይ 517 ሄክታር መሬት ላይ ሰፊ የወይን እርሻ ባለቤትም ነው፡፡
በወይን እርሻው አካባቢ ለሚገኙ ከ200 በላይ አባወራዎች የተለያዩ ድጋፎችን በማድረግ ላይ እንደሚገኝ ያስታወቀው ድርጅቱ፤ በቅርቡ በዶሌ፣ ዶኬቻና መልኩ ቀበሌዎችን የንፁህ ውሃ ተጠቃሚ ማድረግ መቻሉን አስታውቋል፡፡ ቀደም ሲል ማህበረሰቡ የመጠጥ ውሃ ያገኝ የነበረው በቀጥታ ከአዋሽ ወንዝ ሲሆን ይህም ለውሃ ወለድ በሽታዎች ያጋልጥ እንደነበር ታውቋል። ድርጅቱ በ1.2 ሚሊዮን ብር የጋራ የንፁህ መጠጥ ውሃ መጠቀሚያ ቦኖ ለማህበረሰቡ ከማሰራቱም በተጨማሪ ለከብቶች የሚሆን የሰው ሰራሽ የኩሬ ውሃም አስቆፍሯል፡፡ በተጨማሪም የህፃናት ማቆያ ማዕከል መገንባቱንና የህክምና ክሊኒክ ግንባታዎችን  እያከናወነ መሆኑን ኩባንያው  አስታውቋል፡፡
በፀሐይ ኃይል የሚሰራ የኤሌክትሪክ አገልግሎትም ማህበረሰቡ እንዲያገኝና የአካባቢውን ወጣቶችም በተለያዩ የስራ መስኮች በድርጅቱ ውስጥ ቀጥሮ የስራ እድል ተጠቃሚ እያደረገ መሆኑን ኩባንያው ጨምሮ ገልጧል፡፡  
አዋሽ ወይን አክሲዮን ማህበር በአሁኑ ወቅት በልደታና በመካኒሳ በሚገኙ ፋብሪካዎቹ በዓመት 10 ሚሊዮን ሊትር የተለያዩ የወይን ጠጅ መጠጦችን እያመረተ መሆኑ ታውቋል፡፡

 እናትነት …ሁሉም ነገር፡፡
እናት ካለች ቤተሰብ አለ፡፡ ቤተሰብ ሲኖር አካበቢ ወይንም መንደር ከዚያም አገር ይኖራል፡፡ አገር ካለ አለም እውን ይሆናል፡፡ እናት ደህና ካልሆነች ግን ሁሉም ነገር ይበላሻል፡፡
ዶ/ር ፈቃደ አየናቸው
በውጭው አቆጣጠር ከጃኑዋሪ 9/ እስከ ፌብረዋሪ 7/ በኢትዮጵያ አቆጣጠር ከጥር 1 እስከ ጥር 30 ድረስ ለአንድ ወር የሚቆይ የእናቶችን ደህንነት የሚመለከት Campaign ወይንም የተለያዩ ስራዎች የሚሰሩበት እቅድ ተነድፎአል፡፡
በርእስነት የተቀመጠው አባባል በእንግሊዝኛው <<…NO MOTHERHOOD…DURING CHILD HOOD…>> የሚለውን የዘንድሮው አገር አቀፍ የእናቶች ደህንነት የአንድ ወር ዘመቻ ካተኮ ረባቸው ነጥቦች አንዱ ነው፡፡ በዚህ አመት ሌላው በአጠቃላይ የእናቶች ደህንነትን በሚመለከት ለጉዳት ከሚዳርጉዋቸው ውስጥ የፊስቱላ ሕመም እንዲሁም የደም መፍሰስ እና በልጅነት በእርግዝና ምክንያት የሚከሰቱ ጉዳቶች ምን እንደሆኑ ጎልተው እንዲወጡ እና የሚመለከተው ሁሉ ትኩረት ሰጥቶ እንዲከላከላቸው የሚል እሳቤ የያዘ ነው። ይህንኑ መሰረት በማድረግም መልእክቶቹን ከተለያዩ ባለሙያዎችና የህክምና አገልግሎቱ ተጠቃሚዎች ከሆኑት በማሰባሰብ ለአንባቢ እነሆ ብለናል፡፡
ዶ/ር ፈቃደ አየናቸው የማህጸንና ጽንስ ሕክምና እስፔሻሊስትና በሐምሊን ፊስቱላ ኢትዮጵያ የሆስፒታሉ ሜዲካል ዳይሬክተር ናቸው፡፡ እሳቸው እንዳሉት በእርግጥ በአገር ውስጥ ያሉ የፌስቱላ ታካሚዎች ምን ያህል ናቸው የሚለውን ለመለየት ወደሁዋላ በመመለስ የተደረጉ ጥናቶችን ማየት አስፈላጊ ቢሆንም የፌስቱላ ሕመም አሁንም ድረስ መኖሩን ግን ማረጋገጥ ይቻላል፡፡ በእርግጥ በተለያዩ ጊዜያት የተደረጉ ጥናቶች የሚያሳዩት ቁጥር ከፍ ዝቅ ቢልም ባሁኑ ወቅት ግን ከ5-7/ሺህ/ድረስ የሚሆኑ ኢትዮያውያን ሴቶች በዚህ ችግር ተጠቂ ናቸው የሚል ግምት አለ፡፡ ስለዚህም ፊስቱላ ሙሉ በሙሉ ጠፍቶአል የማይባል ሲሆን በአሁኑ ወቅት ግን በተለያዩ አካባቢዎች ማለትም ከህብረተሰቡ ጋር በቅርበት መስራት የሚያስችል አደረጃጀት ስላለ የተሸለ ነገር ይታያል፡፡ መንግስትም ፊስቱላን ለማጥፋት የሚል ፕሮግራም ነድፎ ሐም ሊን ፊስቱላ ኢትዮጵያም በግብረኃይሉ የሚሳተፍ ሲሆን የዚህ እቅድም በ5/አመት ጊዜ ውስጥ ፊስቱላ እንደዋነኛ የህብረተሰብ ጤና ችግር የማይሆንበት ደረጃ እንዲፈጠርና ለአዳዲስ ተጎጂ ዎችም አስፈላጊውን የህክምና እርዳታ በተገቢው መንገድ ማዳረስ ይገባል የሚል ነው፡፡
ዶ/ር ዋሲሁን አለማየሁ የማህጸንና ጽንስ ሕክምና እስፔሻሊስት እና በአሰላ Referral & teaching ሆስፒታል የፊስቱላ ሕክምና ክፍል አስተባባሪና ኃላፊ ናቸው፡፡ እሳቸው እንደሚሉት ፊስቱላ የሚከሰተው በዋናነት ከወሊድ ጋር በተያያዘ ሲሆን በተለይም በተራዘመ ምጥ ምክንያት ነው፡፡ አንዲት ሴት በምጥ ከ24/ሰአት በላይ ከቆየች በእራስዋም እንዲሁም በልጅዋ ላይ ችግር ሊፈጠር ይችላል፡፡  ከዚህም በተጨማሪ በቤታቸው በተራዘመ ምጥ ቆይተው ለእርዳታ ወደሆስፒታሉ የመጡ እናቶችን የማዋለድ ስራ በሚሰራበት ወቅት በተለያዩ መሳሪያዎች መጠቀምና ኦፕራሲዮን ማድረግ ስለሚኖር በዚያ ምክንያትም ለፊስቱላ የሚጋለጡ እናቶች እንደሚኖሩ እሙን ነው፡፡ ከዚህም ጋር ተያይዞ በሌሎች ምክንያቶች ማለትም ለምሳሌ ለካንሰር ሕክምና በሚደረጉ የቀዶ ሕክምና አገልግሎት ሳቢያ ፊስቱላ ሊከሰት ይችላል፡፡
በዚህ በእናቶች ደህንነት ምክንያት የሚነሳው ፊስቱላ ከማህጸንና ዙሪያውን ካሉ አካላት ጋር በተያያዘ አላስፈላጊ ቀዳዳ ሲፈጠር የሚታየውን ሲሆን ቃሉ ግን በማንኛውም የሰውነት ክፍል አላስፈላጊ ቀዳዳ ተፈጥሮ ሲታይ የምንጠቀምበት ነው፡፡ በእናቶች ላይ ስንመለከተው በማህጸንና በሽንት መሽኛ አካባቢ ወይንም በማህጸንና በሰገራ መውጫ አካባቢ የሚፈጠር ቀዳዳ ፊስቱላ ይባላል። ይህም በኢትዮጵያ ፊስቱላ የሚባለውን የጤና ችግር ከ90/በመቶ በላይ ድርሻ ይይዛል፡፡ በወሊድ ሰአት ልጁ በሚያልፍበት መንገድ ላይ እና በሽንት ፊኛው መሐል ላይ ለረጅም ሰአት ሲቆይ የደም ዝውውር ይዛባል፡፡ የደም ዝውውር ሲዛባ የሽንት ፊኛውና የወሊድ አካል ለረጅም ጊዜ ደም ስለሚያጣ ይጎዳል፡፡ ያ ክፍል ደም በማጣቱ ምክንያትም ስለሚሞት ይረግፋል፡፡ በሚረግፍበት ጊዜ በፊት ያልነበረ ክፍተት በሁለቱ መካከል ይፈጠራል። ያ ክፍተት ደግሞ ሽንት በማንኛውም ጊዜ ሴትየዋ ልትቆጣጠር በማትችልበት መንገድ ይፈሳል፡፡
ፊስቱላ መከላከል የምንችለው ነገር ነው፡፡ መከላል የሚቻል ነገር በመሆኑም ሁሉም ባለሙያውም ሆነ ህብረተሰቡ በቀበሌ ደረጃ ካሉት ጀምሮ የሚችለውን ማድረግ ይጠበቅበታል፡፡ ከዚህ ባለፈ ሐኪሞቹ ችግሩ የገጠማቸው ሴቶች ሲመጡ ሕክምናውን ከመስጠት ባሻገር ያቺ የታከመች ሴት ከእራስዋ አልፋ ሌላዋን እናት ማስተማር እንድትችል አቅም ፈጥሮ ወደቤተሰብዋ መቀላቀል ተገቢ ነው፡፡ እየሰራን ያለነውም በዚህ መንገድ ነው፡፡
ጤና መኮንን ብርቄ ግርማ
ጤና መኮንን ብርቄ ግርማ እንደገለጹት በአሰላ ሆስፒታል የፌስቱላ ታካሚዎች የሚረዱት በአንድ ክፍል ውስጥ የነበረ ሲሆን ከማህጸንና ጽንስ ሕክምና ክፍል ጋር በተያያዘ ሕክምናው ይሰጥ ነበር፡፡ አሁን ግን ይህ ክፍል እራሱን ችሎ ባለሙያዎችም ለብቻ ተቀጥረው በማገልገል ላይ እንገኛለን፡፡ የፌስቱላ ሕክምና ክፍሉ የራሱ የሆነ 15/አስራ አምስት አልጋ ያለው ሲሆን በወር ውስጥ በአማካይ ከ6-10/ታካሚዎችን ያስተናግዳል፡፡ የታካሚዎች ሁኔታ እንደማንኛውም ታካሚ ከወቅት ጋር የሚያያዝ ሲሆን በክረምት እና በበጋው ወቅት ከፍና ዝቅ የሚልበት ሁኔታ ይስተዋላል፡፡ በተለይም በክረምት ወቅት እነዚህ ታማሚዎች ያሉበትን አካባቢ አቋርጠው ወደጤና ተቋሙ ለመምጣት ስለሚቸገሩ ባሉበት የሚቆዩ ሲሆን የቅስቀሳ ወይንም ትምህርት የመስጠቱን ነገር ተከትሎም ታካሚዎች ቁጥራቸው ከፍና ዝቅ የሚልበት ሁኔታ ይስተዋላል፡፡ ከጤና ጣቢያዎች ጋር በመሆን ከአሰላ ሆስፒታል የፊስቱላ ሕክምና ክፍልም እየሄድን አብረን ትምህርት እንሰጣለን፡፡ ፊስቱላ የተባለው የጤና ችግር የሚገጥማቸው በተራዘመ ምጥ ምክንያት ነው፡፡ ለዚህ ደግሞ የመንገድ እርቀት፣ የገንዘብ እጥረት ወይንም ቀደም ሲል ከነበሩ ቤተሰቦች የህይወት ልምድ በመነሳት እቤት መውለድ ትክክለኛው ነገር ነው ብሎ በማሰብ በፍጥነት ወደ ጤና ተቋም አለመሄድ ለችግሩ መንስኤ ይሆናል፡፡ አንዳንዴ እቤት ውስጥ በተራዘመው ምጥ ቆይታ በአቅራቢያ ወደሚገኘው ጤና ጣቢያ ብትሄድም በማዋለድ ሂደቱ ላይ ፊስቱላ የሚከሰትበት አጋጣሚ ይስተዋላል፡፡ በተለይ ደግሞ ፊስቱላ የሚከሰተው በአብዛኛው በመጀመሪያ ልጅ መውለድ ጊዜ ሲሆን እነዚህ ለመጀመሪያ ጊዜ እርጉዝ የሚሆኑት በአብዛኛው በልጅነት እድሜያቸው የተዳሩና ያረገዙ ሴት ልጆች ናቸው፡፡ ፊስቱላ ብዙ ምክንያ ቶች ቢኖሩትም ቀደም ሲል የጠቀስናቸው በግልጽ የሚታዩ ናቸው፡፡
‹‹…እኔ የመጣሁት ከወላይታ ነው፡፡ ዛሬ 22/አመቴ ነው። ትዳር ከያዝኩ ወደ 7/አመት ይሆነኛል፡፡ ትዳር በያዝኩ ወቅት ወዲያው በአመት ጊዜ ውስጥ ነው ያረገዝኩት፡፡ ምጥ የመጣ ጊዜ ግን በጣም ተቸገርኩ፡፡ ወደጤና ጣቢያ እንዳይወስዱኝ ሩቅ ስለሆነ ይበል ጡኑ ትጎዳለች ብለው እቤት አስቀመጡኝ፡፡ ነገር ግን በአምስተኛው ቀን ትሞታለች ብለው በቃሬዛ ተሸክመው ወሰዱኝ፡፡ ጤና ጣብያ ስደርስ ልጄ ሞቶ ነበር፡፡ እኔም ሳልሞት ለጥቂት ነው የተረፍኩት። ከዚያም ወደቤቴ መለሱኝ፡፡ ሌላ ችግር ደግሞ ተከሰተ። ሽንቴን መቆጣጠር አልቻልኩም፡፡ ከሶስት አመት በላይ ሽንቴ ሲፈስ ይህ የእግዜር ቁጣ ነው ብለው ዝም ብለውኝ ነበር፡፡ በሁዋላ ግን ትምህርት የሚያስተምሩ ሐኪሞች ሲመጡ ጉዋደኛዬ የሆነች የጎረቤት ልጅ ጠቁማ ካለሁበት ድረስ መጥተው አዩኝ፡፡ ከዚያም በቀጥታ ወደሐምሊን ፊስቱል ሐኪም ቤት እንድመጣ ተደረገ፡፡ አሁን ሕክምና ተደርጎልኝ ድኛለሁ፡፡ በጊዜው ግን እንዴት አድርጌ እራሴን እንደማጠፋ ነበር የማስበው፡፡ እግዚአብሔር ይመስገን …ስንት አመት ከተሰቃየሁ በሁዋላ አሁን ድኛለሁ፡፡››
በሐምሊን ፊስቱላ ኢትዮፕያ ታካሚ  
አንዲት ሴት ቅድመ እርግዝና ምርመራ አድርጋ …በእርግዝናዋ ጊዜ ክትትል ሳታቋርጥ ወደሕክምና ተቋም ሄዳ በሰለጠነ ባለሙያ የምትወልድ ከሆነ …ፊስቱላ አይከሰትም። በየትኛውም አቅጣጫ የእናቶችን ጤና ለማሻሻል የሚሰሩ ስራዎች በሙሉ በተጉዋዳኝ የፊስቱላ መኖርንም እየቀነሱት ይመጣሉ፡፡
ዶ/ር ፈቃደ አየናቸው

በአለማችን የተለያዩ አገራት የሚከሰቱ የመኪና አደጋዎች በየአመቱ 1.25 ሚሊዮን ሰዎችን ለሞት፣ 50 ሚሊዮን ሰዎችን ደግሞ ለከፋ የመቁሰል አደጋ አየዳረጉ እንደሚገኙ የአለም ባንክ ባወጣው ሪፖርት አስታውቋል፡፡
በአለማችን በመኪና አደጋዎች ሳቢያ ከሚከሰቱ የመቁሰል አደጋዎች መካከል 90 በመቶ ያህሉ አነስተኛና መካከለኛ ገቢ ባላቸው አገራት የሚከሰቱ ናቸው ያለው ሪፖርቱ፤የመኪና አደጋ በአገራቱ ኢኮኖሚ ላይ ከፍተኛ ቀውስ እየፈጠረ እንደሚገኝም አመልክቷል፡፡
የአለም ባንክ ከ135 የአለማችን አገራት ለ24 አመታት ያህል የሰበሰበውን መረጃ መሰረት በማድረግ ያወጣው ሪፖርት እንደሚገልጸው፣ የመኪና አደጋ ከ15 እስከ 29 ባለው የእድሜ ክልል ውስጥ የሚገኙ አምራች ሃይል የሆኑ ዜጎችን ለሞትና ለአካል ጉዳተኝነት በመዳረግ ረገድ ቀዳሚውን ስፍራ ይዞ ይገኛል፡፡ ይህም የመኪና አደጋ በአገራት ኢኮኖሚ ላይ የሚፈጥረውን አሉታዊ ተጽዕኖ ያሳያል ተብሏል፡፡
አገራት በመኪና አደጋ ሳቢያ የሚከሰቱ የሞትና የመቁሰል አደጋዎችን በግማሽ ያህል መቀነስ ከቻሉና ችግሩን በዘላቂነት ማቃለል ከቻሉ፣ ጥቅል የአገር ውስጥ ምርታቸውን እስከ 24 አመታት በሚደርስ ጊዜ ውስጥ ከ7 እስከ 22 በመቶ ማሳደግ ይችላሉ ብሏል ሪፖርቱ፡፡

 ሳንዲስክ የተባለው የኮምፒውተር መረጃ መያዣ መሳሪያዎች አምራች ኩባንያ፣ በአለማችን በመጠኑ እጅግ ትንሹ እንደሆነ የተነገረለትንና 1 ቴራባይት መጠን የሚደርስ መረጃ የመያዝ አቅም ያለውን አዲሱን የፍላሽ ዲስክ ምርቱን ከሰሞኑ ለእይታ አቅርቧል፡፡
ኮንሲዩመርስ ኤሌክትሮኒክ ሾው በሚባለውና በላስቬጋስ እየተከናወነ የሚገኘው አመታዊው የአዳዲስ ኤሌክትሮኒክ መሳሪያዎችና የቴክኖሎጂ ውጤቶች አውደርዕይ ላይ ለእይታ የበቃው የሳንዲስክ አዲሱ ፍላሽ፣ ከዚህ ቀደም ከተሰሩት መሰል ባለ ብዙ አቅም ፍላሾች ለየት የሚያደርገው መጠኑ አነስተኛ መሆኑ ብቻ ሳይሆን ከላፕቶፕና ከዴስክቶፕ ኮምፒውተሮች በተጨማሪ ከአንድሮይድ ስልኮች ጋር የሚገናኝ መሆኑ ጭምር ነው ተብሏል፡፡
አዲሱ የሳንዲስክ ፍላሽ የመሸጫ ዋጋው ምን ያህል እንደሚሆንና መቼ በገበያ ላይ እንደሚውል ኩባንያው በይፋ ያስታወቀው ነገር እንደሌለ ዘ ቴክኖሎጂ ኢንኳየረር ድረ-ገጽ ዘግቧል፡፡

ዩኒቨርሲቲ በገቡ በወራት ጊዜ ውስጥ ዶክትሬቱ እንደተሰጣቸው ተነግሯል

    የዚምባቡዌ የጸረ-ሙስና ኮሚሽን፣የቀድሞው የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ሮበት ሙጋቤ ባለቤት የሆኑት ግሬስ ሙጋቤ፣ ከዩኒቨርሲቲ ኦፍ ዚምባቡዌ ተቀብዬዋለሁ የሚሉት የዶክትሬት ዲግሪ ህገ-ወጥ ነው በሚል ጥርጣሬ ጉዳዩን መመርመር መጀመሩን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
የአገሪቱ ጸረ-ሙስና ኮሚሽን፣ የቀድሞዋ ቀዳማዊት እመቤት ግሬስ ሙጋቤ፣ የዶክትሬት ዲግሪያቸውን ያገኙት በአግባቡ መሆንና አለመሆኑን ለማጣራት ምርመራ የጀመረው፣ የዩኒቨርሲቲ ኦፍ ዚምባቡዌ መምህራን፣ ጉዳዩን እንዲያጣራላቸው ፊርማ በማሰባሰብ ባለፈው ሳምንት ያቀረቡለትን ጥያቄ መሰረት አድርጎ ነው ተብሏል፡፡
ግሬስ ሙጋቤ ምንም እንኳን በ2014 ወደ ዩኒቨርሲቲው ገብተው እንደነበር ቢነገርም፣ የዶክትሬት ዲግሪያቸው የተሰጣቸው ግን እንደ ሌሎች ተማሪዎች አመታትን የፈጀ ምርምር ካደረጉና ብቃታቸውን ካረጋገጡ በኋላ ሳይሆን ወደ ዩኒቨርሲቲው በገቡ በወራት ጊዜ ውስጥ ነው መባሉን ዘገባው አመልክቷል፡፡
የዩኒቨርሲቲው መምህራን ግሬስ ሙጋቤ፣ ምርምር ሳያደርጉና በመዛኞች ብቃታቸው ሳይረጋገጥላቸው ዶክትሬታቸውን ማግኘታቸውን ለኮሚሽኑ ባቀረቡት ማመልከቻ ጠቁመዋል ያለው ዘገባው፤ ግሬስ ከዚህ ቀደም የትምህርት ማስረጃቸውን ትክክለኛነት በተመለከተ ለሚቀርቡባቸው ጥርጣሬዎች መሰረተ ቢስ ናቸው የሚል ምላሽ ይሰጡ እንደነበርም አስታውሷል፡፡

የሩሲያው ፑቲንና የግብጹ አልሲሲም ለሽልማት ታጭተው ነበር

   አለማቀፉ የፕሬስ ነጻነት መብቶች ተሟጋች ተቋም ሲፒጄ ለመጀመሪያ ጊዜ ይፋ ባደረገው “የአለማችን ቀንደኛ የፕሬስ ነጻነት ጨቋኝ መሪዎች”  ልዩ ምጸት አዘል ሽልማት፣ የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕና የቱርኩ አቻቸው ጠይብ ኤርዶጋን በተለያዩ ዘርፎች አሸናፊዎች መሆናቸው ተነግሯል፡፡
ዶናልድ ትራምፕ “የአመቱ ምርጥ ውሸታም ሚዲያዎች ሽልማት” የተሰኘና በአይነቱ ልዩ የሆነ ሽልማት በማዘጋጀት በመጪው ሳምንት አሸናፊዎችን ይፋ እንደሚያደርጉ ባለፈው ሰኞ ማስታወቃቸውን ተከትሎ፣ ተቀማጭነቱን በኒውዮርክ ያደረገው ሲፒጄ፤ ዶናልድ ትራምፕ ከጋዜጠኞች የሚሰነዘሩባቸውን ትችቶች እየተከታተሉ በማፈንና የዜጎችን ሃሳብን በነጻነት የመግለጽ መብቶች በመጣስ፣ ከአለማችን መሪዎች ሁሉ አቻ ስለሌላቸው ሸልሜያቸዋለሁ ብሏል፡፡
ፕሬዚዳንት ትራምፕ በተጠናቀቀው የፈረንጆች አመት 2017፣ በተለያዩ የህትመትና የኤሌክትሮኒክስ መገናኛ ብዙሃን ላይ እከስሳችኋለሁ ወይም የሥራ ፈቃዳችሁን እነጥቃችኋለሁ በሚል በተደጋጋሚ ዝተዋል ያለው ተቋሙ፤ ትራምፕ ባለፉት ሁለት አመታት ጊዜ ውስጥ በትዊተር ባስተላለፏቸው ከ1 ሺህ በላይ መልዕክቶች፣ መገናኛ ብዙሃንን መዝለፋቸውንና ማስፈራራታቸውን አስታውሷል፡፡ ጋዜጠኞችን ከስራ ትባረራላችሁ ሲሉ በይፋ አስፈራርተዋል፤ ተመልካቾች አንዳንድ የመገናኛ ብዙሃንን እንዳይከታተሉ ጥሪ አቅርበዋል፤ ለዚህ ሁሉ ድርጊታቸው ሸልሜያቸዋለሁ ብሏል ሲፒጄ፡፡
የጸረ-ሽብር ህጎችን በመጠቀም የፕሬስ ነጻነትን በማፈን ዘርፍ፣ የቱርኩ ፕሬዚዳንት ጠይብ ኤርዶጋን የተሸለሙ ሲሆን በዚሁ ዘርፍ ታጭተው የነበሩት የግብጹ አብዱል ፈታህ አልሲሲ ለጥቂት ተሸንፈዋል ያለው ሲፒጄ፤ በግብጽ ባለፈው የፈረንጆች አመት 2017 ብቻ ከ20 በላይ ጋዜጠኞች መታሰራቸውን አመልክቷል፡፡
በሚዲያ ላይ ጥብቅ ቁጥጥር በማድረግ የቻይናው ፕሬዚዳንት ዢ ጂፒንግ ሲሸለሙ፣ የሩሲያው ፑቲን ድል ሳይቀናቸው ቀርቷል፡፡ ቭላድሚር ፑቲን ወደ ስልጣን ከመጡ በኋላ የሚገደሉ፣ የሚታሰሩና ጥቃት የሚደርስባቸው የሩሲያ ጋዜጠኞች ቁጥር እየጨመረ ነው፤ የአገሪቱ ነጻ ሚዲያም እየቀጨጨ መሄዱን ቀጥሏል ያለው ተቋሙ፤በአለማችን ላይ ለእስር የተዳረጉ ጋዜጠኞች ቁጥር በ2017 ከፍተኛው ደረጃ ላይ መድረሱን አስታውቋል፡፡ በአመቱ በአለማችን የተለያዩ አገራት 262 ጋዜጠኞች በእስር ላይ ነበሩ ብሏል - ሲፒጄ፡፡

 የቱኒዝያ መንግስት ግብር ለመጨመር ከያዘው አዲስ እቅድ ጋር በተያያዘ ባለፈው ሰኞ የተቀሰቀሰው ተቃውሞ በከፍተኛ ሁኔታ እየተስፋፋ መሄዱን ተከትሎ፣ ባለፈው ረቡዕ ምሽት ብቻ ከ330 በላይ ዜጎች ለእስር መዳረጋቸውንና ባለፉት ቀናት የታሰሩት ሰዎች ቁጥር ከ600 በላይ መድረሱን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ዮሱፍ ቻሄድ፣ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ዜጎችን ለከፋ ጥፋት እያነሳሱ መሆናቸውን በማውገዝ፣ ዜጎች ከህገወጥ ድርጊታቸው እንዲታቀቡ ጥሪ ያቀረቡ ሲሆን የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ቃል አቀባይ ካሊፋ ቺባኒ በበኩላቸው፤ረቡዕ ምሽት በቁጥጥር ስር የዋሉት 330 ሰዎች ተቃውሞውን ያቀናበሩና ግርግሩን ሽፋን በማድረግ የዝርፊያ ድርጊት ሲፈጽሙ የተገኙ ናቸው ማለታቸውን ዘገባው ጠቁሟል፡፡
የአገሪቱ ዜጎች በዋጋ መናርና እየከፋ በመጣ የስራ አጥነት በተማረሩበት ወቅት መንግስት በዜጎች ላይ የግብር ጫና ለማድረግ ማሰቡ ብዙዎችን ማስቆጣቱንና በመዲናይቱ የተቀሰቀሰው ተቃውሞ ሳምንቱን ሙሉ በመቀጠል ወደ ሌሎች ከተሞች መስፋፋቱን፣ የአገሪቱ መንግስትም እጅግ በርካታ ቁጥር ያላቸውን ወታደሮች አሰማርቶ፣ ተቃውሞውን ለማብረድ እየተንቀሳቀሰ እንደሚገኝ ዘገባው አመልክቷል፡፡
ተቃዋሚዎች በተለያዩ የአገሪቱ ከተሞች የደህንነት ቢሮ ህንጻዎችን ጨምሮ በርካታ የመንግስት ተቋማትን ማቃጠላቸውንና ወደተለያዩ ከተሞች የተስፋፋውና ታዋቂ የቱሪስት መዳረሻዎችን ጭምር ያጥለቀለቀው ተቃውሞ ተባብሶ በመቀጠሉ መንግስት በመቶዎች የሚቆጠሩ ወታደሮችን በመላ አገሪቱ ማሰማራቱንም ገልጧል፡፡
በቱኒዝያ በ2011 እና በ2015 የተካሄዱ ተቃውሞዎችና ጥቃቶች የአገሪቱን ኢኮኖሚ ስምንት በመቶ ድርሻ የሚሸፍኑትን የውጭ ኢንቨስትመንትና የቱሪዝም ዘርፎችን በከፍተኛ ሁኔታ ማውደማቸውንም ዘገባው አስታውሷል፡፡
በተያያዘ ዜና፣ በኢራን ባለፉት ሁለት ሳምንታት በተካሄዱ ጸረ-መንግስት የተቃውሞ ሰልፎች ላይ ተሳትፋችኋል በሚል በፖሊስ ቁጥጥር ስር የዋሉት ዜጎች ቁጥር 3 ሺህ 700 እንደሚደርስ፣ አንድ የአገሪቱ ከፍተኛ የህግ ባለሙያ ማስታወቃቸውን ቪኦኤ ዘግቧል፡፡
በኢራን በተቃውሞ ተሳትፋችኋል በሚል ከተያዙት ዜጎች መካከል አምስቱ በእስር ላይ ሳሉ ለህልፈተ ህይወት ተዳርገዋል ያለው አለማቀፉ የሰብዓዊ መብቶች ተሟጋች አምነስቲ ኢንተርናሽናል፤ የኢራን መንግስት ያሰራቸውን ዜጎች በአፋጣኝ እንዲፈታ ጥያቄ ማቅረቡን ዘገባው አመልክቷል፡፡
በእስር ላይ በሚገኙ ዜጎች ላይ አሰቃቂ ድብደባ እየደረሰ ነው፣ እስር ቤቶቹ የሚገኙበት ሁኔታም እጅግ አስቸጋሪና ስቃይ የሞላበት ነው የሚለው  አምነስቲ፤ ጉዳዩ በአፋጣኝ በገለልተኛ ወገን  እንዲጣራና በእስረኞች ላይ ግፍ የሚፈጽሙ አካላትም ለህግ እንዲቀርቡ ጠይቋል፡፡

Page 7 of 378