Administrator

Administrator

                                             አድማስ ትውስታ

 ጥጋዊ፣ ጽንፋዊው፣ ዋልታዊ
በማህበራዊነትና በሉአላዊው ግለሰብ (Sovereign self) መካከል ሁልጊዜ ውጥረት አለ። “እኔ” ያለ “እኛ” ትንፋሽ ሲያጥረው፣ “እኛ”ም “እኔ” ከሌለ ህልውናም የለውም። ተፈላላጊም ናቸው፣ ተጠፋፊም ናቸው። “እኛ” “እኔ”ን ውጦ አይጠረቃም፣ “እኔ”ም የ “እኛ” ፍላጎቱ አያቆምም። ባጭሩ ማህበራዊነት ያለ ግለሰብ፣ ግለሰብም ያለ ማህበራዊነት ሊኖሩ አይችሉም። ይሁን እንጂ ማህበራዊነትን የጠላ ግለሰብም ሆነ ግለሰብነትን ያጠፋ ማሕበረሰብ፣ አንዱ የተናጠል፣ ሌላውም የስብስብ ስነ ልቡና ቀውስ ይገጥማቸዋል። ከእነዚህ የቀውስ ምልክቶች አንዱና ግጭት ፈጣሪ ወይም የተፈጠረን ግጭት አሻቃቢ የሆነው “የቡድን ኅሊና” ግሩፕ ቲንክ ነው።
ትርጓሜው፦ “የቡድን ኅሊና ማለት ግለሰቦች በቅጡ ድብልቅ ያለ ቡድን ውስጥ ጭልጥ ብለው ሲቀላቀሉ፣ አንድ ድምጽ ለመሆን ሲባል አዙሮ ማሰብንና እውነታን ወግድ የሚልና አማራጭን የማያይ፣ “ይሆንን?” ተብሎ ያልተጠየቀ ተግባር የሚመራው አስተሳሰብ ነው።” ድንገት ማሰብ ከቻለም የሚያስበው ከእኩይ ድርጊቱ በኋላ ነው።
ክፋቱ የአንድ ዘመን ወቅት ሆኖ አለማለፉ ነው። በእኩያን የግብ መምቻ የተመረጡ ትርክቶች (Selected victims’ narrative) እየተመራ ከትውልድ ትውልድ የሚተላለፍ የስብስብ ኅሊና (collective mindset) ባህል ይሆናል። በእውቀትና በኢኮኖሚ ድሆች በሆኑ አገሮች ለሰንሰለታማ ቍርቍስ ምክንያት ሆኖ የዘለቀ ቢሆንም በአጠቃላይ እውቀትና ብልጽግናም አይቸግራቸውም የምንላቸውን ምእራባውያንን የማይምር፣ የሰው ልጅ የተቻችሎ ኑሮ ጸር ነው።
አንድ ቡድን የሚከተሉት ስምንት ምልክቶች ካሉት የቡድን ኅሊና (Groupthink)   እያዳበረ ነው ማለት ይቻላል።
ስምንት ባሕሪያት አሉት፡-
ህልማዊ አይበገሬነት - Illusions of Invulnerability:
ሊደረግ አይችልም ተብሎ የሚታሰብን ተግባር ለማድረግ የሚያነሳሳ፣ ከልክ ያለፈ፣ የድላዊነት ስሜት የሚመራው ህልማዊ አይበገሬነት አለው።
ለማስጠንቀቂያዎች ምክንያት መስጠት Rationalization of Warnings:
ቡድኑ አለኝ የሚለውን ምግባር ልክነት የማይጠይቅ ስለሆነ የቡድኑ ውሳኔ በተግባር ለሚያስከትለው የሞራል እኩይ ውጤት ደንታ የለውም። “ከዚህም በፊት እንዲህ ተብሏል፣ ያኔም አሁንም ልክ” ብሎ ያልፋል።
ቸልተኛነት Complacency:
እንደ ቡድን ማስጠንቀቂያዎችን ዋጋ ያሳጣቸዋል። ቡድኑ የውሳኔውን አሉታዊ ውጤቶች ችላ ይላል።….
ባላጋራን የክፉ ተመሳስሎት ገጽታ መስጠት Stereotyping:
የጠላት ተብዬ መሪዎችን የክፉ ተመሳስሎት ገጽታ (Stereotype) እያበጁለት፣ እያሰየጠኑ (Demoniz) ወይም እያናናቁና እንደ ጅል እየቆጠሩ፣ የቡድኑ ሐሳብ አደናቃፊ እንደሆኑ እንዲታዩ ያደርጋሉ፤ እንዲህም በማድረግ ለሶስተኛ ወገን መካከለኛነት አስቸጋሪ ይሆናሉ።
የታማኝነት ተጽእኖ - Loyalty Pressure:
ውልፊት የሚል የቡድን አባልም ካለ ቀጥተኛ ተጽእኖ ይገጥመዋል፣ እያደርም ቡድኑ ይህንን ዓይነቱን አባል እንደ ከሀዲ እንዲቆጥረው ይደረጋል።
ራስን መገደብ/መቆጣጠር Self-Censorship:
ግለሰቦች ከቡድኑ የጋራ ስምምነት እንዳይወጡ ራሳቸውን ይቆጣጠራሉ። … ከቡድኑ የተለየ ማስተዋል እንዳላቸው ቢያውቁም ግለሰቦች ይህንን በመግለጥ መሳለቂያ ላለመሆን ራሳቸውን ያግታሉ።
ቡድኑ አንድ ድምጽ ያለው እንደሆነ የሚያስብ ቅዠት አለው Illusion of Unanimity:
የቡድን ኅሊና፣ ቡድኑ አንድ ድምጽ ያለው እንደሆነ የሚያስብ ቅዠት አለው። ይኽም በከፊል ግለሰቦች ለቡድኑ ያላቸውን ታማኝነት የሚያሳዩበት ሲሆን ከራስ ቍጥጥርም የሚመነጭ ስለሆነ ተቃውሞ የሌለበት ዝምታ ሁሉ ስምምነት እንደሆነ ያስባሉ።
የቡድን ኅሊና ጠባቂዎች Mind-guards:
ራሳቸውን የሾሙ የቡድኑን ኅሊና ጠባቂዎችም አሏቸው። እነዚህ ጠባቂዎችም ቡድኑ ከያዘው አቋም ከውጪም ሆነ ከውስጥ የሚመነጭን ይከላከላሉ።
ቡድኑ ተከታይ ነው እንጂ ሀሳብ አፍላቂ አይደለም፣ የተጫነ ነው። አንድ ወይንም ጥቂት መሪ እንዳዘዘው ይጓዛል፣ መነሻቸው አንድ ዓይነት ማህበራዊ ወይም ርእዮተ ዓለማዊ መነሻ መሆኑ ብቻ በቂ ነው፣ ጎሳም፣ ሃይማኖትም፣ የፖለቲካ ርእዮትም ሊሆን ይችላል። አንድ ቡድን አጋጥሞኛል ለሚለው ቀውስ ፈጣን ምላሽ መስጠት አለብኝ ብሎ ሲያምን፣ በዚህ እምነት ጥላ ሥር የሚሰባሰቡ ሁሉ መጀመሪያ የሚያጡት በእርጋታ የሚገኘውን ትክክለኛ የአስተሳሰብ ደረጃ ነው።
እንዴት ይፈጠራል? እንዴትስ ለግጭት ሽቅበት ምክንያት ይሆናል?
ተጠቅተናል ብሎ በቡድን የሚያስብ አንድ ጎራ ፍርሃት፣ ጭንቀትና ቁጣ ስላለበት ፈጣኑ ተግባር አጥቂ ተብዬውን መጉዳት ነው። ለዚህ ምክንያት በመሆን ወይም ከዚህ ተግባር በኋላ ደግሞ ሃፍረትና ውርደት የተባሉ የዝቅታ ስሜቶች ስለሚኖሩ በቀል የሚል ተግባር ይከተላል፣ ይህ ደግሞ አዳዲስ ማሕበራዊ ግጭቶችን ይፈጥራል፣ ወይም የተፈጠረ ግጭትን እንዲያሻቅብ ያደርጋል። ትንንሽ ቡድኖች፣ ተቋሞች፣ ወይም አገሮች፣ በጣም ተፎካካሪ የሆነ ግጭት ውስጥ ሲገቡ ከግጭቱ በፊት ከነበራቸው ሁኔታ በእጅጉ በብዙ ነገር በፍጥነት ይቀየራሉ፣ ይኽም ቅያሬአቸው ለግጭት ማሻቀብ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያደርጋል።
ጥጋዊ፣ ጽንፋዊው፣ ዋልታዊ ይሆናል፦ ውይይቶቻቸውና የቡድኑ አባላት በግንዛቤአቸውም ሆነ በባህሪያቸው ያከረሩና ጠላት ተኮር ይሆናሉ፦ አንድ ርእሰ ጉዳይ በቡድኑ መካከል ሲወሳ አባላት ቀድሞ ከነበራቸው ግንዛቤ የበለጠ የጠነከሩ ይሆናሉ፤ ከቡድናቸው ያልተቃረነ ተጨማሪ ማጠናከሪያ ያገኛሉ፤ እያንዳንዱም የሚያደርገው አስተዋጽኦ ቡድኑን የበለጠ የሚያከር እንዲሆን በማድረግ የቡድኑ አጠናካሪ በመሆን ተቀባይነት ማግኘት ይፈልጋል። ጥላቻና አለመተማመንም ወደዚያኛው ጎራ ይወረወራል።
ደንብ ይፈጥራል፦ ውዝግቡን በሚመለከት የቡድኑ ግንዛቤ በአብዛኛው አባላት አንድ ዓይነትነት ያለው ልማዳዊ ይሆናል። ወደ ሌላው ያለው አመለካከት አሉታዊ ግንዛቤ ያለው፣ የሌሎችን ጉዳት እንደ ትርፍ የሚቆጥርና (ዜሮ ሰም) እነዚህም ነገሮች በተፈጸሙ መጠን የጥንካሬና የድለኝነት መረጋጋት ስሜት የሚኖረው አስተሳሰብ ነው፣ እንዲህ ዓይነቱም ልማድ (ኖርም) የተፈጠረን ግጭት አሻቃቢ ይሆናል።
የማጥፊያ ግቦችን ያዳብራል፦ በግጭት ጊዜ ሌሎችን ማሸነፍ ወይንም ማጥፋት ቡድናዊ ተግባር ይሆናል። ይህ ተግባር ዑደታዊ ስለሆነ ያለፈ የቡድኑ ልምድ ይኸው ከሆነ፣ አሁንም ግጭት ሲፈጠር እዚያው ማሸነፍና ወይም ማጥፋት ዑደት ውስጥ ይገባል። ይህ የቡድን ኅሊና የሚመራው ተግባር ቢያስፈልግ ከራሱ ውስጥ ንኡስ ቡድን በመፍጠር በግድ አሸናፊ ቡድን ይፈጥራል። የተፈጠረውን ግጭት ማሻቀብም በራሱ እንደ ድል ይቆጠራል።
የተመሳስሎት ግንባር ይፈጥራል፦ ይህ ግንባር ነክ ገጽታ አባል ማራኪ ነው። የተመሳሰለ ቡድን ከተሰባጠረ ቡድን የሚለየው ሌላውን ቡድን እንደ ተፎካካሪ ሳይሆን፣ እንደ ተቃዋሚ ስለሚቆጥር ትግሉ “ሁሉ” ዐመጻዊና አድማዊ ነው።
መለዮ ባይለብስም ይህ የቡድን ኅሊና ራሱን በወታደራዊ ገጽታ ያደራጃል መደበኛ የሆኑና ተቀባይነት ያላቸው ግጭቶች ልዩ ልዩ ረብሻ አልባ ወደ ግብ መድረሻ መንገዶች ሲጠቀሙ የቡድን ኅሊና ያሰባሰበው ቡድን ያመነው ትራኬ፣ ከሃይማኖት ስለሚጠነክር ተአማኒ መሪ ተብሎ የሚሰየመው ከዲፕሎማሲ ክህሎትና ዝንባሌ ይልቅ ወታደራዊ ተክለ ማንነት ያለው ነው። 
ዓላማው መግባባት ያልሆነ ተቋማዊ አደረጃጀት ይደራጃል አንደኛ፣ የእንቅስቃሴው ተነሳስቶት ማሸነፍና ማሸነፍ ብቻ ነው። ሁለተኛ፣ ብዙ መሪዎቹ “ረጅም ጊዜ” ባላጋራ ተብየውን ተገዳድሮ ለመጣል ሲጠባበቁ የነበሩ ናቸው። 
የቡድን ኅሊና ስህተት ብቻ ሳይሆን ክፉም ነው የቡድን ኅሊና የማያጠፋው የለም፣ የተፈጠረው ሊያጠፉኝ ነው ከሚል ስጋት በመሆኑ ቀድሞ ማጥፋት ግቡ ነው። ጓደኝነት ትዳር ቤተሰብ፣ ቤተ እምነትንና አገርን የሚፈታ ነው። የራሳችን ኅሊና አብሮን ተፈጥሮ፣ ሳንኖርበት ዳኝነት ሳንሰጥበት፣ በጭፍልቅ ኖረን እንድንሞት የሚያደርገን፣ ያለ ዐዋጅ የተለቀቀብን ኮሚኒስት ነው፣ ይሆንን ብለን እንዳንጠይቅ፣ ነው የተባልነውን ሁሉ ይዘን እንድንንጋጋ የሚያደርገን፣ እኛው የሰጠነው እልፍ እግሮች ያለው የመዋጮ አንድ ጭንቅላት ነው። የቡድን ኅሊና ተንኮለኞች የሚፈጥሩት፣ ያልተፈጠረ ዓለም ወይም የተጋነነ ዓለም ውስጥ ገብተን፣ በህገ አራዊት እንድንኖር የሚያደርገን፣ የሕልም ዓለም ነው። ድንገት ስንባንን ያጠፋነው ጥፋት ሲታወሰን ቀጥሎ ያለውን የነቃውን ኑሯችንን ሲበጠብጠው ይኖራል።
እንዲህ ዓይነት ቡድኖች፣ የተግባሮቻቸው ገጽታ በራሱ እና በራሱ ብቻ ሲታይ ቅን ስለሚመስል ለወቀሳም ለሙገሳም አስቸጋሪ ነው፣ ከዚህም በተጨማሪ በየክስተቱ የሚሰለፉት ሰዎች በትምህርት ዘለቅነት፣ በነባርነት ወይም እንደ ገንዘብና ሥልጣን ባሉ በተመሳሳይ ማሕበራዊ እሴቶች የሚታወቁ ግለሰቦች በመሆናቸው በየአካባቢው በሚፈጠረው ችግር የፈጥኖ ደራሽ ጣልቃ ገብነታቸው ወዲያው ተቀባይነት ማግኘት ይችላል፣ የተጽእኖ አቅማቸው ግን እንደ የአካባቢው ይለያያል። አንዳንድ አካባቢዎች ትሥሥራቸው ጠንካራ ስለሆነ በቀላሉ አይደፈሩም። በግራም ሆነ በቀኝ ወደውም ሆነ ሳይወዱ፣ አስበውበትም ሆነ ሳያስቡ ግን በውጤቱ ተግባራቸው በአብዛኛው አፍራሽ ነው፣  አሰራራቸው ጀምስቦንዳዊ ነው  በድንገት ከፓራሹት እንደሚወርድ ይወርዳሉ፣ ባጭር ጊዜ ተደራጅተው የሚፈጽሙትን ፈጽመው ወደ ቀዬአቸው ይመለሳሉ፤ እንዲህ ዓይነት ኃይል ለመሆን የሚያስፈልጉ አብይ መስፈሪያዎች የሚከተሉት ናቸው፦
የተጨቋኝ/ተገፋሁ ባይ ትራኬ (Appealing narrative of the “oppressed”) እውነቱና ውሸቱ፣ የተደባለቀ ነው የጨቋኝ ተብየው ስሱ ጎን (Vulnerability of the so called “oppressor”) ይህ የድል ተስፋ ማርኬቲንግ ማግኛ ነው።
የዘመቻ ፊት አውራሪዎች (Vanguards for a campaign) በምግባራቸው ግብ እንጂ መርህ ጠያቂ ያልሆኑ አስተባባሪዎች (Pragmatic and goal oriented individual coordinators) ኃይል፣ ሥልጣን፣ ታዋቂነት፣ ተጽእኖ ፈጣሪነትን የተጠሙ አንደበተ ርቱአንና ደፋር ተግታጊዎች (Power mongers, cheap popularity seekers,…) እነዚህ ራሳቸውን ሰውረው ሊቀላቀሉ ይችላሉ።
ጥቂት የዋሃን አጃቢዎች “መናጆዎች” (Few innocent crowed) ሌሎች ፍጆታዎችና የግለሰብ ዓይነቶች እንደ አስፈላጊነቱና በየደረጃው ጥቅም ላይ ይውላሉ፣ ዘመቻው ይዘመታል፤ የተፈለገው ግብ ዘንድ ይደረሳል:: ከዚያ በኋላ በሚኖሩ እንቅስቃሴዎች “ተመልካች አለ”፣ “ተሳስተን ሊሆን ይችላል”፣ “የምንሰራው ስራ የረጅም ጊዜ ችግር ይፈጥራል”፣ “ተዉ የሚሉንን ሰዎች እንስማ” እና የመሳሰሉት አስተሳሰቦች የሌሉበት “ቡልዶዘራዊ” አካሔድ መሔድ ነው።
በውጤቱም ዚሮ ሰም (Zero-sum)  ድምዳሜ ላይ ይደረሳል። ዋናው ቁም ነገር የግጭት ባለ ድርሻዎች በማንኛውም የድርድር መንገዶች አለመስማማት ላይ ሲደርሱ “አልቦ ግብ ድርድር”  ላይ ለመቆም ይወስናሉ (አልቦ ማለት ዜሮ ማለት ነው)። በዚህም ቡድኖች በሙሉ ይከስራሉ፣ ይሁን  እንጂ አንደኛው ወገን የሚጠቀመው፣ ከሌላው ወገን በሚቀነሰው ነገር ነው፣ ባጭሩ “ጥቅሜ ያለው ጉዳትህ ውስጥ ነው” ማለት ነው፣ ወይም “ጉዳትህ ጥቅሜ  ነው” እና “ኪሳራህ ትርፌ ነው” የሚል የግጭቱ ባለድርሻዎች አይቀሬ ጉዳት ላይ ያተኮረ የግጭት መፍትሄ ነው። እንዲህ በመሆኑ የግጭት ባለድርሻ አረጋግጦ መሔድ የሚፈልገው ጥቅሙ የሚመሰረተው በሌላኛው ወገን ጉዳት ላይ መሆኑን ነው። በፖለቲካውና በንግዱ ዓለም ይህንን ምርጫ ለመምረጥ የሚገደዱበት ጊዜ አለ። ማህበራዊ ኑሮን ግን ያንኮታኩታል።
ጥቂት እንደ መፍትሄ
የ“ባላጋራን” አመለካከት ለመረዳት መመርመር። ትክክልም ሆኖ የተገኘ ያልተመለሰ ጥያቄ ካለ መመለስ። በዚህም ሒደት ውስጥ እውቅና ሊሰጣቸው የሚገባቸው በደሎች ካሉ እውቅና መስጠት
ገንቢና የተሻለ የግጭት መንገዶችን መፍጠር - ሶስተኛ ወገን መካከለኛነትን በባህላዊና በዘመናዊ መንገድም መፈጸም
የቡድን ኅሊናን የሚመሩ ሰዎችን ተጽእኖ ከመጀመሪያው መቅጨት - የቡድን ኅሊና ውጤት የሆኑ ተግባራትን በፍጥነትና በግልጽ ዋጋ እንደሚያስከፍሉ ማሳየት
ትክክለኛና ሊረጋገጡ የሚችሉ መረጃዎችን መስጠት። የማሕበራዊ ድረ-ገጾችንና የመገናኛ ብዙኃን አውታሮችን በመጠቀም ግለሰቦች ከቡድን ኅሊና ወደ ነጻ ራስ ገዝ ወይም በስምምነትና በውይይት በዳበረ የጋራ ሀሳብ እንዲያምኑ ማድረግ፣ ሆን ብሎ ሰው በመመደብ የተሳሳቱ ትራኬዎችን በጭብጦች እንዲፈተኑ በመጋበዝ የቡድን አባላት ወደ አስተውሎት የሚመጡበትን መንገድ ማመቻቸት።
የቡድን ኅሊና ወደ መዋቅራዊ ረብሻ/አመጽ/ (Structural violence) እንዳይሸጋገር የአገር ሰራዊትን፣ ፖለቲካውንና የኢኮኖሚውን መዋቅር የተሰባጠረ ቡድንን የሚያስተናግድ የሚሆንበትን ፖሊሲዎች መቅረጽ።
መካከለኛ የሆነን ቡድን ማብዛት፣ እንዲኖርም ጥረት ማድረግ፣ “ወይ ከኛ ጋር ነህ አለዚያ ተቃዋሚያችን ነህ” ከሚል አሰልቺ ሰንሰለት ተፈትቶ ሌሎችን መፍታት።


  ከሰሞኑ በጊኒ የተገኘውና አንድ ሰው ለሞት የዳረገው ማርበርግ የተሰኘ ኢቦላ መሰል አደገኛ ቫይረስ በስፋት በመሰራጨትና በወረርሽኝ መልክ በመከሰት ብዙዎችን ሊገድል ይችላል የሚል ከፍተኛ ስጋት መፍጠሩንና የአለም የጤና ድርጅት ቫይረሱን በቁጥጥር ስር ለማዋል የተጀመረውን ጥረት ለመደገፍ ወደ አገሪቱ መጓዛቸውን አፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡
እስካሁን ድረስ ምንም አይነት ክትባትም ሆነ ፈዋሽ መድሃኒት እንደሌለውና ከኢቦላ ቫይረስ ጋር ተመሳሳይነት እንዳለው የተነገረለት ማርበርግ ቫይረስ፣ ከሁለት ሳምንታት በፊት በአገሪቱ ለመጀመሪያ ጊዜ ተከስቶ ለሞት ከዳረገው ሰው ጋር ንክኪ አላቸው የተባሉ አራት ሰዎች በለይቶ ማቆያ ውስጥ እንዲገቡ መደረጉን ዘገባው ጠቁሟል፡፡
የመግደል አቅሙ እስከ 88 በመቶ ይደርሳል የተባለው ይህ አደገኛ ቫይረስ ከፍተኛ ትኩሳት፣ ራስ ምታት፣ ድካምና በአይንና በጆሮ በኩል የሚፈስስ ደምን ጨምሮ የተለያዩ ምልክቶች እንዳሉት የተነገረ ሲሆን፣ በንክኪ የሚተላለፈው ቫይረሱ ከዚህ በፊትም በአንጎላ፣ ኮንጎ፣ ኬንያ፣ ደቡብ አፍሪካና ኡጋንዳ ቢከሰትም በምዕራብ አፍሪካ አገራት ሲከሰት ግን ይህ የመጀመሪያው መሆኑንም አስታውሷል፡፡
በሌላ የጤና ዜና ደግሞ፣  እስካለፈው ረቡዕ ድረስ በመላው አፍሪካ የኮሮና ክትባት የወሰዱ ሰዎች ከ51 ሚሊዮን ማለፉንና በቫይረሱ የተጠቁ ሰዎች ቁጥርም ከ7 ሚሊዮን በላይ መድረሱን የዘገበው ኦልአፍሪካን ኒውስ፣ የሟቾች ቁጥር ወደ 179 ሺህ ሲጠጋ ያገገሙት ቁጥር ደግሞ 6.2 ሚሊዮን መድረሱን አመልክቷል፡፡
በተያያዘ ዜናም፣ በጊኒ የኮሮና ክትባት መውሰዳቸውን የሚያረጋግጥ የምስክር ወረቀት ያልያዙ ዜጎች ወደ ስራ ገበታቸው እንዳይገቡ በአገሪቱ መንግስት መከልከላቸውን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
በመላ አገሪቱ የሚገኙ ሁሉም የመንግስት ሰራተኞች የኮሮና ክትባት መውሰዳቸውን የሚያረጋገጥ ህጋዊ ማስረጃ ማቅረብ እስካልቻሉ ድረስ ወደስራ ቦታቸው መግባት እንደማይችሉ የአገሪቱ ፕሬዚዳንት አልፋ ኮንዴ ከሰሞኑ ባወጡት መግለጫ ማሳወቃቸውን ነው ዘገባው ያመለከተው፡፡

Monday, 09 August 2021 16:25

የዘላለም ጥግ

ሁሉም ነገር ውበት አለው፤ ሁሉም ሰው ግን አያየውም።
     ኮንፉሺየስ
= ሁሉም ነገር በራሱ መንገድ ውብ ነው።
     ሬት ስቲቨንስ
= ውበት መልክ አይደለም፤ የልብ ብርሃን ነው።
     ካህሊል ጅብራን
= ብርሃን በሌለበት ውበት የለም።
     ሩቢ ሮስ ውድ
=የሴት ውበት ዋጋ የማይዋጣለት ሃብት ነው።
    ሱዬ ዳይ
= ውበትን ማፍቀር ጣዕም ነው፤ ውበትን መፍጠር ጥበብ ነው።
    ራልፍ ዋልዶ ኢመርሰን
= ውበት የደስተኛነት ተስፋ ነው።
    ኢድመንድ ቡርኬ
= ውበት፤ እንደ እውነትና ፍትህ፣ በውስጣችን ያለ ነው።
   ጆርጅ ባንክሮፍት
= ውበት በውስጣችሁ የሚሰማችሁ ስሜት ነው፤ በዓይኖቻችሁም ይንጸባረቃል፡፡ አካላዊ አይደለም።
     ሶፍያ ሎረን
= እውነተኛ ውበት፣ ለራስ መታመን ነው።
    ላቲቲያ ካስታ
= ውጭያዊ ውበት ይመስጣል፤ ውስጣዊ ውበት ግን ይማርካል፡፡
     ኬት አንጄል


Monday, 09 August 2021 16:24

የጥበብ ጥግ

እያንዳንዱ አርቲስት መጀመሪያ አማተር ነበር።
    ራልፍ ዋልዶ ኢመርሰን
 ስዕል፤ ቃላት አልባ ሥነ ግጥም ነው።
   ሆራስ
 ፊትህን በመስተዋት ውስጥ፣ ነፍስህን በጥበብ ውስጥ ታያለህ።
   ጆርጅ በርናርድ ሾው
 ውበት ዓለምን ይታደጋታል፡፡
   ፊዮዶር ዶስቶቭስኪ
 ጥበብ የባህል ድንበሮችን ሁሉ ይሻገራል።
   ቶማስ ኪንካዴ
 የጥበብ ሥራ የነፃነት ጩኸት ነው።
   ክሪስቶ
 ነፃነት በሌለበት ጥበብ የለም።
   አልበርት ካሙ
 የጥበብ ዓላማ ጊዜን ማቆም ነው።
   ቦብ ዳይላን
 መፍጠር የምንጀምረው፣ መፍራት ስናቆም ብቻ ነው።
   ጄ.ኤም.ደብሊው.ተርነር
 ሰዓሊ ዓይኑን ብቻ ሳይሆን ነፍሱንም ማሰልጠን አለበት።
   ዋሲሊ ካንዲንስኪ
 ፈጠራ ፅናትን ይጠይቃል።
   ሔነሪ ማቲሴ
 አበቦችን የምስለው እንዳይሞቱ ብዬ ነው።
   ፍሪዳ ብህሎ


Monday, 09 August 2021 16:21

የስኬት ጥግ


 ሻምፒዮን መሸነፍን ይፈራል። የተቀረው ደግሞ ማሸነፍን ይፈራል።
    ቢሊ ዣን ኪንግ
 ድል አንድ ሺ አባቶች ሲኖሩት፤ ሽንፈት ግን ወላጅ አልባ ነው።
   ጆን. ኤፍ. ኬኔዲ
 ስኬታማ ለመሆን ልብህ በሥራህ ላይ፤ ሥራህም በልብህ መሆን አለበት።
   ቶማስ ጄ.ዋትሰን
 ስኬት ስኬትን ይወልዳል።
   ሞያ ሃም
 ትምህርት ከቀሰምንበት፣ ውድቀት ስኬት ነው።
   ማልኮልም ፎርብስ
 ስኬት፤ ዘጠኝ ጊዜ ወድቆ በአስረኛው መነሳት ነው።
   ጆን ቦን ጆቪ
 ዝግጁ መሆን፣ የድሉ ግማሽ ነው፡፡
   ሚጉል ዲ ሰርቫንቴስ
 ዕድል እስኪፈጠር ድረስ አትጠብቅ፤ ዕድሉን ፍጠረው።
    success.com
 ስኬት ፈፅሞ ድንገት የሚከሰት ጉዳይ አይደለም።
   ጃክ ዶርሴይ
 ከእያንዳንዱ ስኬታማ ግለሰብ ጀርባ፣ ብዙ ስኬታማ ያልሆኑ ዓመታት አልፈዋል።
   ቦብ ብራውን
 እውነተኛ ስኬታማ ሰው ማለት፣ ራሱን የፈጠረ ነው።
   አል ጎልድስቴይን
 ከምንም ነገር በፊት ለስኬት ቁልፉ ዝግጅት ነው።
    አሌክሳንደር ግራሃም ቤል
 ስኬታማነት አቋራጭ መንገድ የለውም።
   ቦ ቤኔት

     የግብጹ ፕሬዚዳንት አብዱል ፈታህ አልሲሲ፣ የአገሪቱ መንግስት እ.ኤ.አ ከ1977 አንስቶ ሲያደርገው የነበረውን የዳቦ ዋጋ ድጎማ ለማንሳት ማሰቡን ከሰሞኑ በይፋ ማስታወቃቸውን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
የአገሪቱ መንግስት በየአመቱ ለዳቦ የሚያደርገውን 44.8 ቢሊዮን ፓውንድ ያህል ድጎማ ማንሳቱ በዳቦ ዋጋ ላይ ከፍተኛ የዋጋ ጭማሪና ተቃውሞን ያስከትላል የሚል ስጋት መፍጠሩን የጠቆመው ዘገባው፤ በአሁኑ ወቅት 60 ሚሊዮን ያህል ግብጻውያን መንግስት በሚያደርግላቸው የዋጋ ድጎማ አንድ ዳቦ በ0.05 የግብጽ ፓውንድ ሂሳብ እየገዙ እንደሚገኙና አንድ ሰው በየዕለቱ አምስት ዳቦዎችን መግዛት እንደሚፈቀድለት አክሎ ገልጧል፡፡
ፕሬዚዳንቱ ባለፈው ማክሰኞ አንድ የምግብ ፋብሪካን ሲመርቁ ባደረጉት ንግግር፤በአገሪቱ 20 ዳቦዎች በአንድ ሲጋራ መግዣ ዋጋ እየተሸጡ መገኘታቸው እጅግ አስገራሚ መሆኑን ጠቁመው፤ከአራት አስርት አመታት በላይ የዘለቀውን የዳቦ ዋጋ ድጎማ ማንሳት እጅግ ወሳኝ ጉዳይ መሆኑን ማስታወቃቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡
የዳቦ ዋጋ ጉዳይ በአገሪቱ ለተቃውሞ መነሾ ከሆኑ ጉዳዮች መካከል አንዱ ሲሆኑ ፕሬዚዳንቱ ግን #የዋጋ ጭማሪ እናደርጋለን ስንል ያን ያህል የከፋ ጭማሪ እናደርጋለን ማለታችን አይደለም; ሲሉ አበክረው ለህዝባቸው ቃል ቢገቡም፣ ግብጻውያን በዚያው ዕለት ብቻ በትዊተር ላይ ከ4 ሺህ በላይ የተቃውሞ መልዕክቶችን ማስተላለፋቸው ተጠቁሟል፡፡
በአገሪቱ ለመጨረሻ ጊዜ የዳቦ ዋጋ ጭማሪ የተደረገው ከ43 አመታት በፊት በፕሬዚዳንት አንዋር ሳዳት ዘመን እንደነበር ያመለከተው ዘገባው፤ጭማሪው በወቅቱ በአገሪቱ ህዝብ ዘንድ ከፍተኛ ቁጣና ተቃውሞ ቀስቅሶ እንደነበር አስታውሷል፡፡


  - አለማቀፉ የኮሮና ሟቾች ቁጥር ከሚነገረው በ1 ሚሊዮን ይበልጣል ተባለ
                     - በጤና ተቋማት ጥቃቶች ከ2700 በላይ ባለሙያዎችና ታካሚዎች ተገድለዋል


              በአፍሪካ አህጉር በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥር ባለፈው አንድ ወር ጊዜ ውስጥ በ89 በመቶ ያህል መጨመሩንና ለዚህም በምክንያትነት የተጠቀሰው ዴልታ የሚል ስያሜ የተሰጠውና በፍጥነት በመሰራጨትም ሆነ በገዳይነት የከፋ እንደሆነ የሚነገርለት አደገኛው የኮሮና ቫይረስ ዝርያ በስፋት መሰራጨቱ መሆኑን ሲኤንኤን ዘግቧል፡፡
በአለም የጤና ድርጅት የአፍሪካ የክትባት ቢሮ ሃላፊ የሰጡትን መግለጫ ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፣ ባለፈው ወር በአህጉሪቱ የተመዘገበው የቫይረሱ ሟቾች ቁጥር 24 ሺህ 987 ሲሆን ይህም ከአንድ ወር በፊት ከተመዘገበው የ89 በመቶ ብልጫ አሳይቷል፡፡ በአፍሪካ የኮሮና ቫይረስ ሟቾች ቁጥር እስካለፈው ሳምንት በነበሩት ያለፉት አራት ተከታታይ ሳምንታት በሚገርም ሁኔታ ጭማሪ ያሳየ ሲሆን በሃምሌ አጋማሽ ከፍተኛው የአህጉሪቱ የቫይረሱ ሟቾች ቁጥር 6 ሺህ 343 ሆኖ ተመዝግቧል፡፡
በአፍሪካ የቫይረሱ ተጠቂዎች ቁጥር እስካለፈው ረቡዕ ከ6.8 ሚሊዮን ማለፉን፣ የሟቾች ቁጥር ደግሞ 173 ሺህ  መድረሱን የዘገበው ኦል አፍሪካን ኒውስ፤ እስከተጠቀሰው ዕለት ድረስ በአህጉሪቱ በድምሩ ከ48.3 ሚሊዮን በላይ ክትባቶች መሰጠታቸውን ጠቁሟል፡፡ በተያያዘ ዜና፤ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ በመላው አለም በቫይረሱ ሳቢያ ለሞት የተዳረጉት ሰዎች ቁጥር በይፋ ከሚነገረው በ1 ሚሊዮን ያህል እንደሚበልጥ ከሰሞኑ የወጣ አንድ ጥናት አመልክቷል፡፡
የእስራኤሉ ሂብሩ ዩኒቨርሲቲ በ103 የአለማችን አገራት ላይ የሰራውን ጥናት መሰረት አድርጎ ከሰሞኑ ይፋ ባደረገው ሪፖርት እንዳለው፣ በመላው አለም በኮሮና ሳቢያ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥር 4.22 ሚሊዮን ያህል ነው ቢባልም፣ ትክክለኛው ቁጥር ግን ከተባለው ከአንድ ሚሊዮን በላይ እንደሚበልጥ ለማረጋገጥ ተችሏል፡፡
አንዳንድ መንግስታት፣ የኮሮና ቫይረስ ሟቾችን ቁጥር ሆን ብለው ቀንሰው ስለሚያሳውቁና አንዳንዶቹ ደግሞ የሟቾችን ቁጥር በአግባቡ ለመመዝገብ ባለመቻላቸው ሳቢያ፣ አለማቀፉ የቫይረሱ ሟቾች ቁጥር ከአንድ ሚሊዮን በላይ ተቀንሶ እንደሚነገርም ዩኒቨርሲቲው ባወጣው ጥናት አመልክቷል፡፡
በሌላ በኩል፤ የኮሮና ቫይረስ ክትባት ለሁለት ዙር የወሰዱ ሰዎች ካልተከተቡ ሰዎች ጋር ሲነጻጸር በቫይረሱ የመያዝ ዕድላቸው በግማሽ ያህል ያነሰ እንደሆነ በብሪታኒያው ኢምፔሪያል ኮሌጅ ኦፍ ለንደን የተሰራ አንድ ጥናት ማረጋገጡን ፎርብስ መጽሄት ዘግቧል፡፡
በሌላ የጤናው መስክ ዜና ደግሞ፣ እስካለፈው የፈረንጆች አመት 2020 በነበሩት ያለፉት 3 አመታት፣ በአለም ዙሪያ በሚገኙ የጤና ተቋማት ላይ በተፈጸሙ ጥቃቶች፣ ከ2700 በላይ የጤና ባለሙያዎችና ታካሚዎች መገደላቸውን አንድ አለማቀፍ ሪፖርት አመልክቷል፡፡
የአለም የጤና ድርጅት ባለፈው ማክሰኞ ይፋ ባደረገው ሪፖርት እንዳለው፣ በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ በተፈጸሙ ጥቃቶች ከ700 በላይ የጤና ባለሙያዎች ሲገደሉ፣ ከ2ሺ በላይ የሚሆኑት ደግሞ የመቁሰል አደጋ እንደደረሰባቸው ለማረጋገጥ ተችሏል።


 ከዕለታት አንድ ቀን አንድ የሜዳ ቴኒስ ተጫዋች ክንዱ ላይ ክርኑን በጣም ያመውና ለጓደኛው "..ምን ባደርግ ይሻለኛል?.."  ይልና ይጠይቀዋል፡፡
ጓደኛውም፤  "..አንድ ዋሻ ውስጥ የሚኖር አዋቂ ሰው አለ። እሱ ጋ ሄደህ ችግርህን ብታስረዳው መፍትሔ ይፈልግልሃል.." አለው፡፡
"ስንት ያስከፍለኛል?.."
"አስር ብር ብቻ፡፡.."
"ምን ምን ዓይነት ምርመራ ያደርግልኛል?." ሲል ጠየቀ ታማሚው፡፡
"የሽንት ምርመራ ብቻ ነው የሚያደርግልህ፡፡ ዋሻው በራፍ ላይ በዕቃ ሽንትህን ታስቀምጣለህ፡፡ እሱ ይደግምበታል፡፡ ይመሰጥበታል፡፡ ከዚያ መድኃኒቱን ይነግርሃል፡፡ አለቀ፡፡"
ታማሚው፣ ጓደኛው እንዳለው፣ ዋሻው ደጃፍ ላይ ሽንቱን በዕቃ ያኖርና አብሮ አስር ብር ያስቀምጣል፡፡ በሚቀጥለው ቀን ወደ ዋሻው ደጃፍ ሲሄድ አንድ ማስታወሻ ተጽፎለት ያገኛል፡፡
እንዲህ ይላል፡-
"በሜዳ ቴኒስ ጨዋታ ምክንያት ክንድህ ላይ ክርንህን ተጎድተሃል፡፡ ስለዚህ ክንድህን ለብ ያለ ውኃ ውስጥ ከተህ ታቆየዋለህ፡፡ ከባድ ዕቃ አታንሳ፡፡ በሁለት ሳምንት ውስጥ ይሻልሃል.. ታማሚው ማታ ቤቱ ገብቶ ነገሩን ሲያስበው፤ "የገዛ ጓደኛዬ ቢሆንስ ማስታወሻውን የጻፈው? ከዚያ አስር ብሬን ወስዶ አታሎኝ ቢሆንስ?.." ደጋግሞ አሰበበትና በሚቀጥለው ቀን ወደ ዋሻው ደጃፍ ይሄዳል፡፡ አሁን ግን የራሱን የሽንት ዕቃ ሳይሆን የሚስቱንና የወንድ ልጁን የሽንት ምርመራ ናሙና፣ የውሻውን ፀጉርና የቧምቧ ውሃ ደባልቆ፤ በአንድ ዕቃ ዋሻው ደጃፍ ላይ ከአስር ብር ጋር ያስቀምጣል፡፡
ከዚያም ወደ ጓደኛው ይሄድና እንደገና ወደ ዋሻው ደጃፍ ሄዶ የሽንት ናሙና በትልቅ ብልቃጥ እንዳስቀመጠ ይነግረዋል፡፡ ጓደኛውም፤
"አሁን ደግሞ ለምን አስቀመጥክ?." ብሎ ይጠይቀዋል፡፡
"ጤንነት አይሰማኝምና እንዳለፈው ጊዜ መፍትሔ እንዲሰጠኝ ፈልጌ ነው.." ይለዋል፡፡
ጓደኝዬውም፤ "ጥሩ፡፡ እንግዲያው ነገ ሄደህ የምርመራውን መልስ ካወቅህ በኋላ እናወራለን.." ብሎት ይለያያሉ፡፡
በነጋታው ታማሚው ሰው ወደ ዋሻው ደጃፍ ሲሄድ፣ እንደጠበቀው ሌላ ማስታወሻ ያገኛል፡፡ እንዲህ የሚል ጽሑፍ ይነበባል፡-
"የቧምቧህ ውሃ በጣም ወፍራምና ከባድ ነው፡፡ ስለዚህ የሚያቀጥነውና የሚያሳሳው ኬሚካል ግዛ፡፡ ውሻህ የሚያሳክክ ቅንቅን አለበት፡፡ ስለዚህ ቪታሚን ገዝተህ ስጠው፡፡
ወንድ ልጅህ የአደንዛዥ ዕፅ ተጠቂ ሆኗል፡፡ ስለዚህ ከዚህ አባዜ እንዲላቀቅ ወደ ማገገሚያ ማዕከል ወስደህ ለተወሰነ ጊዜ እዚያ እንዲቆይ አድርገው፡፡ ሚስትህ አርግዛለች። ያውም መንታ ልጆች ነው ያረገዘችው፡፡ ልጆቹ ግን ያንተ አይደሉም፡፡ ስለዚህ ጠበቃ ግዛ። እንዲህ ስትጠራጠርና በራስህ ስትቀልድ የክርንህ ህመም እየባሰብህ ነው የሚሄደው፡፡"
* * *
በአጠራጣሪ ሁኔታ ውስጥ መኖርና ኮስተር ብሎ ጉዳይን አለመጨበጥ ሌላ ጉድ ያሰማል፡፡ "አሳ ጎርጓሪ ዘንዶ ያወጣል.." እንዲሉ፡፡ በአጠራጣሪ ዓለም እየኖርን ዕቅዶች ስናወጣ፣ ዕቅዶችም አጠራጣሪ ይሆናሉ፡፡ ለዚያውም ነገን በማናውቅበት ዓለም፡፡ ውዲ አለን የተባለው ኮሜዲያን "ሰው ሲያቅድ እግዚሃር ይስቃል.." (when man plans God laughs እንዲል) ታዋቂው ሳይንቲስት አልበርት አነስታይን ደግሞ "በተጨባጭ ዓለም ውስጥ እየኖረ ..ዕውነትና ዕውቀት ላይ ፍርድ ሰጪ ዳኛ ነኝ የሚል ሰው፤ መርከቡ፤ አማልክቱ ሲስቁ ትንኮታኮታለች.." ይለናል፡፡ ማንም ፍፁም ነኝ አይበል ነው ነገሩ፡፡ በገዢና በተገዢ መካከል ያለው ግንኙነት፣ ፍፁምና ንፁህ ስምምነትና መተማመን መሆን አለበት ብሎ ግትር ማለት ቢያዳግትም፣ በመተማመን ላይ የተመሠረተ ሊሆን ይገባዋል፡፡ በተለይ "እናቱ የሞተችበትም፣ እናቱ ወንዝ የወረደችበትም እኩል የሚያለቅስበት አገር." ከሆነ አለመተማመንና መጠራጠር የታከለበት እንደሆነ፣ በቡሃ ላይ ቆረቆር ይሆናል። ከዚህ ይሰውረን!
ቲ ኤስ ኢሊየት ያለንን አለመርሳት ነው። Oh my soul…be prepared for him
Who knows how to ask questions ("..ነብሴ ሆይ ተዘጋጂ አደራ አውጪኝ ከዛ ጣጣ ጥያቄ መጠየቅ የሚችል ሲመጣ..." እንደማለት ነው፡፡)
ዛሬ በሀገራችን ስለተጠያቂነት ብዙ ይነገራል፡፡ ከዚህ ተነጣጥሎ የማይታይ ግን ቸል የተባለው ጉዳይ ግን "ጠያቂውስ ማነው?.." የሚለው ነው፡፡ ታሪክ፣ ጊዜና ህዝብ ናቸው ቢባል መልሱን ይጠቀልለዋል፡፡ እንጠየቃለን ብሎ አለመስጋት፣ ማናለብኝን ያስከትላል፡፡ ማናለብኝ ደሞ ኢ-ዲሞክራሲያዊ፣ ኢ-ፍትሐዊ  ነው፡፡
ጥርጣሬ አገር ጐጂ እክል ነው፡፡ እርስ በርስ አለመተማመንና ኑሮን አለማመን ያስከትላልና፡፡ ፖለቲካዊም ኢኮኖሚያዊም መረጋጋትን ያጫጫል፡፡ የሩሲያው መሪ ጆሴፍ ስታሊን፤ የጥርጣሬ መናኸሪያ ነበር ይባላል። ሁሉንም ሰው፤ ሌባና አጭበርባሪ፤ ሁሉንም ሰው፣ ክፉና መጥፎ አድርጐ የማየት ባህሪ ነበረው፡፡ ሁሉን በመጥፎ ስለሚፈርድም ራሱን ጥሩ አድርጐ ይደመድማል፡፡ መጥፎዎቹ ሁሉ በእኔ ላይ ይነሳሉ የሚል ጥርጣሬ ይወርረዋል፡፡ ስለዚህም ብዙ ሰው ላይ ግፍ እንዲፈጽም ይገደዳል፡፡ ፀረ-ዲሞክራሲ ተግባራቱ በይፋ ታይተዋል፡፡ ሩሲያ ለሆነችው ሁሉ ትልቅ አሉታዊ አስተዋጽኦ አድርጓል፤ ከዚህም ይሰውረን፡፡
አንድ ፀሐፊ እንዳለው፤ "ዕድገት ማለት ለውጥ ማለት ነው፡፡ ለውጥ ቢያዋጣም ባያዋጣም ደፍሮ መግባትን ይጠይቃል፡፡ ይህም ማለት ከሚታወቀው በመነሳት ወደማይታወቀው ዕመር ብሎ እንደመግባት ነው.."
ለውጥ ለማምጣት አያሌ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ መስዋዕቶችን ይጠይቃል፡፡ ለዚህ ነው ለውጥ በተግባር እንጂ በአፍ አይገባም፤ የሚባለው፡፡ በተጨባጭ ከየት ተነስተን የት ደርሰናል? የሚል ጥያቄ መነሳት አለበት፡፡ የትምህርት ጉዳይ፣ የጤና ጉዳይ፣ የፍትህ ጉዳይ፣ የግንባታ ጉዳይ፣ የንግድና የግብር ጉዳይ፣ የሰላምና ደህንነት ጉዳይ-- የዚህ ሁሉ ድምር የኑሮ ጉዳይ፣ የት ደርሷል መባል አለበት፡፡
ጭቦ አትናገሩ ይላሉ አበው፡፡ ነገ በራሳችሁ ይደርስባችኋል ለማለት ነው፡፡
የሌለውን አለ፣ ያላደገውን አድጓል፣ የደረቀውን አልደረቀም በማለት ልንከላከለው ብንሞክር "ሆድን በጐመን ቢደልሉት ጉልበት በዳገት ይለግማል.." ነው ውጤቱ፡፡ የዕውነቱ ዕለት ማነከሳችን ይታያልና። በሀገራችን በተደጋጋሚ የምናየው ሌላው አባዜ ተቻችሎ አለመኖር ነው፡፡ አለመቻቻልን ለመሸፈን የምናደርገው ጥረትም ሌላው ተጨማሪ አባዜ ነው፡፡ እኔ ፃድቅ ነኝ ለማለት ሌላውን መኮነን የሚመጣው እዚህ ላይ ነው፡፡ ተግባብቶ ሳይጠላለፍ መኖር የሚያቅተውም ለዚህ ነው፡፡ ሔንሪ ቫን ዳይክ እንዲህ ይለናል፤ "ኤደን ገነት ዳግመኛ ብትሰጠን እንኳ በትክክል አንኖርም፣ ተስማምተን አንዝናናባትም ወይም ለዘለዓለም አንቆይባትም..
ይህ አባባል በእኛም ሳይሠራ አይቀርም፡፡ እንዲህ ኢኮኖሚያችን ቆርቁዞ፣ በጦርነት እርስ በርስ እየተቆራቆዝን ቀርቶ ..ለምለሟን..፣ ..የዳቦ ቅርጫቷን..፣ ..የአፍሪካ ኩራቷን.. ኢትዮጵያን ብናገኝ በትክክል አንኖርባትም፣ ተስማምተን አንዝናናባትም አንቻቻልባትም እንደማለት ነው፡፡
በታሪክ እንደሚነገረው፤ ታሊያርድ የተባለው የፈረንሳይ ዲፕሎማት በየስብሰባው ላይ "ቢዝነስ የምትሠሩ ሰዎች እጃችሁ ንፁህ መሆን አለበት.." ይል ነበር አሉ፡፡ ንፁህ ያልነበረው እጅ ግን የሱ የራሱ ነው፡፡ ያንን በመናገሩ ሌሎች ንፁህ እንዳልሆኑ ጥርጣሬን ይፈጥራል፡፡ አለመተማመንን ያሰፍናል፡፡ መፈራራትንና ሥጋትን ያሰለጥናል፡፡ ጥርጣሬን ይፈጥራል፡፡ እሱ  ግን ከጥርጣሬው በላይ ተረጋግቶ ይቀመጣል፡፡ በጥርጣሬ ውስጥ የሚኖሩ ሰዎች ለፍርሃት፣ ላለመረጋጋት፣ በዕቅድ ላለመኖር፣ ለሙስና፣ ምሬትን ለማመቅ፣ በኑሮ ተስፋ ለመቁረጥ እጅግ የተጋለጡ ናቸው፡፡ ይሄን ሁኔታ የሚፈጥሩ ወገኖች ደሞ በአጋጣሚው ለመጠቀም ወደ ኋላ አይሉም፡፡ ወትሮም ሰበብ ይፈልጋሉና ባገኙት ቀዳዳ ይገለገላሉ፡፡ ሙስናቸውን ያስፋፋሉ፡፡ ያለ ገንዘብ ንቅንቅ የማይሉ ቢሮክራቶችን ይፈለፍላሉ፡፡ እየቦረበሩ ስለ ድል ያወራሉ፡፡ በአሸበረቁ ፖሊሲዎች ይምላሉ ይገዘታሉ፡፡ ብዙ ግብረ አበሮችን በመረብ ያደራጃሉ፡፡ የማይቀለበስ ደረጃ ደረስን ይላሉ ከአጋጣሚ አጋጣሚን ይወልዳሉ፡፡ እንኳንስ ነጠላ አግኝታ ዱሮም ዘዋሪ እግር አላት ይሏል እኒህ ናቸው፡፡



   የአንድ  ሰፈር  ሰዎች ወደ ጦርነት ሊሄዱ ለረጅም ጊዜ በዝግጅት ላይ ከርመዋል። በዝግጅቱ ወቅትም የማይፎክሩት ፉከራ፣ የማያቅራሩት ቀረርቶ፣ የማይደነፉት ድንፋታ አልነበረም። ገና ሳይዘመት ይዘፈናል፣ አታሞ ይደለቃል፣ ዳንኪራ ይረገጣል። ዘማቾቹም ለህፃን ለአረጋውያኑ ጀግንነታቸውን እያስረዱ ከድል በኋላ ምን አይነት ሹመት እንደሚሾሙ ሳይቀር ይተነብያሉ። በተለይም አለቃቸው ጠላትን እንዴት ድባቅ እንደሚመታና የተማረኩትንም እጅ-እግራቸውን ጠፍሮ አስሮ መንደር ለመንደር እያዞረ እንደ ላንቲካ እንደሚሳያቸው፣ከዚያም እስከ አንገታቸው ድረስ ከነህይወታቸው መሬት ቀብሮ ከብት እንደሚያስነዳባቸው ዲስኩር ያደርጋል። አንድ ነገሩ ያላማራቸው አዛውንት፤
“ተው ልጆቼ፣ ሲሆን እርቁ ነበር እሚበጀን፤ እምቢ ብላችሁ ጦር ውስጥ ከገባችሁ ደግሞ ፉከራውና አስረሽ ምቺው ቢቀርባችሁ? ለእሱ ስትመለሱ ያደርሳችኋል” ቢሉ፤ ሰሚ ጆሮ አጡ።
ፉከራው ይቀጥላል። ዘፈኑ ይቀልጣል። በመካያው ለዚያ አለቃ ፈረስ ተዘጋጀለትና ሌሎቹ ጋሻ ጃግሬዎች በእግራቸው፣ እሱ በፈረስ ዘመቱ። ብዙ ጊዜ አለፈ። የጦርነቱን ወሬ ግን አየሁም ሰማሁም የሚል ወሬ-ነጋሪ ጠፋ። መንደሩ ተጨነቀ። አሸነፉም ተሸነፉም የሚል ወሬ በሀሜት መልክም እንኳ ሳይሰማ ይከርማል…
 በመጨረሻም ከሩቅ አንድ ሰው በፈረስ ሲመጣ ይታያል። አቧራው ይጨሳል። የመንደሩ ሰውም፤ “መጡ-መጡ” እያለ ለመቀበል ይወጣል።
ቀድሞ የደረሰው ያ የዘመቻው መሪ ነበር። ከፈረሱ ወርዶ ሰዉን #እንዴት ከረማችሁ;  ካለ በኋላ፣ እኒያ ተዉ ይሉ የነበሩ አዛውንት፤
 “እንደው ልጄ አገር ያስባል አትሉም እንዴ? አንድ መልዕክተኛ አጥታችሁ ነው ሳትልኩብን የቀራችሁት? ለመሆኑ ጦርነቱ እንዴት ነበር?” ብለው ይጠይቁታል።
ያም የዘመቻው መሪ፤ “አይ፤ እንደፈራነው አይደለም። እኔ በደህና በሰላም ተመልሻለሁ!!” ብሎ መለሰ።
*   *   *
አምባገነን መሪዎች ከራሳቸው በዕብሪት የተሞላ ፍላጎት ውጪ፤ እንኳን ለሚገዙት ህዝብ ለገዛ ግብረ-አበሮቻቸውም ቁብ የላቸውም። ለማንም አያዝኑም። ሰብአዊነት አልፈጠረባቸውም። ዋናው የእነሱ ደህንነት ነው።  ዋናው የእነሱ ሥልጣን ነው። ዋናው የእነሱ ሰላም ነው። ዋናው የእነሱ ቅዠት እውን መሆን ነው። ሌላው ሁሉ ትርፍ ነው፡፡ ለዚያ ደግሞ የማይፈነቅሉት ድንጋይ የለም፡፡ ይደነፋሉ፡፡ ያስፈራራሉ፡፡ ህዝብ ለዘመቻ ይቀሰቅሳሉ፡፡ ጦርነት ያውጃሉ፡፡ አስገድደው ያዘምታሉ። ህዝባቸውን ያለ ርህራሄ ለሞት ይገብራሉ። የሺዎች ህይወት እየተቀጠፈና፣ የሺዎች ኑሮ እየተፈታ እነሱ ፍላጎታቸውን ማርካት እንጂ እልቂቱ ደንታቸው አይደለም።
በታሪክ የሚታወቀው የሮማ ንጉሥ ኔሮ /ሉሺየስ ዶሚቲየስ አሄኖባርበስ/ የሥልጣኑ ጣዕምና ግዛት ሲያሰክረው እናቱንም፣ ሚስቱንም፣ ጓደኞቹንም ገድሎ በገዛ ፍላጎቱ ብቻ እየተመራ ሮማ ስትቃጠል፣ እሱ ይደንስ የነበረና በመጨረሻም አመፅ በአመፅ ላይ እየተደራረበ ሲመጣበት፣ ራሱን ለመግደል የበቃ አምባገነን ንጉስ ነበር።
እንዳለመታደል ሆኖ በአህጉራችንም ሆነ በአገራችን ሥልጣንና ጥቅም ያሰከራቸው አምባገነኖችን አላጣንም፤ ከጥንት እስከ  ዛሬ።
የሰሜን ዕዝ የመከላከያ ሰራዊት ላይ ጥቃት በመሰንዘር የጦርነቱን ክብሪት የጫረው አምባገነኑ የህውኃት ቡድን፣ ወደዚህ እኩይ ድርጊቱ የገባው #ከሁለት አሰርት ዓመታት በላይ እንደ ርስት ከያዝኩት የመንግስት ሥልጣን ለምን ተገፋሁኝ; በሚል ቁጭትና እብሪት ነው ቢባል ኩሸት አይሆንም፡፡ ድንገት ከእጁ ያመለጠውን ሥልጣን መልሶ ለማግኘትም ብቸኛው አማራጭ ነፍጥ ነው ብሎ ያሰላው ህወኃት፤ ለሦስት ዓመታት ያህል ራሱን ለጦርነት ሲያዘጋጅ ከረመ - ለትግራይ ህዝብ "ዙሪያህን ተከበሃል" የሚል በፍርሃትና በስጋት የሚቀፈድድ  ሃሰተኛ ፕሮፓጋንዳ በመስበክ፡፡  
የመከላከያ ሰራዊት የህግ ማስከበር ተልዕኮውን ለመወጣት ወደ ትግራይ ሲዘምት ቡድኑ ምን እንደተሰማው በእርግጠኝነት ለማወቅ ያዳግታል፡፡ ነገር ግን እንደ ማንኛውም አምባገነን፣ በመቶ ሺዎች በሚቆጠሩ የትግራይ ወጣቶች መስዋዕትነት ህልሙን ለማሳካት ተፈጥሞ እንደነበር በእርግጠኝነት መናገር ይቻላል፡፡
ከላይ በታሪኩ እንደተጠቀሰው፣ በጦርነቱ ዋዜማ ያልተፎከረ ፉከራ፣ ያልተደነፋ ድንፋታ፣ ያልተደለቀ አታሞ አልነበረም፡፡ ጦርነት ግን ድንፋታና ፉከራ አይደለም፡፡ ህይወት ያስገብራል፡፡ እልቂትና ፍጅት ያስከትላል፡፡ ጥፋትና ውድመት ያመጣል፡፡
የመከላከያ ሰራዊቱ የመቀሌ ከተማን በአጭር ጊዜ ውስጥ ተቆጣጠረ፡፡ ሂደቱ አልጋ በአልጋ ግን አልነበረም፡፡ ይሆናል ተብሎም አይጠበቅም፡፡ መስዋዕትነትን ያስከፍላል፡፡ በጦርነቱ ብዙ ሺህ የትግራይ ወጣቶች አልቀዋል፡፡ ከቡድኑ አመራሮች መካከልም አብዛኞቹ ሲገደሉ፣ ከፊሎቹ በቁጥጥር ስር ውለው ወህኒ ወርደዋል፡፡  
ከሞት የተረፉት በጣት የሚቆጠሩ የህውኃት አመራሮች መቀሌ ሲገቡ ምን አሉ? እንደ ዘመቻ መሪው፤ “አይ! እንደፈራነው አይደለም። በደህና በሰላም ተመልሰናል!” ነው ያሉት፤ ግብረ አበሮቻቸው በሙሉ ቢገደሉባቸውም፡፡ ከዚም የውሸት ድል አከሉበት፡፡ የፌደራል መንግስቱ በራሱ ጊዜ የተናጥል የተኩስ አቁም አውጆ ሠራዊቱን ከመቀሌ ቢያስወጣም፣ እነሱ ግን “አሸንፈን ነው ያስወጣናቸው” ሲሉ በዕብሪት ተሞልተው ደነፉ፡፡
ደጋግመው ያስተጋቡትን ውሸት እውነት ነው ብለው አመኑና፣ መቀሌን በተቆጣጠሩ ማግስት፣ ሌላ ዙር የጦርነት አዋጅ አወጁ፡፡ በአማራም በአፋርም በኤርትራም በኩል ጥቃት እንደሚሰነዝሩ ምለው ተገዘቱ፡፡ "ኢትዮጵያን ለማፈራረስ ሲኦል መግባት ካለብንም እንገባለን" ብለው ተፈጠሙ፡፡ እንደተለመደው ብዙ ብዙ ድንፋታዎች፣ ብዙ ብዙ  ዛቻዎች ተሰሙ፡፡
ይኸኔ ነው የትግራይ ህዝብ ሰቆቃና መከራ እንደ አዲስ የጀመረው።
ወጣቶችና አዛውንት ለሌላ ዙር ጦርነት በውድም በግድም እየተመለመሉ ይዘምቱ ጀመር፡፡ ቡድኑ ዕድሜያቸው ያልደረሰ ህፃናትን ለጦርነት በመጠቀም ዓለምን ጉድ አሰኘ፡፡ በሁለት ሳምንታት ውስጥ  በአፋርና በአማራ በኩል በተደረጉ ጦርነቶች ብዙ ሺ የትግራይ ታዳጊዎችና አዛውንቶች ማለቃቸው ተሰምቷል፡፡ አሁንም ግን የህወኃት ቡድን በጦርነቱ ቀጥሎበታል፡፡ በየጦርነት አውድማው ድል እንደቀናው እየደሰኮረም ነው፡፡
በዚህ መሃል ከ1.2 ሚሊዮን በላይ የትግራይ ህዝብ ለረሃብ አደጋ መጋለጡ እየተነገረ ነው፡፡ በትግራይ ስልክ የለም፡፡ መብራት የለም፡፡ የባንክ አገልግሎት የለም፡፡ ትራንስፖርት የለም፡፡ ሥራ የለም፡፡ ደሞዝም የለም፡፡ በጀትም የለም፡፡ እንዲያም ሆኖ የህወኃት ቡድን አሁንም ድል ማድረጉን እየደሰኮረ ነው፡፡
አምባገነኖች መቼም ይሁን የትም ሽንፈትን አምነው ተቀብለው አያውቁም። አልፈው ተርፈውም ለህዝባቸውም ዋሽተውና ጦሱ ተርፎት፣ ህዝቡ ጭምር በነሱ ቅኝት እንዲዘፍን ያስገድዱታል፡፡ “ጥፋ ያለው ከተማ ነጋሪት ቢጎሰም አይሰማ” ማለት ይኸው ነው። ከዚህ ይሰውረን!

 ቢጂአይ ኢትዮጵያ፤ በጉራጌ ዞን የጋሶሬ ቀፍ 1 እና 2 ከተማን የኤሌክትሪክ ኃይል ተጠቃሚ ለማድረግ የሚስችል ድጋፍ አደረገ፡፡
ድርጅቱ ለኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል አገልግሎት ባለስልጣን ሆሳዕና ቅርንጫፍ ቢሮ የጋሶሬቀፍ 1 እና 2 ከተማ ነዋሪዎች ያለባቸውን የኤለክትሪክ ኃይል ችግር ለመቅረፍ የሚያስችልና ከ1500 በላይ አባውራዎችን ተጠቃሚ የሚያደርግ የሁለት ሚሊዮን ብር ድጋፍ አድርጓል፡፡
በወልቂጤ ከተማ በተካሄደው በዚሁ የድጋፍ አሰጣጥ ፕሮግራም ላይ  የተገኙት የወልቂጤ ከተማ ከንቲባ አቶ እንዳለ ገ/መስቀል እንደተናገሩት፤ ድርጅቱ ማህበረሰቡ በተደጋጋሚ የሚያነሳውን የኤሌክተሪክ ኃይል አቅርቦት ችግር ለመፍታት የሚያስችል ድጋፍ በማድረጉና አፋጣኝ ምላሽ በመስጠቱ  መመስገን ይገባዋል ብለዋል፡፡
የወልቂጤ ከተማ ፀጥታ ቢሮ ሀላፊው አቶ ክንፈ ሀብቴ በበኩላቸው፤ ሕብረተሰቡ ችግሮቹን ለመንግስት ቢያሳውቅም መንግስት ባለበት የአቅም ውስንነት  ምክንያት፣ ጥያቄው ምላሽ ሳያገኝ ቆይቷል። ቢጂአይ ኢትዮጵያ፤ ይህንን የህብረተሰቡን ተደጋጋሚ ጥያቄ ተቀብሎ ችግሩ እንዲፈታና ማህበረሰቡ የኤሌክተሪክ ኃይል ተጠቃሚ እንዲሆን በማድረጉ ከፍተኛ ደስታ ይሰማናል፡፡ በዚህ ድጋፍ በርካታ እናቶችና አባቶች ተጠቃሚ ይሆናሉ፡፡ በተለይም ልጆቻችን  ራሳቸውን ከወቅቱ ቴክኖሎጂ ጋር በማስተሳሰር፣ ውጤታማ ለመሆን እንዲችሉ ከፍተኛ እገዛ ያደርጋል ሲሉ ተናግረዋል፡፡
የቢጂአይ ኢትዮጵያ የህዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ ገብረስላሴ ስፍር በዚህ የድጋፍ አሠጣጥ ፕሮግራም ላይ እንደተናገሩት፤ ድርጅቱ ፋብሪካዎቹ በሚገኙባቸው አካባቢዎች ሁሉ  የነዋሪዎቹን ህይወት ለመለወጥና ለማሻሻል የሚቻለውን ሁሉ እያደረገ እንደሚገኝ ገልጸው የጋሶሬ  ቀፍ 1 እና 2 ከተማ ነዋሪዎችን  የኤሌክትሪክ ኃይል ተጠቃሚ ለማድረግ የሚያስችል የትራንስፎርመር መግዣና ማስተከያ 2 ሚሊዮን ብር ድጋፍ ማድረጉን ተናግረዋል። ይህ ድጋፍ ድርጅቱ በተለያዩ አካባቢዎች እየተወጣ ያለው የማህበራዊ ኃላፊነት ተግባር እንዱ አካል እንደሆነም አመልክተዋል፡፡
በሆሳዕና ከተማ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል አገልግሎት ባለስልጣን ዳሬክተር አቶ ዘመነ ዳንኤል እንደተናገሩት ከወልቂጤ ከተማ በ50 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ የሚገኘው የጋሶሬ ቀፍ 1 እና 2 ከተማ የመብራት ችግርን ለማስወገድ ባለስልጣን መ/ቤቱ እያደረገ ያለውን እንቅስቃሴ በመደገፍ አስፈላጊ የሆነውን ትራንስፎርመር ለመግዛትና ለማስተከል ብሎም ህብረተሰቡ የተመኘውን የኤሌክትሪክ ኃይል ለማግኘት እንዲችል ቢጂአይ ኢትዮጵያ ያደረገልን የ2 ሚሊዮን ብር ድጋፍ ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያበረክታል ብለዋል፡፡ የትራንስፎርመሩ ግዢና ተከላ ስራ በአፋጣኝ ተጠናቆ ህብረተሰቡን የኤሌክትሪክ ኃይል ተጠቃሚ ለማድረግ ቀን ከሌሊት እንሰራለን ሲሉም ቃል ገብተዋል፡፡

Page 8 of 545