Administrator

Administrator

የደራሲ ይፍቱስራ ምትኩ የበኩር ስራ የሆነው “በተለይ አስራ አንደኛው” የተሰኘ ልቦለድ  መፅሐፍ የፊታችን አርብ ሰኔ 10 ቀን 2014 ዓ.ም አራት ኪሎ በሚገኘው ዋልያ መጻህፍት ማዕከል ይመረቃል፡፡
ለዋልያ መፅሐፍት አሳታሚ የመጀመሪያው በህትመት የተሣተፈበት ይሔው መፅሐፍ ትኩረቱን በተለያዩ ጉዳዮች ላይ አድርጎ የተፃፈ ሲሆን በምረቃ ስነ ስርዓቱም ላይ አቶ ክቡር ገና፣ ክርስቲያን ታደለ፣ አለማየሁ ገላጋይ  እና ሌሎቹም እንደሚገኙ ደራሲዋ ገልጻለች፡፡
“በተለይ አስራ አንደኛው” ልቦለድ መፅሐፍ በ108 ገፅ ተቀንብቦ በ199 ብር ለገበያ የቀረበ ሲሆን ዋልያ መፅፍት አሳታሚና ዋልያ መፅሀፍት መደብር ያከፋፍሉታል ተብሏል፡፡


 በጥለት ሚዲያና ኮሙኒኬሽን የተሰናዳው “ያልተከለሰ ያልተበረዘ” የተሰኘ የጥበብ ምሽት ሰኞ ሰኔ 6 ቀን 2014 ዓ.ም ከቀኑ 11፡00 ጀምሮ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቴአትር ይካሄዳል፡፡
በዕለቱም ገጣሚና ደሰራሲ በእውቀቱ ስዩም በአዳዲስ ግጥሞቹ፣ ወጎቹና ስታንዳፕ ኮሜዲ ስራው ታዳሚን እያዝናና ቁምነገር ሲያስጨብጥ እንደሚያመሽ አዘጋጁ “ጥለት ሚዲያና ኮሙኒኬሽን” አስታውቋል፡፡
በምሽቱ ላይ ለመታደም መደበኛው ትኬት 300 ቪአይፒው 500 ብር መሆኑ የተገለፀ ሲሆን፣ ትኬቶቹን በሁሉም የዳሽን ባንክ ቅርንጫፎችና በአሞሌ ማግኘት እንደሚቻል አዘጋጆቹ ገልጸዋል፡፡

 ኤፍ ኤም አዲስ 97.1 ከሌቭል ዋን ኢንተርቴይመንት በጋራ ያዘጋጁትና አንጋፋና ወጣት ሙዚቀኞች የሚሳተፉበት “ሄሎ አዲስ” የሙዚቃ ድግስ ዛሬ ከቀኑ 10፡00 ጀምሮ በጊዮን ሆቴል ይካሄዳል፡፡
ይህ የሙዚቃ ድግስ የተዘጋጀው ኤፍ ኤም አዲስ 97.1 ሬዲዮ የተመሰረተበትን 22ኛ ዓመት ምክንያት በማድረግ ሲሆን፣ በሀገራን የመጀመሪያው የሆነው ይህ ኤፍ ኤም ሬዲዮ የብዙዎችን ሙዚቀኞችን ስራ በመልቀቅ፣ በመተንተንና ሙዚቀኞችን በእንግድነት በመጋዝና በተለያየ መንገድ ሬዲዮ ጣቢያው ከሙዚቃ ጋር ያለውን ጥብቅ ቁርኝት ከምስረታ በዓሉ ጋር አገናኝቶ ትዝታን ለማስቀረት ታስቦ ስለመሆኑ የሬዲዮ ጣቢው ሀላፊዎች ሀሙስ ረፋድ በሸራተን ሆቴል በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ አስታውቀዋል፡፡
ተወዳጁ ፀሀዬ ዩሀንስ፣ አብዱ ኪያር፣ሳሚ ዳንና ቬሮኒካ አዳነ የሚያቀነቅኑበትና ለ4  ሰዓት ይቆያል በተባለው ድግስ ላይ ለመታደም መደበኛውን ትኬት ቀድመው ለሚገዙ 400 ብር፣ በር ላይ ለሚገዙ 500 ብር ቪአይፒው 1 ሺ500 ብር መሆኑም ተገልጿል፡፡
ህዝቡን በተገቢው መንገድ ለማዝናነት ከፍተኛ ዝግጅት ማድረጋቸውንም ድምጻዊ አብዱ ኪያርና ሳሚ ዳን በመግለጫው ላይ አብራርተዋል፡፡


Saturday, 11 June 2022 18:31

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

 የአብደላ እዝራ እናት "ሚርያም"፤ የስማቸው ነገር


           አበራ ለማ፣ እኔ፣ አለማየሁ ገላጋይና ጥቂት ሌሎች ሆነን፣ ከእዝራ አብደላ አክስት መኖርያ ቤት ተሰባሰበን ቆመናል።
እዝራ ያረፈ እለት።
አበራ ለማ (ደራሲ) መጠነኛ የህይወት ታሪኩን እንድፅፍና ለቀብር ሰዓት እንዳዘጋጅ ነገረኝና መጻፍ ጀመርኩ፡፡ ከአለማየሁ (ደራሲ) ጋር ሆኜ የተወሰኑትን አደራጀሁ፡፡ የእዝራን ሙሉ ስም ከስራ መታወቂያው ላይ ወሰድኩ (EZra Abdela Muhammed Sallah)፡፡ ከአባቱ ከአቶ እገሌ የሚለውን ደምብ ከዚያ ላይ ሞላሁ። ከእናቱ የሚለው ላይ ግን ችግር ተፈጠረ ፡፡
የአርባ ሁለት ዓመት ጓደኛዬ ነበር የሚለውን አበራ ለማን፣ የአብደላ እዝራ እናት ስምን ጠየቅሁ፡፡ የእናቱን ስም ማወቅ አልቻለም።  አለማየሁ ገላጋይን ወደ ጆሮው ቀርቤ ጠየቅሁ። "አንዴ በጨዋታ መሃል የነገረኝ ይመሥለኛል፤ ግን እርግጠኛ አይደለሁም" አለኝ።
 መገረሜ ከፍ እያለ መጣ!
ልጁ ማህሌትን አስጠራሁና ጠየቅዃት።
እርሷ ራሱ የአያቷን ስም ለመጀመርያ ጊዜ ለማወቅ ለማሰብ ሞከረች። ሞከረችእንጂ ለማወቅ አልቻለችም፡፡
"ቆይ መጣሁ"  ብላኝ ወደ ውስጥ  ገባችና፣ ከአንዲት ምድር ላይ ረፈድ ካደረገች ሴት ጋር ተመልሳ መጣች፡፡ "የእዝራ አክስት ናት፤ እርሷን ጠይቃት" ብላኝ እየተፋጠነች ወደ ውስጥ ነጎደች።
የእዝራን አክስት፣ የእዝራ እናት ስም ማን እንደሚባሉ ጥያቄ አቀረብኩ፡፡ ቢያንስ አሁን እርግጠኛ ነበርኩ።
ያሳዝናል፤ የተነገረኝ መልስ ‘’ኤፍሬም፤ እዝራኮ ስነ ፅሁፍ ላይ እንደምታውቀው አይነት ሰው ብቻ አይደለም፤ እጅጉን ሲበዛ ምስጢረኛ ነው፤ በጣም Reserved"
በውስጤ ይህን የእዝራን ህቡዓዊነት የአርባ ሁለት ዓመት ባልንጀራዬ ነው የሚለው አበራን ጨምሮ "እዝራኮ ከኢህአፓ  ሽንፈት በኋላ ራሱን ያገለለና ምስጢራዊ የሆነ፣ ወደ ራሱ ብቻ የተከተተ  ሰው ነው" ማወቅ ይቸግራል ሲለኝ፣ ከእናቱ ስም ጋር ምን ሊያገናኘው ይችላል በማለት፣ የእነርሱ ዝምድናና ቀረቤታ ላይ እስኪያመኝ ድረስ ጥያቄ ላይ በመውደቅ፣ ለእዝራ እናት እኔው ራሴ ‘’ሚርያም’’ የሚል ስም አወጣሁላቸውና፣ "ከእናቱ ከወይዘሮ ሚርያም፣ በመርካቶ አካባቢ ተወለደ" በማለት የጎደለውን ታሪክ ሞልቼ  በቀብሩ ሰአት ተነበበ።
እኔ ያነበብኳት የህይወት ታሪክ ወረቀት Reporter  አዲስ አድማስ፣ ኢቲቪ  መዝናኛ  ጌጡ ተመስገን ሣይቀር በነጎድጓድ ድምፁ የተረከው "ከአባቱ አብደላ ሙሃመድ ሳላህ፣ ከእናቱ ሚርያም መርካቶ አካባቢ ተወለደ" ትል የነበረችው ነች።
ሚርያም በዐረብኛ ማርያም እንደ ማለት ስለሆነ፣ ስሙም የኢስላም የክርስትና ቅይጥ በመሆኑ ነው  ሚርያም የሚል ስም ማውጣቴ።
መቼም ለዕዝራ አብደላ ማርያምን (ሚርያምን) የፀጋ እናት አድርጌ ለጊዜውም ቢሆን መሰየሜን እንደ ክብር ስቆጥረው እኖራለሁ።
ስለ ወዳጆቹም እንዲሁ በማሰብ




______________________________________________________





                          የጃዋር መሐመድ የግጭቶች ትንተና
                              ጌታሁን ሔራሞ
ጃዋር መሐመድ እና ጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ - BBC News አማርኛ


            በቅርቡ አቶ ጀዋር መሐመድ በኡቡንቱ ሚዲያ የተደረገለትን ቃለመጠይቅ ከአንዴም ሁለቴ ተከታትዬአለሁ። ጀዋር በቃለመጠይቁ በወቅታዊ ሁኔታ መነሻነት በሀገራዊ አጀንዳዎች ላይ ማተኮሩን ወድጄለታለሁ። በተቀረፀው ምስል ባክግራውንድ ባለው የዕይታ ሜዳ (Visual field)  የሀገሪቱ ባንዲራ “ጋቢናውን” መቆጣጠሩ፣ ይህንኑ ሀገራዊ ትኩረት የሚጠቁም ነው። የማብራሪያውም ድምፀትና ይዘት፣ የአንድ ፓርቲ አመራር ሳይሆን የሀገር መሪ ዓይነት ነበር።
በአቶ ጀዋር የኢትዮጵያ ግጭቶች ሰበብና ውጤት ትንተና (Cause-Effect Analysis & Conflict Mapping) ላይ ወደ ፊት የማነሳቸው ጥያቄዎቹ ቢኖሩኝም፣ በቃለመጠይቁ እንደተከታተልነው ከሆነ ለሀገር ሰላም ያለው ቁርጠኝነቱ ይበል የሚያሰኝ ነው። እንዲሁም የዘመናችን ሲቪል ጦርነቶች ቅርፅና ይዘት ከቀዝቃዛው ጦርነት ወቅት ከተካሄዱት ጋር ሲነፃፀሩ መሳ ለመሳ መሆናቸውን አስመልክቶ ሊቢያን፣ ሶሪያንና የመንን በዋቢነት በመጥቀስ  የሰጠው ትንታኔም ምርጥ የሚባል ነው። በእርግጥ እኔም ከ8 ወራት በፊት በሶስት ልጥፎቼ  በተመሳሳይ ርዕሰ ጉዳይ ላይ መፃፌ ይታወሳል።  ግጥምጥሞሹ ቢገርመኝ የእሱን የኡቡንቱ ሚዲያ ገለፃውንና የኔን ፅሁፎች ዳግም ላካፍላችሁ ወደድኩ። ድግግሞሽ አፅንዖት መስጫና ግንዛቤን መፍጠሪያ አንዱም መንገድ ነው፤ ቀደም ሲል ፅሁፎቼን ላላነበቡ ደግሞ አጋጣሚው ጥሩ ነው፤ እናም በትዕግስት አንብቡት ለማለት ያህል ነው ...
አቶ ጀዋር በቃለመጠይቁ  ከ1:29 - 1-37 ባለው ጊዜ ያካፈለው አንኳር መልዕክት ቃል በቃል ይህን ይመስላል።
“እንግዲህ እስር ቤት እያለሁ ብዙ አንብቤ ነበርና አንዱ የተረዳሁት ነገር፣ የዱሮ የእርስ በእርስ ጦርነቶችና የአሁን የእርስ በርስ ጦርነቶች ውጤታቸው የተለያያ ነው። ምክንያቱም በድሮ የእርስ በእርስ ጦርነቶች probably pre 200 pre 1991 የነበሩ እርስ በእርስ ጦርነቶች የተሳታፊው መጠን ውስን ነበር። በአንድ ሀገር አንድ መንግስትና may be አንድ ሁለት አማፂ ነበር የሚዋጋው። እንደዚህ ዓይነት ግጭቶች ቢረዝሙም በአንድ ወገን አሸናፊነት ሲጠናቀቁ  አዲስ መንግስት ይመሠረታል። ሀገር ይቀጥላል። የሀገር ውስጥ ተሳታፊዎች ወይም domestic actors የምንላቸው domestic entrepreneurs የምንላቸው ውስን ናቸው። እንደዚሁም ደግሞ exrernal actors ወይም ደግሞ external sponsors የምንላቸው ደግሞ ውስን ናቸው። በcold war ጊዜ ለምሣሌ ኢትዮጵያን ስትወስድ መንግስት አለ፤ EPLF አለ፣ TPLF አለ ኦነግ አለ፣ ውስን ነበሩ። External sponsor በአንድ ወገን እነ  ሶቪየት አሉ፤ በአንድ ወገን አሜሪካኖች ነበሩ። አሁን እንደዚያ አይደለም። አሁን domestic actors limited ቢሆኑም eventually multiply እያደረጉ ነው የሚሄዱት።ምክንያቱም Bipolar world አይደለም ያለነው። ሁለት ኃይሎች ያሉበት ሳይሆን multiple የሆኑ resource ያላቸው ጂኦፖለቲካል ኢንፍሉዌንሳቸውን ለመጨመር የሚፈልጉ resource ያላቸው አክተሮች ተፈጥረዋል፤ በዓለም ላይ። ስለዚህ አንድ ግጭት ወይም የሕዝብ ለሕዝብ ሲቪል war ሲጀመር እንደ ዱሮ ሁለት መንግስታት አይደሉም የሚገቡት፤ መአት ስፖንሰሮች ይገባሉ። መአት ስፖንሰሮች ስለሚገቡ ሀገር ቤትም ያሉ ውስጥ ያሉ ተዋንያን ቁጥርም እንደዚያው እየጨመሩ ይሄዳሉ፤ ምክንያቱም ሪሶርሱ ይኖራል...አሁን እኮ ኮንፍሊክት ማፕ አደርጋለሁ ብለህ፣ የሶሪያን ወይንም የየመንን፤ የሊቢያን ብታየው ማን ከማን ጋር እንደሚዋጋ.
..እዚህ ጋ ይሄንን የሚደግፍ፣ በዚያ ጋ ሌላውን ሲወጋ ታያለህ...ኢትዮጵያዊያኖች ይህን እንዲረዱ እፈልጋለሁ። Already ብዙ አጎራባችም ሆኑ የሩቅ ሐይሎች ይሁኑ በተለያያ መንገድ ገብተዋል...”


__________________________________________________


                         የድህረ-ቀዝቃዛ ጦርነት ዘመን ጦርነቶች ልዩ ገፅታ!
                               ጌታሁን ሔራሞ



                አምባሳደር ጄፍሪ ፊልትማን እየዋሸን ነው!
  በአሜሪካ የአፍሪካ ቀንድ ልዩ መልዕክተኛ የሆነው አምባሳደር ጄፊሪ ፊልትማን ኖቬምበር 1, 2021፣ የአሜሪካ የሰላም ተቋም ባዘጋጀው መድረክ ላይ በአሁኑ ወቅት በአሜሪካና በኢትዮጵያ መካከል ስላለው ግንኙነት ሰፋ ያለ ማብራሪያ መስጠቱ ይታወሳል። ገለልተኛና ነፃ ተቋም ስለመሆኑ የሚምለው ይህ ተቋም፤ በአሜሪካ ኮንግሬስ አማካይነት የተመሠረተው እ. ኤ. አ. በ1984 ዓ.ም. ነበር።
ታዲያ በዚህ ማብራሪያው ላይ ፊልትማን በኢትዮጵያ ውስጥ እየተካሄደ ያለው ጦርነት “Civil War” ስለመሆኑ አስረግጦ ከመግለፁም በላይ ጦርነቱ እልባት ካልተገኘለት ለ20 ዓመታት ያህል ሊዘልቅ እንደሚችል ጥናቶች ያረጋግጣሉ በማለት ለማስረዳት መሞከሩ ይታወሳል።
“Studies show the average modern civil war now lasts 20 years. I repeat: 20 years. A multi-decade civil war in Ethiopia would be disastrous for its future and its people.”
  ጥያቄው በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ ውስጥ እየተካሄደ ያለው ጦርነት “Civil War” ነው ወይ? የሚል ነው። በአጭር ቃል ጦርነቱ “Civil War” አይደለም።
የ20ኛውን ክ/ዘመን መገባደጃንና የቀዝቃዛውን ጦርነት ማክተም ተከትሎ በዓለም አቀፍ ደረጃ እየተካሄዱ ያሉ አብዛኞቹ ጦርነቶች ሲቪል ጦርነቶች ሊባሉ እንደማይችሉ ብዙ ጥናቶች ያረጋግጣሉ። ለዚህም በ1980ዎቹና በ1990ዎቹ ለየት ባለ መልኩ ያቆጠቆጠው ግሎባላይዜሽን እንደ አንድ ምክንያት ይቆጠራል። በዘመነ ግሎባላይዜሽን ውጭ/ውስጥ የሚለው ነባር ግድግዳ በእጅጉ ሳስቷል፤ በሀገራት መካከል ያለው ኢኮኖሚያዊ፣ ፖለቲካዊ ፣ ወታደራዊና ባሕላዊ ትስስር በእጅጉ ናኝቷል። በአንድ ሀገር የሚከሰት የትኛውም ሁነት ሌላውን የመንካት ዕድሉ ከፍተኛ ሆኗል፤ ደሴታዊነት ታሪክ ሆኗል። ስለዚህም ይህን ተከትሎ ጦርነቶችም ቅርፃቸውና ይዘታቸው ተቀይሯል።  ቀድሞ “Civil Wars” ይባሉ የነበሩ ጦርነቶች ወደ ታሪክነት ተቀይረው “Old Wars” የሚለውን ስያሜ ተጎናፅፈዋል።
እናም አምባሳደር ጄፍሪ ፊልትማን የኢትዮጵያን ጦርነት “Civil” ብሎ ሲጠቅሰው ይህን ሳያውቀው ቀርቶ አይመስለኝም። በእንደዚህ ዓይነት ጦርነቶች ዕድሜ መራዘም የአሜሪካ እጅ እንዳለበትም ተሰውሮበት አይደለም። ይልቁን  ዓላማው ጦርነቱን የውስጥ ጦርነት ብቻ እንደሆነ በመጠቆም ላይ ያነጣጠረ ነው። ዓላማው...ጦርነቱ ውስጥ የኛ እጅ የለበትም፤ የናንተው ጣጣ ነው... የሚለውን መልዕክት ማስተላለፍ ነው።
 እንግሊዛዊቷ ሜሪ ካልዶር ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በአፍሪካና በማዕከላዊ እስያ የሚደረጉትን ጦርነቶች ቅርፅና ይዘት በተመለከተ በምታደርጋቸው ጥናቶቿ ትታወቃለች።  ጄፊሪ ፊልትማን “Civil War” የሚለውን ስያሜ ለሰጠው ለኢትዮጵያ ጦርነት ሜሪ ካልዶር “New War” የሚለውን ነው የምትመርጠው። የብሪስቶል ዩኒቨርስቲው ፕሮፈሰር ማርክ ደውፊልድ ደግሞ “Postmodern Wars” የሚለውን ስያሜ ይጠቀማል። እንግሊዛዊው ዴቪድ ክን ደግሞ “Informal War” ይለዋል። አሜሪካዊው ፕሮፈሰር  ክሪስ ሄብል ግሬይ “ Virtual Wars and Wars in cyberspace” የሚለውን ስያሜ ሲመርጥ፣ ፍራንክ ሆፍማን ደግሞ “Hybrid Wars” በማለት ይጠራል። በአሁኑ ወቅት ደግሞ ራሺያና አሜሪካ ሶሪያ ውስጥ እያደረጉ ያለው ጦርነት የውክልና ጦርነት (Proxy War) ተብሎ እንደሚጠራ ብዙዎቻችን የምናውቀው እውነት ነው።
ከላይ የጠቀስኳቸው የዘመኑ የጦርነት ዓይነቶች ፊልትማን “Civil War” ብሎ ከጠራው ከበፊቶቹ ጦርነቶች የሚለዩበት አንዱና ዋናው ነጥብ ጣልቃ የሚገቡ የዓለም አቀፍ ተዋንያን መብዛታቸው ነው። እንደ አሜሪካ ካሉ ከምዕራባውያን ሀገራት በተጨማሪ በሌላ ሀገር ጦርነት ውስጥ በልዩ ልዩ ምክንያት (ለምሣሌ በሰብዓዊ ጣልቃ ገብነት) ጣልቃ የሚገቡ ዓለም አቀፍ ተዋንያን ዝርዝር ይህን ይመስላል፦
ዓለም  አቀፍ ዘጋቢዎች
ቅጥር አልሞ ተኳሾች
ሚሊተሪ  አማካሪዎች
ወዶ-ገብ ዲያስፖራዎች
እንደ “USAID, OXFAM, SAVE THE CHILDERRN, HUMAN RIGHTS WATCH, UNHCR, EU, UNICEF, AU, UN” ያሉ መንግስታዊ ያልሆኑ ዓለም አቀፍ ተቋማት (NGO)
   በእርግጥ ጦርነቱ ጅምር ላይ “Civil War” ሊመስል ይችላል። በቆይታ ግን የውጭ ኃይሎች ጣልቃ ገብነት እየጨመረ ሲሄድ ጦርነቱ ወደ “New War, Hybrid War, Proxy War” ይቀየራል። ለምሣሌ ሊቢያ ውስጥ ጦርነቱ የተቀጣጣለው መነሻ ላይ የአረብ አብዮትን ተከትሎ ቤንጋዚ ውስጥ ወህኒ ውስጥ የነበረ እስረኛ  ጠበቃ እንዲፈታ በሚጠይቁ ሰላማዊ ሰልፈኞች በተነሳ ተቃውሞ ነበር። ውሻ በቀደደው ጅብ ይገባል እንዲሉ በዚህ ክፍተት አያሌ “ጅቦች” ሀገሪቷን ሊቀራመቷት ወደ ሊቢያ ተመሙ። አሁን ባለንበት ወቅት በሊቢያ ሰማይ ሥር ፍላጎታቸውን በየፊናቸው የሚያንፀባርቁ ወደ 11 ሀገራት አሉ፤ እነሱም አሜሪካ፣ ፈረንሳይ፣ እንግሊዝ ፣ግብፅ ፣ ሳኡዲ አረቢያ፣ ዮርዳኖስ፣ የአረብ ኢሚሬትስ፣ ራሺያ፣ ኳታር፣ ቱርክና ሱዳን ናቸው። ታዲያ እነዚህ ሀገራት በሙሉ እጃቸውን ያስገቡበት ጦርነት በምን ስሌት ነው “Civil War” ተብሎ የሚጠራው?
በእኛስ ሀገር ቢሆን ምዕራባውያን ለሕወሓት የሳተላይት መረጃን ድጋፍ እየሰጡ ባሉበት ሁኔታ፣ እንደ CNN, BBC, AP, Al Jazeera ወዘተ ያሉ ዓለም አቀፍ የዜና ተቋማት ለ24 ሰዓታት በተቀናጀ ሁኔታ በፕሮፓጋንዳና በሐሰት ወሬ ሀገሪቷን እያመሱ ባለበት ሁኔታ፣ ግብፅና ሱዳን ወታደራዊ ሥልጠና እየሰጡ፣ ታጣቂዎችን በድንበር በኩል እያሰረጉ በሚያስገቡበት ሁኔታ፣ USAID, UN እና EU ውግንናቸውን በግልፅ ለሕወሓት በገለፁበት ሁኔታ፣ ጄፍሪ ፊልትማን “ጦርነቱ ‘Civil War’ ነው” በማለት የተሳሳተ ማብራሪያ መስጠቱ ገራሚ ነው። እሱ የጠቀሳቸው አጥኚዎች ሲቪል ጦርነት እስከ 20 ዓመታት ሊራዘም ይችላል ሲሉ ለመራዘሙ አንዱም ሰበብ፣ እንደ አሜሪካ የራሳቸውን ጥቅም አስልተው ጣልቃ የሚገቡ ሀገራት ስለመሆናቸው ሳይጠቅሱ ይቀራሉ?
አሁንስ ቢሆን አሜሪካ ለሕወሓት የሞራልና የሳይበርስፔስ ድጋፍ ከበስተጀርባ እየሰጠች ጦርነቱን ባታቀጣጥለው ኖሮ የጦርነቱ መልክ ዛሬ ምን ይመስል ነበር? አምባሳደር ጄፍሪ ፊልትማን ለ”ሲቪል ጦርነት” መራዘም የጠቀሰው የስታንፎርድ ዩኒቨርስቲ የፖለቲካ ሳይንስ ፕሮፈሰር  የ”JAMES D. FEARON” ጥናትን ይመስለኛል። የጥናቱ ርዕስ “Why Do Some Civil Wars Last So Much Longer Than Others? ይሰኛል። ታዲያ በዚህ ጥናት ውስጥ ለጦርነቶች ዕድሜ መርዘም ከተጠቀሱት አምስት ምክንያቶች ውስጥ አንዱ “Support from foreign States” የሚል ነው። ፊልትማን አማፂያንን ደግፎ ጣልቃ በመግባት የጦርነትን ዕድሜ እስከ 20 ዓመታት በማራዘሙ ሂደት የራሱና የሀገሩ የአሜሪካ እጅ እንዳለበት ያልተገነዘብን መስሎት ይሆን?

 ከዕለታ አንድ ቀን አንድ በጣም ዝነኛ የንጉስ አጫዋች በአንድ ትንሽ መንደር ይኖር ነበር፡፡ ይሄ አጫዋች፤ ንጉሹን ያዝናናል የሚለውን ማናቸውንም ቀልድ ካቀረበና ካዝናናቸው በኋላ በንጉሡ ዙሪያ ላሉት ልዩ አስተያየት ስለሚደረግላቸው ሰዎች ጥያቄ ያቀረበለት፡፡ ንጉስ እንዲህ ሲሉ ጠየቁት፡-
ምረጥ ላይ ናት፡፡ እሷ ከልቧ የምትወደው አንድ ወጣት አለ፡፡ ለምርጫ የቀረቡት ግን ሶስት ወንዶች ናቸው፡፡  እነዚህን ሶስት ወጣቶች የሚፈትን ጥሩ ጥያቄ ጠይቃትና እሷ ደግሞ ሶስቱንም ትጠይቃቸዋለች፡፡ ያወቀ ያገባታል፣መንግስቴንም ይወርሳል” አሉት፡፡
“እሺ ንጉስ ሆይ! “እስከዛሬ እኔና፣ መሳፍንትና መኳንንቶቼን በአጫዋችነት ላይ የሚያዝናናው ሰው፣ ስሙ ማነው” ብለው ይጠይቋትና ትፈትናቸው” አላቸው፡፡
አጫዋቹ እንዳለው ንጉስ ለልጃቸው ይሄንኑ ጥያቄ አቀረቡላት፡፡ እሷም በበኩሏ የታዘዘችውን አደረገች፡፡ ሆኖም ልጅቷ የወደደችውን ወጣት ለማግኘት ቆርታ ተነስታለችና አማካሪዎቿን ጠርታ፤
“ይሄንን የንጉሡን አጫዋች የገባበት ገብታችሁ ተከታተሉት፡፡ የሚኖርበትን አካባቢና የሚኖሩትን ሰዎች በሙሉ አጠያይቃችሁ ስሙን ይዛችሁልኝ ኑ” ስትል አዘዘች፡፡
በአጫዋቹ ሰፈር ያሉ ሰዎች ሁሉ ተጠየቁ፡፡ የሚያውቅ ሰው ጠፋ፡፡ የማታ ማታ ግን “እኔ ስሙን ላገኝ እችላለሁ” የሚል ብልህ ሰው ተገኘ፡፡
“ውለታህን በጠየቅኸው መጠን እከፍላለሁ፡፡
ብቻ ስሙን አምጣልኝ” አለችው፡፡
“ታዛዥ ነኝ ልዕልት ሆይ! በሁለት ቀን ውስጥ እመጣለሁ” ሲል ቃል ገባ፡፡
ብልሁ ሰው፤ ያ አጫዎች ከመኖሪያ ቤቱ አጠገብ ካለች ትንሽ ጎጆ ቤት ውስጥ እሳት እያነደዱ በዙሪያው እየዞረ እንደሚጨፍር፣ የሆነ ዘፈን እንደሚዘፍንም ያውቃል፡፡ ወደዚያ ጎጆ ተከትሎት ሄደና የሚለውን ያደምጥ ጀመር፡፡
ዕውነትም አጫዋች በእሳቱ ዙሪያ እየዞረ ይጨፍራል፡፡ እንዲህ እያለም ይዘፍናል።
“ስሜ ደረባ- ደረብራባ! ልጅቷ አታውቅ!
ስሜ ደረባ-ደረብራባ! ልጅቷ አታውቅ!”
ልዕልቲቱ በዚህ መንገድ የአጫቹን ስም አወቀች፡፡ የምትፈልገውንም ሰው አገባች ይባላል፡፡
***
ንጉስ ያለ አጫዋች፣ ያለአማካሪ አይኖርም፡፡ እንደአማካሪዎቹ ብልሀትና ጥንካሬም የመንግስቱ ጥናት ይወስናል፡፡ መካር የሚያሳስተውም ንጉስ አለ፡፡ የመንግስቱን ውሎ አድሮ መፈረካከስ የሚያሳይ ነው፡፡
“መካር የሌለው ንጉሥ፣ ያለ አንድ ዓመት አይደነግስ” የሚባለው ለዚህ ነው፡፡ በደራሲ ሐዲስ ዓለማየሁ “ፍቅር እስከ መቃብር” መፅሐፍ ውስጥ የምናገኛቸው ቀኛዝማች አካሉ፤ ከአሜሪካ መንግስት አማካሪ ከኪሲንጀር የማይተናሱ ናቸው! ያም ሆኖ በሼክስፒር ኦቴሎ ውስጥ የምናገኘው እኩይ-አማካሪም አማካሪ ነው። ለጥፋት የሚዳርግ አማካሪም አለና መንግስት አስተዋይ የንስር ዐይን ሊኖረው ይገባል!
ሌላው ልንገነዘበው የሚገባ ነገር አገር ብልህ ብቻ ሳይሆን፤ ልባም፣ ልባም ጀግና፣ ህዝብ የሚወደው የጎበዝ -አለቃ እንደምታፈራ ነው፡፡ የህዝብ ፍቅር አያልቅምና የሚፈጠረው ጀግና ተቆጥሮ አያልቅም፡፡ ጀግኖቻችንን አናክብር  እንንከባከብ!
በተለይ እንደአገራችን  ጦርነት በማይለያትና በማያበራባት አገር ጀግና መወለዱ አይቀሬና አሌ አይሉት ሐቅ ነው፡፡ “ማን ያርዳ የቀበረ፣ ማን ይመስክር የነበረ” የምንለው ከዚህ የተነሳ ነው ታሪክን እንዘክር፡፡ አበው” ማዘዝ ቁልቁለት ነው ይላሉ” ተማሪ ይታዘዛል፡፡ ተማሪ ህዝብ ይታዘዛል፡፡ ወታደር ይታዘዛል፡፡ የበታች አካል ይታዘዛል፡፡ ይህ ሁሉ በርዕቱና በሰናይ መንገድ የሚከናወን መልካም መሪና መልካም አመራር መሪዎች ነበሩ፡፡ መሪዎች አገርን ወዳፈተታቸው መውሰድ ፖለቲካዊ ተፈጥሮአቸው ነው፡፡ የማህል አገሩ ህዝብ አመፅ ሲያስቸግራቸው ነው፡፡ የማህል አገሩ ህዝብ አመፅ ሲያስቸገራቸው ከጎረቤት ጋር ግጭት ፈጥረው የትግሉን አቅጣጫ ማስቀየሳቸው diverision መፍጠር እንዲሉ ታሪክ ያሳየን ዕውነት ነው!  ዞሮ ዞሮ ግን “ሁለት አህዮች ሲራገጡ የሚጎዳው ሣሩ ነው! መንግስታት ጦር ሲሰብቁ፤ ድርጅቶችና ፓርቲዎች ሊፋጉ የሚጎዳው ህዝቡ ነው፡፡ ትግራይን፣ የጎጃም፣ የጎንደር፣ ወሎን፣ ሰሜን ሸዋን አፋርን ሱማን ያዩዋል!
ይህ በእንዲህ እንዳለ፤ መሪዎች ምንም ችግር እንዳልተፈጠረ ወይም ተቃራኒ የሚናገሩ ከሆነ፣ “በአፍህ የምታወጣው ዕዳ፣ በእግርህ የምትሄደው ሜዳ   ይጎዳሃል አሊያም ብትናር ደመናውን ብትፈልግ ብትፈትል አንድ ልቃቂት እንደተባለው ተረት ይሆናል፡፡

ፖለቲከኞች፣ የሕዝብ አገልጋይ ናቸው። “ለሕዝባቸው” እና “ለአገራቸው”፣ አዳዲስ የወሬና የሐሜት እድል መፍጠር ነው - የነገረኛ ፖለቲከኞች ስራ። የሕዝባቸውን የወሬና የሐሜት ፍላጎት ማርካት ነው - አገልጋይነታቸው።
              
                ዘመኑ ፍሬያማ ነው። መወዛገቢያ ጉዳዮችን ወይም ሰበቦችን በየእለቱ ይፈበርክልናል። አዳዲስ ባንጨምርባቸው እንኳ፣ ነባሮቹ የውዝግብ ሰበቦች ከበቂ በላይ ናቸው። ቢሆንም ግን፣ የብዛታቸው ያህል፣ እንደገና ሳይባዙ አይውሉም፤ አያድሩም። እድሜ ለነገረኛ ፖለቲከኞችና ለቆስቋሽ ተናጋሪዎች።
የመወዛገቢያ ዘዴዎችና የማጋጋያ መንገዶችም፣ ለቁጥር ለስፍር ያስቸግራሉ። ፖለቲከኞች የውስጥ ስሜታቸውን በሌላ ተቀናቃኝ ላይ የሚያራግፉበት፣ “ተንፈስ የሚሉበት” ከሆነ ግን፣ የቻሉትን ያህል ውዝግብ ቢፈጥሩ ምን ችግር አለው? ካልተወዛገቡ ማን ያስታውሳቸዋል?
እንዲያውም፣ አንዴ ተነታርከው ከተረጋጉ፤ “ስራቸውን ረስተዋል” ማለት ነው። በየእለቱ የውዝግብ አጀንዳ፣ ከየትም ከየትም ፈልገው ማምጣት አለባቸው። “ለሕዝባቸው” እና “ለአገራቸው”፣ አዳዲስ የወሬና የሐሜት እድል መፍጠር ነው - የነገረኛ ፖለቲከኞች ስራ። የሕዝባቸውን የወሬና የሐሜት ፍላጎት ማርካት ነው - አገልጋይነታቸው።
ብዙዎቹ ፖለቲከኞችና ቆስቋሽ ተናጋሪዎች፣ “ዝነኛና ታዋቂ” ከሆኑ በኋላ፣ እንዳሻቸው ሕዝብን የሚያንጋጉ መሪዎች የሆኑ ይመስላቸዋል። አዎ፣ ያንጋጋሉ። ገደል ያስገባሉ። ነገር ግን፣ የዝናቸውና የታዋቂነታቸው ያህል፣ የአገልጋይነት ሸክማቸው ይጨምራል።
ብዙ ሰው የሚያውቃቸው ዝነኛ ፖለቲከኞች፣ የሕዝብን የሐሜት ፍላጎት በብዛት የማርካት እዳ ይኖርባቸዋል። ለብዙ ሰው የሚዳረስ የወሬና የሐሜት እድል ለመፍጠር፣ በየእለቱ ትኩስ የውዝግብ ርችት ማፈንዳት አለባቸው። እግረ መንገዳቸውን፣ ተቀናቃኛቸውን አንቋሽሸው፣ የውስጣቸውን ተንፍሰው፣ ትንሽ ቢረጋጉ፣ ማንም አይከለክላቸውም። ተረጋግተው ዝም ማለትና አርፈው መቀመጥ ግን አይችሉም።
የንትርካቸው ዋና ጥቅም፣ ለሌሎቻችን የሀሜት እድል የሚፈጥር መሆኑ ላይ ነው። ዝም ለማለት ቢሞክሩ እንኳ፣ እረፍት አንሰጣቸውም። እነሱ ካልተወዛገቡ፣ የሐሜት እድል ይቀርብናል።
ደግሞስ፣ ከስብሰባ አዳራሽና ከመግለጫ የማይሻገር ንትርክ፣ ከአንድ ንግግር ወይም ከአንድ ፅሁፍ በላይ አልፎ የማይሄድ አተካራ፣ ተጨማሪ እዳና ሸክም የማያስከትል ውዝግብ ቢኖር፤ ምን ችግር አለው? በልኩ እስከተያዘ፣ መረን እስካልተለቀቀ ድረስ፣ የሕዝብን የወሬ ፍላጎጽ ሊያረካ፣ የሐሜትን ጥም የሚያስታግስ ማብረጃና ማርከሻ ሊሆን ይችላል - የፖለቲካ ውዝግብና ንትርክ።
መቼም፣ ከጥንታዊ ሐሜት ሳይሻል አይቀርም። ጎረቤታሞችን ከሚያጣላ የሰፈር ሐሜት ይልቅ፣ በየሳምንቱ የሚናፈስ የፖለቲካ ወሬና ውዝግብ አይሻልም? በእርግጥ፣ የፖለቲካ ወሬና ንትርክ፣ እንደማንኛውም ነገር፣ ከልኩ ከዘለለ፣ አገርን የሚያጣላ ክፉ ጥፋት ማስከተሉ አይቀርም። የጥላቻ ንትርክ ይቅርና፣ የጓደኝነት ጨዋታም፣ ከመጠን ካለፈ፣ መጨረሻው አያምርም።
የመጠጥ ቤት ቆይታቸውን፣ ተመልከቱ። አጭር የጨዋታ ጊዜ፣ ጥሩ ነው። ዘና የሚሉበት ሊሆን ይችላል። የመጠጥ ቤት ቆይታቸው፣ ገና ቀትር ላይ የሚጀምር ከሆነ ግን፣ ጨዋታ ያልቅባቸዋል። እስከ አመሻሽ ሲረዝም፣ እስከ እኩለ ሌሊት ሲያዘግም፣ ከዚያም አልፎ ሲጎተት፣… ዘና ያለ ጨዋታ ከየት ይመጣል?
የሚያዝናና የጓደኝነት ጨዋታ ምናልባት ለአንድ ለሁለት ሰዓት ሊቆይ ይችላል። ከዚህ በላይ ግን፣ አይዘልቅም።
ዘና ያለ ረዥም ጊዜ፣ በቀላሉ አይገኝም። አዝናኝ ሙያተኛ አገልጋይ ያስፈልገዋል። ስፖርት፣ የሙዚቃ ኮንሰርት፣ ትያትር፣ ሰርከስ፣ ፊልም፣ ኮሜዲ፣… በምርጥ ጥበበኛ፣ በጎበዝ ሙያተኛ ተሰርቶ ሲቀርብ፣ መንፈስን የሚያድስ አስደሳችና መሳጭ መዝናኛ ይሆናል።
ይሄም ቢሆን ግን፣ ከልክ ካለፈ፣ አለቅጥ ከረዘመ፣ ከመጠን በላይ ከበዛ፣…. መዝናኛ መሆኑ ይቀራል። ይሠለቻል፤ ቋቅ ይላል። የሕይወትን መንፈስ ከማደስ ይልቅ፣ ሕይወትን ያዛባል። እንቅልፍ ያሳጣል፤ የኑሮና የስራ ዑደትን ያቃውሳል።
በጥበበኞችና በሙያተኞች የተሰናዳ የመዝናኛ ድግስ፣ ብርቅ እና ድንቅ ቢሆንም፣ በልኩ ስንቋደሰው እንጂ፣ ከጠዋት እስከ ምሽት፣ ከማታ እስከ ማለዳ፣ መዋያ ማደሪያችን እንዲሆንልን ብንመኝ ወይም ብንሞክር፣ መዝናኛነቱን እናበላሸዋለን።
ከጓደኛ፣ ከስራ ባልደረባ፣… ከድሮ የትምህርት ቤት ወይም የሰፈር ሰው ጋር፣… ዘና ብሎ መጨዋወትስ? ለተወሰነ ሰዓት ዘና ሊያደርግ ይችላል።
ሰዓቱ ከረዘመ ግን፣ ከእለት እለትም ከተደጋገመ፤ ወሬውና ጨዋታው፣ ጣዕም ያጣል፤ ቀለሙ ይለቅቃል። በየቀኑ ተመሳሳይ ትዝታዎችን እየመላለሱ መተረክ፣ አንድ ሁለት ቀልድ እያፈራረቁ መደጋገም፣… ለስንት ጊዜ ይታገሱታል? ያሰለቻል። የተረብ ጭምጭምታዎች፣ ከዚያም የብሽሽቅ ፍንጥርጣሪዎች የሚበረክቱት ይሄኔ ነው።
ዘና ያለ መንፈስ ውስጥ ሆነው ሲጨዋወቱ የነበሩ ጓደኞች፣ ከዚህም ከዚህም፣ የተረብ ብልጭታ የብሽሽቅ ሽውታ ቢያጋጥማቸው፤ ለጊዜው ቦታ አይሰጡትም። የመዝናናት መንፈስ፣ ወደ አሰልቺ ችኮ መንፈስ ሲለወጥ ግን፣ ሌላ አማራጭ አይኖራቸውም። የተረብና የብሽሽቅ ፍንጥርጣሪዎችን መወራወር ይጀምራሉ። ወይም በሙግትና በፉክክር ስሜት ይጠመዳሉ። ብዙ ሳይቆዩ ቅሬታና ቂም፣ እልህና ጥላቻ ውስጥ ይገባሉ።
ከዚህ ይልቅ፣… በጊዜ ተዝናንተው፣ ልኩን ጠብቀው በመልካም መንፈስ ወደ የኑሯቸው፣ ወደ የስራቸው ተሰነባብተው ቢለያዩ ይሻላቸው ነበር። ብዙ ሰዎች ግን አያስችላቸውም። ለግማሽ ሰዓት ከልብ ከተዝናኑ፣ ሌላ ግማሽ ሰዓት መጨመር ያሰኛቸዋል። ጨዋታቸውን፣ እስከ እኩለ ሌሊት ማራዘም፣ በየእለቱም እየደጋገሙ አዘውትረው መዝናናት የሚችሉ ይመስላቸዋል። ደግሞም ይሞክራሉ።
ዘወትርና በረዥሙ ለመዝናናት እየተመኙ፣ በየቀኑ እየደጋገሙ ይደዋወላሉ። ቀጠሮና ግብዣ ያበዛሉ። ሳያወሩ ሳይገናኙ መዋል ያቅታቸዋል። ነገር ግን፣ አለምክንያት አለልክ በጣም የተቀራረቡ ሰዎች፣ ብዙም አይሰነብቱም። ብዙዎቹ፣ በጊዜ ይወጣላቸዋል፤ ይበርድላቸዋል። በሰላም ወደ “ኖርማል” ይመለሳሉ። ርቀታቸውን ይጠብቃሉ። እድለኞች ናቸው።
አንዳንዶቹ ግን፣ ክፉኛ ይጣላሉ። በቀልድና በጨዋታ ሲዝናኑ ቆይተው፣ ጊዜው ሲረዝም፣ ወደ ተረብና ብሽሽቅ ተንሸራትተው፤ አካባቢውን የሚረብሽ አምባጓሮና የቀለጠ ፀብ ለመፍጠር ጊዜ አይፈጅባቸውም።
አንዳንዶቹ ግን፣ ሌላ ዘዴ ይኖራቸዋል። እንደማንኛውም ሰው፤ ዘና የሚያደርግ ጨዋታ ያልቅባቸዋል። ነገር ግን ጨዋታ ሲደርቅባቸው፤ እርስ በርስ ተረብ ከመወራወር ይልቅ፣ በቦታው የሌሉ ሰዎችን እያነሱ ያወራሉ። “ሐሜት” የሚሉት ነው።
ያው፣ የሐሜት ግዛት ታውቁታላችሁ። ከጎረቤታሞች፣ ከጓደኞችና ከዘመዳሞች አያልፍም - ነባሩ የሐሜት ግዛት።
በአገሩ በሰፈሩ የሌለ፣ የማያውቁት ሰው ላይ፣ ለዓመት ለሁለት ዓመት ያላዩት የካቻምና እንግዳ ላይ፣… ምን ማውራት ይቻላል? በየእለቱ የምናገኘው የቅርብ ሰው ላይ፣ ለሐሜት ሰበብ የሚሆን፣ ለወሬ የሚበቃ እለታሚ ገጠመኝ ብንፈልግ አናጣም። የውሸት ወሬ ለመፍጠርም ላያስቸግር ይችላል።
በቅርበት የማያውቁት የሩቅ ሰው ላይ ግን፣ ሐሜት መፍጠርና ማውራት ያስቸግራል። የሩቅ ሰው ላይ፣ የቱንም ያህል ብናወራ፣ ሰሚ አናገኝም። የማይታወቅ ሰው ላይ የሐሜት ጥልፍ ስንሰራ ብንውል፤ ከንቱ ልፋት ነው። ዓለምን ሁሉ “ጉድ ነው! አጃኢብ ነው!” የሚያሰኝ ካልሆነ በቀር፣ የአድማጮችን ጆሮ መማረክ አንችልም።
ሐሜታችን፣ በቅርብ የምናውቀው ሰው ላይ ካልሆነ፣ አድማጮችን ለሐሜት ሱታፌ አይጋብዝም፤ ለሐሜት ድግስ የበኩላቸውን እንዲያበረክቱ አያነሳሳም።
ያው፤ የተቀራረቡ ሰዎች መካከል ነው፤ ሐሜት የሚኖረው። ቅርበትና ጓደኝነት ሲኖር፣ በየቀኑ አዳዲስ ወሬዎችን ለመልቀምና ለመቃረም ይመቻል። ትውውቅ ሲጨምር፣ መረጃ እየተቀባበሉ ለማፍተልተልና ለመሸመን፣ አቆንጅቶና በቅመም አሳብዶ ለማውራት የሚጠቅሙ አዳዲስ ገጠመኞች በየቀኑ ይፈጠራሉ። በጎረቤቶች፣ በጓደኞችና በስራ ባልደረባዎች መካከል፣ ለሃሜትና ለውሸት ወሬ የሚያስቸኩሉ የሚያስጎመጁ ሰበቦች እልፍ አእላፍ ናቸው።
አንድ ግቢ ውስጥ የሚኖሩ ወይም ዘወትር የሚገናኙ ዘመዳሞችንም መታዘብ ትችላላችሁ። በጣም ጥበበኞችና ጥንቁቅ ካልሆኑ በቀር፤ የእለት ተእለት ቅርበታቸው ያህል፤ ሐሜታቸው ይበዛል፤ ፀባቸው ይበረታል።
ከሐሜት አስደናቂ ባህሪያት መካከል አንዱ፣ እዚያው በዚው፣ የልብ ለልብ ቅርርብን የሚያጸና ጓደኝነትን የሚያደምቅና የሚያሟሙቅ መምሰሉ ነው። ልዩ የጓደኝነት ስሜትን፣ ከሌሎች የሚበልጥ የቤተኝነት መንፈስን ያላብሳል። ተቀራርበው ሐሜት ሲያወሩ፣ “የሚተማመኑ ምስጢረኞች” የመሆን ስሜትን ይፈጥርላቸዋል።
አበበ እና ከበደ፣ ነባር ጓደኝነታቸውን የሚያሟሙቁ ይመስላቸዋል - ሌላ ጓደኛቸውን በማማት፤ በቀለ ላይ በማንሾካሾክ።
ግን ደግሞ፤ ሐሜት፣ ጓደኝትን የሚያሞቅ ቢመስልም፤ ከዚሁ ጎን ለጎን፣ መተማመንን የሚያሟሟ፣ መከባበርን የሚያሳሳ፤ ጓደኝትን የሚያሟሽሽ ባህሪይ አለው።
በቀለ እና ከበደ፣ የሐሜት እድል ካገኙ፣ ተመራጩ ኢላማቸው፣ “የጋራ ጓደኛቸው አበበ” እንጂ፣ ሌላ ሰው አይሆንም። ነባሩ ጓደኛቸው አበበ፣ ይህን ያውቃል። ለጊዜው በቦታው ከሌለ፣ የሐሜት መሸመኛ እንደሚሆንላቸው አይጠፋውም። እሱ ራሱ ጓደኞቹን ያማል። ጓደኞቹም እሱን እንደሚያሙት ይገባዋል። ሰው ሲያማ ለኔ ብለህ ስማ ይባል የለ!
ታዲያ፣ ሐሜትም ልክ አለው። ለጊዜው የሚያዝናና የሚያቀራርብ ቢመስልም። ዞሮ ዞሮ ማሰልቸቱ፣ ውሎ አድሮ ጸብ መፍጠሩ አይቀርም። ግን ለተወሰነ ጊዜ ያቆያል። ሐሜት መጨረሻው አያምርም። ለምን እንደሆነ ታውቃላችሁ።
የቅርብ ሰው ነው፣ ዋናው የሐሜት ርዕስ። ጓደኛቸው፣ ጎረቤታቸው፣ የስራ ባልደረባቸው ላይ ነው፣ ሐሜት የሚተረትሩት። ለጊዜው፣ በድብቅ እየተዘረጋ፣ እየተቋረጠ፣ እየተቀጠለ፣ የሐሜት አውታር እርባታ ይጦፋል። ግን፤ የወሬ መስመሮች ተጠላልፈው ሲወሳሰቡ፤ “Short-Circuit” ይፈጠራል። እሳት ይጫራል - ጓደኞቻችን ጎረቤታሞችን የሚያፋጅ የጸብ እሳት ይሆንባቸዋል።
ደግነቱ፣ ዛሬ ዛሬ፣ የድሮ ዓይነት ሃሜት ትንሽ ተቀይሯል።
እዚያው በዚያው፣ ቅርብ ለቅርብ፣ ተቆላልፎ የተተበተበ፣ ውስብስብ የሐሜት መረብ፣ ዛሬ ሰፍቷል፤ ግን ሳስቷል።
የዛሬ ሐሜት፣ የግድ የጓደኛ የጎረቤት ሐሜት መሆን የለበትም። የሐሜት ተፈጥሮ ስለተቀየረ አይደለም። “ሐሜት” ከተባለ፣ የምናውቃቸው ሰዎች ላይ መሆን አለበት። ይሄ የሐሜት ባሕርይ አልተቀረም። ዛሬ ዛሬ ግን፣ የቅርባችን ያልሆኑ፣ ብዙ የምናውቃቸው ዝነኛ ሰዎች አሉልን። የፓርቲ መሪዎችና ፖለቲከኞች ላይ፣ ታዋቂና ዝነኛ ሰዎች ላይ፣ የፌስቡክ የዩቱብ ፊቶች ላይ፣ የእግር ኳስ ኮከቦችና አርቲስቶች ላይ፣… ወሬ መቀባበልና ሐሜት መተርተር ይቻላል።
አንደኛ ነገር፣ አዋቂ ወይም መረጃ ፈላጊ የመምሰል ጉዳይ ነው። በእርግጥም፣ ሐሜት ማለት፣ “የወሬ ጥማትን በየእለቱ የማርካት ሩጫ ነው” ልንለው እንችላለን። ወይም ደግሞ፣ “እውነትን ፍለጋ” ብለን አሳምረን ልንሰይመው እንችላለን። “የማወቅ ጉጉት” ብለን ብንጠራውስ?
ከዚህ የበለጠ ሌላ ቁም ነገር አለ። እንዲያውም፣ የወሬ ወይም የመረጃ ጉዳይ አይደለም - “ዋናው የሐሜት ጉልበት”።
ዳኛና ፈራጅ የመሆን ስልጣን ይሰጣል - ሐሜት።
“የጥፋትና የልማት፣ የጥቃትና የጉዳት የክፋትና የደግነት”… መርማሪና አጣሪ፣ ዳኛና ፈራጅ የመሆን ስሜትን የመፍጠር የሐሜት ባህርይ ነው - ትልቁ የሐሜት ማራኪነትና ጉልበት።
“ሰምተሃል? ሰምተሻል?”… እያሉ ወሬ ለማቀበል ይጣደፋሉ - “መረጃ የመስጠትና የማዛመት፣ የማሳበቅና የማሳወቅ ጉጉት” ልንለው እንችላለን።
“ምን ተፈጠረ?... ከዚያስ?... ኧረ ተው? ወይ ጉድ! ኧረ ተይ፣… እኔ አላምንም!” እያሉ፣ ለወሬ ይስገበገባሉ።
“መረጃ የማሰባሰብ ጥረት፣ ብርቱ የማወቅ ጉጉት” ይመስላል።
ዋናው ቁምነገር ግን፣ ከዚህ በኋላ ነው የሚመጣው። ዋናው እርካታ ያለው፣ ፍርጃው ላይ ነው።  
“በጣም ያናድዳል። አሁን ይሄ ሰው ነው? ሲያዩትማ ሰው ይመስላል።” ብላ ትፈርዳለች።
“በጣም ያሳዝናል። ይህች እባብ። እኔ ደግሞ ደህና ሰው መስላኝ!...” ብሎ ይፈርዳል።
እንዲህ አይነት ፍርጃ ላይ ለመድረስ ነው የሐሜት ሁሉ ሩጫ። ዳኛና ፈራጅ የመሆን ጥማት፣ በጣም ሃይለኛ ነው።


Thursday, 09 June 2022 18:11

ኢትዮጵያ ድል አደረገች

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን የግብጽ አቻውን አሸነፈ
ዛሬ ምሽት በተካሄደው የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ውድድር የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን የግብፅ አቻውን 2 ለ 0 አሸነፈ።
ጎሎቹን በ21ኛው ደቂቃ ዳዋ ሁቴሳ በ40ኛው ደቂቃ ሽመልስ በቀለ አስቆጥረዋል።
በማላዊ ቢንጉ ብሔራዊ ስታዲየም በተደረገ የ2023 የአፍሪካ ዋንጫ የማጣሪያ ጨዋታ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን የምድቡን ሁለተኛ ጨዋታ የግብጽ አቻውን አሸንፏል።
የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

ኦላ ኢነርጂ ኢትዮጵያ፤ በሀገሪቱ ውስጥ ባሉ የነዳጅ ማደያና የአገልግሎት መስጫ ጣቢያዎቹ ውስጥ በሚገነቡ የፕሪሚየም የመኪና ጥገና ማዕከላት በመታጀብ፣ አዲሱን ብራንድ ለማስተዋወቅ በዝግጅት ላይ መሆኑ ተገለጸ፡፡
 አዲሱ ብራንድ በመጀመሪያ በአዲስ አበባ ውስጥ በሚገኙ በተመረጡ የነዳጅ ማደያና አገልግሎት መስጫ ጣቢያዎች የሚተገበር ሲሆን፣ በመቀጠልም በመላው ሀገሪቱ በሚገኙ የችርቻሮ አውታሮቹ  በሙሉ ደረጃ በደረጃ እንደሚከናወን ኦላ ኢነርጂ ኢትዮጵያ አስታውቋል፡፡
የኦላ ኢነርጂ ግሩፕ አካል የሆነው ሊቢያ ኦይል ኢትዮጵያ ሊሚትድ ስሙን በህጋዊ መንገድ ቀይሮ ከጥር 29 ቀን 2014 ዓ.ም. ጀምሮ ኦላ ኢነርጂ ኢትዮጵያ ሊሚትድ መባሏን ያስታወሰው  ኩባንያው፤ በአፍሪካ ውስጥ ዳግም ብራንድ ከተደረጉት የኦላ ኢነርጂ ግሩፕ ኔትወርክ (የሪቴይል/የችርቻሮ መሸጫ አውታረ መረቦቹ) ጋር ለመቀላቀል በዝግጅት ላይ መሆኑን ጠቁሟል፡፡
በመስቀል አደባባይ የነዳጅ ማደያና አገልግሎት መስጫ ጣቢያ የሚገኘውን አክሰል አውቶ ኬር ማዕከሉን እያስተዋወቀ መሆኑን የጠቆመው ኩባንያው፤ይህም በሀገሪቱ በሚገኙት የአገልግሎት መስጫ ጣቢያዎቹ ለሚመጣው ለእያንዳንዱ ጎብኚ ከፍተኛ ጥራት ያለው አገልግሎት ለመስጠት ወሳኝ ነው ብሏል።