Administrator

Administrator

ኢትዮጵያ ያለፈውን ዓመት በብዙ መከራዎችና ፈተናዎች ነው ያሳለፈችው፡፡ ጦርነት፣ የኮቪድ ወረርሽኝ፣የኑሮ ውድነት፣ መፈናቀል ወዘተ… የመከራና ፈተና ዓመት ብቻ ግን አይደለም፡፡ የታላቁ ህዳሴ ግድብ ሁለተኛ ሙሌት በስኬት መጠናቀቅን ጨምሮ መልካም ውጤቶችም ተመዝግበዋል፡፡ የአገራችን ተፎካካሪ ፓርቲዎች ዛሬ የሚጠናቀቅውን የ2013 ዓ.ም እንዴት ይገመግሙታል፡፡ ለአዲስ ዓመትስ ምን ይመኛሉ-ተስፋ ያደርጋሉ፡፡ የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ናፍቆት ዮሴፍ ሶስት የተፎካካሪ ፓርቲዎች አመራሮችን አነጋግራ ሃሳባቸውን እንደሚከተለው አጠናቅራዋለች፡፡- እነሆ


“ኢትዮጵያ በታሪኳ ትልቁ ፈተና ነው የገጠማት
አቶ የሺዋስ አሰፋ የኢዜማ ሊቀመንበር)

 2013 ዓ.ም ለኢትዮጵያ በጣም ፈታኝ የሆነ ዓመት ነበር። በታሪካችንም በጣም ከባድና ፈታኝ ከሚባሉት ውስጥ የሚመደብ ነው። ምንም እንኳ አሁንም ሙሉ ለሙሉ ያላለፈ ቢሆንም፣ ይህ አመት ኢትዮጵያ ካለፈችባቸው የጥንታዊም የዘመናዊም የታሪክ ጊዜያት በጣም ከባዱ ነው። በተለይ በእኛ እድሜ ከተከሰቱ ችግሮችና ፈተናዎች በጣም አስከፊው ነው ማለት ይቻላል።
ከአባይ ወንዝ ጋር ተያይዞ በህዳሴ ግድብ አጠቃቀም የመጣብንን ችግር እናውቀዋለን፣ የጎረቤት አገር የመሬት ወረራ፣ የኮቪድ 19 ወረርሽኝ፣ የበረሃ አንበጣው፣ የእርስ በእርስ ግጭቱ ሁሉ በዚህ ዓመት የተከሰቱና በዓመቱ የሆነው መልካሙ ነገር የቱ ነው የሚለውን መለየት እስኪያቅተን ድረስ የተፈተንንበት ጊዜ ነው። ነገር ግን ቀደም ብዬ እንደገለጽኩልሽ፤ ኢትዮጵያ ስትፈተን ይሄ የመጀመሪያዋ አይደለም። በጣም ለረጅም ጊዜ በውጪ ወረራም በውስጥ ችግርም ተፈትና ያለፈች ጥንታዊት አገር እንደመሆኗ አሁንም በዚያ  ሂደት ውስጥ ናት። ይህ ሁሉ ፈተና የደረሰው በደካማ አገር ወይም ደግሞ በቅኝ ግዛት ተጠፍጥፎ በተሰራ አገር ቢሆን፣ የዚህን ችግር ግማሹን መቋቋም የሚችል አይመስለኝም። አገሩ ጠንካራ መሆኑ (ሲስተም እንኳን ባይኖር) የማህበረሰቡ አብሮ የመኖር ስርዓት በሽታውን ለመቋቋም፣ የውስጥና የውጭ ችግሩን ለመቋቋም፣ እንደ አገር ለመቀጠል አስችሎናል ብዬ ነው የማምነው። በአጠቃላይ ኢትዮጵያ ከጥንት ጀምሮ ከገጠማት  ፈተናዎች ሁሉ ከባዱን የተጋፈጠችበት የሚወስደው ፈተና የተከሰተበት ዓመት ነው።
በእኛ እምነት ይህንን ፈተና ለማለፍ ሶስት ነገሮች መደረግ ነበረባቸው። ምርጫ መደረግ ነበረበት፣ ግድቡ መሞላት ነበረበት፣ ሀገረ መንግስት መመስረት ነበረበት። ምርጫው ምንም ይሁን በምርጫው የነበረው ችግር እንደተጠበቀ ሆኖ ሀገረ-መንግስቱ መቀጠል ስላለበት፣ መንግስት መመስረት አለበት። ከዚያ በኋላ ግን በመሰረታዊ የሀገር መቆሚያ አምዶች ላይ ልዩነት አለኝ የሚልም የሚያነሳበት፣ ልዩነቱ በዚህ መልኩ ይታረቃል የሚልም የሚናገርበት የሀገራዊ መግባባት መድረክ  መፈጠር አለበት። ታዲያ መድረኩ የይስሙላ ሳይሆን የእውነት ንግግር መደረግ አለበት። ይሄ ብዙ ችግር ይፈታል የሚል እምነት አለኝ።
እንደ ኢዜማ በፖለቲካው መስክ ሀገረ መንግስቱን ለማስቀጠል፣ ከዚያ አልፎ በሀገሪቱ ውስጥ የተሻለ ስርዓት እንዲኖር ጉልህ ሚና ይኖረናል። እንደሚታወቀው ሀገሪቱ የረጅም ጊዜ ታሪክ ያላት  ናት ስንል፣ አገዛዙ ንጉሳዊ ሊሆን ይችላል ብቻ ሀገረ መንግስቱ የቀጠለ ነው።
ሀገረ መንግስት ስናስቀጥል ግን፣ የውስጥ ዴሞክራሲውን የምናሻሽልበትን ስርዓት እስካሁን ድረስ አልሰራንም። ስለዚህ እሱን ለመስራት የሚያስችል ሀሳብ ይዘን እንቀርባለን። ለምሳሌ በእኛ እምነት፣ የበሽታዎቹ ሁሉ መነሻ ህገ-መንግስቱ ነው። የፌደራል አወቃቀሩ፣ ልዩ ሀይል የሚባለው፣ የመሬት ፖሊሲውና ሌሎች በርካታ ጉዳዮች አሉ። እነዚህ ሁሉ ነገሮች እኛ ባልነው ይሁን ሳይሆን ለውይይት ቀርበው በውይይትና በፓርቲዎች የጋራ ስምምነት የሚፈታውን በጋራ ስምምነቱ፣ ከዚያ ያለፈውን ለህዝበ ውሳኔ አቅርበን ህዝብ የተቀበለውንና ያመነበትን ገዢ ሀሳብ አድርገን እንወስዳለን ማለት ነው። ምክንያቱም የሀገር መቀጠል ከፖለቲካ በላይ ነው።
እኛም የመፍትሔ ሀሳብ ያስፈልጋቸዋል የምንላቸውን ጉዳዮች በማስረጃና በእውቀት ላይ የተመሰረተ ሀሳብ ይዘን ለመቅረብ ዝግጁ ነን። ከዚያ በኋላ አብዛኛው ያመነበትን ለመቀበልም ዝግጁ ነን። ምክንቱያም የሀገሩና የስልጣኑ ባለቤት ህዝበ ነው የሚል እምነት ስላለን። ሁሉንም ሀሳብ በህዝብ ውሳኔ እንደ መፍታት እፎይ የሚያሰኝ ነገር የለም የሚል እምነት አለን። አሁን ደግሞ ወሳኝ ጊዜ ላይ ስላለን የዚህኛው ወይም የዚያኛው ፓርቲ የሚባል ነገር መኖር የለበትም። እንደ ሀገር በጣም በሰከነ መልኩ ተወያይተን መፍትሄ ልናበጅላቸው የሚገቡ ብዙ ጉዳዮች አሉ፡፡ በነዚህ ላይ እንደ ፓርቲ የመፍትሔ ሀሳብ ለማዋጣት ዝግጁ ነን።
በመጨረሻም የፈተና ወቅት በፅናት እያለፈ ላለው የኢትዮጵያ ህዝብ፣ የሀገርን ሉአላዊነት ለማስከበር እየተዋደቀ ለሚገኘው የመከላከያ ሰራዊት፣ ሚሊሺያና ልዩ ሃይሎች፣የግድቡን ስራ በዲፕሎማሲውም በግንባታውም  ለሚሰሩ ወገኖች እንዲሁም፣ ለመላው የኢዜማ አመራሮችና አባላት፣ ለሎቹም የፓርቲ አመራሮች በሙሉ አዲሱ አመት የምንስማማበት፣ አገራዊ መግባባት የምንፈጥርበት፣ የኢትዮጵያ ህዝብ ከዚህ መከራ እፎይ የሚልበት፣ በሀገሩ በሰላም ወጥቶ የሚገባበት እንዲሆን እመኛለሁ። መልካም አዲስ ዓመት ይሁንልን።

 ============================================

  ሀገሪቱ በከፍተኛ ችግር ውስጥ ብታልፍም ያገኘቸውም እድል አለ”
(ኢ/ር ዘለቀ ረዲ፤ የህብር ኢትዮጵያ ህዝብ ግንኙነት)

እያገባደድነው ያለው 2013 ዓ.ም  ሀገሪቱ በእጅጉ ፈታኝ ሁኔታ ውስጥ የገባችበት ነው። በተለይም ከህወሃት ጋር በተያያዘ መከላከያ ሰራዊታችን ያለ አግባብ ያለቀበት፣ በዚህም የተነሳ ወደ ከፍተኛ ጦርነት ውስጥ የገባንበትም ዓመት ነው። በሌላ በኩል ደግሞ ያገነችው እድልም ጥቅምም  አለ።
ባለፉት 27 ዓመታት ህወሃት ህዝቡን ከፋፍሎ በተለይ በብሄር ለያይቶ ሀገሪቱን ለመበታተን ብዙ ስራ ሲሰራ ቆይቷል። ነገር ግን ኢትዮጵያዊያን አንድነታቸውን በማጠናከር በሀገራቸው የማይደራደሩ መሆናቸውን ያሳዩበት ኢትዮጵያዊያን በአንድነት ጥላ ስር የተሰባሰቡት ዓመት ነው ብለን ማለት እንችላለን። ከዚያ ከአስፈሪ መነጣጠልና የጎሪጥ መተያየት ወጥቶ፣ በሀገር ጉዳይ ላይ አንድ ለመሆን መብቃት በእኔ እምነት ትልቅ እድል ነው።
ሀገሪቱ  ከገባችበት መከራ  አንድትወጣ ከፈለገ ከጦርነት  አጠቃላይ የጦርነቱን ቀስቃሾች በቁጥጥር ስር በማዋልም ሆነ በመደምሰስ የማያዳግም እርምጃ መወሰድ አለበት። ህወሃት እስካለ ድረስ ሀገርም ህዝብም ሰላም አይኖራቸውም። ህወሃቶች በባህሪያቸው ስታይው አገር አፍራሽና አሸባሪዎች ስለሆኑ በድርድር የማያልቅ ነገር የለም። በደርግ ጊዜ ስንመለከት፤ ህወሃቶች አውሮፓ ቁጭ ብለው ተደራድረው ነው እዚህ የገቡት። አሁን ላይ ግን ከነዚህ አገር አጥፊዎች ጋር እንደራደር ማለት፣ ጦርነቱ እድሜው ይርዘም፤ ህወሃት ያንሰራራ ማለት ነው። ከስር ተነቅለው መጥፋት ነው ያለባቸው። አገሪቱም ህዝቧም ሰላም  የሚያገኙት ይህንን ቡድን ጨርሶ በማጥፋትና በማጥፋት ብቻ ነው።
እንደሚታወቀው ቀደም ሲል እኛንም ጨምሮ  ብዙዎች ጉዳዩ በእርቅና በድርድር እንዲፈታ ብዙ ጥረን ደክመን ነበር። አሁን ባለው ሁኔታ ግን ከህወሃት ጋር በምን ጉዳይ ነው የምንደራደረው? ህወሃት´ኮ ሀገር የመከፋፈል አላማ ብቻ ነው ያለው፤ ያውም ከምዕራባዊያን ጋር በመሆን በባንዳነት  የአጥፊነት አላማ እንዳለው ፍላጎቱም እንደሆነ የምታውቂው የተኩስ አቁሙ ስምምነት ተደርጎ እንኳን ከመቀሌ ወጥቶ ሰሜን ወሎና ደቡብ ጎንደር ድረስ ሄዶ ያን ሁሉ ጥፋት ሲያደርስ ቤተ ክርስቲያንና ቅርስ ሲያቃጥል፤ ንፁሃንን በከባድ መሳሪያ ሲገድል ስታይ ነው። ስለዚህ ህወሃትን ማጥፋት ብቻ ነው ለሀገር ሰላምና መፍትሄ የሚሆነው።
ህወኃት ከዚህ በኋላ ብዙ አቅምና እድሜ ኖሮት ኢትዮጵያን ፈተና ውስጥ ይከታታል ብሎ ማሰብ አይቻልም። አሁን ህወሃት መርዙን ተፍቶ ጨርሷል፡፡ ሁለተኛ የኢትዮጵያ የበላይነት እየመጣ ነው። በተለይም ኮሪደሮችን ማጣቱ ህልሙንና አቅሙን ቀምቶቷል። ጦርነቱን ሲጀምር እንዲህ  ኮሪደር አጥቼ ወጥመድ ውስጥ የገባች አይጥ እሆናለሁ ብሎም ያሰበ አይመስለኝም። ኮሪደር አግኝቶ ቢሆን ኖሮ ምዕራባዊያን ሶሪያን፣ የመንንና ሌሎች ሀገራትን መሳሪያ በእርዳታ ስም እያስገቡ እንዳፈረሷቸው ሁሉ ኢትዮጵያንም ያንን ከማድረግ አይመለሱም ነበር።  የምዕራባዊያን ዋና አላማ መሳሪያ መሸጥና አቅም ያላቸውን ሀገራት ማዳከም ነው አልተሳካላቸውም፤ አይሳካላቸውምም።
ህወኃም ኮሪደር የማግኘት እድሉ ጨልሟል። በአፋር በኩል አክትሟል አይሞከርም፤ በወልቃይትም ያለው የሚታሰብ አይደለም። ስለዚህ ህወኃት ከዚህ በኋላ አቅም አበጅቶ ችግር የሚሆንበት ጉዳይ ያበቃለት ነው። አሁን ላይ አምስት ሺህ ያህል ወታደር አንድ ቦታ ላይ ያፈሳል የሚተርፈው አምስት ሰው እንኳን አይሆንም።  የትግራይ ህዝብ እስከ ዛሬ ድረስ መንቃት ነበረበት። አሁንም መንቃትና ልጆቼን አልሰጥም፤ የሄዱትስ የት አሉ? ብሎ አምርሮ መቃወምና ከስቃይ መውጣት አለበት። በአጠቃላይ ህወኃት በአጭር ጊዜ ውስጥ ይጠፋል፤ ሀገሪቱ ሰላም ታገኛለች። ለዚህ ግን አሁንም የኢትዮጵያ ህዝብ አንድነቱን አጠናክሮ ተጋግዞ መቀጠል አለበት ባይ ነኝ።
በመጨረሻም ለመላው የኢትዮጵያ ህዝብ እንኳን ለ2014 አዲስ ዓመት አደረሳችሁ። አዲሱ ዓመት ጦርነት የማንሰማበት ሰላም የሰፈነበት፣ ሀገራችን ኢትዮጵያ የምትበለጽግበት፣ ሁለንተናዊ እድገት የምናስመዘግብበትና የምንፋቀርበት  እንዲሆን እመኛለሁ፡፡ አመሰግናለሁ።



===========================

“ሀገር ሰላም እንድትሆን  ህወሃት የሚባል አሜኬላ ተጠራርጎ መጥፋት አለበት”
አረጋዊ በርሄ (ደ/ር)
ያለፈው ዓመት በጣም ጥሩ ጥሩ የሆኑ ነገሮች። አንዳንድ  ደስ የማይሉ አስከፊ ነገሮችም ተከስተውበታል። ደስ የሚለው የኢትዮጵያ ህዝብ ልክ እንደ አድዋ በአንድነት ተነሳስቶ፣ ህዳሴ ግድባችንን ከ83 በመቶ በላይ በማድረስ በአሁኑ ወቅት በቀጣዮቹ ሁለት ወራት ውስጥ ኤሌክትሪክ ለማመንጨት የመጀመሪያው ምዕራፍ ላይ እንገኛለን።  የግድቡ ከባዱ ስራ የተጠናቀቀበት ዓመት ነበር። ይህ እንግዲህ መላው የኢትዮጵያን ህዝብ ከጫፍ እስከ ጫፍ ያሳተፈ በጣም ደስ የሚያሰኝ ስራ ነው።
በሌላ  አቅጣጫ፤ እነዚህ አንድነትና ለውጥ የማይወዱ፣ ስግብግብ የሆኑ የቀድሞ የህወሃት አመራሮች የፈጠሩት ጦርነት ደግሞ በህዝባችን ላይ የሞት የመፈናቀል፣ የአካል ማጉደልና የንብረት ማውደም ያደረሰበት እያደረሰም ያለበት ዓመት ነው። እንግዲህ በዓመቱ ሀገራዊ ምርጫ በስኬት ያጠናቀቅንበት፣ የህዳሴ ግድባችንን  ፍሬ ልናይ የተቃረብንበት፣ እንዳልኩት በህወሃት የቀድሞ አመራሮች አገር ወደ ጦርነት የገባችበት ነው፡፡  ከመጥፎው ይልቅ መልካሙ ነገር ያመዘነበት ዓመት ነበር እላለሁ።
ይህ ደግሞ ወደተሻለ እድገት ሊመራን የሚችል መሰረት ነው። ለዚህ ሁሉ ችግር መቀረፍ ዋናው ህዝቡ ነው። ህዝቡ በህዳሴ ግድብ ላይ ያሳየውን አንድነትና ተሳትፎ በተለያየ መንገድ ተደራጅቶ አንድነቱን እያጠናከረ፣ መንግስትን እየደገፈና መንግስትም ያልተገባ አካሄድ ሲሄድም እያረመ በንቃት ከተንቀሳቀሰ በመጪው ዓመት ህወሃት የፈጠረውን ችግር በቀላሉ መፍታት ይችላል። ምክንያቱም ህወኃት ጸረ ለውጥ ነው። ህዝቡ ደግሞ ለውጥ ነው የሚፈልገው። ስለዚህ ህዝቡ ከመንግስት ጋር ተባብሮ ከተንቀሳቀሰ በቀላሉ ችግሩን መፍታት፣ ህወሃት ከፈጠረው ቀውስና ስቃይ መውጣት ይችላል። የሚሻለውም ይሄው ነው።
ትግራይ ዴሞክራቲክ ፓርቲ (ትዴፓ) እንደ ፓርቲ በአዲሱ ዓመት እነዚህን ጦርነት የጀመሩና መከላከያ ሰራዊታችንን ከጀርባ የወጉ የቀድሞ የህወሃት አመራሮችን እነዚህን የሀገር አሜኬላዎች ከሀገር ጠራርጎ አጥፍቶ፣ በዚህች ሀገር ሰላም ማውረድ ያስፈልጋል ሰላም ወዳዱን የትግራይ ህዝብ   ከጦርነት ወዳዱና ህፃናትና ወጣቶችን  ወደ ጦርነት ከሚከተለው ወንበዴ ቡድን ለይተን በማየት ወገኑ ከሆነው አጠቃላይ የኢትዮጵያ ህዝብ  ጋር ሆኖ እነዚህን የጥፋት ሃይሎች አጥፍቶ ሰላማዊና ህዝባዊ የሆነ ስርዓት ተመስርቶ፣ እኛም እንደ ትዴፓ ትግራይ ገብተን ከመላው የኢትዮጵያ ህዝብ ጋር በመሆን የትግራይን ህዝብ ቀስቅሰንና አደራጅተን ለሰላምና ለዴሞክራሲ ግንባታ በሚደረገው ትግል ለማሳተፍ ቃል የምንገባበት ቀድሞ የገባነውንም ቃል የምናድስበት ወቅት ነው የሚሆነው።
ሀገራችን ሰላም ትሆናለች። ምክንያቱም ህዝቡ ለውጥ ፈላጊ ነው። ከ27 ዓመታት ጭንቅና መከራ በኋላ ለውጥ እንዲመጣ የምንፈልግበት ጊዜ ላይ ነን። በአሁኑ ወቅት ደግሞ ህዝቡ ተነቃቅቷል። ስለዚህ መጨው ዓመት የደስታ ፣ የሰላም፣ የመረጋጋትና የእድገት እንዲሆን ለመላው የኢትዮጵያ ህዝብ እየተመኘሁ፣ መልካም ምኞቴን እንድገልጽ ስለጋበዛችሁኝ ከፍ ያለ ምስጋና አቀርባለሁ።

በደራሲና ጋዜጠኛ ሲሞን ሪቭ `one day in septmeber` በሚል ርዕስና በእውቁ ተርጓሚና ደራሲ ጥላሁን ግርማ አንጎ “ከሙኒክ ባሻገር” በሚል ወደ አማርኛ የተመለሰው አዲስ መፅሀፍ ገበያ ላይ ዋለ። መጽሐፉ በዋናነት በ1972 በሙኒክ ኦሎምፒክ  በጥቁሩ መስከረም” የአሸባሪው ቡድን የተፈፀመውን ግድያና የእስራኤል የበቀል ዘመቻ የሆነውን “መቅሰፍተ-ኤል” ሙሉ ታሪክ ሰንዶ የያዘ ስለመሆኑ ተርጓሚው ገልጿል፡፡
መፅሀፉ መነሻውን በሙኒክ ኦሎምፒክ የተፈፀመውን ግድያና ሽብር ያድርግ እንጂ አጠቃላይ የሽብርተኝነን አስከፊነት፣ በሽብር ጥቃት ሰለባ የሆኑ ሰዎች ስቃይ፣ የቤተሰቦቻቸውን በሀዘን መሰበርና አጠቃላይ ህመሙን ያስቃኛል ተብሏል። በ493 ገፅ የተቀነበበው መፅሐፉ በ350 ብርና በ40 ዶላር ለገበያ ቀርቧል፡፡
ደራሲና ተርጓሚ ጥላሁን ግርማ አንጎ ከዚህ  ቀደም የእውቁን ደቡብ አፍሪካዊ ኮሜዲያን ትሬቨርነዋህን ታሪክ የሚያስቃኘውን `born a crime` መፅሐፍ “የአመጻ ልጅ” በሚል ከመተርጎሙም ባሻገር 13 ደራሲያን በተሳተፉበት “አቦል” መጽሐፍ  ላይ “የምርቃቱ መጽሄት” የተሰኘ አጭር ልቦለድና “በካልካታ ጎዳና” የተሰኘ አጭር ትርጉም ለንባብ ማብቃቱ አይዘነጋም  

በድግሪ መርሃ ግብር በአካውንቲንግና ፋይናንስ በደረጃ በቴክኒክና ሙያ የትምህርት ዘርፎች ደግሞ በማርኬቲንግ በአካውንቲንግና በሰው ሀይል አስተዳደር ሙሉ እውቅና አግኝቶ በማስተማር ላይ ሚገኘው ሳልሳዊ ኮሌጅ ለመጀመሪያ ጊዜ በአካውንቲንግና በሰው ሀይል አስተዳደር በደረጃ ያሰለጠናቸውን ተማሪዎች  ነሀሴ 29 ቀን 2013 ዓ.ም ከጠዋቱ 2፡30 ጀምሮ በኦሮሞ ባህል ማዕከል አስመረቀ፡፡ በዕለቱም  ከትምህርት ቢሮና ከሌሎችም ተቋማት የተጋበዘ የክብር እንግዶች በተገኙበት ተማሪዎቹን ያስመረቀው ሳልሳዊ ኮሌጅ ዲን አቶ ተስፋዬ ዳዲ ተማሪዎቹ በ2013 ዓ.ም በሀገር ላይ የተከሰተውን የሰላም መደፍረስና ኮቪድ -19ን ተቋቁመው በመመረቃቸው ተማሪዎቹም መምህራንም ሆኑ የተማሪ ቤተሰቦች ሊመሰገኑ ይገባል ብለዋል።  
በኢትዮጵያ ብሄራዊ ኮሚሽን የዩኔስኮ ዋና ኮሚሽነር ቤዛዊት ግርማ (ዶ/ር) በክብር እንግድነት ተገኝተው ተማሪዎችን ከመረቁ በኋላ ወደ ስራው አለም ሲቀላቀሉ ስንቅ የሚሆናቸውን  ቁልፍ መልዕክቶች ለተማሪዎቹ አስተላልፈዋል። በእለቱም እጩ ተመራቂዎች የተመራቂ ቤተሰቦችና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች በምረቃ ስነ ስርቱ ታመው ነበር።

አመቱን ሙሉ አብሮን በዘለቀውና ገና አብሮን መክረሙ የማይቀር በሚመስለው የኮሮና ወሬ፣ አልያም የስልጣን ሽኩቻ መገለጫዋ የሆነው አፍሪካ በ5 ወራት ውስጥ ሶስተኛውን መፈንቅለ መንግስት ማስተናገዷ ስለተሰማበት የሰሞኑ የጊኒ ክስተት፣ ወይም ስለአፍጋኒስታን መሰንበቻ ወዘተ በማስነበብ የዓውደ አመት ፈካ ያለ መንፈሳችሁን ከማጨፍገግ ይልቅ በዓል በዓል የሚሸቱ አለማቀፋዊ ጽሁፎችን መራርጠን ልናስቃኛችሁ ወደድን፡፡
ወቅቱ የዘመን መለወጫ እንደመሆኑ፣ በተለያዩ የአለማችን አገራት የዘመን መለወጫ በዓላት በምን አይነት መልኩ እንደሚከበሩ ቃኝተን ለአንባቢዎቻችን ለማጋራት የተለያዩ አለማቀፍ መገናኛ ብዙሃንና የመረጃ ምንጮችን ስንበረብር ያገኘናቸውን ለሰሚ የሚገርሙ አስገራሚ ልማዶችና ባህሎች በአጭሩ አሰናድተን እንደሚከተለው አቅርበንላችኋል!
ሮማንያውያን ከእንስሳቶቻቸው ጋር በማውራት አዲሱን አመት በተስፋ ባርከው በሚጀምሩበት የዘመን መለወጫ ዋዜማ ዕለት፣ ፊንላንዳውያን ደግሞ አንጥረኛ ይመስል ብረት ሲያቀልጡ ማምሸት የተለመደ ጠባያቸው ነው፡፡ መሸትሸት ሲል፣ ያቀለጡትን ብረት በጥንቃቄ ይዘው ወደ ቀዝቃዛ ውሃ ይረጩታል። የቀለጠው ብረት ውሃው ላይ አርፎ የሚሰራውን ቅርጽ በመመልከትም፣ አዲሱ አመት ለእነሱ ምን ይዞ እንደሚመጣ ለመተንበይ ይሞክራሉ፡፡
ቅርጹ የልብ ወይንም የቀለበት ከመሰለ፣ በአዲሱ አመት ትዳር እንመሰርታለን ብለው ያስባሉ፡፡ የመርከብ ከመሰለ፣ ከአገራችን ርቀን እንጓዛለን ብለው ይተነብያሉ፡፡
“የጎመን ምንቸት ውጣ፤ የገንፎ ምንቸት ግባ” እንዲል ሐበሻ መስከረም ሲጠባ፣ የዌልስ አባወራዎችም በተመሳሳይ መልኩ በአዲስ አመት ዋዜማ እኩለ ሌሊት ላይ የቤታቸውን የጓሮ በር ከፍተው መልሰው በፍጥነት ይዘጋሉ። ያለፈው አመት ወደ ቤታቸው ይዞት የገባው መጥፎ ዕድል ሹልክ ብሎ ይወጣ ዘንድ ነው በውድቅት ሌሊት በራቸውን መክፈታቸው፡፡
በዚህም አያበቁም፤ ልክ ሲነጋ ደግሞ ያንኑ በር መልሰው ይከፍቱታል። አባወራዎቹ ሲነጋ በሩን የሚከፍቱት አዲሱ አመት መልካም ዕድልን፣ ብልጽግናንና ሰላምን ይዞ ወደ ቤታቸው እንዲገባ ነው፡፡
ጃፓናውያን በበኩላቸው፤ ኦሾጋትሱ ብለው የሚጠሩትን የአዲስ አመት በዓል የሚያከብሩት ቤታቸውን ከወትሮው በተለየ በማጽዳትና በማሸብረቅ ነው፡፡ የጃፓናውያኑን የአውዳመት ጽዳት ለየት የሚያደርገው ግን፣ ቤታቸውን ከቆሻሻ ብቻ ሳይሆን ራሳቸውንም ከዕዳ ማጽዳታቸው ነው፡፡
ሁሉም የቤተሰብ አባል ያለበትን የገንዘብ ዕዳ በሙሉ ከፍሎ፣ ከተቀያየመውና ከተጣላው ሰው ጋር እርቅ አውርዶ፣ ከቂምና ከዕዳ ከነጻ በኋላ ነው አዲስ አመትን በደስታ ማክበር የሚጀምረው። ሌላኛው የጃፓናውያን የአዲስ አመት ለየት ያለ አከባበር ደግሞ፣ በዋዜማው ምሽት ሁሉም ሰው ለ108 ጊዜያት ያህል ደወል መደወሉ ሲሆን፣ ድምጹ መጥፎ መንፈስን በማባረር በጎ መንፈስን ይጠራል ብለው ያስባሉ፡፡
በኢስቶኒያ የቤተሰብ አባላት በአዲስ አመት ዋዜማ 7 ወይም 9 ወይም 11 ጊዜ ያህል ምግብ የሚመገቡ ሲሆን፣ ይሄም እነዚህ ቁጥሮች መልካም ዕድልን ያመጣሉ ከሚል እሳቤ የመነጨ ነው፡፡ ስፔናውያን ደግሞ በአዲስ አመት የመጀመሪያዋ ቀን ሰዓታቸውን እያዩ ልክ አንድ ሙሉ ሰዓት ሲሆን አንድ ወይን የሚበሉ ሲሆን፣ ቀኑን ሙሉ የሚበሏቸው 12 የወይን ፍሬዎች፣ በአዲሱ አመት 12 ወራት፣ መልካም ዕድልንና ደስታን ያመጡልናል ብለው ያምናሉ፡፡
አየርላንዳውያን የአዲስ አመትን አከባበር የሚጀምሩት፣ በዋዜማው ምሽት፣ በየቤታቸው ግድግዳና በር ላይ ዳቦ በማንጠልጠል ነው። ዳቦው የተትረፈረፈ ጸጋን እንደሚስብና መጥፎ መንፈስንና ክፉ እድልን ከቤታቸው እንደሚያስወጣ ያምናሉ፡፡ በዚህም አያበቁም። ከቤታቸው በዳቦ ያባረሩት መጥፎ መንፈስና ክፉ እድል ከደጃፍ እንዳይጠብቃቸው በመስጋት በእኩለ ሌሊት ከቤታቸው በመውጣት፣ ጆሮ የሚበጥስ ሃይለኛ ጩኸት ያሰማሉ፡፡
ሁሉም በየደጃፉ ቆሞ አቅሙ በፈቀደው መጠን እሪታውን ያቀልጠዋል። ህጻን አዋቂው ጉሮሮው እስኪደርቅ በመጮህ፣ ከደጃፉ ያደፈጠውን መጥፎ መንፈስና ክፉ እድል፣ ከአገር ምድሩ ጠራርጎ ያስወጣና፣ አዲስ አመትን “በል እንግዲህ ሰተት ብለህ ግባ!!” ብሎ ይቀበላል፡፡
አንዲት መልከ መልካም ብራዚላዊት በአውደ አመት ምድር፣ የወርቅና የአልማዝ ጌጣጌጦቿን አወላልቃ፣ ወደ ባህር ስትወረውር ቢያዩ፣ ጤንነቷን ሊጠራጠሩ ይችላሉ፡፡ አይጠራጠሩ! ጤነኛ ናት፡፡ ጌጣጌጦቿን ወደ ባህር የምትወረውረውም፣ ያለፈውን አመት በሰላም በጤና እንዳሳለፈችው ሁሉ፣ አዲሱ አመትም የሰላምና የጤና እንዲሆንላት አምላኳን ለመለመን ነው፡፡
በቱርክ በአዲስ አመት ዋዜማ ከሌሊቱ 6  ሰዓት ሲሆን፣ በቤታቸው ዋና በር ስር ጨው መነስነስ በአዲስ አመት ሰላምና ብልጽግና ያመጣል ተብሎ የሚታሰብ የተለመደ የአውዳመት ልማዳዊ ተግባር እንደሆነ ይነገራል፡፡
ኮፓካባና ተብሎ የሚጠራው የብራዚል ባህር ዳርቻ፣ አመቱን ሙሉ በቱሪስቶች የሚጥለቀለቅ ታዋቂ የመዝናኛ ስፍራ ነው፡፡ ኮፓካባና ከአመት አመት የመዝናኛ፣ ከአመት አንድ ቀን ደግሞ የአውዳመት ማክበሪያና የመማጸኛ ባህር ነው፡፡
ብራዚላውያን በዘመን መለወጫ ዋዜማ በሚያከናውኑት ‘ፌስታ ዲ ኢማንጃ’ የተባለ ባህላዊ ክብረበዓል፣ ወደ ባህሩ አቅንተው ‘ኢማንጃ’ የተባለችዋን የባህር አምላክ ይለማመናሉ። አዲሱን አመት መልካም እንድታደርግላቸው ይጸልያሉ። በስተመጨረሻም ወደ ባህሩ እጅ መንሻ ይወረውራሉ፡፡ በአዲስ አመት ዋዜማ ወደ ባህሩ የሚወረውሩት ጌጣጌጦች ብቻም አይደሉም፡፡ ውድ ዋጋ የሚያወጡ ሽቶዎች፣ አበቦችና ፍራፍሬዎች ጭምር እንጂ፡፡
ድሮ ድሮ ወደ አገራችን መጥቶ በጥምቀት በዓል የታደመ እንግዳ ደራሽ ዴንማርካዊ፣ ኮበሌው ወደ ልጃገረዷ ደረት ሎሚ ሲወረውርና ጡቷን ሲመታ ቢያይ ግራ ሊጋባ ይችላል፡፡ ውርወራው ፍቅር መግለጫ እንደሆነ አያውቅምና፡፡ ወደ ዴንማርክ አቅንቶ የዘመን መለወጫ በዓላቸውን የታደመ የኛ አገር ሰው በተራው፣ ስኒ እንደ ድንጋይ ወደየቤቱ ደጃፍ ሲወረወር ቢያይ፣ በተመሳሳይ ግራ መጋባቱ አይቀርም፡፡ ውርወራው ፍቅር መግለጫ እንደሆነ አያውቅምና፡፡
ዴንማርካውያን በአዲስ አመት ዋዜማ እኩለ ሌሊት ላይ፣ የማጀት እቃዎቻቸውን ለቃቅመው ወደ ጎዳና ይወጣሉ፡፡ በጨለማ ውስጥ ተደብቀው ማንም ሳያያቸው፣ ወደመረጡት ጎረቤት ወይም ወዳጅ ዘመድ ቤት ያመራሉ፡፡ ከዚያስ?... በደረቅ ሌሊት በወዳጅ ዘመዳቸው ቤት ጣራ ላይ የማጀት እቃዎቻቸውን እንደ ድንጋይ ይወረውራሉ፡፡
በዚህች የዴንማርክ ምሽት ብርጭቆ፣ ትሪ፣ ሰሃን፣ ጭልፋ፣ ማንኪያ፣ ድስትና ሌላ ሌላው የቤት እቃ በሙሉ ከየመደርደሪያው ወርዶ ወደየቤቱ ደጃፍ ይወረወራል። ከግድግዳ እየተጋጨ፣ ከመስኮት እየተፋጨ፣ በየበሩ ሲሰባበር፣ በየደጃፉ ሲነካክት ያመሻል፡፡
ሲነጋጋ ሁሉም ከቤቱ በመውጣት በየራሱ ደጃፍ የተጠራቀመውን ስብርባሪ የማጀት እቃ በማየት ደስታን ይጎናጸፋል፡፡ የተሰባበረው እቃ የመልካም ነገሮች ተምሳሌት ተደርጎ ይወሰዳል። ምሽቱን ወደ ቤቱ ብዙ እቃ ሲወረወርበት ያደረ፣ ሲነጋ ከደጃፉ ብዙ ስብርባሪ ተጠራቅሞ ያገኘ ቤተሰብ፣ በሌሎች ዘንድ የበለጠ ተወዳጅ እንደሆነና መጪው አመትም በተለየ ሁኔታ የደስታ፣ የብልጽግናና የጤና እንደሚሆንለት ይታሰባል፡፡
ዴንማርካውያን ከዚህ በተጨማሪም በአዲሱ አመት ዋዜማ እኩለ ሌሊት ላይ፣ ወንበር የመዝለል ባህል አላቸው። ይህም ከአሮጌው አመት ወደ አዲሱ አመት፣ ከችግር ወደ ስኬት በሰላማዊ ሁኔታ የመሸጋገር ተምሳሌት ተደርጎ ይወሰዳል፡፡
“ቺሊያውያን የዘመን መለወጫን በዓል ከዘመድ አዝማድ ጋር ነው የሚያከብሩት” ብዬ ስነግርዎት፣ “ታዲያ ይሄ ምን ይገርማል?… እኛስ ከዘመድ አዝማድ ጋር አይደል እንዴ የምናከብረው?!” እንደሚሉኝ አላጣሁትም፡፡ ነገሩ ወዲህ ነው…
የቺሊያውያንን የዘመን መለወጫን በዓል ከዘመድ አዝማድ ጋር የማክበር ባህል ከእኛ የሚለየው ዋናው ጉዳይ፣ ወደ ዘመዶቻቸው የሚሄዱት በዋዜማው ምሽት መሆኑም አይደለም - በህይወት ወደሌሉ ዘመዶቻቸው መሄዳቸው እንጂ!! ቺሊያውያኑ በሞት የተለዩዋቸው ዘመዶቻቸው ወዳረፉበት መካነ መቃብር በአዲስ አመት ዋዜማ ምሽት ያመራሉ፡፡ በድቅድቅ ጨለማ በተዋጠው የወዳጅ ዘመዳቸው መቃብር ውስጥ አረፍ ብለውም፣ ከወዳጅ ዘመዳቸው ጋር በዓሉን በዝምታ ጨዋታ ሞቅ ደመቅ አድርገው ያከብራሉ።
ኢኳዶራውያን በአዲስ አመት ዋዜማ ከሚያደርጓቸው የተለዩ ገራሚ ድርጊቶች መካከል አንዱ ደግሞ፣ ባለፉት 12 ወራት ውስጥ በአገራቸው በተለያዩ ነገሮች አነጋጋሪ የነበሩ ታዋቂ ሰዎችንና ዝነኞችን ፎቶግራፎች በእኩለ ሌሊት ማቃጠል ነው፡፡ ድርጊቱ ያለፈውን አመት መጥፎ ትዝታ ይፍቃል ተብሎ ይታመናል፡፡
አዲሱ አመት የሰላም፣ የደስታና የብልጽግና እንዲሆንላቸው የሚመኙ ሜክሲኳውያን፤ በዋዜማው ምሽት ቀይ ወይም ቢጫ የውስጥ ሱሪ የማድረግ ልማድ አላቸው፡፡ ቀዩ ለብልጽግና፣ ቢጫው ደግሞ ለፍቅርና ለሰመረ ትዳር ይመረጣል።
በአዲስ አመት ጥሩ ፍቅርና የሰመረ ትዳርን ስለ መሻት ካነሳን አይቀር፣ የአየርላንዳውያን ሴቶችን ልማድ እንመልከት፡፡ በአዲሱ አመት ጥሩ ፍቅርና የሰመረ ትዳር ይገጥማት ዘንድ የምትመኝ አየርላንዳዊት ሴት፣ በበዓሉ ዋዜማ ሚስትሌቶ የሚባል የተክል አይነት በትራሷ ስር ሸጉጣ ታድራለች፡፡
በአገራችን ስራ ተፈትቶና ዘና ተብሎ የሚከበረው የዘመን መለወጫ በዓል፣ በኮሎምቢያና በሜክሲኮ ከዋዜማው እኩለ ሌሊት አንስቶ ከባድ ሸክም በመሸከም እንደሚከበር ሲሰሙ ምን ይሉ ይሆን?
የኢኳዶር ዜጎች በበኩላቸው፤ በአዲስ አመት ዋዜማ ምሽት ከየቤታቸው ተጠራርተው ደጃፍ ላይ ይሰባሰባሉ - ለደመራ። ታዲያ ይሄ ምን ይገርማል ሊሉ ይችላሉ፡፡ የሚገርምዎት ኢኳዶራውያኑ በደመራ መልክ የሚያነድዱት እንጨት ሳይሆን ፎቶግራፍ መሆኑ ነው፡፡ እናት፣ አባት፣ እህትና ወንድም ሁሉም ባለፈው አመት ያጋጠማቸውን ማንኛውንም መጥፎ ነገርና ገጠመኝ የሚያሳዩ ፎቶግራፎቻቸውን ከአልበሞቻቸው ውስጥ በርብረው በማውጣት፣ እንደ ችቦ ደመራ አድርገው በእሳት ያጋዩዋቸዋል፡፡ ፎቶው ሲቃጠል፤ ያ መጥፎ አጋጣሚም ከአሮጌው አመት ጋር ከውስጣቸው ወጥቶ ያልፋል - እነሱ እንደሚያምኑት፡፡
ከኢኳዶር ሳንወጣ ሌላ የአዲስ አመት አከባበራቸው አካል የሆነ ልማዳቸውን እናክል፡፡ በአዲሱ አመት የመጀመሪያ ቀን፣ ምንም የሌለበት ባዶ ሻንጣ ይዘው ረጅም ርቀት የሚጓዙ በርካታ ኢኳዶራውያንን ጎዳና ላይ መመልከት የተለመደ ነገር ነው። ባዶ ሻንጣ ይዘው ርቀው የሚጓዙት፣ እንደዚያ ካደረጉ በአዲሱ አመት በብዛት ጉብኝት እንደሚያደርጉ ወይም ወደ ሌሎች ቦታዎች እንደሚጓዙ ስለሚያምኑ ነው፡፡
ሩስያውያን በበኩላቸው፤ በዋዜማው ምሽት በአንድ ላይ ይሰባሰቡና በአዲሱ አመት ሊያሳኩት የሚፈልጉትን ነገር በሙሉ በዝርዝር በየራሳቸው ወረቀት ላይ ይጽፋሉ። ጽፈው ከጨረሱ በኋላ፣ ወረቀቱን በእሳት ያቃጥሉትና አመዱን ከሻምፓኝ ጋር ቀላቅለው እኩለ ሌሊት ከማለፉ በፊት ጭልጥ አድርገው ይጠጡታል - በዚህም አዲሱ አመት ያሰቡት የሚሳካበት ይሆናል ብለው ያስባሉ፡፡
እንደ ሩስያውያን ሁሉ ደቡብ ኮርያውያንም የአዲስ አመት ህልምና ምኞትን በወረቀት ላይ የማስፈር ልማድ አላቸው፡፡ የእነሱን ለየት የሚያደርገው ግን፣ በአዲሱ አመት የመጀመሪያዋ ቀን ንጋት ላይ ከደጃፍ ቆመው፣ ጎህ ሲቀድ እያዩ፣ ህልምና ምኞታቸውን በወረቀት ላይ ጽፈው፣ በፊኛ ውስጥ አድርገው ወደ ሰማይ መላካቸው ነው፡፡
ከሩስያ ፊታችንን ወደ ስኮትላንድ እናዙር። ስኮትላንዳውያን ቤተሰቦች፣ የአሮጌው አመት የመጨረሻ ዕለት ተጠናቅቃ፣ የአዲሱ አመት የመጀመሪያ ቀን ስትጠባ፣ ማልደው በር በሩን ማየት ይጀምራሉ፡፡ ቀጣዩ የበዓል አከባበር የሚደምቀውና የሚሞቀውም ሆነ የቤተሰቡ የአዲስ አመት እጣ ፈንታ የሚወሰነው በዚያች ማለዳ ቀድሞ ወደ ቤታቸው በሚመጣው ሰው ነው፡፡
በዚያች ማለዳ ደጃፋቸውን ቀድሞ የረገጠው ሰው፣ ቁመተ ሎጋና መልከመልካም ወንድ ከሆነ፣ አዲሱ አመት የደስታ ይሆናል ብለው ስለሚያምኑ አብዝተው ይፈነጥዛሉ። በአንጻሩ በዚያች ማለዳ ቀይ ጸጉር ያላት ሴት አልያም ህጻን ልጅ ቀድመው ወደ ቤታቸው ከመጡ ደግሞ አመቱ ለቤተሰቡ ይዞት የሚመጣው አንዳች መከራ አለ ተብሎ ይታመናል፡፡
የሚመጣውን አዲስ አመት ወደ ቤታቸው በሚመጣው ሰው የሚተነብዩት ስኮትላንዳውያን ወንዶች፣ የዘመን መለወጫ በአልን በአጉል ጨዋታ ነው የሚያከብሩት - ነበልባል እሳት እንደ ኳስ እያንጠባጠቡና በሰራ አካላቸው ላይ እያሽከረከሩ በመንገድ ላይ እየተደሰቱ በመጓዝ፡፡ መጪውን አመት እንደነሱ ከእሳት ሳይሆን ከሳቅ ጋር የምንጓዝበት ያድርግልን!
      

Sunday, 12 September 2021 21:02

ከፌስቡክ ገጾች በጨረፍታ

በእውቀቱ ስዩም

አለማየሁ እሸቴ በአጸደ - ስጋ አብሮን በነበረበት ጊዜ በተረብም በቁም ነገርም ሳነሳው ቆይቻለሁ፤ እና የሚከተሉትን ቃላት የምጽፈው “የሞተ ሰው አንገቱ ረጅም ነው” የሚለውን ልማድ ለመከተል አይደለም፡፡  
አለማየሁ እሽቴ አባቴ ከሚወዳቸው ዘፋኞች እንዱ ነበር፡፡ “አይዘራፍ እያሉ” “ከሰው ቤት እንጀራ” የተባሉትን፤ የልጅነቴን ትዝታ ቀስቃሽ ዘፈኖች፥ በቅርቡ ዩቲዩብ ላይ ፈልጌ አጣሁዋቸው፡፡
አለማየሁ የፊልም አፍቃሪ እንደነበር ሰምተናል፤ የወጣትነት ህይወቱም ሲኒማ- መራሽ ነበር፤ የሆነ ጊዜ ላይ አሌክስ ሂልተን ሆቴል ገባ፤ በሚዘናፈለው ጠጉሩ ላይ የቴክሳስ ባርኔጣ ገድግዷል፤ ከወደ ቁርጭምጭሚቴ የሚሰፋ ቦላሌ ለብሷል፤ እግሩን የመመገቢያ ጠረቤዛ ላይ አንፈራጦ በመቀመጥ ሲጃራ ማጤስ ጀመረ፤ አስተናጋጁ እግሩን እንዲያወርድ ጠየቀው፤ እምቢ አለ፤ ዘበኛ ተጠርቶ መጣ፤ አሌክስ ፊሻሌ ሽጉጥ አወጣና ተኩሶ የዘበኛውን ኮፍያ አወለቀው፤ ብዙ ሳይቆይ ፈጥኖ ደራሽና የክቡር ዘበኛ ሂልተን ሆቴልን ከበበው፤ አሌክስ ካዛንቺስ አካባቢ ሲግጥ የቆየውን ፈረሱን በፉጨት ጠራው:: ከዚያ “እንዳሞራ" ኮርቻው ላይ ፊጥ ካለ በሁዋላ ጋልቦ አመለጠ፤ ፈረስ የጠራበትን ፉጨቱን ወደ እንጉርጉሮ አሳደገው፤ በለስ የቀናው ዘፋኝ ሆነ፡፡
አሁን ያወጋሁት እልም ያለ ፈጠራ መሆኑን ተማምነን ወደ ቁምነገሩ እንሂድ፡፡
አሌክስ ከሚጥም ድምጹ ባሻገር ዘናጭ፤ ከፍተኛ በራስ መተማመን ያለው ሰው ነበር፤ እጣፈንታ በብዙ ነገር አዳልታለታለች፡፡ ተቸግሮ አልለመነም፡፡ የሆነ ጊዜ ባለስልጣን ሆኖ ያቅሙን ያክል ህዝብ ነድቷል፡፡ አርባ ምናመን አመት በሞቅ ትዳር ቆይቷል፤ ይህንን ያክል ዘመን ባንዲት ወይዘሮ እቅፍ ተወስኖ መቆየት በዘፋኝ አለም ብርቅ ነው፤ አሌክስ በትዳር የቆየበትን ጊዜ ያክል ኬኔዲ መንገሻ በሕይወት አልቆየም፡፡
ሙሉቀን መለሰ የሚያደንቀው ብቸኛ ዘፋኝ የጋሽ እሸቴን ልጅ ነው:: አለማየሁ በዘመናችን ካሉ ዘፋኞች የጎሳዬ ተስፋዬ አድናቂ መሆኑን ነግሮኛል::
“የወይን አረጊቱ”፥ "አዲሳበባ ቤቴ"፥ “አምባሰል" "እንደ ጥንቱ መስሎኝ”፥ "አልተለየሽኝም" "ታሪክሽ ተጽፏል” የሚሉት ዘፈኖቹ ዘመን አልሻራቸውም፤ በጸጋየ ወይን ገብረመድህን (ደብተራው) የተደረሰው “ያ ጥቁር ግስላ” የተሰኘው ዘፈኑ ራሱን የቻለ አብዮት ነው ማለት ይቻላል:: “የአስር ሳንቲም ቆሎ፤ ቁርጥም አደርግና" እሚለው ዘፈኑ የኢትዮጵያን ኢኮኖሚ ከየት ወዴት እንደሄደ ያመላክታል፤ ለካ አስር ሳንቲም ሙዝየም ከመግባቱ በፊት ይሄን ያህል ሙያ ነበረው::
“ካጣን ምናባቱ እንብላ ሽንብራ
የሰው እጅን ብቻ እንዳናይ አደራ“ የሚለው ዘፈንስ እንዴት ይረሳል? በአሌክስ የጉርምስና ዘመን፥ ያጣ የነጣው ድሃ ሽምብራ ተመጋቢ ነበር፤ አንዳንዴ ዜጎች የድሮውን ቢናፍቁ ምክንያት አላቸው::
አሌክስ የተረፈው ሀብታም ልጅ ነበር፤ በጉርምስና ዘመኑ አንዴ ለመሰደድ የወሰነው እንጀራ ለማደን ሳይሆን የሆሊውድ አክተር የመሆን ምኞቱን ለማርካት ነበር:: ቢሆንም ስለ ድህነት አብዝቶ በመዝፈን ድሀ- አደግ ዘፋኞችን ሳይቀር ይቦንሳል:: በተለይ ኮለኔል ግርማ ሐይሌ ከተባለ ደራሲ የተቀበላቸው እንጉርጉሮዎች ከሙሾ በላይ ሆድ የሚያስብሱ ናቸው:: እዚህ ላይ “ስቀሽ አታስቂኝ" የሚለው ፒያኖውን የሚያስለቅስበት ዜማው ትዝ ይለኛል፤ የዘፈኑ ባለታሪክ የሙት ልጅ የሆነች ድሃ ናት:: ኑሮን ለማሸነፍ “ትፍጨረጨራለች”፤ በመከራዋ ላይም ትስቃለች:: ይህ በእንዲህ እያለ ወንድምየው ጣልቃ ገብቶ “ስቀሽ አታስቂኝ" ይላታል፤ “ትፍጨረጨርያለሽ ወጉ አይቀር ብለሽ" እያለ ያዳክማታል:: ጭራሽ “ውሃ ጉድጉዋድ ግቢ የምየ ልጅ ባክሽ" እያለ ይጎተጉታታል፡፡
የሰው ልጅ ሁኔታ በጠቅላላው፤ በተለይ ደግሞ የኢትዮጵያ ሁኔታ ተስፋ አስቆርጦኝ ያውቃል፤ “ስቀሽ አታስቂኝ”ን ስሰማ ግን እኔን ብሎ ተስፋ ቆራጭ እላለሁ፡፡ እንደዚህ ተስፋን ከጎድንና ከዳቢቱ እሚቆርጥ ዘፈን ገጥሞኝ አያውቅም::
ሰው ማለቂያ በሌለው ውድቀት መሀል እንኳን እየኖረ ተስፋና መጽናኛን የሚያማትር ፍጡር ነው፤ ከአለማየሁ እሸቴ “ስቀሽ አታስቂኝ" ይልቅ የአለማየሁ ሂርጶ ”አታቀርቅሪ ቀን ያልፋል" የሚለው  ዘፈን ይበልጥ የገነነው ለዚህ ይሆን?


===============================
  የዓለማየሁ ዓለም
ከማዕረግ ጌታቸው (ይነገር ጌታቸው)

አሜሪካ ገብተው የሆሊውድ ፊልም ተዋናይ መሆን የፈለጉት ጓደኛሞች፣ አዲስ አበባን ተሰናብተው ምጽዋ ደርሰዋል። የያኔዎቹ ተስፈኞች ምጽዋ ገብተው ሳይጐበኟት ሊሰናበቷት አልፈለጉም፡፡ ያረፉበትን ቤት ለቀው ማምሻውን በቀይ ባህር ነፋሻማ አየር ታጅበው ቶሪኖ የምሽት ክበብ ገቡ፡፡ ቤቱ በሰዎች ተሞልቷል። የመርከባቸውን መልህቅ ጥለው አዳራቸውን በምሽት ቤቱ ያደረጉ የውጭ ሐገር ሰዎች እዚህም እዛም ከሙዚቃው ጋር ይወዛወዛሉ። ሆሊውድን ሊቀላቀሉ ለሸገር ጀርባ የሰጡት ወጣቶችም ለባህር ዳርቻዋ ከተማ አዲስ አይመስሉም፡፡ በመጣው የውጭ ሙዚቃ ሁሉ አብረው ይደንሳሉ፡፡
የኤልቪስ ፕሪስሊ ሙዚቃ ከፍ ብሎ እየተደመጠ ነው፡፡ የዳንስ ሰገነቱ ላይ ያለው ታዳጊ የብዙዎችን ቀልብ ስቧል:: ዳንሱም ግጥሙንም እኩል ያስኬደዋል። ይህ የገረማቸው የምሽት ክበቧ ታዳሚዎች በዚህ ሰው ተገርመው ሲመለከቱት ቢቆዩም ግብፃዊያኑ ግን አይተውት ዝም ሊሉ አልፈለጉም፡፡ ከሙዚቃው በኋላ ጠርተው አናገሩት፡፡ የምጽዋ ልጅ አለመሆኑን ነገራቸው:: ሆሊውድ ውስጥ የፊልም ተዋናይ ለመሆን ፈልጐ ከአዲስ አበባ ጠፍቶ መምጣቱን ገለፀላቸው፡፡
ግብፃዊያኑ መርከበኞች የሱን ምኞት የራሳቸው አደረጉት፡፡ ከጓደኛህ ጋር ሎሳንጀለስ  ድረስ እንወስድሀለን አሉት። ሩቅ የመሰለው ምኞት ከንጋቱ ወገግታ ጋር አብሮ ሊፈካ ተቃረበ:: በቀጣይ ቀን ከግብፃዊያኑ ካፒቴኖች ጋር የሚገናኝበትን ሰዓት ወስኖ ከስደት ወዳጁ ጋር ወደ ክፍሉ ተመለሰ፡፡ :
የዓለማየሁ እሸቴን ህልም የምትፈታው ዕቃ ጫኟ መርከብ “ሳሂካ” ትባላለች።  የጉዞ ሰዓቷ ደርሷል:: ካፒቴኗ ባልደረቦቹን አሁንም አሁንም ይጠይቃል:: ፀጉረ ሉጫ የጠይም መለሎ ወጣት ተሳፈረ? ይላቸዋል:: ምላሻቸው አልመጣም የሚል ነው:: “ሳሂካ” መልህቋን አንስታ የአሜሪካ ጉዞዋን አንድ አለች፡፡ እነዚያ ሆሊውድን ናፍቀው ምጽዋ የደረሱ ወጣቶች ግን በፖሊስ እጅ ነበሩ፡፡
ነገሩን ለማጣራት ሲሞክሩ ዓለማየሁን የሚያውቅ ዘመድ ወደ አሜሪካ ከማያውቀው ሰው ጋር ሊጓዝ መሆኑን ሰምቶ ለፖሊስ አመልክቶ መሆኑ ተነገራቸው፡፡ ብዙ አልቆዩም :: የልጅነት አምሮታቸውን እርም ብለው ወደ አዲስ አበባ ተመለሱ::
1934 ዓ.ም ሰኔ 10 ቀን ብርሀንና ሰላም ማተሚያ ቤት አካባቢ የተወለደው ዓለማየሁ እሸቴ፤ ገና በልጅነት ዘመኑ እናትና አባቱ ፍች በመፈፀማቸው ያደገው አባቱ ቤት ነው፡፡ ለዚሀ ደግሞ ምክንያቱ አባት ልጃቸውን በወይዘሮ በላይነሽ ዮሴፍ እጅ እንዲያድግ አለመፈለጋቸው ነበር።  በ1940ዎች መባቻ እንዳብዛኛው የዘመኑ ሕፃናት የአብነት ትምህርትን አሀዱ ብሎ የጀመረው ዓለማየሁ፤ ከጥቂት ጊዜ በኋላ አባቱ አቶ እሸቴ አንዳርጌ ዘመናዊ ትምህርት እንዲከታተል በመፈለጋቸው የፈረንሳይኛ ትምህርት የሚሰጥበት ቦታ ተመዘገበ፡፡
ነገር ግን በዚህ ትምህርት ቤት የቆየው ለወራት ብቻ ነበር፡፡ በወቅቱ ፈረንሳይኛ ከማወቅ ይልቅ አረብኛ መማር የተሻለ ነው የሚል ምክርን የሰሙት አባቱ አቶ እሸቴ አንዳርጌ፤ ከአሊያንስ ኢትዮ ፍራንስ አስወጥተው ዑመር ስመተር ትምህርት ቤት አስገቡት፡፡
የኢትዮጵያዊው ኤልቪስ የማይደበዝዝ ትዝታ አንዱ መገኛም ዑመር ስማትር ትምህርት ቤት ነው:: ትምህርት ቤት ውሎ ወደ ቤቱ ሲመለስ ቤታቸው በሰዎች ተጨናንቆ ይመለከታል፡፡ የያኔው ብላቴና ነገሩ ባይገባውም እንደ ሁልጊዜው ሁሉ በቤቱ የተገኙትን እንግዶች ሰላምታ እየሰጠ አለፈ፡:
ከእነዚህ መኃል ግን አንደኛዋ ሴት በአፍታ ሰላምታ የምትለየው አልሆነችም:: ዓይኖቿ እምባ አዝለው ደጋግማ አቀፈችው:: እንግዶቹ ዓለማየሁን እናትህ እኮ ናት በደንብ ሰላም በላት እንጂ አሉት:: ለመጀመሪያ ጊዜ ከእናቱ ጋር ተዋወቀ፡፡ ይህ ትውውቅ ግን ብዙ የዘለቀ አልነበረም፡፡ ወይዘሮ በላይነሽ ተመልሳ ወደ ቤቷ አቀናች፡፡ ብላቴናውም ዳግሞ እናቱን መናፈቅ ጀመረ፡፡
የአንደኛ ደረጃ ትምህርቱን በአብዮት ቅርስ ትምህርት ቤት የተከታተለው ኢትዮጵያዊው ኤልቪስ፤ የስድስተኛ ክፍል መልቀቂያ ፈተናን የወሰደው በአርበኞች ትምህርት ቤት ነበር፡፡ ይህ ትምህርት ቤት ታዳጊው ከአንድ የትምህርት ምእራፍ ወደ ሌላ ምዕራፍ የተላለፈበት ብቻ ሳይሆን ከያኒው ዓለማየሁ እሸቴ እየመጣ መሆኑንም ያበሰረ ነው:: በ1951 ዓ.ም በትምህርት ቤቱ የወላጆች በዓል ላይ ኢትዮጵያዊው ኤሊቪስና ጓደኞቹ የእንጨት ጊታር ይዘው መሬት ላይ እየተንፈራፈሩ በቴሌቭዥን እንዳዩዋቸው ሙዚቀኞች የተዘጋጁበትን ዜማ አቀረቡ፡፡
ዓለማየሁ በአብዮት ቅርጽ የወደቀ እንጨትን ጊታር ባደረጉ እኩዮቹ ታጅቦ መደረክ ላይ ይሰየም እንጅ የእሱ ታዋቂነት ምንጭ ግን ተዋናይነቱ ነበር “ኪንግ ሪቻርድስ ኤንድ ዘ አኖውን ኪንግ” የተባለው በትምህርት ቤት ቆይታው የተወነበት ቴአትርም ዓለማየሁን ብዙ እንዲያስብ አድርጐታል፡፡ በዚህ የተነሳም ከትምህርት እየቀረ ዘመነኞቹን ፊልሞች መመልከት አዘወተረ፡፡ .....
(በቅርቡ ለንባብ ከሚበቃው “ጠመንጃና ሙዚቃ-የወርቃማው ዘመን ታዝታዎች “መጽሐፍ የተቀነጨበ )
ጋሼ፤ ሕይወትህን አንብቤ ታሪክህን ላወራ ስዘጋጅ ሞት ቀደመኝ!! በሰላም እረፍ


=========================================================

  ና ገዳይ ያገር ልጅ!
አማን መዝሙር

አማን መዝሙር
የኢትዮጵያ ዘፈን ግጥሞችና ክሊፖቻቸው ውስጥ ያለ ተቃርኖ አያድርስ ነው። በተለይ የሰርግ ዘፈኖች ግርም ነው የሚሉኝ (ለነገሩ እንኳን የሰርግ ዘፈን ሰርግም አይገባኝም) እኔና የሆነች ልጅ ሁልግዜ አብረን ለመተኛት በወሰንነው እናቱ ወልዳ የጣለችውን ህዝብ የምቀልብበት አሳማኝ ምክኒያት አይታየኝም፡፡
አሁን አብዱ ኪያር ከሆነች ቆንጅዬ ልጅ ጋር የሰራውን “ ፍቅርዬ ወዬ ወዬ” ምናምን የሚል ክሊፕ አየሁ። አራዳው አብዱ አጠገቡ የቆመችውን ጠይም አጠር ያለች ማይክ ታጣቂ ልጅ «ፍቅርዬ» ይላታል። ልጅቷም እግዜር ወዬ ይበላትና «ወዬ ወዬ» ትለዋለች። (ወዬ የምትለውን ይስጣችሁ) አብዱ ኪያር ምን ሊላት ነው ብዬ ስጠብቅ፤ «እኔ ናፍቄሻለሁ አንገናኝም ወይ?» ብሏት አረፈው። በቃ ግጥም ዘጋኝ ዘጋኝ። አጠገቧ ቆሞ እቺን ጠይም ጨረቃ የመሰለች ልጅ በውዳሴ እንደማጨናነቅ በግማሽ ሜትር ርቀት ላይ ሆኖ “አንገናኝም ናፈቅሺኝ?” ይላል እንዴ? ነውርም አይደል እንዴ? አብዱ  ያን ቢሸነሸን ዘጠኝ እጀጠባብ የሚወጣውን ሰፊ ቲሸርት መልበስ ካቆመ በኋላ እርድና ቀንሷል፡፡
ቀልዱ እንዳለ ሆኖ የፀሃዬና የንዋይን «ዶሮ ውሃ ጠምቶት ተንጋሎ ይጠጣል» የሚለውን ዘፈን አስታወሳችሁት አይደል? በአለም ላይኮ ተንጋሎ የሚጠጣ ዶሮ ታይቶ አይታወቅም። ግን በቃ የዘፈኑ ገጣሚ ለዛሬ ዶሮ ውሃ ቢጠማውና በጀርባው ጋለል ብሎ ቢጠጣ ምን ይሆናል? አለና ፃፈው። በነገራችን ላይ የኢትዮጵያ የዘፈን ግጥሞች ተቃርኗቸው ብቻ ሳይሆን ሁለት በምንም የማይገናኙ ሃሳቦችን ማገናኘታቸውም ነው የሚገርመኝ።
“ዶሮ ውሃ ጠምቶት ተንጋሎ ይጠጣል” ሲሉ የምታስበው ዘፈኑ ስለ ዶሮ ወይም ስለ መጠጥ እንደሆነ ነው። ግን “ከዋሉ ካደሩ መረሳት ይመጣል” ብሎ ነው የሚጨርሰው። ታዲያ የዶሮው ተንጋሎ መጠጣት ከመረሳሳት ጋር ምን አገናኘው? እግዜር ይወቅ
አስቴር ጋር ያለው የግጥም ፋላሲ የትም የለም። የአስቴር አድናቂ ነኝ። ዝም ብላ የኔ ቢጫ ወባ የሚል ዘፈን ሁሉ ብትሰራ ደጋግሜ የምሰማው ይመስለኛል። ከአስቱካ ዘፈኖች ለኔ አንደኛ «ሱፉን ግጥም አርጎ ተከርክሞ ፀጉሩን
መላክ መስሎ ታየኝ አይ ያለው ማማሩ» የሚለው ነው።
አባዬ፤ ወንድ ልጅ ከሆንክ ተፍ ተፍ ብለህ ወጥረህ ሰርተህ፣ ተባልተህ፣ ተባጥሰህ ራስህን ለውጥ! ፀዳ በል። ፀጉር ካለህ ፀጉርህን ተከርከም። ከሌለህ መቼስ ማል ጎደኒ ፂምህን ተንከባከብ። ፂም ከሌለህ ....... አቦ ተፋታኝ የራስህ ጉዳይ ነው! ... ብቻ ዘንጥ! ልብስህንም ኑሮህንም ቀይር፤ በፈጣሪ ነው የምትልህ አስቴር። «አይ ያለው ማማሩ» እኮ አለችህ። ወንድ ከሆንክ አይኔ አፍንጫዬ ሲክስ ፓኬ ገለመሌ አትበል። እሱን እሱን ለቺቺኒያና ለታይላንድ ቺኮች ተውላቸው። “ውበትህ የላይፍ ስታንዳርድህ ነው” እያለችህ ነውኮ አስቱካ። አይ ያለው ማማሩ ስትልህኮ “ከሌለህ ብታምርም አታምርም” ማለቷ ነውኮ። ማይ ብራዘር፤ መልክህን አሳምረህ ስትንቀዋለል ውለህ እንደ ምስጥ አፈር ውስጥ ለማደር ከገባህ በቃ አንተ ... አልተማርክም! ዝም ብለህ የማህበሩ ተላላኪ ነህ ማለት ነው እያለችህ ነውኮ አስቱካ ነፍሴ። ያንተ አይነቱን ወንድ የወሎ ገጣሚዎች እንዲህ ይሉታል፡-
«መልኩን አሳምሮ እንደወሎ ፈረስ
ሶስተኛ ክፍል ነው እስከዛሬ ድረስ»
አስቱካ አንዳንዴ ታዲያ ግጥሞቿ ግራም ቀኝም ያጋቡኛል። ለምሳሌ የሆነ ዘፈኗ ላይ «ቁጭ በል ከሶፋው ሂድ ይመሽብሃል» ትላለች አረ ሴቶች ግራ አታጋቡን በናታችሁ። ወይ ሸኙን ወይ አስቀምጡን
እሺ ሰርግ ላይ ያሉ ግጥሞችስ፣ እኔን ብቻ ነው ግራ የሚያጋቡኝ። ለምሳሌ በሁሉም ሰርግ ላይ የሚዘፈነው «አባው ጃልዬ» ምንድነው? ሐገር ነው? ወንዝ ነው? ሰው ነው? (ሰው ከሆነ እኔ ሰርግ ላይ ምናባቱ ይሰራል?)
ስለ ሰርግ ዘፈን ስናነሳ ነፍሱን ይማረውና ታደሠ አለሙን ሳናነሳ አንቀርም። ታዴ ድምፀ መረዋ ነው። ብዙ ጣፋጭ የሰርግ ዘፈኖች ሰርቷል። ብዙዎችን ቆሞ ድሯል። አንድ የሰርግ ዘፈኑ ግን እስከዛሬም ደጋግሜ ስሰማው ግራ ያጋባኛል። የሰርግ ዘፈን መሀል ምን ሲደረግ እንዲህ አይነት ግጥም እንዳስገባ ወደፊት ስሄድ እጠይቀዋለሁ። መፅሀፍ ቅዱስ ዘፋኝ መንግስተ ሰማይ አይገባም ካለ በኋላ በቅንፍ (ከኢትዮጵያ ዘፋኝ ውጪ) ቢል ጥሩ ነበር። እነ the weekend እኮ ኦልረዲ መንግስተ ሰማይ ናቸው የኛ ዘፋኞች በየመድረኩ ሲደርቁ ከርመው በመዋጮ ታክመው ነው የሚሞቱት። በምድርም በሰማይም ሲኦል አይነፋማ!
ለማንኛውም ታዴ የሰርግ ዘፈኑ ውስጥ እንዲህ አይነት ግራ አጋቢ ግጥም አስገብቷል...
“አረ አበባ አበባ
አረ አበባ አበባ
አበባው አብቦ ማሩም ሞላልሽ
ከንግዲህ ያገር ልጅ ማር ትበያለሽ” ካለ በኋላ መልሶ ደሞ እንዲህ ይላል--
“እንኳን ማር ልበላ አላየሁም ሰፈፍ
እንዲሁ ኖራለሁ በህልሜ ስንሳፈፍ” ብሎ ግራ ያጋባናል። ታዴ ዘፈኑን የአንድ ማር ነጋዴ ሙሽራ x wife ስፖንሰር አድርጋው የሰራው ነው የሚመስለኝ
ታዴ ይሄን የሰርግ ግጥም ታዲያ «ና ገዳይ ያገር ልጅ ፣ ና ገዳይ ያገር ልጅ» እያለ ነው የሚዘጋው ለጦርነት ብሎ ያዘጋጀውን ግጥም አቀናባሪው በስህተት የሰርግ ዘፈን ውስጥ ሳይጨምርበት አልቀረም
ለነገሩ ገዳይ እንወዳለን።
«ገዳይ ገዳይ ያልሽው አባትሽ አይገድል
ገዳይ ገዳይ ያልሽው ወንድምሽ አይገድል
አርሶ ያብላሽ እንጂ ሆድሽ እንዳይጎድል» ብለን ገበሬነትን አኮስሰን፣ ነፍሰ ገዳይን የምናሞግስ ህዝቦች እኮ ነን። ቅልጥ ያለ የፍቅር ዘፈን ውስጥ ሳይቀር ጦርና ምንሽር ካልገባ መች ደስ ይለናል? ፍቅርና ግድያን አስታርቀን የምንኖር ተአምረኛ ህዝቦች። ምሳሌያችን ሁሉ ከመገዳደል አያልፍምኮ። “ቆንጆ ነው” ለማለት ራሱ “ገዳይ ነው” እንላለንኮ አስቡት ነጮች ጋ ሄዳችሁ ይሄ ሰው ቆንጆ ነው ለማለት This guy is a killer ብትሏቸው ወዲያው ነው 911 ደውለው የሚያሳስሩት
በጣም አሳቅከኝ ለማለት ራሱኮ “በሳቅ ገደልከኝ” ነው የምንለው። ገደልከኝ ገደልኩህ ካላላችሁ አታውሩ ያለን አለንዴ? “ገዳይ ገዳይ” ስንል አድገን ይሆን እንዴ መገዳደል እንዲህ የቀለለብን? የኔ ፍቅር ጂጂዬ ራሱ የሆነ ግዜ አንድ ፀዴ ልጅ አይታ እንዲህ አለች
«አይኑ ገዳይ
ጥርሱ ገዳይ
ስንቴ ልሙት በሱ ጉዳይ»
አረ ከመገዳደል እንውጣ ሚመናን


Saturday, 11 September 2021 00:00

ይህ የአዲስ ዓመት ስጦታ ነው

ለኢትዮጵያ ወሳኟን ጎል በዚምባቡዌ ላይ በፍፁም ቅጣት ምት ያስቆጠረው የዋልያዎቹ የመሃል ተከላካይ አስቻለው ታመነ ከጨዋታው በኋላ በሰጠው አስተያየት “በቅድሚያ መላውን የኢትዮጵያን ህዝብ እንኳን ደስ አላችሁ ማለት እፈልጋለሁ። ይህ የአዲስ ዓመት ስጦታ ነው። ለረጅም ደቂቃ ጨዋታውን አቋርጠውት ነበር። ግብ ጠባቂውም የተለያየ ነገር ሲያደርግ ነበር ፤ ከባዕድ አምልኮ ጋር በተያያዘ። ሆኖም ፍፁም ቅጣት ምት በራስ የመተማመን ጉዳይ ነው። እኔም ያንን ብዙ ትኩረት አልሰጠሁትም። ከዚህ በፊት ፍፁም ቅጣት ምት ላይ ብዙ ችግር የለብኝም ፤ የእሱ ተግባርም ላይ ትኩረት አላደረኩኝም። በክለብም በብሔራዊ ቡድንም እመታ ስለነበር እና በእንደዚህ ዓይነት ነገር ስለማላምንበት የግብ ጠባቂው ተግባር አላደናገረኝም ፤ ምንም ውስጤን አልረበሸውም። በጥሩ ሁኔታም ላስቆጥር ችያለሁ።›› - ሶከር ኢትዮጵያ፡፡

 በአሜሪካኖች ዘንድ የሚነገር አንድ ቀልድ መሳይ ተረት እንዲህ ይላል:-
ከዕለታት በአንደኛው አዲስ ዓመት ዕለት አምላክ ሶስት ታዋቂ ሰዎችን ጠራ 1ኛ/ ቢል ጌትስን 2ኛ/ ቦሪስ ዬልሲንን 3ኛ/ ቢል ክሊንተንን
 ከዚያም “የጠራኋችሁ አንድ አስቸኳይ መልዕክት ስላለኝ ነው” አለ፡፡
ሁሉም በችኮላና በጉጉት “ምንድን ነው?” “ምንድን ነው?” “ፈጥነህ ንገረን” አሉት። አምላክም፤ “ይሄንን መልዕክት እንደ አዲስ ዓመት መልዕክት ቁጠሩት፡፡ ምክንያቱም በመልዕክቱ በመጠቀም ብዙ ህዝብ ታድኑበታላችሁ” አለና፤ “በመጀመሪያ፤ ዬልሲንን፤ ‘ጠጋ በል ዬልሲን፡፡ ከሚቀጥለው ሳምንት ጀምሮ ዓለም ትጠፋለች፡፡ ስለዚህ ወደ ሩሲያ ህዝብ ሄደህ ይህንኑ አሳውቅ” አለው፡፡ ዬልሲን ወደ አገሩ በረረ፡፡
ቀጥሎ ክሊንተንን “ጠጋ በል፡፡ ለአሜሪካን ህዝብ መንገር ያለብህ መልዕክት አለ። በአንድ ሣምንት ጊዜ ውስጥ ዓለም ልትጠፋ ነውና የአሜሪካ ህዝብ እንዲዘጋጅና እንዲጠብቅ ንገር!” አለው፡፡ ክሊንተንም አፍታም ሳይቆይ ወደ አገሩ በረረ፡፡
በመጨረሻም አምላክ ቢል ጌትስን “ና ወደ እኔ፡፡ እንደ ሌሎቹ ሰዎች ለአንተም መልዕክት አለኝ፡፡ በቴክኖሎጂው ማህበረሰብ ውስጥ እጅግ ታዋቂ እንደመሆንህ ለኮምፒዩተር ሠሪውና ተገልጋዩ ህዝብ፤ በሚቀጥለው ሳምንት ዓለም እንደምትጠፋ ደጋግመህ አሳውቅ” አለው፡፡ ቢል ጌትስም፤ “አሁኑኑ ባለኝ ፈጣን የቴክኖሎጂ ዘዴ በፍጥነት እገልፃለሁ” ብሎ ፈጥኖ ሄደ፡፡ ሦስቱም መልዕክቱን ያስተላለፉት እንደሚከተለው ነበር፡፡
ዬልሲን ለሩሲያ ህዝብ እንዲህ አለ:- “አንድ መጥፎ ዜናና አንድ አስደንጋጭ ዜና ልነግራችሁ ነውና አዳምጡ:- መጥፎው ዜና - በዕውነት አምላክ መኖሩ መረጋገጡ ነው። አስደንጋጩ ዜና - ከእንግዲህ ምንም ዓይነት የጦር መሣሪያ አናመርትም፡፡ የአገሮችን ዕዳም ምረናቸዋል፡፡ ምክንያቱም ዓለም በሚቀጥለው ሣምንት ትጠፋለች” አለ፡፡
ክሊንተን ዋሺንግተን ዲሲ ውስጥ ጋዜጣዊ መግለጫ ሊሰጥ ስብሰባ ጠራ፡፡ ከዚያም፤ “አንድ ጥሩ ዜናና አንድ መጥፎ ዜና ስላለኝ የአሜሪካን ህዝብ ስማ፡፡ ጥሩው ዜና - አምላክ በዕውነት መኖሩ መረጋገጡ ነው፡፡ In God we Trust (በአንድ አምላክ እናምናለን) ብለን ዶላራችን ላይ መፃፋችን አኩርቶናል፡፡ መጥፎው ዜና - በሚቀጥለው ዓመት ከማንኛውም አገር ጋር ተኩስ አቁም ስምምነት እናደርጋለን፡፡ ምክንያቱም ዓለም በሚቀጥለው ሣምንት ትጠፋለች” አለ፡፡
ቢል ጌትስ በበኩሉ ወደ ሬድሞንድ ሄደ፡፡ ጋዜጣዊ መግለጫ ስለሚሰጥ በጣም ሰፊ ስብሰባ እንዲጠራ አዘዘ፡፡ ከዚያም፤ “አንድ ጥሩ ዜናና አንድ አስደናቂ ዜና አለኝ፡፡ የመጀመሪያው - አምላክ እኔ ምን ዓይነት አስፈላጊና ትልቅ ሰው መሆኔን ማወቁ ነው! ሁለተኛውና አስደናቂው ዜና - በሚቀጥለው ዓመት የኮምፒዩተር ጥገና ሥራ የለብንም” አለ፡፡
መጪውን ጊዜ ሁሉም እንደየቁቡ፤ ሁሉም እንደየፍጥርጥሩ ነው የሚተረጉመው፡፡ ሁሉም እንደየኪሱ ነው የሚመነዝረው፡፡ አዲሱ ዓመት ከብዙ ችግሮች ይሠውረን ዘንድ እንመኝ፡፡ ልባችንንም ይከፍትልን ዘንድ ተስፋ እናድርግ፡፡ ከገባንበት አስከፊ ጦርነት የምንገላገልበት ዘመን ያድርግልን፡፡ አዲሱ ዓመት ዜጎች በማንነታቸው የማይገደሉበትና የማይፈናቀሉበት ያድርግልን፡፡ የሰላም፣ የፍቅር፣ የዕርቅና የይቅር ባይነት ዘመን እንዲሆንልን አጥብቀን እንመኝ፡፡  ሀቀኛ ፖለቲካዊ ውይይት፣ የእርስ በርስም፤ ከራስ ውጪም ተቻችሎ የመነጋገር ዘመን ያድርግልን፡፡ ያነሰ ምሬት፣ የበዛ አዝመራ፣ ከቂም በቀል የፀዳ ዓመት ያድርግልን!!
አንድ ገጣሚ፤ “ነብሩን እየጋለበ፣ ሰውዬው እጫካ ገባ ኋላ ቆይቶ ቆይቶ፣ ነብሩ መጣ ብቻውን ላዩ የነበረው ሰውዬም፣ ሆዱ ውስጥ ነው አሁን፤ ሰው ማለት ይህ ነው በቃ ከላይ ሲጋልብ ቆይቶ፣ ሆድ ውስጥ ነው ’ሚያበቃ!” ይላል፡፡
በዚህ ዓመት ከዚህም ይሠውረን፡፡ በዚህ ዓመት፤ ከጠባብ የዘረኝነት አስተሳሰብ ተላቅቀን ለህይወት ዋጋ የምንሰጥበት ይሆን ዘንድ እንጸልይ! የነፃ የሀሳብ ገበያ እንደ ልብ የሚኖርባትና መብት የማይገደብባት ኢትዮጵያን ለማኖር ከባድ ርብርብ እንደሚጠበቅ አውቀን እንትጋ፡፡ በዚህ ዓመት ውዳሴና ሙገሣን እንደምንቀበል ሁሉ ትችትንና ነቀፋንም ለመቀበል ልብና ልቦና ይስጠን፡፡ የህትመት ውጤቶች የህዝብ ዐይንና ጆሮ ይሆኑ ዘንድ፣ የጠባቂነት ሚናቸውንም በወጉ ይጫወቱ ዘንድ፤ ነፃነታቸው መጠበቅም፣ መከበርም ይገባዋል፡፡ ለእነሱም የዕውነትን፣ የመረጃን ትክክለኛነትና የሚዛናዊነትን ሥነምግባር የሚጐናፀፉበት ዓመት ያድርግላቸው፡፡ በዚህ ዓመት ቢያንስ ዐይን ካወጣ ሙስና ይሰውረን፡፡ ወጣቱ አገሩን ከልቡ ይወድ ዘንድ፣ ምንም ዓይነት ካፒታሊስታዊ ማማለያ እንዳይበግረው ከልብ እንመኝ!! አስማተኛ ካልሆነ በቀር አገርን ብቻውን የሚገነባ ማንም አይኖርም፡፡ አንዱ የሌላውን አቅም ይፈልጋል፡፡ ከሌላ ጋር ካልመከሩ፣ ከሌላ ጋር ካልተረዳዱና ሁሉን ብቻዬን ልወጣ ካሉ አንድ ልሙጥ አገር ናት የምትኖረን። የተለያየ ቀለሟ ይጠፋል፡፡ ልዩነት ከሌለ ዕድገት ይጠፋል፡፡ VIVE La difference - ልዩነት ለዘላለም ይኑር ማለት አለብን፡፡ እየተራረሙ መሄድ እንጂ እየኮረኮሙ መሄድ የትም አያደርሰን፡፡ አንዱ ኮርኳሚ ብዙሃኑ ተኮርኳሚ ከሆነ እጅም ይዝላል፡፡ ራሳችን ባወጣነው ህግ ራሳችን አጥፊ ሆነን ከተገኘን፣ ለጥቂቶች ብቻ የሚሠራ ደንብ አውጥተን ብዙሃኑን የምንበድል ከሆነ፣ ራሳችን ሠርተን እራሳችን የምናፈርስ ከሆነ፣ ራሳችን አሳዳጅ ራሳችን ተሳዳጅ ከሆንን፣ ከዓመት ዓመት “የዕውነት ዳኛ ከወዴት አለ?” የምንባባል ከሆነ፤ ምን ዓይነት ለውጥ፣ ምን ዓይነት ዕድገት እየጠበቅን ነው? “ብቻውን የሚሮጥ የሚቀድመው የለ፣ ብቻውን የሚሟገት የሚረታው የለ” ነውና በርካቶችን የሚያሳትፍ ሥርዓት ይበረክታል ብለን የምናስብበት ዘመን ይሁንልን፡፡ አለበለዚያ፤ “ራሷ ከትፋው ታነቀች፤ ራሷ ጠጥታው ትን አላት፡፡ ራሷ ሰቅላው ራቀ፡፡ ራሷ ነክታው ወደቀ” የሚል ህዝብ ብቻ ነው የሚኖረን፡፡ ያለ ህዝብ የት ይደረሳል? አዲሱን ዘመን አሳታፊ ያድርግልን!!
 መልካም አዲስ ዓመት!!

 ዛሬ የሚጠናቀቀው  2013 ዓ.ም ለኢትዮጵያውያን የመከራም የስኬትም ዘመን ሆኖ ማለፉ ይታወቃል፡፡ ዘመኑ አገሪቱ እንደ አገር መቀጠል እንዳትችል የሚገዳደሯት በርካታ ችግሮችና መሰናክሎችን የተጋፈጠችበትና በሺዎች የሚቆጠሩ  ዜጎችን በጦርነት በግጭትና ተፈጥሮአዊ አደጋዎች ያጣችበት፣ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ዜጎች ለስደት የተዳረጉበት ነበር። በሌላ በኩል፤ አገሪቱ ከውስጥና ከውጭ ጠላቶቿ የሚደርስባትን ጫና ተቋቁማ ሰላማዊ ምርጫ ያካሄደችበት፣ ሁለተኛውን ዙር የህዳሴ ግድብ ሙሌት ያከናወነችበትና  በርካታ ፕሮጀክቶችን አጠናቃ ወደ ስራ የገባችበት የስኬት ዘመንም ነበር፡፡
በ2013 ዓ.ም በአገራችን ከተከናወኑ አበይት ጉዳዮች መካከል ዋና ዋናዎቹን ለመቃኘት እንሞክራለን፡፡
የብር ኖት ቅያሬ
ኢትዮጵያ ከ23 ዓመት በላይ ስትገለገልበት የቆየችውን የ10፣ የ50 እና የ100 ብር  ኖቶች ቅያሬ ያደረገችውና በታሪኳ ለመጀመሪያ ጊዜ የባለ 200 ብር ኖት ያሳተመችው በዚሁ ባጠናቀቅነው ዓመት ነበር፡፡ ከገንዘብ ጋር የተገኙ ህገ ወጥ ተግባራትን ለመቆጣጠርና ከባንክ ውጪ ያለውን የጥሬ ገንዘብ ዝውውር ለመግታት ያስችላል የተባለው ይኸው የገንዘብ  ኖት ቅያሬ ይፋ የተደረገው በጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድ መስከረም 4 ቀን 2013 ዓ.ም ነበር። ከባንኮች ውጪ የሚገኘው ጥሬ ገንዘብ እጅግ ከፍተኛ በመሆኑ ይህንን ገንዘብ ወደ ትክክለኛው የግብይት ስርዓት ለማስገባት ባለመቻሉ ምክንያት እርምጃ መወሰዱን የተናገሩት የብሔራዊ ባንክ ገዢው ዶ/ር ይናገር ደሴ፤ ጥሬ ገንዘብ በአገር ውስጥ ብቻ ሳይሆን በጎረቤት አገራትም በከፍተኛ ሁኔታ እንደሚገኝና ይህም ለህገወጥ ተግባራት እየዋለ መሆኑ እንደተደረሰበት በዚሁ አዲሱን የብር ኖት ይፋ ማድረጊያ ፕሮግራም ላይ ተናግረው ነበር፡፡ የብር ኖት  በ3 ወራት ውስጥ እንዲጠናቀቅ የተደረገ ሲሆን በትግራይ ክልል በነበረው የህግ ማስከበር ዘመቻ እንቅስቃሴ ምክንያት የብር ቅያሬው እስከ መጋቢት 10 ቀን 2013 ዓ.ም እንዲራዘም ተደርጓል፡፡


Saturday, 11 September 2021 00:00

የአዲስ ዓመት ምኞት

ያሳለፍነው  ዓመት  በጎና ክፉ ገፅታን ያስተናገድንበት ዘመን ነበር። ከበጎ ገፅታው ብንጀምር ከ3 ዓመት በፊት የተጀመረው የለውጥ ሂደት የቀጠለበት፣ በርካታ ፕሮጀክቶችን ለማጠናቀቅ የቻልንበት፣ በብዙ ፈተናዎችና መሰናክሎች ውስጥ ሆነን የሕዳሴ ግድብን ሁለተኛ ዙር ሙሌት ለማጠናቀቅ የቻልንበት፣- 6ኛውን አገር አቀፍ ምርጫ በስኬት ያከናወንበት በጎ ዘመን ነበር።
ከዚህ ጎን ለጎን የኢትዮጵያን ዕድገትና ህልውና በማይፈልጉ አገራት የሚደረጉ ከፍተኛ ጫናን ያስተናገድንበት፣ የሱዳን፣ ጦር ወደ አገራችን በእብሪት ዘልቆ የገባበት፣ መንግስት በታላቅ ትዕግስት ሁኔታውን እየተከታተለ ያለበት፣ አገራችን በውስጥና በውጭ ሊያጠፏት ካሴሩ ወገኖች ጋር ወደ ጦርነት እንድትገባ የተገደደችበት፣ በዚህም በርካታ ወገኖቻችንን ያጣንበት፣ ስደትና መፈናቀል  የበዛበት… ከባድ ጊዜ ነበር 2013 ዓ.ም። በአጠቃላይ ዘመኑ ዕድሎች ፈተናዎችና ስኬቶች ያስተናገደ  ነበር።
መጪው አዲስ ዘመን አገራችን ሰላሟን የምታገኝበት፣ ግጭቱና ጦርነቱ እልባ የሚያገኝበት፣ አዲሱ መንግስት ግጭቶችን በዘላቂነት ለማስወገድ የሚችልበትን መንገድ የሚፈልግበት፣ ሁለቱ ተርባይኖች ኃይል በማመንጨት መብራት ማፍለቅ የሚጀምሩበት፣ ለሁለገብ ብልፅግናችን በጋራ የምንቆምበት ዘመን እንዲሆንልን እመኛለሁ።
ዶ/ር ኢንጅነር ስለሺ በቀለ
የውሃና መስኖ ሚኒስትር
ዓመቱን በብዙ ችግሮችና ፈተናዎች አልፈን ዛሬ ላይ ደርሰናል። መጪው አዲስ ዓመት ለአገራችን መልካም ነገሮች የሚሆንበት፣ አገራችን ሰላም ሆና ህዝቦቿ በሰላም ወጥተው የሚገቡባት፣ ዕቅዳችንን የምናሳካበት፣ ዘመን እንዲሆን ምኞቴ ነው። አገራችን ኢትዮጵያ ወደ ተረጋጋ የልማት እንቅስቃሴ ውስጥ የምትገባበት፣ ህዝቦቿ ተረጋግተው በልማቱ ላይ ትኩረት የሚያደርጉበት ጊዜ እንዲሆንም እመኛለሁ።
አምባሳደር ዲና ሙፍቲ፤
የውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል-አቀባይ፤


https://youtu.be/GonjDf73WXY

የተጠናቀቀው 2013 ዓ.ም ለአገራችን እጅግ ፈታኝ ዘመን ነበር። ዜጎች በሰላም ወጥተው መግባት ያልቻሉበት፣ በዓለም አቀፉ ወረርሽኝ ሳቢያ በሺዎች የሚቆጠሩ ወገኖቻችንን በሞት የተነጠቅንበት፣ በተፈጥሮአዊ አደጋዎች፣ በጎርፍ፣ በመሬት መንሸራተትና መሰል አደጋዎች በርካቶች ለእልፈት ህይወታቸውን ያጡበት ጊዜም ነበር። በዓመቱ በኮቪድ ወረርሽኝና በተለያዩ ህመሞች በሞት ካጣናቸው ታዋቂ ኢትዮጵያውያን መካከል ጥቂቶቹን እናስታውሳቸው።
የኮሮና ወረርሽኝ በ2013 ዓ.ም ካሳጣን ታላላቅ ሰዎች መካከል ቀዳሚው ታዋቂው ምሁር፣ የሰብአዊ መብት ተሟጋችና ፖለቲከኛው ፕሮፌሰር መስፍን ወ/ማርያም ናቸው። ፕሮፌሰር መስፍን በኮሮና ሳቢያ ሕክምናቸውን ሲከታተሉበት በነበረው ቅዱስ ጳውሎስ ሆስፒታል ውስጥ በ90 ዓመታቸው ህይወታቸው ያለፈው መስከረም 19 ቀን 2013 ዓ.ም ነበር። ሌላው ኮቪድ-19 ያሳጣን ታላቅ የኪነ-ጥበብ ባለሙያ ተባባሪ ፕሮፌሰር ተስፋዬ ገሰሰን ነው። እኚህ ታላቅ ምሁር፣ የቲአትርና የፊልም ተዋናይ፣ ደራሲና ተርጓሚ ተስፋዬ ገሰሰ፤ በኮሮና ሳቢያ በ84 ዓመታቸው በሞት የተለዩን ታህሳስ 6 ቀን 2013 ዓ.ም ነበር።
ይህ ክፉ ወረርሽኝ ባሳለፍነው ዓመት ያሳጣን ሌላው ዕውቅ ምሁር የዓለም ሎሬት ዶ/ር ጥበበ የማነብርሃን ናቸው።
በህክምና ሙያ፣ በዕርዳታ  አስተባባሪነት፣ በእርቀ ሰላም ኮሚሽን አባልነትና በአገር ሽማግሌነት አገራቸውን ያገለገሉት እኚህ ታላቅ ባለሙያ በኮሮና ሳቢያ በሞት የተለዩን በያዝነው ዓመት፣ የካቲት 12 ቀን 2013 ዓ.ም ነበር። ኮቪድ በተጠናቀቀው ዓመት በበጎ ተግባር ላይ ተሰማርተው ሺዎችን የታደጉ የበጎ ተግባር አርአያዎቻችንንም አሳጥቶናል።
በኢትዮጵያ የአእምሮ እድገት ውስንነት (ኦቲዝም) ያለባቸውን ህጻናት ህይወት በመለወጥ ረገድ ጉልህ አስተዋፅኦ ያበረከቱትና የጆይ ኦቲዝም ማዕከል ሴንተር መስራቿ ወ/ሮ ዘሚ የኑስም ግንቦት 3 ቀን 2013 ዓ.ም በቅዱስ ጳውሎስ ሆስፒታል ህይወታቸው ያለፈው በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ ነበር።
ኢትዮጵያዊቷ “ማዘር” ትሬዛ የሚል ስያሜ የሚታወቁት የተሰጣቸውና የሺዎች እናትና አሳዳጊ የነበሩት የክቡር ዶ/ር አበበች ጎበናም ኮቪድ-19 ለህልፈት ዳርጓቸዋል። ልጆቻቸው እዳዬ በሚል  የፍቅር ስም የሚጠሩትና በ10ሺዎች ለሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን መጠጊያ በመሆን ሺዎችን ያሳደጉት ወ/ሮ አበበች፤  ሰኔ 29 ቀን 2013 ዓ.ም  በሞት ተለይተውናል።
ኮቪድ ወደ ኪነ-ጥበቡ ዘርፍ ጎራ ብሎም ተወዳጁን የፊልም ደራሲ፣ ተዋናይና አዘጋጅ አርቲስት መስፍን ጌታቸውንም ለሞት ዳርጎታል። “ሰው ለሰው” የተሰኘው የቴሌቪዥን ተከታታይ ድራማ ደራሲና ተዋናይ የነበረው መስፍን ጌታቸው፤ ግንቦት 3 ቀን 2013 ዓ.ም  በቫይረሱ ሳቢያ ህይወቱ አልፏል።
ዘመኑ የኪነ-ጥበቡን ዘር በሞት ደጋግሞ የጎበኘበትም ነበር። አንጋፋው ሰዓሊ ለማጉያ፣  ተወዳጅ ተዋናይት አልማዝ ኃይሌ (ማሚ)፣ አንጋፋው የማንዶሊን ንጉስ አየለ ማሞ፣ በኢትዮጵያ የሙዚቃ ታሪክ ቀደምት ከሚባሉት የሙዚቃ አሳታሚዎች፣ አንዱ የነበረው አሊ አብደላ ኬያፍ (አሊታንጎ) በሞት የተለዩን በዚሁ በተጠናቀቀው ዓመት ነበር።
በደርግ ስርዓት ዘመን ጠቅላይ ሚኒስትር ነበሩት ሻምበል ፍቅረስላሴ ወግደረስን ነበር። የአማራ ክልል ፖሊስ ኮሚሽነር የነበሩት ኮሚሽነር አበረ አዳሙም በሞት የተለዩት በተጠናቀቀው ዓመት ነበር። የመጀመሪያዋ ሴት የቴሌቪዥን ጋዜጠኛ ሕሌኒ መኩሪያም በሞት የተለየችን በዚሁ በ2013 ዓ.ም ነው።
ዓመቱ ሊጠናቀቅ ጥቂት ቀናት ብቻ ሲቀረው በድንገተኛ የልብ ህመም በሞት ያጣነው ደግሞ ተወዳጁና አንጋፋው ድምጻዊ አለማየሁ እሸቴ ነው። ድምጻዊው ቀብር  ስነ-ስርዓቱ የተፈጸመው ባለፈው ማክሰኞ ጳጉሜ 2 ቀን 2013 ዓ.ም ነበር። ለሁሉም ፈጣሪ ነፍሳቸውን በመንግስተ ሰማያት ያኑርልን!!


Page 2 of 546