Administrator

Administrator

   ስንት መጻሕፍት ስላነበብን ነው አንባቢዎች የምንባለው? ስንትስ ፕሮፖዛል ጽፈን ምርምር ስለሰራን ነው፣ ተማራማሪዎች የምንባለው? እንዴትስ ነው አዋቂዎች የምንሆነው? አንድ በቅርብ የማውቀው የዩኒቨርስቲ መምህር አለ። ሁሌም ያነባል፣ ፕሮፖዛል ይጽፋል። አንድ ቀን ይህን ጥያቄ አቀረብኩለት። ሁሌም ታነባለህ፣ ትጽፋለህ። እራሴን ከአንተ ጋር ሳነጻጽር በጣም ሰነፍ መሆኔን እረዳለሁ፣ የምሰራው ነገር መዳረሻው ካልታየኝ ለመስራት እቸገራለሁና። ግን የምታነበውና የምትጽፈው ነገር የመጨረሻ ግብ ምንድን ነው? አልኩት። መልስ አልነበረውም፣ ፕሮፌሰር ለመሆን ቢለኝ፣ ከዛስ? ብዬ እንደምጠይቀው ያውቃል።
ማንበብ ብቻውን አዋቂ አያደርግም። መሥራት ብቻውን ትርፍ አያመጣም። መጽሓፍት የሚቀመሱ፣ የሚታኘኩ ወይም የሚሰለቀጡ ሊሆኑ ይችላሉ። ማንበብ ለመዝናናትም ሊሆን ይችላል። በአጠቃላይ ግን ንባብ አስተሳሰብንና ግንዛቤን እንዲያሰፋ ይጠበቃል። እዚህ ላይ ዋናው ቁም-ነገሩ ማንበብ ሳይሆን ከንባባችን ምን ጠቃሚ ቁም-ነገር አገኘን? የሚለው ነው።
ምርምርም ያው ተመሳሳይ ነው። በምርምራችን ምን ውጤት አገኘን? የሚለው ቁልፍ ጉዳይ ነው። ዋጋ የሚሰጠው ጉዳይ ብዙ ማንበብ ሳይሆን ብዙ ማወቅ ወይም በጥልቀት ማወቅ ነው። በተመሳሳይ መልኩ ዋጋ የሚሰጠው ብዙ መመራመር ሳይሆን ውጤት ያለው ምርምር ማድረግ ነው። ያ ደግሞ ከችግር መረጣ ይጀምራል። ለሁሉም ግን ለዓላማ እናንበብ፣ ለዓላማ እንመራመር።
ይህን እንድጠይቅ ያደረገኝ፣ በዚሁ ፌስቡክ ላይ ማንበብን የአዋቂነት መገለጫ አድርጎ የጻፈ ሰው ስለየሁ ነው። ጋዛኒንጋ የተባለ ኒውሮሳይንቲስት “Who is in Charge?” በሚለው መጽሐፉ ይህን ይላል፣ “የማወቅ አቅም ያለው አእምሮ የሌለው ሰው፣ ስልጠና ስላገኘ ብቻ አዋቂ አይሆንም”። እናም የአነበበ ሁሉ አዋቂ፣ የሰራ ሁሉ አትራፊ ሊሆን አይችልም። የሚሰራውን ለምን እንደሚሰራ፣ የሚያነበውን ነገር ከእውኑ አለም ጋር መለንቀጥ የቻለ ብቻ አዋቂም አትራፊም ይሆናል። ስለዚህም ብዙ ማንበቡ ብቻ ሳይሆን የማወቅ አቅም ያለው አእምሮ አስፈላጊነትን እንዳንረሳ ለማሳሰብ ነው።
(መላኩ አዳል)

 ከዕለታት አንድ ቀን፣ የዱር አራዊቶች ተሰብስበው መሪያቸውን ለመምረጥ ይወያያሉ።
አንበሳ፡-
“እኔ ምን ሆኜ ነው አዲስ መሪ የፈለጋችሁት?” ሲል ጠየቃቸው።
ተኩላ፡- ሲፈራ ሲቸር፤
“እያረጁ ስለመጡ ፈርተን ነው ጌታዬ”
አንበሳ፡-
“እሱ የእናንተ ጭንቀት ሊሆን አይገባውም። ምክንያቱም እኔ አላረጀሁም”
ዝንጀሮ፡-
“ማርጀትስ አላረጁም ግን ደክመዋል”
አንበሳ፡-
“ታዲያ ምን ብመገብ ነው የሚሻለኝ በርታ እንድል?
ድኩላ ልብላ?
ሰስ ልብላ?
ግስላ ልብላ?
አሳማ ልብላ?
ወይስ ከሁለት አንዳችሁ?” ሲል ጠየቃቸው።
እጅግ አሳሳቢ ምርጫና ጸጥታ ሆነ።
ጦጢት ይህን ሁሉ ንግግር ተሸሽጋ ስታዳምጥ ቆይታ ኖሯል።
“የለም አያ አንበሶ፤ እኛ እንስሳ መርጠን፣ አርደን፣ጠብሰን እናዘጋጅልዎታለን። በኔ ምርጫ ከሆነ ግን እንደ ዝሆን ስጋ ለእርስዎ የሚስማማ የለም። ስለዚህ አፈላልገን እናምጣልዎት።”
አያ አንበሶ ተስማማ። ስለዚህም የተጠበሰ ዝሆን ይጠባበቅ ጀመር። የጦጢቷ ዝሆን ግን ሳይመጣ ቀረ። አንበሳ አንድ ጊዜ አገሳና ጫካውን የሚነቀንቅ ጩኸት አሰማ።
 ጦጢት ከች አለች፡፡
“አያ አንበሶ ይቅርታ፤ ዝሆኖች  እኛ እራሳችን ለአያ አንበሶ የሚመቻቸውን መርጠን ብናዘጋጅላቸው ይሻላል፤ ስላሉ እሺ እንታገሳለን ብያቸው ነው” አለች።
አያ አንበሶ፡-
“መልካም፤ ጥቂት ልታገሳችሁ።”
ዝሆኖች ተሰብስበው ለአያ አንበሶ ማን ይሂድላቸው? በመባባል ስብሰባቸውን ቀጠሉ። ተበጣበጡ፤ ተፋለሙ ተፋለሙና እየደከሙ ሲመጡ፤
“በቃ ጦጢት ራሷ ትገላግለን” የሚለው ሃሳብ ላይ ረጉ።
ጦጢት “ሃሳብሽን ግለጪ” ተባለች።
ጦጢትም፡-
“እኔ እናንተን ብሆን እርስ በርስ መናቆሬን ትቼ
አንድ ራስ በርበሬ መንቀል አቅቷችሁ
እንደምን ለብልቦ አቃጥሎ ይፍጃችሁ?
የሚለውን አገርኛ ግጥም አስተውልና አስብበት ነበር” ስትል ፈረደችላቸው ይባላል።
ከዚያን ቀን ወዲያ አያ አንበሶ፣ በዚያ ጫካ ውስጥ ታይቶ አያውቅም።
***
ፈረንጆች Unity is strength ይላሉ። አንድነት ሃይል ነው እንደማለት ነው። ከላይ በጠቀስነው ተረት አኳያ ደግሞ
“ድር ቢያብር አንበሳ ያስር” የሚለው የበለጠ ጉልበት ያለው ይሆናል።
ከኢትዮጵያ ቀንደኛ ችግሮቻችን ዋነኞቹ መከፋፈል፣ አድር ባይነትና አምባገነንነት ናቸው።
ማለትም አምባገነንነት ከሁሉም ግልጹና በተደጋጋሚ ያየነው ነው።
መከፋፈል በተለይ በፓርቲዎችና በድርጅቶች ውስጥ ክሱት የሆነ ነው! ከፋም ለማም እናውቀዋለን። እጅግ አደገኛው፣ ከጣሊያን ዘመን እድሜ እኩል የኖረና ያሰቃየን ነው። ስልት የሚቀያይር፣ እንደ እስስት በርካታ ቀለማት ያሉት ሲሆን የብዙ ፖለቲከኞችን ራስ ያዞረና አቋም ያናጋ አብሾ-አከል በሽታ ነው። ሲሻው የሚጥል በሽታ የመሆን አቅም አለው። ሲሻው አሳሪና ታሳሪ ቦታ እንዲቀያየሩ የሚያስችል በሽታ ይሆናል፤ ሲሻው ደግሞ በማያልቅ የስብሰባ ልክፍት ያማርረንና አያሌ መፍትሄ አልባ ምሽቶችን ያስመሸናል። በዚህ መሃል አገር ልጆቿን፣ጊዜዋንና ውድድ የልግስና የለውጥ ሰዓቷን ትሰዋለች።
ሌላው የአገራችን አባዜ ሁሌም የጀመርነውንና የደከምንበትን ነገር ሁሉ በዜሮ አባዝተን ወደ መጀመሪያው ሰንጠረዥ መመለሳችን ነው። ይህ የመርገምት ሁሉ እርግማን ነው! ወደ ኋላ በተመለስን ቁጥር ምን ያህል ኢኮኖሚያችንን እንደምናላሽቅ አልገባንም። የድሮዎቹ የፖለቲካ- ኢኮኖሚ ሊቃውንት፤ “አራት ወደፊት ሶስት ወደ ኋላ” የሚሉት ይህንኑ ነው።
ከዚህ ይሰውረን!!

Saturday, 17 December 2022 14:07

እንቅልፍ ነው እሚያስወስድህ

“ዝም አልኳቸው ዝም ይበሉኝ
ትቻቸዋለሁ ይተዉኝ
አልነካቸውም አይንኩኝ”
ብለህ፤ተገልለህ ርቀህ
እውነት ይተዉኛል ብለህ
እንዴት ተስፋ ታደርጋለህ?!...
ተስፋ አርገህስ ምን ልትሆን፤ወይስ ተስፋው
ምን ሊሆንህ?
እንቅልፍ እንጂ እሚያስወስድህ፡፡
“አልጠራቸውም አይጥሩኝ
አይንኩኝ ስሜን አያንሱኝ”
ብለህ እንዴት ትመኛለህ፤እንደማይተዉህ
ስታውቀው
የተወጋ በቅቶት ቢተኛ፤ የወጋ መች እንቅልፍ
አለው
የጅምሩን ካልጨረሰው?
የተበደለ ቢችልም
ቢሸሽግም ቢደብቅም
የበደለ ዝም አይልም፡፡
እንዴት አስችሎት ዝም ይበል? ለፍልፎ
ከማስለፍለፉ
አደል እንዴ የሱ ቤዛ፤ የበደሉ ጥቅም የግፉ
ሰላም መንሳት አደል ትርፉ?...
ዝምማ ካለ ጉድ ፈላ
ነገር በጤና ሲብላላ
እያደር ሲጣራ ኋላ
ግፉ ይፋ ይሆናላ!...
ሰላምማ ከለገሰህ
ሕመምህ እየታወሰህ
ትዝታ እየቀሰቀሰህ
የሕሊናህ ሚዛን ረግቶ ፤ ጉዱ ሁሉ ኩልል ሲል
ያደፈረሰው ሲያጠልል
እግዜር ያሳያችሁ ብለህ፤ ፍረዱኝ ዳኙኝ
እንዳትል
ከነአካቴው ሳይጨርስህ
ምን ቢሆን ሰላም አይሰጥህ፡፡
እሱስ ቢሆን ያለትክሉ፤ ያላጥንቱ የሰላም ውርስ
ከቶ የማያውቀውን ቅርስ
ይሰጠኝ ብትል የት ይሆናል
ያልተዘራ መች ይበቅላል?
የጓሮ ጎመን ሲያጠላ
አጥፊ ትሉን እንዲያፈላ
እንዲያው በነገረ ቀደም፤ እንደሱስ ስሙን
ቢለፍፍ
ሰላምን የሰጠህ መስሎህ፤ በጉጉት ስታሰፈስፍ
ተለሳልሰህ እንደቃተትክ፤ ተስፋ አርገህ እንዳትል
እርፍ፡፡
እና ዘበት ነው ጥረትህ
በከንቱ ተስፋ ማድረግህ
ላያዋጣ መመኘትህ
የሰላም ቅዠት ማየትህ
ምን ልትሆን? ምን ሊሆንህ?...
ይቅርብህ፡፡ በኔ ይሁንብህ
እንቅልፍ ነው እሚያስወስድህ፡፡
ለኤድዋርድ ሞንድላን- (1959-ዳሬ ሰላም)

Saturday, 17 December 2022 14:07

ከሶሻል ሚዲያ በጨረፍታ

    በኢትዮጵያ ከግማሽ የሚበልጡ የ1ኛ ደረጃ ተማሪዎች ማንበብና መጻፍ እንደማይችሉ በጥናት ተረጋገጠ


      በኢትዮጵያ ከግማሽ የሚበልጡ የአንደኛ ደረጃ ተማሪዎች ማንበብ እንደማይችሉ አዲስ የተሰራ ጥናት አመላክቷል።  ራይዝ ኢትዮጵያዊ የተባለ ዓለም አቀፍ ተቋም በአንደኛ ደረጃ ተማሪዎች ላይ ሲያካሂድ የነበረውን የጥናት ውጤት ከትናንት በስቲያ  ይፋ ማድረጉን የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ አስታውቋል።
ራይዝ ኢትዮጵያዊ በሰራው ጥናትም፤ 68 በመቶ የሁለተኛ ክፍል ተማሪዎች እና 51 በመቶ የሦስተኛ ክፍል ተማሪዎች ማንበብና መጻፍ እንደማይችሉ ማረጋገጡን አስታውቋል።
በኢትዮጽያ በ168 የተለያዩ የአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች በሚገኙ በ9 ሺ ተማሪዎች በተደረገው ጥናት መሰረት ፤ 68 በመቶ የሁለተኛ ክፍል ተማሪዎች እና 51 በመቶ የሦስተኛ ክፍል ተማሪዎች ማንበብና መጻፍ እንደማይችሉ ተገልጿል።
በተጨማሪም በቅድመ መደበኛ ተማሪዎች ለይ እና ከአንደኛ እስከ አራተኛ ክፍል ተማሪዎች ማንበብና መፃፍ፣ ሂሳብ ማስላት፣ የተረጋጋ ስነ-ልቦና እና መልካም ማህበራዊ መስተጋብርን የመሰሉ መሰረታዊ ክሎት እንዲኖራቸው መሰራት አለበት ተብሏል።
የተማሪዎችን የትምህርት ዉጤት ለማሻሻል የትምህርት ስርዓቱ የተናበበና የተቀናጀ ትግበራ እንደሚያስፈልገው በጥናቱ ላይ ተመልክቷል።
በጥናቱ ላይ የትምህርት ስርዓቱ ትኩረት ተሰጥቶበት ሊሰራ እንደሚገባ መጠቆሙን አዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ በማህበራዊ የትስስር ገጹ አስታውቋል። እውነታው ይሄ ሆኖ ሳለ፣ ለምንድን ነው በአዲስ አበባ በት/ቤቶች በሚሰቀል ባንዲራና መዝሙር አደገኛ ውዝግብ ውስጥ የገባነው? በእጅጉ ያሳዝናል፡፡
__________________________________________

               አዲስ አበባ የሁላችንም ናት!
                 ሙክታሮቪች ኡስማኖቫ


      ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማሪያም አንዴ ምን አሉ?
“እኔ የጥበብ ሰው ብዬ የምገልፀው አንድ ሰው ጥቀስ ብባል ቴዲ አፍሮን ነው”
የቴዲ የጥበብ መነፅር ሁሌ ይገርመኛል። ትልቅ ሀሳብን በአጭርና በሚገርም አገላለፅ ቁጭ ያደርገዋል።
ለምሳሌ USA Live ኮንስርት ላይ ስለ አዲስ አበባ እንዲህ ብሎ አዜመ
አፍሪካን አክሎ የተሰፋው ልብሱ
ኢትዮጵያን አክሎ የተሰፋው ልብሱ
ከምኔው ከምኔው ጠበበሽ ቀሚሱ
አዲሳባ ነበር የጥንቱ ስምሽ
ሁሉ አገርሽ ነበር የጥንቱ ስምሽ
አሁን ከምንጊዜው የኔነሽ አሉሽ::
ወዳጄ አዲስ አበባ ስትመሰረት አፄ ሚኒልክ ባወጁት አዋጅ ላይ እንዲህ የሚል አገላለፅ ነበረ፤
“አበልጄ ሆይ ናና ጎሮቤት ሁነኝ”
በዚህ መሰረት ከአራቱም አቅጣጫ ብሔር ብሔረሰቦች አዲስ አበባን ሁሉ ሐገርሽ አደረጓት።
አዲስ አበባ የሁሉ አፍሪካዊ መዲና ናት። የአለም የዲፕሎማሲ ከተማ ናት። ይህ ሊሆን የቻለው ኢትዮጵያን እንድታክል ደምና አጥንት የተከሰከሰባት የመስዋዕትነት ከተማ ስለሆነች ነው።
ቴዲ የገባው ይህ ታላቅ ሚስጢርን ነው። ለሚገባው ትልቅ መልዕክት አስተላልፏል።
ሐገር የሁላችን ናት። አዲስ አበባ የሁላችንም ናት። ኢትዮጵያ የሁላችንም ናት
ኢትዮጵያ ለዘላለም ትኑር!

______________________________________________

                   “world Monkey Day”
                       ተጓዡ ጋዜጠኛ /ሄኖክ ስዩም/


         ዛሬ በመላው ዓለም “world Monkey Day” ይከበራል። እኛም ዓለም የሌለውን ጭላዳ እያሰብን ከዓለም ጋር እናከብራለን። ዕለቱ ከአስራ ሁለት ዓመት በፊት መከበር ሲጀምር ጦጣን ብቻ ታሳቢ አድርጎ ነበር። አሁን ዝንጀሮና ኤፕን ጭምር በመዘከር ስለጥበቃቸው ይመክራል።
በዚህ ቀን ከዝንጀሮ ተገኘሁ ያለውን ዳርዊንን ሳይኾን፤ ከአዳም መጣሁ ያሉትን እና ሰውና ዝንጀሮ ያስታረቁትን አቡነ ዮሴፍን አስባለሁ። እንግዲህ ለጦጣ እና ለዝንጀሮ መኖሪያ የምንጨነቀው፤ ከጦጣ እና ከዝንጀሮ የተሻለ የምናስብ የሰው ልጅ ነን በሚል ለራሳችን ስንል ነው።

__________________________________________________


                 ከሼክስፒር ቃለ ተውኔት ተመዝዞ ያጠረ
                     ኤፍሬም ሶልያና

ከናንተ መካከል
የቄሣር
የልብ ወዳጁ ነኝ:የሚል እርሱ ማንነው ?
እነሆኝ አንድ እውነት
እነግረው ዘንድ አለሁ:”እኔ’’ ነኝ ለሚል ሰው።
እርሱም
እኔ ከርሱ በላይ
ያገሪቷን ቄሣር አብልጬ እወዳለሁ።
ነገር ግን መልሼ
ይህንኑ ቄሣር እቃወመዋለሁ።
አሁን
አመክንዮ እንድሰጥ
ምክንያት እንዳስቀምጥ
ለምን ?ለሚለኝ ሰው
የኔ-መልስ ሚሆነው ....?...
ከቄሣሩ በላይ
ታላቂቷን አገር ስለምወዳት ነው።
ማስታወሻ
ግን?
ብሩተስም ቢሆን ?
ይህንን መሰል ቃል ሊናገር የቻለው
ለሥልጣን ጥቅሙና
ለፖለቲካዊ ፍላጎቱ ሲል ነው።

_________________________________________

                   “የአፍሪካ አገራት ክብርን ለማግኘት ምዕራባውያንን ሊለምኑ አይገባም”



         የአፍሪካ አገራት አለም አቀፋዊ ክብርን ለማግኘትና ስለ አህጉሪቱ ያለውን ደካማ አመለካከት ለመቀየር ምዕራባውያንን ከመለመን ራሳቸውን ሊያላቅቁ ይገባል ሲሉ የጋና ፕሬዝዳንት ናና አኩፎ-አዶ ተናገሩ።
“ልመናችንን አቁመን የአህጉሪቱን ሃብትና ጥሪት እዚሁ ከተጠቀምንበት እኛ አፍሪካውያን ከማንም ክብር መጠየቅ አይኖርብንም። የሚገባንን ክብር እናገኛለን። አህጉሪቷንም መድረስ ወደምትችልበት ብልጽግና ማድረስ  ከቻልን ክብር ይከተላል” በማለት የጋናው ፕሬዚዳንት አጽንኦት ሰጥተዋል።
ፕሬዚዳንቱ ይህንን ያሉት በዋሽንግተን ዲሲ የአሜሪካ- አፍሪካ የመሪዎች ጉባኤ በተከፈተበት ወቅት ነው።
ፕሬዚዳንት አኩፎ፤ በጋራ ለማደግም በአፍሪካውያን መካከል የላቀ ትብብር እንዲኖር አሳስበዋል። “አፍሪካውያን በሃገሮቻቸው ከሚኖሩበት በላቀ በሌሎች አህጉራት ላይ አይበገሬነትን አሳይተዋል። ለውጭው ዓለም እንደ ናይጄሪያዊ፣ ጋናዊ፣ ወይም ኬንያዊ ሳይሆን የጋራ ማንነታችንን፣ አፍሪካዊነትን መዘንጋት የለብንም። እንደ አህጉሪቷ ዜጎች እጣ ፈንታችን እርስ በርስ የተሳሰረ ነው” ብለዋል።
ፕሬዝዳንቱ እንዳሉት፤ አህጉሪቱ ክህሎትና የሰው ሃይል ቢኖራትም የተቀናጀ የፖለቲካ ፍላጎትና ቀናነት እንደሚያስፈልግ ተናግረዋል።
የፕሬዚዳንቱ አኩፎ አዶ አስተያየት የተሰማው አገራቸው ያለችበትን የኢኮኖሚ ድቀት ለመቅረፍ አለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት 3 ቢሊዮን ዶላር ለመስጠት በተስማማበት ቀን ነው።

____________________________________________________


                  የምንገድ ላይ ቀለህ
                    በድሉ ዋቅጅራ

መቼም እኛ
ከየትኛው ዘመን መለስ÷
ከየትኛው ትውልድ ጀምሮ
ከባህላችን ተጋምዶ÷
ከሕይወታችን ተሳስሮ
እንደተገኘ ባላውቅም
ከልደት እስከ ሞታችን÷
ከነፍጥ እርቀን አናውቅም::
ስንወልድ ተኩሰን
ስንድር ተኩሰን
ባሩድ ባሩድ ሸትተን::
ስንገድል ተኩሰን
አናት ደረት ገምሰን
ስንሞት ጥይት ጎርሰን
ድንጋይ ተንተርሰን
ጎዳና ላይ ወድቀን::
የመስክ ላይ ቀለህ÷
ባድማ የወደቅከው
ያፍርከው የዛግከው
እባክህ ንገረኝ እውነቱን ልወቀው::

Saturday, 17 December 2022 13:58

ስለ ሕገ-መንግስት

  ሕገ መንግሥት ማለት መንግሥቱ በምን ዓይነት አስተያየትና ሐሳብ የተመራ ሆኖ እንደ ተመሠረተ የሚያስረዳ፣ በመንግሥቱና በሕዝቡ መካከል ያለውንም ግንኙነት ከናስተዳደሩ ለይቶ የሚያመለክት ቀዋሚ ደንብ ነው።
ይህም ሕግ ንጉሠ ነገሥቱን ወይም መንግሥቱን ከበላይ  ሆኖ የሚያዝና የሚመራ ነው።
ሕግ ለሰው ልጅ አዲስ ነገር አይደለም፤ ዓለም ሲፈጠር አብሮ የተመሰረተ ነው፤ ለአዳምና ለሔዋን ዕፀ በለስን እንዳትበሉ ሲል ጌታችን ትእዛዝ ሰጥቷቸዋል።
ለሙሴም ሕዝቡን እንዲያስተዳድርበት መሪ ይሆነው ዘንድ ከእብነ በረድ ላይ የተቀረጹ ዐሥር  ትእዛዞች (፲ቱ ቃላተ ኦሪትን) ሰጥቷል፡፡ ኢየሱስ ክርስቶስም በዚህ ዓለም በኛ በወገኖቹ መካከል ሲኖር ፲ቱ ቃላት ኦሪትን ሳይሽር ዳግም ተጨማሪ ፮ ትእዛዞች (፮ቱ ቃላተ ወንጌልን) ሠርቷል።
እነዚህንም ሁሉ የሚፈጽም የዘላለም ሕይወት እንደሚያገኝ፣ የተቃወመ ግን በዘላለም እሳት እንደሚቀጣ ሕጉን ሲሰራ ፍርዱንም አስቀድሞ ለፍጥረቱ አስታውቋል።
እነዚህም የማይዛቡና የማይቃወሱ ጽኑ የሆኑ ሰማያዊ ትእዛዞች በወረቀት ላይ ብቻ ሳይሆን በልባችን የተቀረጹ ለመሆናቸው፣ ራሱ ኅሊናችን በየጊዜው አስታዋሽና ወቃሽ ሆኖ ይነግረናል።
ደንብም በመጠበቁ ወይም በመፍረሱ በሰማይ ክብር ወይም መከራ እንደሚሰጥና እንደሚያመጣ እንደዚሁ ሁሉ፣ በዚህም ዓለም ህግ በመፈጸም መከበርና መጠቀም ይገኛል፤ ሕግ ባለመጠበቅና በማጓደል ከመዋረድና ከመጎዳት ይደረሳል።
ስለዚህ የሚበጀውንና የሚከፋውን ለይቶ ለማወቅ አእምሮ ስለተሰጠን፣ የምንሰራውን ሁሉ ከተቀየሰው መንገድ ሳንወጣ መፈጸም አለብን፤ ይገባናልም።
ንጉሥም የእግዚአብሔር እንደራሴ ስለሆነ ይኸንን ሰማያዊ ሕግ ፈጽሞ ማስፈጸምና ደግሞ ለሚገዛው ህዝብ መልካም አኗኗር የሚስማማውን ያስተዳደር ደንብ በየጊዜው እያሻሻለ መስጠት ግዴታ ይሆንበታል።
እግዚአብሔር ከሰው ፍጥረት ጋራ አከታትሎ ስርዐት መስራቱ፤ የርሱ እንደራሴዎች የሆኑ ምድራውያን ንጉሦች ይኸንኑ ምሳሌ ተከትለው፤ለመንግስታቸውና ለህዝባቸው አስተዳደር ጽኑ መሠረት ማቆም ተቀዳሚ ስራቸው እንደሆነ ሲያስረዳ ነው።
ነገር ግን ሰው በባህርዩ በጥርጊያ ጎዳና (ደንብ) ከመጓዝ መንገድ በሌለበት ጫካ ተሹለክልኮ መሄድ ያደላበታል።
እንደዚሁም ሁሉ ይህ መንፈስ ያደረባቸው ገዥዎችና መሪዎች ህዝብን በደንብና በሥራት እንዲተዳደር በማድረግ ፈንታ የራሳቸው ፈቃድ የሚያዛቸውን ብቻ እንደ ሕግ ቆጥረው እንደፈጸሙና እንዳስፈጸሙ በታሪክ እንመለከታለን።
ይህም መሰረት የሌለው፤ ያልተተካከለ አስተዳደር ምንም ለጊዜው ገዥዎችን ቢያስደስት፤ በመጨረሻው ህዝብ እየሠለጠነ በመሄዱ መነቀፉና መለወጡ አልቀረም።
ሕግንም ከነገሥታት ፈቃድ አውጥቶ አንድ የተለየ መልክ ሰጥቶ ለማቋቋም በታሰበ ጊዜ በዓለም ላይ ምን ያኽል ሁከት እንደ ተነሣና ደምም እንደፈሰሰ በሐሳባችን ወደ ኋላ መለስ ብለን ብንመራመር ልንረዳው እንችላለን።
የሆነ ሆኖ ዛሬ ባለንበት ሰዓት በዓለም ላይ ካሉ መንግስቶች የሠለጠኑት ሁሉ በህግ የተመሠረቱና የተመሩ ናቸው ለማለት ይቻላል።
በሀገራችንም በኢትዮጵያ የነገሡት ነገሥታት ከቀዳማዊ ምኒልክ ዠምሮ እስከ ንግሥት ዘውዲቱ ቁጥራቸው ሁለት መቶ ኻያ አራት (፪፻፳፬) ሆኖ፤ እነዚህም ሕዝቡን በወደዱትና በፈቀዱት ሲያስተዳድሩት ቆይተዋል። (በዚህ አጋጣሚ የኢትዮጵያን ነገሥታት ዝርዝር ለማወቅ ለሚፈልጉ ማስረጃውን አባሪ ሦስት በማድረግ አግብቻለሁ)።
ስለ ሆነ ዐፄ ምኒልክ ከሳቸው በፊት ከነበሩት ገዥዎች ተለይተው የመንግሥታቸውን ስራ ለማሻሻል ረዳት ይኖራቸው ዘንድ ሚኒስትሮችን ሹመዋል።
ነገር ግን ምንም ሥራው ቢከፋፈልና ይህ አዲስ ስም በሀገራችን ቢገባ፣ በዓለም ላይ እንደሚደረገው ሁሉ  ሕገ መንግሥትና የሕዝብ እንደራሴዎች የሚመክሩባቸው ምክር ቤቶች (ሲናተርና ፓርላማ) ባለመቆማቸው፣ ሐሳቡ መልካም ሆኖ ሳለ ሥራው ተጓድሎ ይታይ ነበር።



በዶ/ር ኤርሲዶ ሌንደቦ የተዘጋጀውና፣ “ኑሮMap” የተሰኘው የለውጥ መፅሐፍ ውስጥ ከሰፈረ ታሪክ አንዱን ነቅሰን እንድንመለከት ወደድን፡፡ ከዓመታት በፊት የአገራችንን ችግር የተነበየና መፍትሔውንም ያሳየ ግሩም መጽሐፍ ነው፡፡ ከዚህ ቀደም የጠቀስነው ቢሆንም፣ ለዛሬም ይሰራልና ደግመነዋል፡፡
የኮንስትራክሽን ኩባንያውን ከጊዜ ወደ ጊዜ እያሳደገ የመጣ ወጣት መሃንዲስ፤ ኩባንያውን ይበልጥ የሚያሳድጉ ሶስት ፕሮጀክቶችን በኮንትራት ተረክቦ ግንባታ ጀምሯል፡፡ ነገር ግን ሁሉም ነገር አልጋ በአልጋ አይደለም፡፡ የስኬት መንገድ ላይ የተለያዩ ችግሮች ያጋጥማሉ፡፡ መፍትሔ በማበጀትና የስኬት ጥረትን በመቀጠል ነው ስኬቶችን እውን ማድረግ የሚቻለው፡፡
ወጣቱ መሀንዲስ የስራ ማስኬጃ ገንዘብ ቢያጥረውም፤ ከባንክ ብድር ለማግኘት ጊዜ የሚፈጅ ስለሆነበት፤ በግል ከሚያውቀው ሰው፤ በተወሰነ ጊዜ ከወለድ ጋር የሚመለስ ገንዘብ ተበድሯል፡፡ ችግሩ፤ በተስማሙበት የጊዜ ቀጠሮ እዳውን ለመመለስ አልቻለም። አበዳሪው እንዳያገኘው መሸሽና ስልኩን መዝጋት፤ እንደ መፍትሔ ሆኖ ታይቶታል፡፡
መፍትሔው ግን ሌሎች መዘዞችን ጐትቶ አምጥቷል፡፡ አንደኛ፤ ሌሎች ደንበኞቹና ተባባሪዎቹም በስልክ ሊያገኙት ስላልቻሉ፤ የተለያዩ ጥቅሞችን እያጣ ነው፤ እየተጐዳ ነው፡፡ ሁለተኛ፤ ከአበዳሪው ስለሸሸ ብቻ ችግሩን ያስወገደ ይመስል፤ እዳውን ለመክፈል የሚያስችል ዘዴ ማፈላለግ አቁሟል፡፡ ሶስተኛ፤ መፍትሔው ከአንድ ሳምንት በላይ አልዘለቀም፡፡ መቼም፤ ከሰው ተደብቆ የኮንስትራክሽን ፕሮጀክቶችን መምራት አይችልም፡፡
አበዳሪው፤ በሰው በሰው አጠያይቆ፤ የግንባታ ቦታው ድረስ መጥቶ አፋጠጠው፡፡ አሁንስ መፍትሔው ምንድነው? ምናልባት፤ በድርድር ለማግባባት ጥረት ቢያደርግና፤ ወለዱን በማሻሻል የክፍያ ጊዜውን ለማራዘም ቢስማሙስ? ያኔ ወጣቱ መሃንዲስ ፕሮጀክቶቹን አጠናቅቆ፤ በቀላሉ እዳውን መክፈል ይችላል - የተወሰነ ያህል ተጨማሪ ጥረትና ገንዘብ ቢያስፈልገውም፡፡ ወጣቱ መሃንዲስ፤ ይህንን መፍትሔ አልመረጠም፡፡
አበዳሪውን በፈገግታ ተቀብሎ፤ ከከተማ ውጭ ስልክ የማይሰራበት ቦታ ሄዶ እንደነበር በውሸት ለማሳመን ከሞከረ በኋላ፤ ቼክ ፈርሞ ሰጠው፡፡ በቃ በዚሁ ተገላገለ፡፡
ግን እስከ መቼ? ባንክ ውስጥ የነበረውን ገንዘብ ለስራ አውጥቶ እንደጨረሰው ያውቃል:: ቢሆንም ለጊዜው፤ ከአበዳሪው ተገላግሏል፤ ችግሩን ፈታ፡፡ ምን ዋጋ አለው? መፍትሔው አልሰራም፡፡ አበዳሪው ቼኩን ለመመንዘር ወደ ባንክ ከሄደ በኋላ ባዶ እጁን ወደ ወጣቱ መሃንዲስ ተመለሰ፤ እዳውን ለማስከፈል፡፡ ብቻውን አይደለም፡፡ ፖሊስም ጭምር እንጂ፡፡
ወጣቱ መሐንዲስ፤በደረቅ ቼክ አጭበርብረሃል ተብሎ ተከሰሰ፡፡ ከተፈረደበት ብዙ ነገር ያጣል፤ እዳውን ከካሳ ጭምር ይከፍላል፤ ለጠበቃና ለቅጣት ተጨማሪ ገንዘብ ያወጣል፤ የገንዘብ እጥረቱን ይበልጥ የሚያባብስ፡፡ በዚያ ላይ ፍ/ቤት በመመላለስና በእስር፤ የስራ ጊዜውን ያባክናል፤ ፕሮጀክቶቹ ይዳከማሉ - የገንዘብ ምንጮቹን ይጐዳል፡፡ “የማያዛልቅ ጥገና” እንዲህ ነው፡፡
ዋናው መሰረታዊው ችግር፤ የገንዘብ እጥረት ቢሆንም፤ ወጣቱ ግን ሁነኛ መፍትሔ እንደመፈለግ፤ በቁንጽል የችግሩ ውጫዊ ምልክት ላይ አተኮረ - የአበዳሪ ጭቅጭቅ ላይ፡፡ ለአሁኗ ቅጽበት፤ ወይም ለዛሬ ብቻ፤ ከአበዳሪ ጭቅጭቅ ለመገላገል ጊዜያዊ መፍትሔዎችን (የማያዛልቁ ጥገናዎችን) መርጧል፡፡ ውሳኔውንና ድርጊቱን ከነገ ህይወቱ ጋር አያይዞ ለማየት አልሞከረም፡፡ የገንዘብ እጥረት ችግሩን ከማባባስ አልፎ፤ የገንዘብ ምንጩን የሚጐዳ ተጨማሪ ችግር እንደሚመጡበት ለማሰብ አልፈለገም፡፡
የማያዛልቅ ጥገና፤ የተለመደ የሰዎች ባህርይ ነው፡፡ ብዙዎቻችን፤ የዋና ዋና ነገሮችን መስተጋብር በማገናዘብ፤ መሰረታዊውን ችግር ከመጋፈጥ ይልቅ፤ የችግሩ ውጫዊ ምልክት ላይ ብቻ እናተኩራለን፡፡
ውጫዊው የችግር ምልክት፤ ለብቻው በቁንጽል ጐልቶ ስለሚያስጨንቀን፤ በአሁኗ ቅጽበት ለብቻው ገንኖ ስለሚያዋክበን፤ ፈጣን የህመም ማስታገሻና የችግር ማብረጃ ለማግኘት እንጣደፋለን - ሌሎች ዋና ዋና ነገሮችንና ነገን ሳናስብ፡፡
ጊዜያዊ ማብረጃ፤ የችግሩ ምልክት እንዲጠፋ ያደርግልናል፡፡ ግን፤ ዋናው ችግር ስላልተወገደ፤ ምልክቱም ከጊዜ በኋላ መልኩን ቀይሮ ወይም ከቀድሞው ገዝፎና በርክቶ እንደገና መከሰቱ አይቀርም፡፡ በጊዜያዊ ማስታገሻ ራሳችንን በማታለል፤ ለመሰረታዊው ችግር ሁነኛ መፍትሔ ስላላበጀንለት፤ የችግሩ ምልክት ተባብሶ ሲመጣብንስ?
ድሮ የለመድነውን ጊዜያዊ ማስታገሻ (ችግር መሸፈኛ) መጠኑን ከፍ አድርገን፤ ሌላም ማስታገሻ ጨምረን እንሞክራለን፡፡ ይህም ተመልሶ ችግሩን እያባባሰ፤ አዙሪቱ እየከረረ ይሄዳል፡፡ አንዳንድ ሰዎች ሱስ እስኪመስልባቸው ድረስ ይቀጥላሉ፡፡
ካነበብነው የአሳዎች ታሪክ እንዳየነው፤ ለምግብ የሚሆን የባህር ዕፅዋት የተከሉት አሳዎች፤ የምግብ እጥረትን ለዘለቄታው ለማስወገድ ሳይሆን ለቅጽበት ረሃባቸውን ለማስታገስ ነበር የጓጉት። ዕፅዋቱ ደግሞ፤ ለማደግ ጊዜ ያስፈልጋቸዋል፡፡
አሳዎቹ፤ “ለሁሉም ጊዜ አለው፡፡ ለማረስም፤ ለመዝራትም፤ ለማጨድም ጊዜ አለው” የሚለው የተፈጥሮ ህግ (እውነት) አልገባቸውም፤ የአሁኗ ቅጽበት ላይ ብቻ ነው ያተኮሩት። በዚያ ላይ፤ ለማደግም ሆነ ለመፍጠን፤ አስፈላጊ የሆኑ ዋና ዋና ነገሮች አሉ፡፡ ለምሳሌ ውሃ፤ አፈርና ማዳበሪያ ሊያገኝ የሚችል ጠንካራ ስራስር፤ እንዲሁም የፀሐይ ብርሃንን መቀበል የሚችል ጤናማ ቅጠል፡፡ አሳዎቹ ግን፤ በቁንጽል የተክሎቹ ግንድ መርዘምን ብቻ ነው የፈለጉት፡፡
አሳዎቹ፤ እንዲህ ራሳቸውን የቅፅበታዊነትና የቁንፅልነት እስረኛ በማድረግ፤ ተክሎቹን ወደ ላይ በመጎተት እድገታቸውን ለማፍጠን ሞክረዋል፡፡ ዘዴያቸው፤ ለጊዜው የሰራ ቢመስልም፤ የተክሎቹ እድገት አልፈጠነም፡፡
የተክሎቹ ስራስር ተጎድቶ እድገታቸው ተገታ፡፡ ይህም ብቻ አይደለም፤ ጭራሽ ተክሎቹ ጠውልገው መሞት ጀመሩ - በማያዛልቅ ጥገና ወደ ባሰ ውድቀት፡፡
አንዳንዶቹ አሳዎች፤ የፀሐይ ሃሩር ሲያስቸግራቸው፤ ሃሩሩን ተቋቁመው ወይም የፀሐይ መከላከያ ባርኔጣ በመጠቀም፤ ተክሎቹ ፀሐይ ሊያገኙ በሚችሉበት ማሳ ላይ ለመትከል አልመረጡም። ተክሎቹ አፈር ላይ መተከላቸውን ብቻ በቁንጽል በማየት፤ ዛሬ ከሃሩር ማምለጣቸውን ብቻ በመመልከት፤ ዋሻ ውስጥ ለመትከል ሄደዋል፡፡ ግን የሚያዛልቅ አልነበረም፡፡ ተክሎቹ ጠወለጉ፤ ረሃቡም ከፋ፤ በየእለቱ ምግብ ፍለጋ በፀሐይ ሲንቃቁና በሃሩር ሲጠበሱ ይውላሉ፡፡
ረሃባቸውን በቅፅበት ለማሸነፍ ጓጉተው፤ የወዳደቁ ነገሮችን ለቃቅመው የበሉ አሳዎች፤ ለጊዜው ረሃባቸው የታገሰ ቢመስልም፤ ወዲያው ታመሙ፡፡ ረሃብን የሚያስታግስ ምግብ ለመፈለግ እንኳ መንቀሳቀስ አቃታቸው፡፡ የማያዛልቅ ከሻፊ ጥገና (የደመነፍስ መፍትሄ) በውድቀት ነው የሚቋጨው፡፡ ለዚህም ነው፤ የዛሬ ‹‹ችግሮች››፤ ትናንት ‹‹መፍትሄ›› የነበሩ ናቸው የሚባለው፡፡ የማያዛልቁ መፍትሄዎች፤ ችግርን ያስከትላሉ፡፡   

  በዲሲቲ  ኢንተርቴይመንትና ኤቨንትስ የተዘጋጀውና ከ500 በላይ የአገር ውስጥና የባህር ማዶ አምራቾችና ነጋዴዎች የሚሳተፉበት “አሲና ገና” የተሰኘው የገና ኤክስፖና ባዛር በዛሬው ዕለት የሚከፈት ሲሆን፤ እስከ ታህሳስ 28 ቀን 2015 ዓ.ም  በኤግዚቢሽን ማእከል ይካሄዳል፡፡
“አሲና ገና” 2015 ኤክስፖና ባዛር፤ የተለያዩ ሸቀጦች ለሸማቾች የሚቀርቡበት የንግድ ትርኢት ሲሆን በየዕለቱ በ10ሺ ሰዎች ይጎበኙታል ተብሎ የሚጠበቅና ከፍተኛ የንግድ ልውውጥና ግብይት የሚካሄድበት ዓመታዊ ባዛር ነው ተብሏል። ለ21 ተከታታይ ቀናት በሚዘልቀው በዚህ የንግድ ትርኢት፣ ከ50 በላይ አንጋፋና ወጣት ተወዳጅ ድምጻውያን የሚሳተፉበት የሙዚቃ ኮንሰርት የሚቀርብ  ሲሆን በተጨማሪም ታዳሚውን ባለእድል የሚያደርጉ እጣዎችና አጓጊ ሽልማቶች መዘጋጀታቸው ታውቋል፡፡ በትርኢቱ የወላጆችና ህጻናትን ፍላጎት  የሚያሟሉ የተለያዩ መዝናኛዎችና ጌሞችም እንደተካተቱ ተነግሯል፡፡

Saturday, 10 December 2022 13:36

ከሶሻል ሚዲያ በጨረፍታ

    ሰሜን ኮሪያውያን ለልጆቻቸው “ቦምቡ፣ ሽጉጤ” እና መሰል ስሞችን እንዲያወጡላቸው ታዘዙ


       ሰሜን ኮሪያ፣ ወላጆች፣ የልጆቻቸውን ስም የሀገር ፍቅርን በሚያንፀባርቅ መልኩ እንዲያስተካክሉ አዘዘች። የሀገር ፍቅርን ያንፀባርቃሉ የተባሉት ስሞች ግን “ቦምብ”፣ “ጠመንጃ” እና መሰል ወታደራዊ ትርጉም ያላቸው ናቸው።
ፒዮንግያንግ ከዚህ ቀደም የመጨረሻ ፊደላቸው ለስለስ ያሉ ስሞችን መጠቀም ፈቅዳ ነበር። በዚህም እንደ ኤሪ (ተወዳጅ ወይም ፍቅር የሚል ትርጉም ያለው) እና ሱ ሚ (የውብዳር ወይም ውበቱ) የሚሉና ፍቅርና ውበትን የሚገልፁ ስሞች በብዛት ጥቅም ላይ ሲውሉ ታይቷል።  አሁን ግን የሀገሪቱ መንግስት እነዚህ ስያሜዎች ጦር ጦር ሊሸቱ ይገባል ብሏል።
የሰሜን ኮሪያን ርዕዮተ አለማዊ አስተሳሰብና ወታደራዊ ዝግጁነት የማያሳዩ ናቸው የተባሉት ስሞችም በአዳዲስ አብዮታዊ ስያሜዎች ይቀየሩ ዘንድ ለወላጆች መመሪያ ተላልፏል ነው የተባለው።
የስም ለውጡ የልጆቹን ብቻ ሳይሆን የወላጆቻቸውን ወይም የአባታቸውንም ያካትታል። ወላጆች የስም ለውጡን የማያደርጉ ከሆነ ቅጣት እንደሚጠብቃቸውም ተነግሯል።
በአማራጭነት የቀረቡት ቹንግ ኢ (ሽጉጤ እንደማለት)፣ ፖክ ኢ (ቦምቡ ወይም ቦምቢት)፣ ኡይ ሶንግ (ሳተላይት)፣ ቹንግ ሲም (ታማኝ) እና የመሳሰሉት ይገኙባቸዋል፡፡
ለሬዲዮ ፍሪ ኤስያ አስተያየታቸውን የሰጡ አንድ የሀገሪቱ ዜጋ፥ “የሀገሪቱ መንግስት ያሳለፈውን የስም ቅያሬ በርካታ ሰዎች እየተቃወሙት ነው” ብለዋል። በተቀመጠው መመሪያ መሰረት ሁሉም ወላጅ የልጆቹን ስም ፖለቲካዊ ትርጉም እንዲኖረው እንዲያደርግ የተቀመጠው ቀነ ገደብ አንድ ወር ብቻ ቀርቶታል።
በርካቶችም ይህን የሰሜን ኮሪያ መንግስት ውሳኔ መቃወማቸውን ነው ስማቸው ያልተጠቀሰ የሀገሪቱ ዜጋ የተናገሩት። በደቡብ ኮሪያ ተወዳጅ የሆኑ ስሞችን መጠቀምም በጥብቅ ተከልክሏል፤ የምዕራባዊያንን ባህል እንደሚያንፀባርቁ በማመን።  
ሰሜን ኮሪያ ከዚህ ቀደምም ከቻይና፣ ጃፓን እና ደቡብ ኮሪያ የተወረሱ ናቸው ያለቻቸውን ስሞችን መጠቀም መከልከሏ ይታወሳል።  አሁን ደግሞ ርዕዮተ አለማዊ እሳቤዬን እና ወታደራዊ ዝግጁነቴን በስሞችም ካላየሁት እያለች ነው።
(አል ዐይን)

_________________________________________


                    ድህነቷን እናፍቀዋለሁ!
                      በድሉ ዋቅጅራ


        ኢትዮጵያ ድሀ የነበረች ጊዜ - ያኔ ያለው ለሌለው ያካፍል ነበር፤ የሌለው ጎዳና ወጥቶ፣ ደብር ተጠግቶ ለምኖ በልቶ ያድር ነበር፡፡ የድሀ ልጅ በባዶ እግሩ ትምህርት ቤት እየተመላለሰ ፊደል ይቆጥር ነበር፡፡ በኩራዝ ጭለማ ይረታ ነበር፡፡ . . . . ያኔ ነብስ ካወቅን ጀምሮ የሀገራችን ከድህነት መውጣት ያሳስበን ነበር፡፡ ወጣት ሆነን ሀገራችንን ከድህነት ለማውጣት እድገት በህብረት ዘመትን፣ መሰረተ ትምህርት ዘመትን፤ ሰላም እንድትሆን በብሄራዊ ውትድርና አገልግሎት ዘመትን፡፡
በወጣትነቴ ጠመንጃ ይዤ ዘብ የቆምኩላት ሀገር፣ ዛሬ በጎልማሳነቴም ሰላም አለማግኘቷ ልቤ ድረስ ይጠዘጥዘኛል፡፡ ድህነቷንም እናፍቀዋለሁ፤ ድሀ ለምኖ የሚበላበትን፣ አባወራ ጥጥ ለቀማ ቆላ የሚወርድበትን፣ ‹‹ግፋ ቢል አዶላ!›› ብሎ ወርቅ ቁፋሮ በቀን ሰራተኝነት የሚሰደድበትን፣ . . . . ድህነቷን እናፍቀዋለሁ፤ ሊያሳስበኝ ግን ልቦናዬ ጊዜ የለውም፡፡
ህይወት ረከሰ፤ ሞት ነገሰ፡፡ ከእንቅልፌ የሚቀሰቅሰኝ የወፎች ዜማ ሳይሆን የሞት ዜና ነው፡፡ በድህነት ያለፉት እናትና አባቴ ሰው ተሰቅሎ ሲሞት አይተው ለሳምንታት እንቅልፍ አይተኙም ነበር፡፡ የእኔ ዘመን አገዳደል ያኔ አልነበሩም፤ የሀገሬ ልጆች ከዚያ ወዲህ ተጠበው የደረሱባቸው የጭካኔ  ፍሬዎች ናቸው፡፡ ከእንቅልፌ ስነቃ ስለምሰማው ሞት ሳስብ ውዬ ስለእሱው ሳስብ ያሸልበኛል፡፡
በየት በኩል ስለሌላ ነገር ማሰብ ይቻላል! የሀገሬ መልክ ሆኖ የሚያሳስበኝ ሞት እንጂ ድህነት አይደለም፡፡ ስለሞት ባሰብኩ ቁጥርም በልጅነቴ የኖርኩት ሰላማዊ ድህነቷ ይናፍቀኛል። ሞት በሚዘመርባት ሀገሬ ውስጥ እየኖሩ፣ ከድህነት ሊፈውሷት የሚጥሩ ዜጎቿን ልረዳቸው አቅቶኛል፡፡ እኔ ግን እላለሁ! ኢትዮጵያ ከድህነቷ የምትወጣው ማለቂያ በሌለው የዜጎች ሞት ከሆነ፣ ለዘለአለም ድሀ ሆና ትኑርልን፤ እንኑርባት፡፡

_______________________________________
 
                  “ዛሬም ኢትዮጵያ ትፈተናለች እንጂ አትፈርስም”


        “--የእያንዳንዳችን ችግር ሊፈታ የሚችለው የሁላችንም ችግር ሲፈታ ነው፣ በተናጠል የራሱን ችግር ብቻ መፍታት የሚችል ማንኛውም ግለሰብና ቡድን ከኢትዮጵያ ችግር በፊት ቀድሞ የሚፈታ የሰፈር ችግር እንደሌለ መገንዘብ አለበት-- በዚህ ቀን የሁላችን ባህል፣ ታሪክ ቅርስ፣ እሴት፣ የኢትዮጵያ ሃብትና የጋራ ኩራት ሆኖ የሚታይበት፣ ሁላችንም ለኢትዮጵያ እጅግ አስፈላጊ መሆናችንና ውበታችን በኢትዮጵያ ጥላ ስር ጎልቶ የሚታይና የምንማርበት ዕለት ነው--፡፡
ሀገር በቤት ይመሰላል፥ ማገሩ፣ ወራጁ፣ ጣራው ተሰናስለው ቤት እንደሚሆኑ ሁሉ ሁሉም ብሔሮችና ብሔረሰቦች እያንዳንዳቸው ሰበዝ ሆነው ሲደመሩ ታላቋንና ውቧን ኢትዮጵያ ያሳያሉ፡፡ -- ስለሆነም በተናጠል ጎልተን ለመታየት ሳይሆን በጋራ ለማበብ ልባችን የቀና አዕምሯችንም የሚያስተውልና የሚያሰላስል ሊሆን ይገባል--፡፡ ትናንትና ያለፈና ያመለጠ ታሪክ ነው፣ ትናንትን ለመማሪያ ብቻ መጠቀም ከቻልን ነጋችን ያማረ ይሆናል፤ ዛሬ የትናንትን ጉዳይ እያነሳን ብንወቅስና ብናወድስ ሰዎቹ የሉምና አይሰሙንም፤ ትርጉምም የለውም--፡፡ እኛ መልካም ነገን ለልጆቻን ለመገንባት ከትናንት መማር አለብን፤ መጪው ትውልድ ከልመና የተላለቀና የተማረ እንዲሆን መገፋፋቱንና መጠላላቱን መተው ይገባል፡፡
በኢትዮጵያ ውስጥ ከግራ ከቀኝ ዋልታ የረገጡ እሳቤዎች አሉ፤ ከትናንት እሳቤ ያልተላቀቁ፣ ነገ የሚሰራበትን እያንዳንዱን ብሎኬት የሚያፈርሱ፤ በጋራ መኖር ሳይሆን መገፋፋትን የሚመርጡ፣ በሌሎች አጀንዳ የተገዙ፣ በንጹሃን ደም ፖለቲካ የሚሰሩ ጥቂት ግለሰቦችና ቡድኖች እንዲሁም የሚዲያ ሰዎች አሉ፡፡ --ለእነዚህ ጊዜውን ለሳቱ ወንድሞቻችንን ያለኝ ምክር፣ ዛሬም ኢትዮጵያ ትፈተናለች እንጂ አትፈርስም የሚል ነው፡፡ -- የኢትዮጵያ ብልጽግናና ልዕልና የሚመነጨው ከእውነትና ፍቅር ነው፤ በአንጻሩ የተሸናፊ ሃይሎች አጀንዳ ጥላቻ፣ ግድያና መገፋፋት፤ ንጹሃንን ማጎሳቆል ነው።  ከግራም ከቀኝም ያሉ ዋልታ የረገጡ እሳቤዎች  ለኢትዮጵያ ስለማይበጁ ሁሉም ኢትዮጵያዊ ለአጀንዳዎቹ ጀሮ መስጠት የለበትም፡፡--”
(ጠ/ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ ህዳር 29 ቀን 2015 ዓ.ም የብሔር ብሔረሰቦችን
ቀን  አስመልክቶ በአዋሳ ካደረጉት ንግግር የተወሰደ፡፡)

____________________________________


                   በዘንድሮው የቢቢሲ ተፅእኖ ፈጣሪ መቶ ሴቶች ዝርዝር ውስጥ የተካተቱት ኢትዮጵያውያን


        ቢቢሲ በዓለማችን ላይ ተደማጭነት ያላቸው፣ ተፅእኖ ፈጣሪ የሆኑና  ድምፃቸውን ለሰብዓዊነት እያዋሉ ያሉ መቶ ሴቶችን በየዓመቱ ይመርጣል። የዘንድሮውን መቶ ሴቶች ዝርዝርንም ከሰሞኑ ይፋ አድርጓል።
በዘንድሮው  ዝርዝር ውስጥ ኢትዮጵያውያኖቹ የራይድ መሥራች ሳምራዊት ፍቅሩ እንዲሁም በትግራይ ጦርነት ለተጎዱ ሴቶች ከፍተኛ ድጋፍ በማድረግ ላይ የምትገኘው ወጋሕታ ገብረዮሐንስ ተካትተውበታል።
የኮምፒውተር ፕሮግራመሯ ሳምራዊት ፍቅሩ፣ምንም እንኳን እስከ 17 ዓመቷ ድረስ ኮምፒውተር ተጠቅማ ባታውቅም፣  ከራይድ የታክሲ መተግበሪያ ጀርባ ካሉት ኩባንያዎች መካከል አንዱ የሆነው የሃይብሪድ ዲዛይን መሥራች ነች። ከሥራ አምሽታ ታክሲ ለመያዝ ደኅንነት ስላልተሰማት እንዲሁም፣ ከሾፌሮች ጋር ይህንን ክፈይ በሚል የማያቋርጥ ጭቅጭቅ ውስጥ መግባት ስላታከታት ይህንን መተግበሪያ እንደፈጠረች ትናገራለች።  ሳምራዊት ሥራውን ስትጀምረው የነበራት መነሻ ካፒታል ከሁለት ሺህ ዶላር ያነሰ ነበር። በአሁኑ ወቅት ኩባንያዋ በርካታ ሴት ሠራተኞችን ቀጥሯል።
በኢትዮጵያ የቴክኖሎጂ ኢንዱስትሪ ውስጥ ያሉት ሴቶች ጥቂት ሲሆኑ፣ ሳምራዊት የመጪውን ጊዜ ሴት ሥራ ፈጣሪዎችን ማነሳሳት ትፈልጋለች።
“ሴቶች በባለቤትነት የሚቆጣጠሯቸው ማዕከላት በቁጥር እያደገ ነው። በአሁኑ ወቅት ወጣት ሴቶች የፈጠራ ሀሳቦቻቸው እውን እንዲሆኑ ገንዘብ የሚያገኙበት መንገድ ሊመቻችላቸው ይገባል” ትላለች፡፡
የሰብአዊ እርዳታ ሠራተኛ የሆነችው ወጋሕታ ገብረዮሐንስ፣ በትግራይ ጦርነት ምክንያት የተፈጠረውን የተመጣጠነ ምግብ እጥረት ለመቅረፍ ያለመ “ህድሪና” የተባለ ለትርፍ ያልተቋቋመ ድርጅት መሥራች ናት። ህድሪና በጦርነት የተጎዱ ሴቶችንና ህጻናትን ለመርዳት በርካታ ፕሮጀክቶችንም ነድፎ እየተንቀሳቀሰ ይገኛል። ከእነዚህም መካከል በአገር ውስጥ ተፈናቅለው በየመጠለያዎቹ  ለሚገኙ  የምገባ ፕሮግራምና የከተማ አትክልት ማልማት  ይገኙበታል።
ድርጅቱ በጦርነቱ የተደፈሩ ሴቶችን ድጋፍ ከመስጠት ባሻገር  በትግራይ በጦርነቱ ወቅት  በተጣለው እገዳ የተነሳ ሕይወታቸውን ለማቆየት ወደ ወሲብ ንግድ ከገቡ ሴቶችም ጋር በተያያዘ የተለያዩ ፕሮጀክቶች አሉት።

_____________________________________________


                     ለኢትዮጵያ ሀገሬ፦
                       ሙሼ ሰሙ


          የገደለው ባልሽ፤ የሞተው ወንድምሽ
ሀዘንሽ ቅጥ አጣ፤ ከቤትሽም አልወጣ
ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ፍላጎትን በግድ ለመጫን ሲባል አቅመ ደካሞችን፣ ሴቶችንና ሕጻናትን ጨፍጨፎ ቅዠቱኝ ማሳካት የቻለ ሕዝባዊ ትግል የለም። የጠራ ሕዝባዊ አጀንዳ ያለው፣ በበሰለ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ አስተሳሰብ ዙርያ የተሰባሰበና የተደራጀ የነጻነትና የመብት ታጋይ በሌሎች ጭቁን ሕዝቦች ላይ በግፍ እጁን አያነሳም።
በዛው ልክ፣ የትም አካባቢ የሚገኝ ጭቁን ሕዝብ በሌላው ጭቁን ሕዝብ ላይ ግፍ በመስራት ነጻነቴንና መብቴን አረጋግጣለሁ፣ ትግሌንም ከግብ አደርሳለሁ ብሎ አያምንም።
የጠላቴ ጠላት በሚል የጅምላ ፍረጃና ዘርን በማጥራት ሰበብ የሚካሄድ ግፈኝነት፣ ዛሬ የጋራ ጠላቴ የሚለውን ሲጨርስ ነገ ደግሞ በጅምላ የኔ ናቸው ወደ ‘ሚላቸውና የሞራል ከለላና ሽፋን ወደ ሰጡት በመዞር የእናትና የአባት የዘር ግንዳቸውን እያሰሰ፣ የሐይማኖት መሰረታቸውን እየመረመረ፣ የትዳር ጓደኛቸውን ዘር እየመነዘረ፣ እነሱም እንደሚበላቸው ከታሪክ መማር ይገባል።
ለየትኛዎቹም ዓይነት ግፈኞች የነፍስ አድን ትርክት የመቀመር አባዜ የመጨረሻ ውጤቱ፣ እጅን በእጅ የመብላት ያህል የዜሮ ድምር ስሌት ነው።

_________________________________________


                  የእኛ የኢትዮጵያውን ቀን መቼ ነው???


       አገራችን ኢትዮጵያ ከጊዜ ወደ ጊዜ ትሻሻላለች ብለን ብንጠብቅም ነገሮቿ እየባሱ የልጆቿ ችግሮች እየጠኑ፣ ኑሯችን እየከበደና የዜጎች የመኖር መብት እየተጣሰ፣ ከተማና መንገድ ማስዋብን ግንባታን አጠንክረን እየሰራን በግማሽ እየኖርን አለን!!!
ይሄ በየዓመቱ የሚከበረው የብሔር ብሔረሰቦች ቀን ሁሌም ይደንቀኛል። ከዚህ በላይ እንደ አገር የምናገኘው እድል መኖሩን እጠራጠራለሁ፡፡ ህዝባችንን አንድ ለማድረግ ሁሉም የሚታቀፍበት “የኢትዮጵያ ቀን” ብለን ሰይመን፣ በብሔር ብሔረሰባችን አልባሳት ተውበን፣ (ባህላችንን እያስተዋወቅን) በመንገድ ላይ ስንሄድ፣ ወዴት ልትሄድ ነው ስንባል “የኢትዮጵያን_ቀን” ላከብር ብለን አገራችንን መጥራት፣ አንድነታችንን ማሰብ ስንችል፣ በጎጥ የሚያኖረንን፤ እያጋደለን ያለውን ብሔር ብሔረሰቦች ብለን የመቧደን ቀንን እናከብራለን።
የእኛ ቀን የታለ? እኛ በሰዎች (በዜጎች) እኩልነት የምናምን፣ በአንድ ኢትዮጵያ ውስጥ ተከባብረን ተነጋግረን ተስማምተን መኖር የምንፈልገው ኢትዮጵያውያን ቀናችን መቼ ነው? በእኛ አይምሮ በአገር ብሔር ይጠራል እንጂ፤ በብሔር አገር አይጠራም!!!
ኢትዮጵያዬ ቀንሽ መቼ ነው???
(ሰናይ ኢትዮጵያ)

 - ኳታር በኢትዮጵያ የዓይን ህክምና ፕሮጀክቶችን እየደገፈች ነው
     - በኳታሩ አሚር ስም የኩላሊት ህክምና ሆስፒታል ይገነባል

    በኳታር የኢትዮጵያ ልዩ መልዕክተኛና ባለሙሉ ስልጣን አምባሳደር የሆኑትን አቶ ፈይሰል አሊዬን በኳታር የሚገኘው የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ግሩም ሰይፉ አነጋግሯቸዋል።
          


           “በዲፕሎማሲው ዓለም ከ18 ዓመት በላይ ሰርቻለሁ”
ኳታር ከመምጣቴ በፊት  በዲፕሎማሲው ዓለም ከ18 ዓመታት በላይ ልምድ አለኝ፡፡ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የገባሁት በ1997 ዓ.ም ነው፡፡  በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቆይታዬ፤ በተለያዩ የውጭ አገራት ያሉ ኢትዮጵያውያኖችና ትውልደ ኢትዮጵያኖችን  ከአገራቸው ጋር ለማስተሳሰር፤ በሚኖሩበት አገር መብታቸውና ጥቅማቸው እንዲከበር ለማድረግ የሚያስችል  አንድ የስራ ክፍል አለ፡፡ የዲያስፖራ ተሳትፎ ጉዳዮች ዲያሬክቶሬት ጀነራል ይባላል። በዚያ ዲፓርትመንት ውስጥ በዲያሬክተርነትና በዲያሬክተር ጀኔራልነት አገልግያለሁ፡፡ ከዚያ በፊት በሚኒስትር ቆንስላነት ደረጃ በዋሽንግተን በሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ ለአምስት አመታት ሰርቻለሁ፡፡ ከዚያ ከተመለስኩ በኋላ ለአራት አመታት በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የዲያስፖራ ጉዳዮች ዲያሬክተር ሆኜ ነው ያገለገልኩት፡፡ በአጠቃላይ አሁን የምናየው የዲያስፖራ ፖሊሲ ቀረፃ፤ የዲያስፖራ ተሳትፎ ስትራቴጂና የተለያዩ ፕሮግራሞች ላይ በስፋት ተሳትፈናል፡፡ በውጭ አገር ያሉ ዲያስፖራ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን ቁጥራቸው እጅግ በርካታ ነው፡፡ በትክክል ተቆጥሮ የታወቀ ባይሆንም በግምት ከ3 ሚሊዮን በላይ ይሆናል፡፡ ይህ ቁጥር ከብዙ አገራት የህዝብ ብዛት የላቀ ነው፡፡ ለምሳሌ ኳታር 400 ሺ ዜጎች ነው ያሏት፡፡ ከበርካታ አገራት ህዝቦች  በቁጥር የሚበልጡ ብቻ ሳይሆን የተለያየ ክህሎት፤ እውቀትና ልምድ ያላቸው ናቸው፡፡ ብዙዎቹ በምዕራባውያን አገራትና በመካከለኛው ምስራቅ በተለያየ የስራ ሃላፊነት ላይ ተሰማርተው ይገኛሉ። በአፍሪካ አገራትና በጎረቤት አገሮችም የሚኖሩ አሉ። በመላው ዓለም ተበትነው ሲኖሩ በአብዛኛው ህይወት የሰጠቻቸውን እድል የሚጠቀሙም ቢሆን፤ በእውቀታቸው በጉልበታቸውና በሙያ ልምዳቸው የሚሰሩ ቁጥራቸው በርካታ ነው። ይሄን እውቀት፤ ልምድና ሰርተው ያገኙትን ሃብት ለአገራቸው ቢያመጡት፣ ለዜጎቻቸው የተሻለ የስራ እድል ይፈጥራሉ፡፡ ያ ብቻ ሳይሆን ያገኙትን ልምድና እውቀት አገራቸውን ለመለወጥ ሊጠቀሙበት ይገባል ወይንም በዚያ ተግባር ላይ ማዋል ይኖርባቸዋል፡፡ በዚህ ድርጊታቸውም እነሱም ተጠቃሚ ይሆናሉ፡፡ እኛ የማልማት አቅማችን ትልቅ ነው፡፡ ይሄንን ወደ ልማት ወደ ሃብት የሚቀይር የፋይናንስ አቅም ከመጣ አገራችንን በፈጠነ ሁኔታ ማሳደግ እንችላለን፡፡ የዲያስፖራው ፖሊሲ አንዱ ትኩረት፤ የዲያስፖራውን አቅም፤ እውቀቱን ጉልበቱንና ልምዱን እንዲሁም በተለያዩ አገራት ያገኘውን ሃብቱን ለአገሪቱ ልማት በማዋል፣ ራሱም ተጠቃሚ በመሆን እንዲሰራ ዕድል መፍጠር ነው፡፡ ሌላው ጉዳይ በተለያዩ የውጭ አገራት ሲኖሩ ጥቅማቸው የሚጎዳበት መብታቸው የሚጣስበት ሁኔታ አለ፡፡ የሚኖሩበትን አገር ህግና ስርዓት ጠብቀው እስከሰሩ ድረስ የእነሱ መብትና ጥቅም መከበር አለበት፡፡ መብትና ጥቅማቸው ተጥሶ ሲገኝ በየአገሩ ያለው ኤምባሲ አንዱ ትልቁ ስራው ይህን ማስከበር ነው፡፡ ከዚህ አኳያ በውጭ  ጉዳይ ሚኒስቴር የዲያስፖራ ጉዳዮች ላይ ስንሰራ፤ ዲያስፖራው እንደ አንድ የልማት አቅም እንዲታይ ብዙ ስራዎች ተከናውነዋል፡፡ የእኔ የስራ ልምድ ከዚህ ጋር የተያያዘ ነው፡፡ በመካከለኛው ምስራቅ ለኢትዮጵያውያን የስራ እድል ያለውን ያህል የሚበደሉበትም ሁኔታ አለ፡፡ ስለዚህ ዜጎች ያሉትን እድሎች እንዲጠቀሙ፤ ሲበደሉ ደግሞ መብታቸው እንዲከበር የማድረግ  ስራዎች ላይ ትኩረት በማድረግ በሳውዲ አረቢያ ከ2015 እስከ 2017 ዓ.ም ሰርቻለሁ፡፡ ከዚያም እስከ 2020 ዓ.ም በኳታር ከሰራሁ በኋላ ወደ ኢትዮጵያ ተመልሼ በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በፕሮቶኮል ጉዳዮች ዲያሬክተር ጀነራልነት እስከ 2022 ዓ.ም ድረስ  ሰርቻለሁ፡፡ ከ6 ወራት በፊት ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አዳዲስ አምባሳደራትን ሲሾሙ ነው ወደ ኳታር ተመድቤ የመጣሁት፡፡
የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ሪፎርም
ተሃድሶው እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው። ምክንያቱም የውጭ ግንኙነት  ስራችን ዋና አላማ እንደ ሃገር ብሄራዊ ጥቅማችንን ማስከበር ነው፡፡ ብሄራዊ ጥቅም በብዙ መልኩ ይገለፃል። የመጀመርያው ከአገራት ጋር ያለን ግንኙነት በፖለቲካው፤ በማህበራዊ ትስስሩ፤ በህዝብ ለህዝብ፤ በኢኮኖሚው፣ በዲፕሎማሲው… በሁሉም መስክ  ጥቅም መምጣት አለበት፡፡ ግንኙነት  ከፈጠርንበት አገር ጋር ሊኖር የሚችለውን ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ ማሳደግ ያስፈልጋል፡፡ ሌላው የዜጎች መብትና ጥቅም የሚከበርበት ሁኔታ ነው። በሌላ በኩል የአገር ገፅታ ግንባታም አለ፡፡ ሁሉም አገር በዲፕሎማሲው በሰራው ልክ ገፅታው ይገነባል፡፡
ኢትዮጵያ ሃብታም አገር ስላልሆነች ከሚገኘው ጥቅም ጋር ዲፕሎማሲውን ማስተሳሰር ያስፈልጋል። የውጭ ግንኙነታችን ትልቁ ትኩረት ከጎረቤት አገራት ይጀምራል፡፡ ኢትዮጰያ የባህር በር የሌላት አገር እንደሆነች ይታወቃል፡፡ ይህን የባህር በር አገልግሎት የምናገኘው ከጎረቤቶቻችን  ነው። ስለዚህም ከአገራቱ ጋር የጠበቀ የዲፕሎማሲ ትስስር ያስፈልገናል፡፡ ጎረቤት ላይ የተፈጠረ ችግር አንተም ዘንድ ይደርሳል፡፡ አንተ ጋ የተፈጠረ ችግርም ጎረቤት ዘንድ ይደርሳል፡፡ ስለዚህም ጎረቤት ሆነን እስከተፈጠርን ድረስ በሁሉም መስክ ተባብረን መስራት አለብን፡፡ ጎረቤቶቻችን በሰላም ማደራቸው ሰላም መሆናቸው፤ የእኛ ሰላም መሆን ነው፡፡ በዚያ ውስጥ የኢትዮጵያን ጥቅም ማስጠበቅ ግን ይኖርብናል፡፡ ከዚህ አኳያ ሁሉም የምናደርጋቸው ዲፕሎማሲዎች  ከአገራችን ጥቅም አንፃር የተቃኙ መሆን አለባቸው፡፡ እያንዳንዱን አገር የምንቀርበበትን መንገድ በደንብ ማየት መተንተን፤ ለዚያም የሚያስፈልግ የሰው ሃይል አደረጃጀትና በጀት የመመደብ ሁኔታ ወሳኝ ነው፡፡
ዋናውና ትልቁ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ አጠቃላይ ሪፎርም በዚህ አቅጣጫ ነው። ተሃድሶውን ስንሰራው ከሆነ አገር ጋር ያለን የዲፕሎማሲ ግንኙነት በምን ደረጃ  ላይ እንደሚገኝ ያስቀምጣል። ስለዚህም ለጎረቤቶቻችን ከፍተኛ ትኩረት እንሰጣለን፡፡ ከየክፍለ አህጉሩ ከፍተኛ ተፅዕኖ ያላቸውን አገራትም ዲፕሎማሲያችን ይመለከታል። ከመካከለኛው ምስራቅ አኳያ በተለይ የዜጎቻችንን መብትና ጥቅም ለማስጠበቅ ነው የምንሰራው፡፡ ህዝባችን ወደዚህኛው የዓለም ክፍል በህጋዊና  ህጋዊ ባልሆነ መንገድ እንደሚፈስስ ይታወቃል፡፡ በተደራጀ  ህገወጥ የሰዎች ዝውውር ለበርካታ የአዕምሮ፤ የስነልቦናና የፋይናንስ  ጉዳት የሚዳረጉ ወገኖቻችን ጥቂት አይደሉም። ወደ መካከለኛው ምሥራቅ ከሚሰደዱት ዜጎች መካከል ለአዕምሮ፤ ለስነልቦናና  ለአካል ጉዳት የሚዳረጉ አሉ፡፡ ጥቂቶቹ በስነልቦና ተጎድተውም ቢሆን የፈለጉት ቦታ ይደርሳሉ፡፡  ብዙ መከራ ደርሶባቸው ራሳቸውን የሚያጠፉ ዜጎችም አሉ፡፡ ይህን ለማስቆም በመካከለኛው ምስራቅ የዜጎችን መብትና ጥቅም ለማስከበር መስራት ያስፈልጋል፡፡
 በሌላ በኩል፤ በመካከለኛው ምስራቅ የሚገኙ አገራት የኢንቨስትመንት አመንጪዎች ናቸው። ሁሉም ባይሆኑም የየራሳቸው የኢንቨስትመንት አቀራረብና ሃብት አላቸው፡፡ ያንን ሃብት አገራችን ላይ ኢንቨስት እንዲያደርጉት እንሰራለን፡፡ ሶስተኛው ትኩረት የቱሪዝም አመንጪ አገራት መሆናቸውን ከመገንዘብ የሚመጣ ነው፡፡ ቱሪስቶች ከመካከለኛው ምስራቅ ተነስተው ወደ አውሮፓና ሩቅ ኤሽያ እየሄዱ ናቸው፡ ለእነሱ ምቹ የሆነ አመቺ የቱሪዝም መሰረተ ልማት በመገንባትና መስተንግዶዎችን ጨምሮ ሁኔታዎችን ካመቻቸን ካላቸው የቱሪዝም አቅም የተወሰነውን መውሰድ እንችላለን፡፡ በጠቅላይ ሚኒስትራችን የተገነቡና የተጀመሩ ትልልቅ የቱሪዝም መዳረሻዎች መኖራቸውን እናውቃለን፡፡ አዲስ አበባ ብቻ ሳይሆን ክልሎችም ለቱሪዝም ትኩረት ሰጥተው እየሰሩ ናቸው፡፡ በርካታ ቁጥር ያላቸው የመካከለኛው ምስራቅ ቱሪስቶች ኢትዮጵያን መዳረሻ እንዲያደርጓት መስራት ያስፈልጋል፡፡
ከኳታር አኳያ በተጨማሪነት የምንሰራበት ጉዳይ አለ፡፡ ኳታር የታዋቂው ዓለም አቀፍ ሚዲያ አልጀዚራ መቀመጫ እንደሆነች ይታወቃል፡፡ ከአልጀዚራ ጋር በሚዲያው ዘርፍ በመተባበርና ሚዲያው በመካከለኛው ምስራቅ ያለውን ተፅእኖ በመጠቀም፤ የአገራችንን መልካም ገፅታ ለመገንባት መስራት ይቻላል፡፡ ለአገራችን የሚዲያ ተቋማት የልምድ ልውውጥና የሙያ ስልጠናዎችን ማግኘት እንችላለን፡፡ ከላይ የዘረዘርናቸውን የትኩረት አቅጣጫዎች ለመፈፀም የሚያስችል ሪፎርም ነው፤ በዲፕሎማሲው መስክ የተደረገው፡፡ በተለይ አሁን ያለው አለም አቀፋዊ ተለዋዋጭ ሁኔታ ጋር ውጭ ግንኙነት ስራችን  ይያያዛል፡፡ያንን የሚመጥን የውስጥ ተቋማዊ ፍተሻነው የተደረገው፡፡
የኢትዮጵያና ኳታር ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት
የኳታርና የኢትዮጵያ የሁለትዮሽ ግንኙነት አሁን ባለው ሁኔታ እጅግ በጣም ጥሩ ነው። በዓለም አቀፍ መድረኮች እንተባበራለን፡፡ አሁን ያሉት የኳታር አሚር የኢትዮጵያን ሁኔታ ይከታተላሉ፡፡ አባትየው ሼክ አህመድ ቢን ካሊፋም እንደዚያው ናቸው፡፡ የኳታር መንግስት፤ አሚሩ ኢትዮጵያን ጎብኝተዋል፡፡ በተመሳሳይ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ቀጥሎ ደግሞ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ በ2019 ላይ ኳታርን ጎብኝተዋል፡፡  በከፍተኛ የአገር መሪዎች ደረጃ የሚደረጉ ጉብኝቶች የሁለቱን አገራት የዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ደረጃን ያሳያሉ።  ጉብኝቱ ብቻ ሳይሆን ከጉብኝቱ ቀጥሎ የተሰሩ በርካታ ስራዎችም አሉ፡፡ በሁሉም መስክ ከ10 በላይ ስምምነቶችና ወደ 12 የሚደርሱ የመግባቢያ ሰነዶችን ተፈራርመናል- በሚዲያ፤ በትምህርት  በኢኮኖሚ፤ በንግድና፤ በግብርና ዘርፎች፡፡ ይህ ሁለቱ አገራት ዲፕሎማሲያቸውን የበለጠ ለማሳደግ ያላቸውን ፍላጎት ማሳያ ነው፡፡ በኳታር ለሚኖሩ ኢትዮጵያውያን በተለይ ለልጆቻቸው በራሳቸው ካሪኩለም እንዲማሩ እድል ተፈጥሯል። የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ፤ ለኳታሩ አሚር  ባቀረቡት ጥያቄ መሰረት ትልቅ ትምህርት ቤት ተሰጥቶናል፡፡ ይህ ትምህርት ቤት ሙሉ እድሳት ተደርጎለት፤ የውስጥ መሰረተ-ልማት ተሟልቶለት ነው የተሰጠን፡፡ ኳታር ላይ እንደዚህ አይነት እድል ያገኙ አገራት ጥቂት ናቸው። ምናልባትም ከአፍሪካ ሱዳንና እኛ እንደሆንን እገምታለሁ፡፡ ይህ የሚያሳየው  የሁለቱ አገራት የዲፕሎማሲ ግንኙነት ውጤታማ መሆኑን ነው፡፡ በኳታር እስከ 30ሺ የሚደርሱ ኢትዮጵያውያን ይገኛሉ፡፡ በተለያዩ የስራ መስኮች የተሰማሩ ናቸው፡፡ ከኳታር መንግስት ጋር የስራ ስምሪት ስምምነት አድርገናል፡፡ በዚያ ማዕቀፍ ውስጥ ኢትዮጵያውያን  የስራ እድል እንዲያገኙ ይደረጋል፡፡ ይህም የግንኙነታችን ሌላው ውጤት ነው፡፡ በኢንቨስትመንት ረገድ የፕሮሞሽንና የጥበቃ ስምምነት በኳታር በኩል አልቆ በኛ በኩል ሊረጋገጥ እየተጠበቀ ነው፡፡ ይህም በሁለቱ አገራት ዜጎቻቸው ኢንቨስት የሚያደርጉበትና ለኢንቨስትመንታቸው ጥበቃ የሚያገኙበት ዋስትና እንዲፈጠር፤ ከታክስ ነፃ የሚሆኑበት አሰራር እንዲዘረጋ ነው፡፡ የሁለቱም አገራት ዜጎች ኢንቨስት ካደረጉ ኢትዮጵያ ግብር ከከፈለ በኳታር እንዳይከፍል፤ ኳታር ግብር ከከፈለ በኢትዮጵያ እንዳይከፍል የሚያደርግ ነው። በአንድ ኢንቨስትመንት ሁለት ግብር እንዳይከፍሉ ማለት ነው።  የኢትዮጵያ ብሮድካስት ጋዜጠኞች በአልጀዚራ የሚዲያ ተቋም ስልጠና እንዲያገኙ ተደርጓል፡፡ የፋና እና ሌሎች የክልል ሚዲያ ተቋማትም በተመሳሳይ እድል እንዲጠቀሙ ሆኗል።  በጤናው ዘርፍ ኳታር  በኢትዮጵያ  የአይን ህክምና  ፕሮጀክቶችን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ እየደገፈች ነው፡፡ በዚህ አቅጣጫ የመጀመርያውን ምዕራፍ ጨርሰን ወደ ሁለተኛው ምዕራፍ በመሸጋገር ላይ ነው የምንገኘው፡፡ በሂደት ላይ ያለው ደግሞ ልዩ የኩላሊት ህክምና ሆስፒታልን በኳታሩ አሚር ስም ኢትዮጵያ ላይ መገንባት ነው፡፡ ክእነዚህ በሻገር የምንተባበርበት ብዙ መድረክ አለ፡፡ የሁለትዮሽ ግንኙነት ብቻ አይደለም፡፡ ኳታር በብዙ ዓለም አቀፍ መድረኮች ላይ ንቁ ተሳታፊ ናት፡፡ ኢትዮጵያም በተመሳሳይ። የጋራ ጥቅማችንን ለማስከበር እንተባበራለን። በተባበሩት መንግስታት ኒውዮርክ፤ በጄኔቫ፤ በዓለም አቀፍ ሲቪል አቪዬሽን ላይ በእጩዎቻችን በውሳኔዎቻችን እንደጋገፋለን እንተባበራለን፡፡ በብዙ ዓለም አቀፍ መድረኮች የምንተባበርበት በመተማመን ላይ የተመሰረተ መልካም ግንኙነት አለን፡፡ ኢትዮጵያ በምንም አይነት በቲፎዞ አንድን አገር የምትደግፍበት ወይም የምትጠላበት ታሪክ የላትም፤ ሁሉንም አገራት በእኩል ዓይን ትመለከታለች፡፡ በመከባበር በመተባበር መንፈስ አብሮ መስራት ነው ፖሊሲያችን፡፡ ባለፈው የገልፍ ቀውስ ጊዜ  የተወሰኑ አገራት በኳታር ላይ ማዕቀብ ጥለው ነበር፡፡  የአንድ ወገን ቲፎዞ ሆነው የወጡ ብዙ አገራት ነበሩ። ኢትዮጵያ ያንን አቋም አልያዘችም፤ ገለልተኛ አይደለም የሆነችው፤ ችግራቸው እንዲፈታ ነው። ጥረት ያደረገችው፡፡ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ እዚህ በመጡ ጊዜ ከኳታሩ አሚር ሼክ ተሚም ጋር ባደረጉት ውይይት፤ ‹‹እናንተ አንድ ህዝብ ናችሁ፤ አንድ ባህል ያላችሁ አንድ እምነትና ስነልቦና ያላችሁ ናችሁ፤ ህዝባቻችሁ በጋብቻ የተሳሰረ ነው፤ ይህን ህዝብ አትለያዩ ሰላም ፍጠሩ፤ ለሰላም መስዕዋትነት መክፈል ካስፈለገ ክፈሉ፤ ይሄ ህዝብ እንደ ድሮ አብሮ እንዲኖር አድርጉ፡፡ ይህን በማድረግ ታሪክ እንዲያስታውሳችሁ ሥሩ›› ነው ያሏቸው፡፡ የውጭ ግንኙነታችን ዋነኛው መርህ፤ የጋራ መከባበር (mutual respect) ነው። ወገንተኛ ያለመሆን፤ ሁሉን አገር እንደ አገር ማክበር፤ ለሰላምና መረጋጋት አስተዋፅኦ ማድረግ ነው- መርሃችን እንደ አገር በዓለም ላይ በዚህ ደረጃ ነው መታየት  የምንፈልገው፡፡

   ከረዥም ጊዜ በፊት በተካሄደ ጦርነት ውስጥ ተሳትፈው ወደ መንደራቸው የተመለሱ ተዋጊዎች ስለ ጦርነቱ ሂደት ይወያያሉ።
አንደኛው፤
“ጠላት ባይቆርጠን ኖሮ አንሸነፍም ነበር!”
ሁለተኛው፤
“የለም፤ ትልቁ ችግር የደጀን ጦር በሰዓቱ ስላልደረሰልን ነው። የፊት አውራሪው ጦር በጣም ፈጠነ። አዛዣችን “ቅደሙ! ቅደሙ!” ባይል ኖሮ ጦሩ በአንድ ፍጥነትና ረድፍ ይገሰግስ ነበር።”
ሦስተኛው፤
“እኔ ደሞ የሚታየኝ ጦራችን ውስጥ ሰርገው የገቡ የጠላት ወገን ሰዎች መኖራቸው ነው! ተሸርሽረናል!”
አንደኛው፤
“አሁን ከመካከላችን ገብቶ ያኔ ያተራመሰን አንድ ሰው እንደዚያ ሊያምሰን የቻለው ለምንድን ነው?”
 በመጨረሻ አንድ አዛውንት ጣልቃ ገቡ፡-
“ልጆቼ፤ በእኔ ጊዜ አባቶቼ ያጫወቱኝ አንድ ጨዋታ ትዝ ብሎኝ ነው። እንዲህ እንደኛ ጦርነቱን ይገመግሙ ነበር አሉ።”
“አንድ ጦርነት ላይ ሽንፈት የሚመጣው አንድም ከዝግጅት ማነስ፣ አንድም ከሃይል እጥረት፣ አለበለዚያ ከአመራሩ ብቃት ማነስ ነው ይባላል። ጀግናው ግን “በምን ምክንያት ተሸነፋችሁ? የጠላት ወታደሮች ብዙ ነበሩ እንዴ?” ተብሎ ሲጠየቅ፤
“ብዙማ ቢሆኑ አንድ ለአንድ እንይዛቸው ነበር። አንድ ብቻውን ሆኖ ውር ውር እያለ፣ እኛኑ እርስ በርስ እያጋጨ፣ እያተረማመሰ ጉድ አደረገን እንጂ!” ብሎ መለሰ አሉ።
***
አቶ መንግስቱ ለማ የተባሉት የሀገራችን ጸሐፌ ተውኔትና ገጣሚ በ”ባለ ካባና ባለ ዳባ” ቴአትራቸው ውስጥ፡-
“ቀማኛን መቀማት፣ ከሌባ መስረቅ
ለማቅለል ከሆነ፣ የድሆችን ጭንቅ፤
በኔ ቤት ጽድቅ ነው፤ አንድ ሰው ይሙት
አንድ መቶ ሺ ሰው፣ ኪኖር በምጽዋት” ይሉናል። ዞሮ ዞሮ የአንድ ሰው ዲክታተርነት ለማንኛችንም አይበጀንም ለማለት ነው! አገራችን ኢትዮጵያ ደግሞ አምባገነን መሪ ወይም መሪዎች አጥታ አታውቅም። መሪዎች በተለዋወጡ መጠን የቅርጽ እንጂ የይዘት ለውጥ አለማየታችን፣ የሁልጊዜና ያፈጠጠ ዕውነት ነው! በአንድ ጀንበር ለውጥ ለማምጣት አቅሙ የለንም። ፍቃደኝነቱንም ለማዳበር ዝግጁነቱ የለንም። ከሁሉም በላይ ደግሞ ወጣቱ ትውልድ ላይ ብዙ አልሰራንም! ያለነዚህ ቁልፍ አጀንዳዎች ወደፊት እንጓዝ ማለት… “ሒማሊያ ተራራን በሁለት ቆራጣ እግር መውጣት” የሚባለውን የህንዶች ተረት ሥራ ላይ እናውለው፤ የማለት ያህል ነው። ለውጥ አዳጊ እንጂ በአንድ ጊዜ የሚፈጠር ጉዳይ አይደለም።
በለውጥ ውስጥ የምሁራን ሚና የላቀ ነው። ለውጥ የብዙኃንን ተሳትፎ የማታ የማታ ይጠይቅ እንጂ በጥቂት ግንባር- ቀደም የፖለቲካ ሰዎች መነሳሳቱ ያለ፣ የነበረና ወደፊትም የሚኖር ነው። ጥቂቶቹ አብሪዎች፣ ህሩያን ሕዳጣን ይሁኑ እንጂ ብዙኃኑን ይታደጋሉ። “ፀሐይ የሚያሞቀው የፒራሚዱን አናት ነው” ይባላል። The tip of the ice-berg melts first እንደሚሉት መሆኑ ነው!
ሌላው ዋንኛ የለውጥ አንኳር የኢኮኖሚው ክፍል (Sector) ነው። አብዛኛውን ጊዜ ፖለቲካው የኢኮኖሚው የተከማቸ ነጸብራቅ መሆኑን እንረሳለን። ሆኖም ኢኮኖሚ የአንድ ሀገር ሐብለ-ሠረሠር ነው። የኢኮኖሚውን ችግር የማይነካ (የማያንጸባርቅ) ፖለቲካ የይስሙላ ነው! ሥሩ ሳይኖር ዛፉ የለምና! ስለዚህ ለኢኮኖሚያችን  ብርቱ ትኩረት እንስጥ!
ፖለቲካውንና ኢኮኖሚውን ካነሳን ዘንድ የሚቀረን የማህበራዊ ኑሮ ማሠሪያ የሆነው ባህላችን ነው። እንደ ኢትዮጵያ ባሉ የብዙ ብሔር ብሔረሰብ አገራት፣ ባህልና ታሪክ እጅግ ከባድና ቁልፍ ሚና አላቸው። ስለዚህም ጥልቅ ጥናት ምርምርና ስርዓትን ይሻሉ። ከትውልድ ትውልድ የሚደረገው ቅብብሎሽም በትምህርትና በዕውቀት መሳሪያነት አገርን የማሳደግና የመለወጥ ሥር-ነቀል ሽግግርን ሊያስከትል የሚችለው በዚህ ጥበብ ነው። ለዚህ ደግሞ የኪነ-ጥበብ አስተዋጽኦ እጅግ ሰፊ ሥፍራ አለው። ንቃተ ህሊናን የማትባትን ተግባር ሥራዬ ብሎ በያዘ  መንግስት ቀዳሚ ትኩረት የሚሰጠው ሊሆን ይገባል።
የመንግስት ራሱን ማጽዳት (Purging oneself) የሁልጊዜ እንቅስቃሴ መሆን አለበት። መዛግን፣ መሸርሸርን፣ ንትበትን፣ መበስበስን መከላከል የሚቻለው ሳያቋርጡ ተሐድሶን በማድረግ ነው። ይህን ካላደረግን ንቅዘት ይከተላል። ይህንን ንቅዘት ለመቆጣጠርና በጊዜ ለማሸነፍ ተብሎ እንጂ “ለቁርጡ ቀንማ ሁሉም የክት አለው!” ለማለት አያቅትም።
እንደተለመደው “ትምህርታችንን ይግለጥልን” ብለን እናሳርግ!

Page 4 of 632