Administrator

Administrator

  ከኢራቅ ተረቶች አንዱ የሚከተለውን ይመስላል፡-
ከዕለታት አንድ ንጉሥ፣ በግዛቱ ዋና ከተማ ሳይታወቅ፣ በግዛቱ እየተዘዋወረ፣ ህዝቡ ምን እንደሚያወራ ለማዳመጥ እየሞከረ ነበር፡፡ በአንድ መስኮት አጠገብ እያለፈ ሳለ ሶስት ሴቶች ሲያወሩ ሰማ፡፡
አንደኛዋ - "ንጉሡን ለማግባት ብችል ግዛቱን ሁሉ ሊሸፍን የሚችል ምንጣፍ ወይም ስጋጃ እሰራለት ነበር” አለች፡፡
ሁለተኛዋ - "እኔ ደግሞ ንጉሡን ለማግባት ብችል መላ ሰራዊቱ በልቶ የማይጨርሰው ትልቅ ድፎ ዳቦ እጋግርለታለሁ" አለች፡፡
ሦስተኛዋ - “እኔ ደግሞ ንጉሱን ባገባ ሁለት ልጆች እወልድለታለሁ፡፡ አንደኛው ራሱ ላይ የብር ፀጉር፣  ሌላኛው ራሱ ላይ የወርቅ ጸጉር ያላቸው ይሆናሉ" አለች፡፡
ንጉሡ በሚቀጥለው ቀን ባባቶቻቸው በኩል ሴቶቹን ልጆች አስጠርቶ ተራ በተራ እያስጠየቀ፤  "በሉ ያላችሁትን ሰርታችሁ አሳዩኝ" አላቸው፡፡
የመጀመሪያዋ ስጋጃውን መስራት አልቻለችም፡፡
ሁለተኛዋ ዳቦውን ለመድፋት አቃታት፡፡
የመጀመሪያዋን ስለ ጉራዋ ማዕድ ቤት ውስጥ እንድትቀመጥ ፈረደባት፡፡ ሁለተኛዋን ደግሞ ኩሽና እንድትቀመጥ ቀጣት፡፡
ሦስተኛዋን ግን አገባት፡፡ ከ9 ወር በኋላ የብር ጌጥና የወርቅ ፀጉር ያላቸው መንታዎች ተወለዱ፡፡  እነዚህን  ሁለት ቆንጆ ቆንጆ ልጆች ያዩት የንግስቲቱ እህቶች ቅናት ያዛቸውና፣ ከሞግዚቷ ተማክረው ወስዳ ጫካ እንድትጥላቸው አስደረጓት፡፡ በቦታቸውም ሁለት አሻንጉሊት ተካች፡፡ ንጉሱ የሆነውን ሲሰማ እቤቱ ፊት ለፊት ንግስቲቱን እስከ ጡቷ ድረስ ትቀበር አለ፡፡ መንገደኛው በድንጋይ እንዲወግራትም አስደረገ። ንጉሱ አንድ አሳ አጥማጅ አለው፡፡ የንጉሱ አሳ አጥማጅ ወንዙ ውስጥ አንድ ሳጥን ያገኛል፤ ሲይዘው ይከብዳል። ለሚስቱ ሄዶ ነገራት፡፡ ቤታቸው ወስደው ሲከፍቱት ምን የመሳሰሉ ባለ ወርቅና ባለ ብር ጸጉር ልጆች! ልጆች ስላልነበራቸው ሚስትየዋ በጣም ተደሰተችና ልታሳድጋቸው ወሰነች፡፡ ንጉሡ ወደ ሩቅ ሀገር ሊሄድ አስቧል፡፡  ሁለቱ ኩሽና ያሉት ልጆቹን ምን ላምጣላችሁ አላቸው፡፡
የመጀመሪያዋ - "በእንቁ የተንቆጠቆጠ ቀሚስ!" አለችው፡፡
ሁለተኛዋ - "በአልማዝ የተሰራ የአንገት ሀብል!" አለችው፡፡
ሁለቱ እህታማቾች ቀጥለው ደረቷ ድረስ የተቀበረችውን እህታችንን ምን እንደምታመጣላት ጠይቃት አሉት፡፡
"አታላኛለችና ለእሷ አላመጣላትም" አለ፡፡
"ግድ የለህም ሚስትህ ናት፤ ለእኛም እህታችን ናት፤ ተባበራት!" አሉት፡፡ ወተወቱት፡፡ በመጨረሻም ተስማማና፤ "ላንቺስ ምን ላምጣልሽ?" አላት
“ምንም፤ በሰላም ሂድ፤ በሰላም ይመልስህ" አለችው፡፡
“በጭራሽ አንድ ነገር እዘዢኝ" አላት፡፡
“የትዕግስት አሻንጉሊትና የትዕግስት ቢላ አምጣልኝ” አለችው፡፡
“የምትሔድበት ሀገር እነዚህን ሁለቱን አታጣም፤ ከረሳህ የምትሳፈርበት ጀልባ  እሺ ብሎ አይንቀሳቀስም” አለችው፡፡
ንጉሡ ሩቅ ሀገር ሄደ፡፡ ንግዱን አሳካ፡፡ ነጋዴዎች በእንቁ የተንቆጠቆጠ ቀሚስና የአልማዝ የአንገት ሀብል እንዲገዙለት አደረገ፡፡ ከዛ ወደ ሃገሩ ሊመለስ መርከብ ላይ ወጥቶ “እንሂድ” አለ፡፡ ካፒቴኑ ግን መጥቶ፤ “ንጉሥ ሆይ፤ መርከቡ አልሄድ ብሎኛል" ብሎ ሪፖርት አደረገ፡፡ ንጉሡ የረሳው ነገር ትዝ አለውና፤ የትዕግስት አሻንጉሊትና የትዕግስት ቢላዋ አስገዛ፡፡ የሸጠለት አንጥረኛ ግን አንድ ነገር አደራ አለው፤ ቃል አስገባው፡፡
“ንጉስ ሆይ፤ ለሚስትህ ስጦታውን ስትሰጣት፣ በሩ ስር ተደብቀህ የምታደርገውን ሁሉ እይ!”
ንጉሡ አንጥረኛው እንዳለው አደረገ፡፡ ለሁለት ሚስቶቹ ስጦታቸውን ከሰጠ በኋላ ግማሽ ወደ ተቀበረችው ሚስቱ ሄዶ ያመጣላትን ሰጥቶ ተደብቆ የምታደርገውን ማየት ጀመረ፡፡ ለአሻንጉሊቱ የሚከተለውን ተናገረች፡፡ እህቶቿ ልጆቿን እንደሰረቁባትና በቦታቸው አሻንጉሊቶች እንድታስቀምጥ ሞግዚቷን እንዳዘዟት ገለጠች፡፡ እስከዛሬ ድረስም ሀዘን ላይ መሆኗን እያነባች ተናገረች፡፡ እንዲህም አለች፡-
“የትዕግስት አሻንጉሊት ሆይ አንተ ትዕግስት ነህ! እኔም ትዕግስት ነኝ! እኔ በትዕግስት ምን ያህል  ስቃይ ተሸከምኩ? ምን ያህል መከራ ተቀበልኩ?!”
 አሻንጉሊቱ እየገዘፈ ሄደና ፈነዳ!
 ይህንን ያለችው ሦስተኛዋ ሚስት፤ "ውይ የትዕግስት አሻንጉሊት ሆይ ልብህ ፈነዳ!” ከዛም ቢላዋ አንስታ ራሷን ልትወጋ ስትል ንጉሥ ከተሸሸገበት ዘሎ አዳናት፡፡
 ከዚያም "ምነው ለአሻንጉሊቱ የነገርሽውን ለምን  ለእኔ አልነገርሽኝም?" ሲል ጠየቃት፡፡
"እህቶቼ ስላጠፉት እንዳትጎዳ"
ሁለቱን እህቶቿን ወደ እስር ቤት ላካቸው፡፡ ቀጥሎም የጠፉትን ሁለት ልጆቹን  እንዲፈልግ ህዝቡን በአዋጅ ጠየቀ፡፡ አዋጁ በመላ አገሪቱ ተሰማ፡፡ ይህን የሰሙት አሳ አጥማጁና ሚስቱ፣ ተመካክረው ልጆቹን ወደ ንጉሥ አምጥተው አስረከቡ፡፡ እንደ ሽልማትም ከቤተ መንግስቱ አቅራቢያ መኖሪያ ቤት ተሰርቶላቸው፤ ልጆቹንም በየጊዜው እያዩ ኖሩ!
****
ንጉስ እናስደስታለን ብለን ያለአቅማችን አንመኝ፡፡ የማይሆን ቃል አንግባ፡፡ የሚፀፀት ንጉሥ አያሣጣን። ስሕተቱን ሳይውል ሳያድር የሚያምንና የሚቀበል፤ ይቅርታ መጠየቅ የማያስፈራው መሪ፣ ባለስልጣን ፖለቲከኛ ይስጠን፡፡ እዚህ ላይ የታዋቂውን ገጣሚ አርክቴክና መሀንዲስ አሌክሳንድራ ፖፕን አባባል መጥቀስ ተገቢ ነው፡፡ “መሳሳት የሰው፤ ይቅር ማለት ግን የመለኮት ነው!” ይለናል፡፡ `To err is human; to forgive divine`
በየጊዜው፤ በማናቸውም ሂደቶች፣ እንቅስቃሴ ውስጥ እና ወቅት፣ ጥፋት መፈጠሩ እንግዳ ነገር አይሆንብንም፡፡ ዋናው ወሳኙ ነገር ምን ያህል መሳሳታችንን ልብ ብለናል? ምን ያህልስ ስህተታችንን አምነን ተቀብለናል? ለመታረምስ ምን ያህል ዝግጁ ነን? በተለይ ያጠፋነውን ካጠፋን በኋላ ጥፋቱን ያዩ ሰዎች እፀፁን ሲነግሩን መቆጣትና “ብቆጣም እመታሻለሁ፤ ብትቆጭም እመታሻለሁ!” ማለት ተአብዮ ነው፡፡ እንዲህ ያለ አመለካከት የአምባገነንነት እኩያ ነው! የአብዛኞቹ አምባገነኖች ዋነኛ ችግር ሰው ጤፉ መሆን ነው፡፡
ሁለተኛውና ከዚሁ ጋር በቅርብ የተሳሰረው ነገር የቅራኔ አፈታት ችግር ነው፡፡ የሚታረቅና የማይታረቅ ቅራኔ በአግባቡ መለየት ነው፡፡ (antagonistic and non-antagonistic contradiction እንዲል መፅሐፈ-ዲያሌክቲክስ፡፡) በትልቁም በትንሹም፣ በሚያስፈልገውም በማያስፈልገውም፣ ፖለቲካ በሆነውም ባልሆነውም ጉዳይ፣ መጨናነቅ ተገቢ አይደለም፡፡ በተለይም፣ “በጠብታ ውሃ ውስጥ ጎማሬ አየን” ከሚሉ ወሬ አራጋቢዎች አለመጠንቀቅ ቢያንስ የዋህነት ነው፡፡ አንዳንዴ “ጦር ከፈታው ወሬ የፈታው” የሚለውን አባባል አለመዘንጋት ከብልጥነት ይልቅ በብልህነት የሚፃፍ ነው፡፡ ኢትዮጵያ ለጎረቤት ሀገሮች ተርፏት ታበድራለች የሚለው ጉራ የማይገብዘንን ያህል፣ "ኢትዮጵያ አልቆላታል! በአፍጢሟ ተደፍታለች!” የሚለውን ጨለምተኛና “ሁሉን አውድም" (nihilistic) አስተሳሰብንም አራቱንም የሀገራችን ማዕዘናት እኩል  የሚነካ ፍሬ ጉዳይ አርገን ወስደነው፣ አሸባሪ ሊሆንብን አይገባም! ሚዛናዊ አመለካከት ቢያንስ "በአረብ-ቤት  ሚዛን እንዳንሸቀብ" ይረዳናል፡፡ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ተንታኞቻችን እንደምንም የባለ- ሱቅ ስሌት (shop- keeper’s analysis) ከሚባለው ጠለቅና መጠቅ ያለ፣ ለነገ ታሳቢነት ያለው ሂሳብ ቢቀምሩ መልካም ነው እንላለን፡፡
 የሥርአተ ማሕበራችንን ነገር፣ አንድም በሶሻል ዲሞክራሲ፣ አንድም  በሱታፌ ዲሞክራሲ (participatory democracy) ንፍቀ ክበብ ውስጥ ይሁነኝ ብለን እንመድበው ብንል እንኳን፤ ከነባራዊ ባህላዊ ስርአት ርቆ ያራቀ በመሆኑ፤ እቁብ እየከፈሉ የእድር ድንኳን እየተጋሩ፣ ጥዋ እየተጣጡ፣ ዘካና ምፅዋት እየሠጡ፤ ፈሪሃ እግዚአብሔር እንዲያድርብን ጥናቱን ይስጠን ማለቱ፤ ለጊዜው ከረሀቡም ከጠብና ግጭቱም፣ ከጦርነቱም እንኪያ-ስላንቲያና አርቲ ቡርቲ ይገላግለን ይሆናል!! ፓርቲዎችና ቡድኖች “የማይተማመን ባልንጀራ ወንዝ ለወንዝ ይማማላል” ከሚለው የተረት ማዕቀፍ ውጪ አይደሉም፡፡ “አንድነት ለጋራ ጠላት፤ ወዝግብና ንትርክ በጓዳና ቤት!” አይነት ነው ነገረ ስራቸው፡፡ ቀና ትችት እንደሌላቸው ሁሉ፣ በሀሳዊ- ውዳሴ የተሞሉ ናቸው፡፡ በዚያም ላይ ሎሬት ጸጋዬ ገብረመድህን፤ "ካድሬው ሁሉ ሥልጣን በሸተተው ማግስት፣ አካሄዱ ሁሉ እንደ ድመት ኮርማ ይሆናል!” ያለው፤ ዛሬ “ፋሽን” ወደ መሆን አድጓል፡፡
ከላይ የተጠቀሱትን ሁሉ ብርታቱን የሰጠው ሰው ጨክኖ፣ ልርዳችሁ፣ የአቅሜን ላዋጣ፣ ችግሩን አብረን እንፍታ፣ አሳትፉኝ፤ ቢላቸው እንኳ ጀርባቸው ሲሰጡ ይገኛሉ፡፡ "ላግዝሽ ቢሏት፤ መጇን ደበቀች" ማለት ይሄው ነው! ከዚህም ይሰውረን!


 • “የነዳጅ ዋጋ ጭማሪው በኑሮ ውድነቱ ላይ ቤንዚን ማርከፍከፍ ነው”
      • የነዳጅ እጥረቱ የተከሰተው በከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ የሚገባው ነዳጅ በኮንትሮባንድ እየተቸበቸበ በመሆኑ ነው
      • የነዳጅ ድጎማው ሲነሳ የአንድ ሊትር ቤንዚን ዋጋ 66 ብር ከ78 ሳንቲም፤ የአንድ ሊትር ናፍጣ ዋጋ 73 ብር ይደርሳል
               
           ታህሳስ 20 ቀን 2014 ዓ.ም በተካሄደው ሶስተኛው የሚኒስትሮች ምክር ቤት ስብሰባ የፀደቀውና የነዳጅ ድጎማን በሂደት የሚቀንስና የሚያስቀር ውሳኔን ተከትሎ፣ በነዳጅ ዋጋ ላይ እየተደረገ ያለው ጭማሪ ያልተጠበቀ ማህበራዊ ቀውስ ሊያስከትል እንደሚችል የምጣኔ ሃብት ምሁራን ተናገሩ፡፡ ምሁራኑ ለአዲስ አድማስ እንደገለፁት መንግስት ለነዳጅ የሚያደርገውን የ82% ድጎማ ባላነሳበት ሁኔታ በነዳጅ ችርቻሮ ዋጋ ላይ እያደረገ ያለው የዋጋ ጭማሪ በጥናት ያልተደገፈና የሚያመጣው ችግር ያልተጤነ ነው ብለውታል፡፡
የምጣኔ ሃብት ባለሙያው ዶ/ር ይታገስ ሙሉቀን እንደሚናገሩት፤ መንግስት በነዳጅ ዋጋ ላይ የሚያደርገውን የ82% ድጎማ በመጪው ሐምሌ ወር  እንደሚጀምርና ድጎማው ለግሉ ዘርፍ በየሶስት ወሩ 25 በመቶ እየተነሳ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ እንዲያልቅ፣ ለመንግስት ተሽከርካሪዎች  ደግሞ 10 በመቶ በየስድስት ወሩ እየተነሳ በአምስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ሙሉ  በሙሉ ከድጎማ እንዲወጡ እንደሚያደርግ ገልፆ የነበረ ቢሆንም፤ የተገለጸው የድጎማ ማንሻ ጊዜ ሳይደርስ በነዳጅ የችርቻሮ መሸጫ ዋጋ ላይ ተደጋጋሚ ጭማሪ እያደረገ ይገኛል፡፡ መንግስት ይህ ጭማሪ በማህበረሰቡ ላይ እያስከተለ  ያለውን የኑሮ ጫና በሚገባ ሊመለከትና ሊያጤነው ይገባል ያሉት ምሁሩ፤ ይህ ካልሆነ ግን ያልተጠበቀ ማህበራዊ ቀውስ ማስከተሉ አይቀሬ ነው ብለዋል፡፡
መንግስት ለነዳጅ ዋጋ ድጎማው መነሳት ምክንያት ናቸው ከሚላቸው ጉዳዮች መካከል ዋነኞቹ በከፍተኛ የውጭ  ምንዛሬ እየተገዛ ወደ አገር ውሰጥ የሚገባው ነዳጅ በኮንትሮባንድ ወደ ጎረቤት አገራት እየተወሰደ በከፍተኛ ዋጋ እየተቸበቸበ መሆኑና ለነዳጅ ድጎማ የሚወጣው ከፍተኛ ወጪ በመንግስት ላይ ጫና መፍጠሩ እንደሆነ የተናገሩት ዶ/ር ይታገስ፤ ለእነዚህ ችግሮች መፍትሔ ከመፈለግ ይልቅ ድጎማን ለማንሳት መሮጡ ዋጋ ያስከፍላል ብለዋል፡፡
በኮንትሮባንድ ነዳጅ ወደ ጎረቤት አገራት እያሸሹ የሚሸጡ ህገወጦችን መቆጣጠርና በኬላዎች አካባቢ ያለውን ቁጥጥር በማጥበቅ ህገ ወጥነትን ከመከላከል ይልቅ የኮቪድ 19 የተፈጥሮ አደጋዎችና የጦርነቱ መዘዝ ባስከተለው የኑሮ ውድነት ሳቢያ ናላው የዞረ ህዝብ ላይ ተጨማሪ ጫና  የሚፈጥር ውሳኔ ማሳለፉ ለወንጀልና ስርዓት አልበኝት በር የሚከፍት አደገኛ ውሳኔ ነው ብለዋል፡፡
የነዳጅ ድጎማ መነሳት እንደ አገራችን ላሉ በርካታ ዕለታዊ ሸቀጦቻቸውን ከውጭ አገር እያስገቡ ለሚጠቀሙና የተለያዩ የመጓጓዣ መንገዶችን ለሚጠቀሙ አገራት በትራንስፖርት ዋጋ ላይ ጭማሪ እንዲፈጠር በማድረግ የሸቀጦች ዋጋ ንረትን ያስከትላል ያሉት ምሁሩ፤ ይህ ደግሞ መንግስትን በቀላሉ ሊወጣው የማይችለው ማህበራዊ ቀውስ ውስጥ ያስገባዋል ብለዋል፡፡
ወቅቱ አገሪቱ ከጦርነት መከራ ውስጥ ገና ያልወጣችበት፣ ኢኮኖሚዋ በተለያዩ ምክንያቶች ክፉኛ የተጎዳበት የዋጋ ንረቱ ከጊዜ ወደ ጊዜ በከፍተኛ ሁኔታ  እያሻቀበ የሄደበትና የዜጎች የመግዛት አቅም በከፍተኛ ሁኔታ የተዳከመበት  በመሆኑ ቢያንስ ይህ ሁኔታ እስከሚሻሻልና ገበያው እስከሚረጋጋ ድረስ በመንግስት በኩል የሚደረጉ ተጨማሪ ጫናዎችና የዋጋ ጭማሪዎች ቢቆዩና የነዳጅ ዋጋ ድጎማ የማንሳቱ ውሳኔ እንዲዘገይ ቢደረግ የተሻለ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡
መንግስት በአሁኑ ወቅት በምግብና ምግብ ነክ የፍጆታ ሸቀጦች ላይ የሚታው ከልክ ያለፈ የዋጋ ጭማሪን ለማስተካከል የተለያዩ የመፍትሄ እርምጃዎችን መውሰድ ሲገባው፤ በኑሮ ውድነቱ ላይ ተጨማሪ ቤንዚን  የማርከፍከፍ ተግባር እየፈፀመ መሆኑ የማይወጣው አጣብቂኝ ውስጥ ይከተዋል ብለዋ-ዶ/ር ይታገስ፡፡
ባሳለፍነው የሚያዝያ ወር የምግብ ነክ ሸቀጦች ዋጋ ግሽበት 42.9 በመቶ የደረሰ ሲሆን ይህ አሃዝ ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነጻጸር፣ የ36.6 በመቶ ጭማሪ ማሳየቱን የብሔራዊ ስታቲስቲክ አገልግሎት መረጃ ያመለክታል፡፡
የኢትዮጵያ የነዳጅ ምርቶች ፍላጎት በየጊዜው እየጨመረ የመጣ ሲሆን የብሔራዊ ባንክ መረጃ እንደሚያመለክተው፤ ከ10 ዓመት በፊት በ2004 አገሪቱ ለነዳጅ ግዚ አውጥታ የነበረው ገንዘብ 22.8 ቢሊዮን ብር ነበር፤ ይህ ቁጥር ባለፈው ዓመት ወደ 62.05 ቢሊዮን ብር ደርሷል፡፡
የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት መረጃዎች እንደሚያመለክቱት፤ አገሪቱ በቀን 2.5 ሚሊዮን ሊትር ቤንዚን እና 8 ሚሊዮን ሊትር ናፍጣ ትጠቀማለች፡፡ በኢትዮጵያ ከታህሳስ እስከ ግንቦት ባሉት የበጋ ወራት  ከሌላው ጊዜ በበለጠ ከፍተኛ መጠን ያለው የነዳጅ ምርት ጥቅም ላይ የሚውል ሲሆን ይህም የኮንስትራክሽን ስራዎች በስፋት የሚከናወንበት ወቅት ከመሆኑ ጋር የሚያያዝ መሆኑንም መረጃው አመልክቷል፡፡
የነዳጅ ዋጋ ጭማሪው በዓለም አቀፍ ደረጃ በከፍተኛ መጠን እያሻቀበ የሄደ ሲሆን ባለፉት አራት ወራት ብቻ በአለም አቀፍ የነዳጅ ዋጋ ላይ የ27 በመቶ ጭማሪ ታይቷል። በታህሳስ ወር በሜትሪክ ቶን 870 ዶላር ይሸጥ የነበረው ቤንዚን፤ ባሳለፍነው የሚያዝያ ወር ወደ 1028  ዶላር አሻቅቧል፡፡ ኢትዮጵያ የነዳጅ ምርቶችን ከሳውዲ አረቢያና ከኩዌት የምታስገባ ሲሆን የነዳጅ ምርቱ ወደ አገር ውስጥ የሚገባበት ብቸኛው መንገድ ደግሞ የጅቡቲ ወደብ ነው። ከንግድና ቀጠናዊ ትስስር ሚኒስቴር የተገኘ መረጃ እንደሚያመለክተው፤ መንግስት ለነዳጅ  የሚያደርገውን ድጎማ ቢያቆም በአዲስ አበባ የአንድ ሊትር ቤንዚን ዋጋ 66 ብር  ከ78 ሳንቲም እንዲሁም የአንድ ሊትር ናፍጣ ዋጋ 73 ብር ይደርሳል፡፡


 ከ400 በላይ ኢንዱስትሪዎች ምርት አቁመዋል ተብሏል

              በአገሪቱ የተለያዩ ክፍሎች የሚገኙ ከ446 በላይ ኢንዱስትሪዎች በገጠሟቸው የተለያዩ ችግሮች ሳቢያ ምርት አቁመው መዘጋታቸውን የኢንዱስትሪ ሚኒስቴር መረጃ ያመለክታል፡፡
ለኢንዱስትሪዎቹ መዘጋት በዋናነት የተጠቀሱት ምክንያቶች፡- የጥሬ እቃና የፋይናንስ እጥረት፣ እንዲሁም የመሰረተ ልማት ችግርና የተቀናጀ የመንግስት ድጋፍ እጦት ናቸው ተብሏል፡፡
በተመሳሳይ በውጭ ምንዛሬ እጥረት ሳቢያ የምርት ግብአት ከውጭ አስመጥተው ማምረት ያልቻሉ 26 የኤሌክትሮኒክስና የማሽነሪ ፋብሪካዎች ባለፉት ዘጠኝ ወራት ውስጥ መዘጋታቸው ታውቋል፡፡
 ከማኑፋክቸሪንግ ፋብሪካዎች ውስጥ ወደ ውጭ የሚላከውን ምርት ከፍተኛ ድርሻ የሚይዙት የኤሌክትሮኒክስ ኩባንያዎች በውጭ ምንዛሬ እጥረት ሳቢያ ከፍተኛ ተግዳሮት ገጥሟቸዋል ተብሏል፡፡ የማኑፋክቸሪንግ ቴክኖሎጂና ኢንጅነሪንግ ኢንዱስትሪ ምርመራና ልማት ማዕከል እንደገለጸው፤ ባለፉት 9 ወራት ውስጥ የፓወር ኬብል፣ ትራንስፎርመር፣ የቴሌኮሙኒኬሽን ኬብል፣ ቴሌቪዥን፣ ሬዲዮ፣ ፍሪጅና ሞባይል የመሳሰሉትን ምርቶች የሚያመርቱ 26 የማኑፋክቸሪንግ ፋብሪካዎች በውጭ ምንዛሬ እጥረት ሳቢያ ተዘግተዋል።
ከውጭ ምንዛሬ እጥረት በተጨማሪ የሃይል መቆራረጥ፣ የፋይናስ አቅም እጥረትና የመሥሪያ ቦታ ችግር  ለፋብሪካዎቹ ተግዳሮት እንደሆነባቸው የጠቆመው ማዕከሉ፤ በዚህም ሳቢያ በማምረት ላይ የሚገኙም ፋብሪካዎች ቢሆኑ ባለፉት 9 ወራት ሲያመርቱ የነበረው ከ20 በመቶ በታች  አቅማቸውን በመጠቀም እንደሆነ አመልክቷል፡፡
የውጭ ምንዛሬ እጥረትና ተያያዥ ተግዳሮቶች የውሃና መጠጥ ማምረቻ ኢንዱስትሪውም ላይ ተፅዕኖ ማሳደራቸው አልቀረም፡፡ በቅርቡ 20  የሚደርሱ የታሸገ ውሃ አምራች ኩባንያዎች ተግዳሮቱን መቋቋም አቅቷቸው መዘጋታቸው አይዘነጋም።

Saturday, 07 May 2022 15:08

ወይኔ

ከፀጉርሽ ዘለላ ከዓይኖችሽ ሽፋሽፍት
ከፈገግታሽ ላሕይ ከዚያ መቃ ደረት
ከአለንጋ ጣቶችሽ ከሎጋው ቁመትሽ
በዓይኖቼ ቆንጥሬ፤
ለከርሞ አዝመራ
እዘራው ይመስል ከልቤ ሸሸግኹት
ፍቅርሽን ቋጥሬ፡፡
ደጅ አዳሪ ልቤን
ያላደበ ቀልቤን
በተስፋ ሣባብል፤
ከአጥሬ ነቅዬ ሳበጅልሽ አልጋ፣
መደብ ስደለድል፣
እኔ የሰኔ ሟች ቀልደኛ ገበሬ
ከደጄ ላይ ሞፈር ከቁናዬም ዘሬ
ከሠራ አካላትሽ “ለዘር” የቋጠርሁት
ተሰወረ ከእጄ ከጉያዬ አጣኹት፡፡
ከዓይኔ ላይ የቀረሽ፣
ልቤ ላይ የቀረሽ፣
የተኛሽ ካንጀቴ
ያልዘራሁሽ ወይኔ፣
ያልቀጠርኩሽ ወይኔ፣
አንቺ ሆይ ስስቴ
ከሰው አፀድ በቅለሽ፣
ለሰው ማጀት ደርሰሽ፣
ከሰው ቤት ተጠምቀሸ
ከሰው አቁማዳ ከሰው ዋንጫ ተሾምሽ፡፡
ባልጤሰበት ገንቦ፣ባልታጠነ ዋንጫ
የስርቆት ወይን ጠምቆ መሆን መዛበቻ
ዘርን ለወፍ ሰጥቶ ፀፀት መሠንበቻ፡፡

      ሰሜን ኮርያ በፕሬስ ነጻነት ጭቆና አቻ አልተገኘላትም

             ባለፉት 5 አመታት ከ85 በመቶ በላይ የሚሆነው የአለም ህዝብ የፕሬስ ነጻነት ጭቆና እንደተባባሰበትና በመላው አለም 455 ጋዜጠኞች መገደላቸውን የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ተቋም ከሰሞኑ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡
ሪፖርተርስ ዊዛውት ቦርደርስ የተባለው የፕሬስ ነጻነት ተሟጋች ተቋም በበኩሉ፤ በ28 የአለማችን አገራት የፕሬስ ነጻነት እጅግ የከፋ ደረጃ ላይ መድረሱንና ከአለማችን አገራት መካከል በፕሬስ ነጻነት ጭቆና ሰሜን ኮርያን የሚፎካከራት እንዳልተገኘ ከሰሞኑ ባወጣው የ2022 የፈረንጆች አመት አለማቀፍ የፕሬስ ነጻነት ደረጃ ሪፖርት አስታውቋል፡፡
ተቋሙ በዘንድሮው የፕሬስ ነጻነት ሪፖርቱ ካካተታቸው 180 የአለማችን አገራት መካከል ሰሜን ኮርያ  180ኛ ደረጃን መያዟ የተነገረ ሲሆን፣ ኤርትራ 179ኛ፣ ኢራን 178ኛ፣ ቱርኬሚኒስታን 177ኛ፣ ማይንማር 176ኛ ደረጃን ይዘዋል፡፡
አውሮፓዊቷ ኖርዌይ የፕሬስ ነጻነት በእጅጉ ያበበባት የአመቱ ቁጥር አንድ የአለማችን አገር ናት ያለው ሪፖርቱ፤ ዴንማርክ፣ ስዊድን፣ ኢስቶኒያና ፊንላንድን እንደ ቅደም ተከተላቸው እስከ አምስተኛ ያለውን ደረጃ ሰጥቷቸዋል፡፡
ተቋሙ በጋዜጠኞችና በነጻ ሚዲያ ተቋማት ላይ የሚደርሱ ዘርፈ ብዙ ጥቃትና ጉዳቶችን በመገምገም ባወጣው የዘንድሮው ሪፖርቱ፤ የፕሬስ ነጻነት እጅግ አስከፊ በሆነ ደረጃ ላይ የሚገኝባቸው ብሎ የጠቀሳቸው አገራት 28 ሲሆኑ ይህን ይህል ብዛት ያላቸው አገራት በዚህ ምድብ ውስጥ ሲካተቱ ይህ የመጀመሪያው መሆኑም ተነግሯል፡፡
ቁጥጥር የማይደረግበትና አለማቀፍ ተደራሽነት ያለው የድረገጽ ሚዲያ ለሃሰተኛ መረጃዎች ስርጭትና ፕሮፓጋንዳ መስፋፋት ቁልፍ ሚና እየተጫወተ እንደሚገኝ የጠቆመው ሪፖርቱ፤ መንግስታት በሚዲያ ላይ የሚያደርጉት አፈናም ተጠናክሮ መቀጠሉን አመልክቷል፡፡



አገራቸው የኒውክሌር ጦር መሳሪያዎቿን ከመቼውም በተለየ ፍጥነት እንደምታበለጽግና ለማንም እንደማትተኛ ባሳለፍነው  ሳምንት በአደባባይ የዛቱት የሰሜን ኮርያው መሪ ኪም ጆንግ ኡን፣ ባለፈው ረቡዕ በ4 ወራት ጊዜ ውስጥ 14ኛውን ባለስቲክ ሚሳኤል ማስወንጨፋቸው ተነግሯል፡፡
ሰሜን ኮርያ ከመዲናዋ ፒንግያንግ አቅራቢያ ከሚገኘው ሱናን የተባለ አካባቢ ወደ ምስራቃዊ የባህር ዳርቻዋ ያስወነጨፈችው በሰዓት 13 ሺህ 119 ኪሎ ሜትር ፍጥነት የመጓዝ አቅም ያለው ባለስቲክ ሚሳኤል፣ በፈረንጆች አመት 2022 አራት ወራት ጊዜ ውስጥ ያስወነጨፈችው 14ኛው ሚሳኤል መሆኑን የዘገበው ሮይተርስ፤ ደቡብ ኮርያ በበኩሏ በጣት የሚቆጠሩ ቀናት የቀረውን የአዲሱ ፕሬዚዳንቷ ዩን ሱክ ዮል በአለ ሲመት ለማሳመር ተፍ ተፍ በምትልበት ወቅት የተፈጸመውን ይህን የሚሳኤል ሙከራ #ውጥረትን አባባሽ; ስትል በፍጥነት እንዳወገዘችው አስነብቧል፡፡
የደቡብ ኮርያ መንግስት ክስተቱን ተከትሎ ባወጣው መግለጫ፤ ሰሜን ኮርያ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እያዥጎደጎደችው ያለው የሚሳኤል ማስወንጨፍ ድርጊት ለኮርያ ባህረ ሰላጤ ብቻ ሳይሆን ለአለማቀፉ ሰላምና መረጋጋት ከፍተኛ ስጋት ነው ሲል እንዳወገዘው የጠቆመው ዘገባው፣ አገሪቱ ከሰሜን ለሚቃጣባት ማንኛውም ጥቃት የከፋ የአጸፋ ምላሽ እንደምትሰጥ ማስታወቁንም አመልክቷል፡፡
የጃፓን ምክትል መከላከያ ሚኒስትር ማካቶ ኦኒኪ በበኩላቸው፤ ከምድር በ780 ኪሎ ሜትር ያህል ከፍታ 500 ኪሎ ሜትሮችን ያህል ያቆራረጠውን ይህን የሚሳኤል ማስወንጨፍ ድርጊት #በትዕግስት ሊታይ የማይገባው ጸብ አጫሪ ትንኮሳ; ሲሉ ያወገዙት ሲሆን፣ ሰሜን ኮርያ ባለፈው ወር ህዋሶንግ የተባለውን በግዙፍነቱ አቻ የማይገኝለት አህጉር አቋራጭ ሚሳኤል ማስወንጨፏንም ዘገባው አስታውሷል፡፡



  ባለፉት 3 ወራት አፕሊኬሽኖች 37 ቢሊዮን ጊዜ ዳውሎድ ተደርገዋል አለማቀፉ የአፕሊኬሽኖች ዳውንሎድ 8.6 ቢሊዮን ደርሷል

             አሜሪካ፣ ሁሉም የአውሮፓ ህብረት አገራትና የህብረቱ አባላት ያልሆኑ ሌሎች 32 የአለማችን አገራት የተካተቱበት አንድ የ60 አገራት ቡድን፤ ነጻ፣ አስተማማኝና ደህንነቱ የተጠበቀ የኢንተርኔት አገልግሎት በአለማቀፍ ደረጃ ተደራሽ ለማድረግ ባለፈው ሳምንት የጋራ ስምምነት መፈጸማቸው ተነግሯል፡፡
አገራቱ መንግስታት የኢንተርኔት አገልግሎትን ከማፈን ይልቅ ሃሳብን በነጻነት ለማንሸራሸርና ለዲሞክራሲ ግንባታ የሚውል ገንቢ የቴክኖሎጂ ውጤት መሆኑን አምነው ለዘርፉ ልማት ያላቸውን ድጋፍ ለማሳየት ሲሉ የፈጸሙት ነው በተባለው በዚህ ስምምነት፣ አገልግሎቱን ማግኘት ላልቻሉ በመላ አለም የሚገኙ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎች አለማቀፍና ነጻ አገልግሎት ለመስጠት የሚያስችል የመሰረተ ልማት ዝርጋታ ለማከናወን መስማማታቸውን ነው ቢዝነስ ስታንዳርድ የዘገበው፡፡
ስምምነቱን ከፈጸሙት ሌሎች አገራት መካከል አልባኒያ፣ ካናዳ፣ አርጀንቲና፣ ኬንያ፣ ኒጀር፣ ታይዋን፣ ዩክሬንና ኡራጓይ እንደሚገኙበት የጠቆመው ዘገባው፤ የኢንተርኔት አገልግሎቱን ለመዘርጋት የተስማሙት 60 አገራት ቢሆኑም፣ በቀጣይ ሳምንታት ሌሎች ተጨማሪ አገራት የቡድኑ አባል የሆናሉ ተብሎ እንደሚጠበቅና ቻይና፣ ህንድና ሩስያ በስምምነቱ ውስጥ እንዳልተካተቱም አመልክቷል፡፡
በሌላ ተያያዥ ዜና ደግሞ፤ በፈረንጆች አመት 2022 የመጀመሪያዎቹ 3 ወራት ብቻ ከአፕል ስቶርና ጎግል ፕሌይ የተለያዩ አፕሊኬሽኖች 37 ቢሊዮን ጊዜ ዳውሎድ እንደተደረጉና አጠቃላዩ አለማቀፍ የአፕሊኬሽኖች ዳውንሎድ መጠን 8.6 ቢሊዮን መድረሱ ተዘግቧል፡፡
ሴንሰር ታወር የተባለው ተቋም ከሰሞኑ ባወጣው መረጃ እንዳለው፤ በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ ብዛት ያላቸው አፕሊኬሽኖች ዳውንሎድ የተደረጉት ከጎግል ፕሌይ ሲሆን ከድረገጹ 28.3 ቢሊዮን ጊዜ ዳውንሎድ ተደርጓል፡፡ ቲክቶክ የተባለው የቪዲዮ ማጋሪያ አፕልኬሽን በብዛት ዳውንሎድ በመደረግ ቀዳሚነቱን የያዘ ሲሆን፣ አፕሌኬሽኑ ይፋ ከተደረገበት 2018 መጀመሪያ አንስቶ በድምሩ ከ3.5 ቢሊዮን ጊዜ በላይ ዳውንሎድ መደረጉ ተነግሯል፡፡
ከቲክ ቶክ በመቀጠል በብዛት ዳውንሎድ በመደረግ የሚከተሉት አፕሊኬሽኖች ኢንስታግራም፣ ፌስቡክ፣ ዋትሳፕና ቴሌግራም መሆናቸውም ተቋሙ ያወጣው መረጃ ያሳያል፡፡


ባለፈው የፈረንጆች አመት 2021 ብቻ በሜዲትራኒያን ባህር እና በአትላንቲክ ውቅያኖስ በኩል አቋርጠው ወደ አውሮፓ አገራት ለመግባት በጉዞ ላይ የነበሩ ከ3 ሺህ 535 በላይ የተለያዩ አገራት ስደተኞች ለሞትና ለመጥፋት መዳረጋቸውን ተመድ አስታውቋል፡፡
የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የስደተኞች ከፍተኛ ኮሚሽን ባወጣው አመታዊ ሪፖርቱ እንዳለው፤ በአመቱ የተመዘገበው የሞቱና የጠፉ ስደተኞች ቁጥር በ2020 ከነበረበት በእጥፍ ያህል የጨመረ ሲሆን፣ ከመረጃ አያያዝ ጉድለት ጋር በተያያዘ ትክክለኛው ቁጥር ከዚህ በእጅጉ ሊጨምር እንደሚችልም አስታውቋል፡፡ በፈረንጆች አመት 2022 ያለፉት ወራት ብቻ 478 ስደተኞች ለሞትና ለመጥፋት መዳረጋቸውን ያመለከተው ሪፖርቱ፣ ለአደጋ በመጋለጥ ረገድ ከፍተኛውን ቁጥር የያዙት የአፍሪካ አገራት ስደተኞች መሆናቸው የተነገረ ሲሆን፣ ሪፖርቱ በየብስ ላይ ጉዞ የሞቱትንና የጠፉትን ስደተኞች እንደማያጠቃልልም ኮሚሽኑ አስታውቋል፡፡
አገራት ስደተኞችን ላለመቀበል የሚያደርጉት የበዛ የድንበር ላይ ክልከላና ጥበቃ የስደተኞችን ለአደጋ የመጋለጥ እድል በእጅጉ እንደጨመረው የጠቆመው ኮሚሽኑ፣ አለማቀፉ ማህበረሰብ ስደተኞች በአስቸጋሪ የባህር ላይ ጉዞ የሚያጋጥማቸውን ዘርፈ ብዙ አደጋ ለመቀነስ ርብርብ እንዲያደርጉም ጥሪውን አቅርቧል፡፡

   ጦርነቱ 3ሺህ 153 ንጹሃን ዩክሬናውያንን ለሞት ዳርጓል ተብሏል

               ከሩስያ ጋር ጦርነት ውስጥ ከገባች ከ70 ቀናት በላይ ያስቆጠረችው ዩክሬን፤ ከጦርነቱ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ ከአለማቀፉ ህብረተሰብ በጥሬ ገንዘብ ብቻ 4.5 ቢሊዮን ዶላር የሚደርስ ድጋፍ ማግኘቷ ተነግሯል፡፡
የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ዴኒስ ሻምያልን ጠቅሶ ቢዝነስ ስታንዳርድ እንደዘገበው፣ አለማቀፉ ማህበረሰብ ለዩክሬን ያሳየው ድጋፍ ትልቅ ትርጉም ያለውና ምስጋና የሚቸረው ነው፡፡ የገንዘብ ድጋፉ የተሟላ የማህበራዊ ዋስትና አገልግሎት ለመስጠት የሚያስችል መሆኑን የገለጹት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፤ አገሪቱ ሌሎች አዳዲስ የድጋፍ አገልግሎት ፕሮግራሞችን ለመጀመር ማቀዷንም ተናግረዋል፡፡
የአገሪቱ መንግስት ለድህረ ግጭት የመልሶ ግንባታ ስራዎች የሚውል ገንዘብ የማሰባሰቢያ መድረክ መፍጠሩን እንደገለጹ የጠቆመው ዘገባው፣ ዩክሬን ባለፈው ሳምንት ብቻ ከአለም ባንክ የ500 ሚሊዮን ዶላር የገንዘብ ድጋፍ ማግኘቷንም አክሎ ገልጧል፡፡
በሌላ ዜና ደግሞ፣ ጦርነቱ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ ለሞት የተዳረጉት ንጹሃን ዩክሬናውያን ቁጥር 3ሺህ 153 መድረሱን የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሰብዓዊ መብቶች ከፍተኛ ኮሚሽን ከሰሞኑ አስታውቋል፡፡
ኮሚሽኑ ባለፈው ሰኞ ባወጣው መረጃ እንዳለው፣ በዩክሬን ከጦርነቱ ጋር በተያያዘ ለሞት ከተዳረጉት 3ሺህ 315 ሰዎች መካከል 722 ያህሉ ሴቶች ሲሆኑ 154 ያህሉ ደግሞ ህጻናትና ልጃገረዶች ናቸው፡፡
በአገሪቱ በጦርነቱ ሳቢያ ለሞት ከተዳረጉት ዜጎች በተጨማሪ 3 ሺህ 316 ንጹሃን ዜጎች ለመቁሰል አደጋ መጋለጣቸውንና ከእነዚህም ውስጥ 324 ሴቶች፣ 349 ያህሉ ደግሞ ልጃገረዶችና ህጻናት መሆናቸውን ለማረጋገጥ መቻሉንም የኮሚሽኑ ሪፖርት ያሳያል፡፡

  ከዕለታት አንድ ቀን፣ አንድ ቄስ ምዕመናኑን ቤተ-ክርስቲያን ውስጥ ሲያስተምሩ፤
“ምዕመናን ሆይ!
ዓለም ሰፊ ነው። መልክ ረጋፊ ነው። ዛሬ ያለን ሀብት፣ ንብረት፣ ነገ ከእኛ ጋር የለም። እኛ ዛሬ አለን እንላለን እንጂ ነገ ከነገ ወዲያ ሁላችንም የለንም። ወደ ማይቀረው ቤታችን እንሄዳለን። ስለዚህ ያንን ቤታችንን ዛሬ እንስራው። ዛሬ እናመቻቸው፡፡ ስለሆነም ጠግበን ስንበላ፣ የተራቡትን እናስብ። ለመዝናናት ስንጠጣ የተጠሙትን እናስታውስ። ከልኩ በላይ ስንለብስና ስናጌጥ የተራቆቱትን፣ እርቃናቸውን በብርድ የሚፈደፈዱትን፣ የተራቆቱትን “እንደምን አድረው ይሆን?” እንበል። “ታምሜ ጠይቃችሁኛልን? ታርዤ አልብሳችሁኛልን? ተቸግሬ ደጉማችሁኛልን?; እያለ ይጠይቃችኋል። ስለዚህ ስጡ። ዛሬ የሰጣችሁትን ነገ በሰማይ ቤታችሁ ታገኙታላችሁ። የዚህ ዓለም ሀብት ንብረት አላፊ ጠፊ ነው። ኗሪው ደግ ስራ ነው።
“ባለፀጋ ነን”፤ “ብልፅግና አለን”፤ “ባለ ጊዜ ነን” ብላችሁ አትታበዩ። አትደገጉ። “ከእኔ በላይ ማን አለና?” እያላችሁ፣ ሰው ጤፉ አትሁኑ። ዓለም አላፊ፣ መልክ ረጋፊ  ነውና አሁን በእጃችሁ ያለ አዱኛ፣ በእጃችሁ ያለ ፀጋ፣ በእጃችሁ ያላችሁ የጦር ሀይል፣ የእኛ ነው ያላችሁት ቤት ንብረት ሁሉ፣ ነገ የእናንተ አይደለም፡፡ በእጃችሁም የሚቆይ አይደለም። ስለዚህ ምን ያህል አጋሰስ ጫንኩ? ምን ያህል ፈረስ ለጎምኩ? ምን ያህል እህል በጎተራ ሞላሁ? እያላችሁ አትጨነቁ። ይልቁንም በስነ-ምግባር የታነፁ ልጆችን አሳድጉ። በግብረ ገብነት መንፈሱን የሞላ ብልህና አስተዋይ ትውልድ ፍጠሩ! የሰማይ ቤታችሁን ማነፅ ዛሬ ጀምሩ!
በመጨረሻም የዛሬ ትምህርቴን የማሳርገው በአንዲት አጭርና ጠንካራ መልዕክት ነው። እነሆ፡-
“ስጡ፣ ታገኛላችሁ!
አንኳኩ፤ይከፈትላችኋል!
ሁለት ያለው፣አንዱን፣ አንድ ለሌለው ይስጥ!”
አሉና ቄሱ አቡነ-ዘበሰማያት ብለው አበቁ። በቤተ-ክርስቲያን አካባቢ የተገኘውን የበዓል ቡራኬም፣ ሰምበቴም፣ ከምዕመናኑ ጋር ተቋድሰው ከደጀ- ሰላሙ ወደ ቤታቸው ሄዱ።
የቅስና ልብሳቸውን ቀይረው ወደ ግብዣ መሄድ ነበረባቸውና ወደ ቁም ሰንዱቃቸው ሲሄዱ፣ የልብሶቻቸው ቁጥር በግማሽ ቀንሶ ያገኙታል፡፡ በድንጋጤ ባለቤታቸውን ጠርተው፤
“አንቺ ልብሴን ሁሉ ምን በላው?” ሲሉ ጠየቋት፡፡
ሚስታቸውም፤ “ለተቸገረ ሰጠሁት” አለቻቸው።
“እንዴት? ለምን? ለኔ ሳትነግሪኝ?” አሉ በንዴት።
ሚስቲቱም፤
“ቅድም በተስኪያን ነገሩን እኮ! “ሁለት ያለው፣ አንዱን፣ አንድ ለሌለው ይስጥ” አላሉም?”
ቄሱ በብስጭት፤ “ታድያ #ይስጥ; አልኩ እንጂ #ልስጥ” አልኩ? ወጣኝ?!” አሉ፤ይባላል።
***
መንግስታዊ መመሪያዎቻችን፣ የምንደነግጋቸውም ህጎች ሁሉ፣ በእኛም ላይ መስራት እንዳለባቸው አንርሳ! በእኛ ባይደርሱ በልጆቻችን ላይ ተፈጻሚ ናቸው። “ህግን የሚሰራት ሰው፤ የሚያፈርሳት እራሱ ነው” ይላሉ እንግሊዞች - #a law-maker is a law breaker; እንዲል መጽሐፉ። ስንፅፈውና ስንደነግገው ቀላል፤ እንተግብርህ ስንለው ግን እጅግ አዳጋች፤ አያሌ ጉዳይ አለ። በቴሌቪዥን መስኮት  ከረቫት አስረን፤ ሽክ ብለን የተናገርነውን ሁሉ መሬት ለማውረድ ብዙ ጣጣ አለበት! ቁጭ ብለው የሰቀሉትን ቆሞ ለማውረድ ይቸግራልና! ለዛውም ለመስቀልም ሳንቸኩል፣ ለማውረድም ሳንቸኩል ከሆነ ነው! ለማንኛውም፣ “ወዳጄ ልቤ ሆይ! የእኔ መከራ ያንተ መከራ አይደለምን?” የማለት ወኔው ቢኖረን መልካም ነው!
ሎሬት ፀጋዬ ገብረ መድህን በአፄ ቴዎድሮስ አንደበት፤
“ያለፈ ጥረታችንን፣ ሳስታውሰው ትዝ ሲለኝ
ከሞከርነው ነገር ይልቅ፣ ያልሞከርነው ነው የሚቆጨኝ”
ይላል። ያልሞከርነውን እናስብ። ገና ብዙ ይቀረናል። ስለ ዴሞክራሲ ለፈፍን እንጂ ስራ አልሰራንም። ስለ ፍትህ አወራን እንጂ ገና ፍርድ ቤቱን አላፀዳንም፤ አላስተካከልንም። ዳኞች መደብን እንጂ ዳኝነታቸውን አላየንም፡፡ አሁንም ከእነ ሸረሪት ድሩ አለ። ስለዚህ ገና ነን! “በጊዜያዊ ድል አንኩራራ!” ይላል መፅሐፈ ድል ዘሱማሌ ወኤርትራ። የንብረት ክፍፍል፣ የሀብት እኩልነት አለመቀራረብ፣ በተለይ ከፓርክ መስፋፋት አንፃር እንየው ስንል፣ ዛሬም አባይን በጭልፋ ነው! የኑሮ ውድነትን ስናስብም “ኑሮ ውድነት ድሮ ቀረ!” እያልን እንድንናፍቅ ገፍቶናል። አንድ ገጣሚ እንዳለው፤ “ዱሮ፣ ዱሮ ቀረ!”
በአንድ ወቅት በሃይለ ስላሴ ዘመን አንድ የትምህርት ሚኒስቴር ሚኒስትር፤ “የእኛ ችግር - ችግር ምን እንደሆነ አለማወቃችን ነው” ብለው ነበር። በቀድሞው ጊዜ የነበረ አንድ የጋምቤላ ተወካይ ደግሞ፤ “ችግር አለ፤ ግን ችግሩን ለመናገርም ችግር አለ” ብሏል። ለአገራችን፤ ችግር፤ “የአስራ ሶስት ወር ፀጋ” ነው! እንደ ዝናብና ፀሀይ ያልተለየን በረከተ- ሰማይ- ወምድር!
አንድ ስለ ኤችአይቪ የተዘፈነ መዝሙራችን፣ ብዙዎች “ማለባበስ ይቅር” በሚለው የሚያውቁት፣ “የማንፈልገውን፣ በራሳችን፣ ደርሶ
 ሌላው ላይ እንዲደርስ፤ አናርገው ጨርሶ” ይላል።
እኛ በጎረቤቶቻችን ላይ፣ ጎረቤቶቻችንም በእኛ ላይ እንዳይደረግ የምንሻው፤ ተንኮል፣ ሴራ፣ ዲፕሎማሲያዊ አሻጥር በርካታ ነው። ከስዊስ ካናል መከፈት እስከ ዐባይ ድልድይ መገንባት፤ ዘመናት አልፈዋል። ተጠቃሾቹ ሁለቱ ይሁኑ እንጂ መንግስታት ተለዋውጠዋል። አስተሳሰብ ፈርሶ ተገንብቷል። ወድቆም ተነስቷል። አንዳንድ አገሮች ልክ እንደኛ አገር- እንደ አፈ ታሪኳ ፊኒክስ ናቸው። አፈር ልሰው ሞተው ይነሳሉ! ትንሳኤ አላቸው! ዳግማይ ትንሳኤን ያለነገር አልወደድነውም! ወደፊት የሚራመድ ለአገር አሳቢ ሰው፤ መሪ መፈክሩ - ትንሣኤ - ዳግማይ ትንሣኤ ይሁን ብለናል። ጥናቱን ይስጠን! ጥናቱንም፤ ፅናቱንም ቢሆን፡-
“ሁለት ያለው፤
አንዱን፤
አንድ ለሌለው ይስጥ!!” አሜን።
መንግስት “ውሻ በቀደደው ጅብ ይገባል” የሚለውን ተረት ልብ ይበል። የእግር መንገዶች ወይ ወደ አውራው ጎዳና፤ ወይ ወደ ጫካ ማምራታቸው አይቀሬ ነውና! ቀላል የሚመስሉ ህዝባዊ እንቅስቃሴዎች ወደ ውስብስብ የአገር ጉዳይ ሊያመሩ እንደሚችሉ ታሪክ አሳይቶናል። በቤንዚን መወደድ የአውቶቡሶች ስራ ማቆም፤ የሰራተኞች የስራ ማቆም አድማ፤ የሙስሊሞች ሰላማዊ ሰልፍ፤ የክፍለ ጦሮች ጥያቄ ማንሳት ለ1966ቱ አብዮት ያደረጉትን ያየ፣ ልምድ ሊወስድ ይገባዋል። “የአበራሽን ጠባሳ ያየ በእሳት አይጫወትም” ይላል አበሻ። ታዋቂው ደራሲ ሔሚንግ ዌይም፤ “coming events cast their shadows” ይለናል። “ለከርሞ የሚቆስል እግር፤ ዛሬ ማሳከክ ይጀምራል” ይላሉ የተረት ጠበብት። ቸር ወሬ ያሰማን!     


Page 4 of 604