Administrator

Administrator

ራኪ አንቀፅ
              
             በአዋቂነት ዕድሜያቸው “ፊውታራሪ” የሚል ማዕረግ የተሰጣቸውና በዘመኑ በጣም የተማሩ የሚባሉ ሰው ነበሩ፡፡ ስማቸው ተክለሐዋርያት ተክለማርያም ይባላሉ። እኒህ ሰው ለሀገራቸው ብዙ ስራ የሰሩ ናቸው፤ ትምህርታቸውንም በጦር ሳይንስና በእርሻ ጥበብ፣ ለብዙ ዐመታት በውጭ ሀገር ተከታትለዋል። እኒህ ሰው ለመጀመሪያ ጊዜ የኢትዮጵያንም ሕገ መንግስት ያረቀቁና የፃፉ ሰው ናቸው። ከዚያም  “ፋቡላ” የተባለ ርዕስ ያለው መፅሐፍ ፅፈው፣ በቴአትር መልክ ቀርቧል።…. "የእርሻ መፈተኛ” የተሰኘ መፅሐፍና ሌሎችም ፅሑፎችን አዘጋጅተዋል።
የተወለዱት በድሮ አጠራር ሸዋ ጠቅላይ ግዛት፣ ሳያደብር በምትባል የገጠር ቀበሌ ነው። አባታቸው በዘመኑ ተፈላጊ የነበረውን የቤተክህነት ትምህርት የተማሩ፣ አርሶአደርና በቤተ ክርስቲያን የሚያገለግሉ ካህን ነበሩ። በኋላ ደግሞ የመንግስት ሰራተኛ ሆነው በተለያዩ ስፍራዎች አገልግለዋል። እናታቸው ጠንካራ ሴት ስለነበሩ፣ ባላቸው ቢሞቱም ባል አላገባም ብለው፣ በፅናትና በትጋት ልጆቻቸውን አሳድገዋል።
ተክለሐዋርያት ትምህርታቸውን የጀመሩት ደብተራ ዐሊ የተባሉ የቄስ አስተማሪ ጋ ነበር። ትምህርታቸውን ሳያቋርጡ ተምረው አስር ዐመት ሳይሞላቸው ዳዊት ደግመው ጨርሰዋል።
አብዩ ወይም ገብረፃዲቅ የተባሉት አጎታቸው፣ የቤተክህነት ትምህርት ቅኔና ዜማ የተማሩ ነበሩ። በተጨማሪም የስዕል ትምህርት ነበራቸው። ስለዚህ በጊዜው የሀረርጌ ገዢ የነበሩት የራስ መኮንን ምክትል ዋና ፀሀፊ በመሆን ያገለግሉ ነበር። ራስ መኮንን የኢትዮጵያ ንጉስ የነበሩት የኃይለስላሴ አባት ናቸው።
እናም ተክለሐዋርያትን አጎታቸው አዲስ አበባ፣ ከዚያም ሀረር ይዘዋቸው ሄዱ። ያኔ አዲስ አበባ በሳር ቤቶች የተሞላች ነበረች።
ሀረር ከሄዱ በኋላ አጎታቸው ከራስ መኮንን ጋር አስተዋወቋቸው፡፡ እንደ ዘመኑ ልማድ ትልቅ ሰው ስለሚከበር እግራቸው ስር ወድቀው እግራቸውን ሳሟቸው፤ራስ መኮንንም ደስ አላቸው። ምን ያህል እንደተማሩ ሲጠይቁ፣ ዳዊት መድገማቸው አስገረማቸው። “ይቺ ታሪከኛ ማቲ ናት!” አሉ። “ማቲ” ማለት ትንሽ ልጅ ማለት ነው።
በተለይ የተማሩትን ትምህርት በቃላቸው ሲሉላቸው ራስ መኮንን እጅግ ተገረሙ፤ ተክለሐዋርያት ጎበዝ ልጅ እንደሆኑም አስመሰከሩ። በርግጥም ተግተው ይማሩና ያጠኑ ነበር፤ ከራስ ጋር ሲተዋወቁ ገና የዘጠኝ ዐመት ልጅ ነበሩ። ልጅ ሆነው አንዳንዴም የፈጠራ ስራ ይሰሩ ነበር፡፡ አንዴ በፈትል ስልክ ሰርተው ብዙዎችን አስደንቀዋል፡፡
የራስ መኮንን ሚስት ወይዘሮ የሺመቤትም ተክለሐዋርያትን ይወዷቸው እንደነበር ይነገራል፤ስለዚህም ወተት በየጊዜው እንዲሰጣቸው አደረጉ፡፡ በኋላ እንዲያውም አንዲት ላም ለራሳቸው ተሰጥቷቸው ነበር። ጎበዝ ስለሆኑ የማይወዳቸው ሰው አልነበረም።
በኋላም ጣሊያን ኢትዮጵያን ስትወርር ራስ መኮንን የሀረር ጦር መሪ ሆነው ዘምተው ስለነበር፣ ትንሹ ተክለሐዋርያት ወደ መቀሌና አድዋ ዘመቱ። ያኔ የመቀሌው ጦርነት አልቆ አድዋ ሲዘምቱ የአካባቢው ልጆች የጦርነት አዋጅ አስመስለው ሲጫወቱ፡-
በየካቲት
ጣጣችንን ክትት፤
በመጋቢት
እቤታችን ግብት፤
በሚያዝያሳ
ያገግም የከሳ።
…..ይሉ ነበር።
ጦርነቱ ሲጀመር፤ራስ ተክለሐዋርያት ወደ ግንባር እንዳይዘምቱ ነግረዋቸው ነበር። ተክለሐዋርያት ግን ጭር ያለው ድንኳን አካባቢ መቆየት ስላልፈለጉ ወደ አድዋ ጦር ግንባር ሄደዋል። ጦርነቱ ከተጠናቀቀ በኋላ ደርሰው፣ የተማረኩ ጣሊያኖችን አይተዋል። አንድ ኢትዮጵያዊ ቁስለኛም አግኝተው ቁስሉን በጨርቅ አስረውለታል። በጦር ሜዳ ከተጣለውና ጣሊያን ሲሸነፍ ካዝረከረከው ብዙ ዕቃ፣ስዕሎች ወስደው ለራስ መኮንን አሳይተዋቸዋል። ራስ ጦር ሜዳ በመምጣታቸው ሲቆጡ፤ “እናንተ ስትሞቱ እኔ ሰፈር ቀርቼ ምን አደርጋለሁ?” ብለው አስገርመዋቸዋል።
ተክለሐዋርያትን አፄ ምኒልክ ወደ ውጭ ሀገር የላኳቸውም በችሎታቸውና በአስተሳሰባቸው ተደንቀው ነው።
ጎበዝ ልጅ ጠንክሮ ከተማረ፣ የቤተሰቦቹንም ምክር ከሰማ፣ ራሱንና ቤተሰቡን ሀገሩንም የሚጠቅምና የሚያኮራ ይሆናል። ለዚህ ምስክር የሚሆኑን ተክለሐዋርያት ተክለማርያም ናቸው።….ጎበዝ ልጅ ስለነበሩም እስከዛሬ በታሪክ ይታወሳሉ።
(ከደራሲና ሃያሲ ደረጀ በላይነህ “ታላላቆቹ - ታላላቅ ሰዎች ላይ የሚያተኩር የልጆች መፅሐፍ; የተወሰደ)


Friday, 15 April 2022 16:37

የቀልድ ጥግ

አንድ ቄስ  ዋሺንግተን ዲሲ ውስጥ ወደሚገኝ የወንዶች ፀጉር ቤት ይሄዱና፣ ፀጉራቸውን ይስተካከላሉ። ሲጨርሱም ምን ያህል መክፈል እንዳለባቸው ይጠይቃሉ።
 “አባት ክፍያ የለውም” ይላል ፀጉር አስተካካዩ፤ “ይሄንን ለፈጣሪዬ እንደማበረክተው አገልግሎት ነው የምቆጥረው።” ሲልም ያክላል።
በነጋታው ታዲያ ፀጉር አስተካካዩ ሥራ ቦታው ሲደርስ፣ ከቄሱ ትናንሽ የፀሎት መፃህፍትና የምስጋና መልዕክት ተቀምጦለት አገኘ፡፡
ከጥቂት  ቀናት በኋላ ደግሞ አንድ የፖሊስ መኮንን፣ ወደ ፀጉር ቤቱ ጎራ ይልና ፀጉሩን ይቆረጣል። ከዚያም “ምን ያህል ልክፈል?” ሲል ይጠይቃል።
“በነፃ ነው ጌታዬ; ፀጉር አስተካካዩ ይመልሳል፤ #ይሄንን ለማህበረሰቤ እንደማበረክተው አገልግሎት ነው የምቆጥረው።”
 በነጋታው ጸጉር አስተካካዩ ወደ ሥራው ሲገባ፣ ከፖሊሱ በርከት ያሉ ጣፈጭ ዶናቶችና የምስጋና መልዕክት ተቀምጦ ጠበቀው።
ጥቂት ቀናት ቆይቶ ደግሞ አንድ ሴናተር ፀጉሩን ሊቆረጥ ይመጣል። ከተቆረጠም በኋላ “ስንት ልቀጣ?” ሲል እየቀለደ ይጠይቃል።
“ክቡር ሴናተር ክፍያ የለውም” ይመልሳል ፀጉር አስተካካዩ፤ “ይሄንን ለአገሬ እንደምሰጠው አገልግሎት ነው የምቆጥረው።”
በነጋታው ጠዋት ፀጉር ቤቱ በር ላይ ደርዘን የሚያህሉ ሴናተሮች ተኮልኩለው፣ ጸጉር አስተካካዩን  ሲጠብቁት ነበር ያገኛቸው - በነፃ ጸጉራቸውን ለመቆረጥ።


“ይኸውልሽ ልጄ ስሚኝ
አይጣልምና መቼም  የእናት ምክር
 ጎጇችንን ስንተክል ያኔ በደግ ዘመን
አንቺ ነበርሽ አንዷ ምሶሶውን ያቆምሽ
ጫካውን መንጥረሽ  ጋሬጣውን ደልድለሽ
መካነ ጎጆውን የጠቆምሽ፤
ይረሳል  ወይ ልጄ?
መሰረቱን ስንጥል  ያወጋነው ስንቱን
ለስልጣኔው የሰጠሁሽ ብኩርናውን
አደራ ያልኩሽ ቀዬውን
ይረሳል ወይ ልጄ?
በየጎሬው ዘምተን ግዳይ የጣልነውን
 ክንዳችን ፈርጥሞ  ባህርም ተሻግሮ  
ከምስራቅ በደቡብ በኑቢያም በሮም
ስማችን ገኖ ስንንጎማለል
እንደአምበሳና ደቦል
ይረሳል ወይ ጊዜው?
ጥንት ነገስታት ሲፈራረቁ
ባንቺ ሆኖ የዙፋን ርስቱ
እንዴት ይረሳሻል የበረከት ዘመኑ
ከጎተራችን አልፎ  የተረፍንበት ለጎረቤቱ፤
እንዴትስ ይረሳል?
የአለም ትንግርት ቃልኪዳናችን
ተባብረን የቀረጽነው ታሪካችን
የአንድነት የፍቅር  መለያችን፤
እንዴት ይረሳሻል ልጄ?
የገጠመንስ መከራ
ድርቁ ሲመታን ሲራቆት ቤታችን
ያነባነውን በባዶ ሆዳችን፣
ጠላት ደፍሮ ሲያሳድደን
በየዱሩ በየዋሻው ሳንለያይ- ስንንገላታ የኖርነውን
ይረሳል ወይ ልጄ?
በአድባራት በገዳማት
ከቅዱሳን ሰማዕታት
ጾም ጸሎት ይዘን ለፈጣሪ አቤት ብለን
በስግደት በሱባኤ ተማጽነን
ያሳለፍነው ጊዜን
ትዝ ይበልሽ ልጄ፤
ጉራማይሌ ቢሆንም መልካችን
እንደሳንቲሙ አይነጣጠል ዕጣፋንታችን
በሺ ዘመናት ጉዟችን
አንድ ነበር የጎጆ መጠሪያችን
አንድ ነው መለያ ሰንደቃችን
አንድ ነበር የታሪክ ገጽታችን
ትዝ ይበልሽ ልጄ፤
 አብረን የቆረስነው አምባሻ
የጠጣነው ቡና
ተውበን በሹሩባ-የጨፈርነው አሸንዳ
ትዝ ይበልሽ ልጄ፤
የገነባነው መቅደስ ያበጀነው መሶብ
የጠለፍነው ጥለት
ሺ ዘመናት ቢጓዙ የማይደበዝዝ
መሬት ቢቆፈር  የሚመሰክር
የናትና ልጅ ቀለማችን፡፡
ታዲያ ምነው ማኩረፉ -ራቅ ራቅ ማለቱ
አይሻልም  መነጋገር!?
ምንስ ችግር ቢኖር፤
ስትርቂ አያስችለኝም ልጄ
ይቀዘቅዛል ቤቴ
ግልገሏን እንዳጣች ላም  ባር ባር ይላል ሆዴ
ላንቺም አይበጅሽም መንገዱ
ከአብራኮቼ መነጠሉ
ከደምወስጋ ክፋዮችሽ መለየቱ
ያስችልሻል ግን ልጄ?
ተገልሎ ለብቻ መኖሩ
እንደሽፍታ ተገንጥሎ ማድፈጡ
የብቻ ጎጆ መቀለሱ
ያስችልሻል  ግን?
እንደ ባዳ መተያየት- እንደ ባላንጣ ጎረቤት
የተጋሩትን ማዕድ ረግጦ መውጣት
ያስችልሻል ግን?
ወጥተን የገባንበትን በር ዘግቶ
ወላጅ ሳይሞት የውርስ ኑሮ
የነ ዘራይ ደረስ የነ አሉላን ዕዳ ይዞ
ጀርባን ሰጥቶ ጉዞ …. ያዋጣል ግን?
እኔ ግን እልሻለሁ ልጄ
የትላንቱ ውጣ ውረድ
ድልና ሽንፈት -ኮሶና ወይን መጋት
መሰረት ነውና  ለነገው ረዥም ጎዳና
ተደማምጠን እንለፈው የዛሬን ፈተና
አምርረሽ አትራቂ  ጨክነሽ በእናትሽ አትቁራጪ
የክብሪት እንጨት አትሁኚ
ተይ እልሻለው ልጄ…ተይ
የበላችበትን የሰበረች እንዳትባይ
ከቤት የራቀ ተንከራታች እንዳትሆኝ
የእናት ሆድ አዝኖብሽ ከልጆቿ ለይታ
ባሳደገ ልቧ
እንዳይደርስሽ ርግማኗ
ተይ ተመለሺ
ሻንጣዎችን ሁሉ መልሺ
የተንጠለጠለ ልብሽን አረጋጊ
ዳኛም አያስፈልገን በኔናንቺ መሃል
ማንስ ያውቅና ጓዳዬን  ካንቺ በላይ
ማንስ ያውቅና ገመናሽን ገመናዬን    
ማነውስ ልባችንን የሚያነብ ገብቶ ከኛ በላይ
ተይ እልሻለሁ ልጄ ተይ
ባዳ ሳናስገባ እንፈታዋለን  ነይ ከጎጆ
በሃገር ባህል ከኦዳው  ስር  ተቀምጠን ሸንጎ
ይውጣልሽ ተናገሪው
የውስጥሽን ሳታስቀሪው
ቤተኛ ነን የምንሰማው
ምንጊዜም የእናት ሆድ አይጨክንም
ይቅርታሽን ለመቀበል ዝግጁ ነው
እጆቿን ለማቀፍ እንደዘረጋች ነው
ግቢ ልጄ
በእልፍኙ ጠላው ዳቦው ሽማግሌው
ሙሉ ነው.. ቆመውም እየጠበቁሽ ነው፡፡”


 በየመስሪያ ቤቱ የተለጠፉት ቅንነት፣ ታማኝነት፣ አለማዳላት፣ ግልፅነት ... የሚሉት ፅንሰ-ሃሳቦች በጎ ሕሊና መገለጫዎች ናቸው። አንድ ሕብረተሰብ ወይም ሃገር እነዚህ ነገሮች ከበዙለት ሁለንተናዊ እድገቱ በሰላም ላይ ተመሥርቶ ይቀጥላል፡፡ ባለዕውቀቱና በሃላፊነት ላይ ያለው ደግሞ በጎ ሕሊና ኖሮት ሕዝብን ካገለገለ ያቺ ሃገር በእውነት ዕድለኛ ነች፡፡
እንደሚታወቀው ዕውቀት የዕድገት መሠረት ነው፣ ሃይልም ነው፡፡ በአግባቡ ካልተያዘ ደግሞ ዕውቀት ያስታብያል፣ እንዲህ ያለው ሃላፊነት ላይ ካለ ደግሞ ሕዝቡን ከማገልገል ይልቅ የራሱንና የሚመስሉትን ጥቅም የሚያስቀድም ይሆናል፡፡
ሲጀመር ግንኙነቶች የተገነቡት በበጎ ሕሊና ላይ ተመስርተው ነው፡፡ ባልና ሚስት የተጣመሩት እኮ ግለኝነታቸውን ትተውና በፍቅር ሆነው ቤተሰብ ለመመስረት ነው፡፡ ሕብረተሰቡ ደግሞ ሌሎችን #ከእኛ እናንተ በዕውቀትም በልምድም ትሻላላችሁና ምሩን; ብለው ግለሰቦችን ሃላፊነት ላይ ያስቀመጡት በጎ ሕሊና መርቷቸው ነው፡፡
በጎ ሕሊና ቀስ-በቀስ ሲዳከም ግን ከተጋቢዎች አንዱ /አንዷ/ ውሉን ማፍረስ ይጀምራሉ፣ ሃላፊነት የተሰጣቸውም ሰዎች ሁሉንም ማገልገል ይተውና፣ ራሱን ወይም ጥቂቶችን ብቻ መጥቀም ያዘወትራሉ፡፡
ቅንነት በትዕቢት ይተካል፣ ታማኝነት በውሸትና በማስመሰል ይለወጣል፣ ግልፅነት በሴራ ይተካል፣ በአጠቃላይ አድልዎ ሥፍራውን ይረከባል፡፡ ይህን የንቅዘት ሁኔታ ባለ ዕውቀቱ በችሎታው ተጠቅሞ ይሸፋፍነዋል፣ የዳቦ ስም ያወጣለትና አሳምሮ ያስተዋውቀዋል፣ በተለይ ደግሞ ኃላፊነት ላይ ያሉት ከተጨመሩበትማ መዋቅራዊ ቅርፅ ይይዝና፣ ከላይ እስከ ታች ድረስ ይሰበካል፡፡ ሕዝብም እውነት ይመስለውና ይከተላቸዋል- ለጊዜውም ቢሆን፡፡
እንደ ዕድል ሆኖ ግን ሕብረተሰብ በጎ ሕሊና ያላቸውን ጥቂት ባለዕውቀቶች አያጣም፡፡ እነዚህም በብርቱ ድካም ሕዝቡን ማንቃታቸውን ይቀጥላሉ፡፡ በተፃራሪው በምቾት ላይ (Comfort Zone) ያሉት ለምሳሌ የትምህርት ሥርዐቱን በማዳከም ብቁ ትውልድ (ምክንያታዊ ትውልድ) እንዳይፈጠር ይሟሟታሉ፤ ሕዝቡን በቋንቋው ወይም በብሔሩ ባስ ሲልም፣ በጎሳው ላይ ብቻ የሙጥኝ እንዲልና ሃገራዊ የአንድነት ስሜቱ እንዲጠፋ ከፍተኛ ጥረት ያደርጋሉ፡፡
ነገሩ ግን የተገላቢጦሽ ይሆናል፡፡ በአንድ ምሳሌ እንመልከት፡፡ የወባ ትንኝ በመጀመሪያ ዙር የኬሚካል ርጭት ተረፈረፉ፤ ጥቂቶችም የተረፉት ትንኞች መድሃኒቱን እየለመዱት በመጨረሻም ኬሚካሉን ሊቋቋሙት ቻሉ፤ ስለዚህም አዲስ የወባ መድሃኒት መስራት አስፈለገ፡፡
የወባ ትንኞቹ ልምምድ ደመ-ነፍሳዊ ነው፤ ሰው ግን ተገዳዳሪነቱ በንቃት ላይ የተመሰረተ ነው፡፡ የመጀመሪያው ዙር ትውልድ የተሸነፈበት ዘመን ቢረዝምም፣ ለሚቀጥለው ትውልዶች ግን ይህ እያነሰ ነው የሚመጣው፤ምክንያቱም የአሸናፊነት ዕውቀት ይከማቻል! (Cumulative Knowledge) በጎ ሕሊና እንደገና ያብባላ!!
በጎ ሕሊና ሊተኛ ይችላል፤ ጨርሶ ግን አይጠፋም፤ በጎ ሕሊና ከእንስሳነት ይልቅ ከእግዚአብሔር ጋር የሚያስተሳስረን ጥብቅ ገመድ ነው፡፡
በጎ ሕሊና ያለው አያጠፋም፣ አይሳሳትም ማለት አይደለም፤ ሆን ብሎ ለራሱና ለወገኖቹ ሲል ግን ጭልጥ ያለ ስህተት አይፈጽምም፡፡ በጎ ሕሊና ያለው ሰው እሺ ባይ ነው፤ ከጥፋቱ ቶሎ የሚመለስና የሚታረም ነው፣ ታራቂም ነው፡፡ አዋቂነት የሚለካውም በዚህ እኮ ነው፡፡ (An intellectual is a person who makes a few mistakes and rectifies them immediately).
አለም በጎ ሕሊና ባላቸው ሰዎች ዕድገት አሳይታለች፡፡ በሕክምና በኩል፣ በኢንጂነሪንግ በኩል (መንገድ፣ ሕንፃ፣ ግድብ ……. ግንባታ) በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ (ሬዲዮ፣ ስልክ፣ ቴሌቪዥን፣ ኢንተርኔት ……..) በግብርና ቴክኖሎጂ፣ በሕዋ ምርምር በሥነ-አዕምሮ ዕውቀት ….. ወዘተ.
እነዚህ ዕውቀቶች ሰውን ከድካም አሳርፈዋል፤ ምርትን አሳድገዋል፤ ኑሮን አዛምነዋል፤ የበሽታን አደጋ ቀንሰዋል፤ የጨለማን (የማይምነትን) ግርዶሽ ቀድደው ከጎጂ ልማዳዊ ነገሮችና ከአካባቢያዊ ክፉ ልማዶች አላቅቀዋል፡፡ ትሩፋታቸው ተዘርዝሮ አያልቅም፤ እነዚህ ሁሉ የበጎ ሕሊና ውጤቶች ናቸው፡፡
በጎ ሕሊና ያለው ሰው አንዳንድ ጊዜ ሊመጣ ያለን የሩቅ አደጋ አስቦ ከወዲሁ መፍትሔ ያዘጋጃል፡፡ አንዱ ሊቅ በንግግሩ ወቅት እንዲህ አለ፡- የራይት ወንድማማቾች ጥሩ ነገር አስበው አይሮፕላን ሰሩ፤ ሌላው ደግሞ ቆይቶ ቆይቶ አይሮፕላኑ ቢበላሽስ ብሎ (ክፉ!) አሰበና ፓይለቶቹን ለማዳን አስቦ ፓራሹት ሰራ፡፡
አያችሁት! በጎ ህሊና ከተፈፀመ ክፉ ነገር ብቻ አይደለም የሚያስመልጠን፣ ሊመጣ ካለውም አደጋ ጭምር ነው እንጂ፡፡ ይህ አይነት በጎ ሕሊና (Good conscience) ይብዛልን!  


ጥንት ጠዋት ደራሲ ከበደ ሚካኤል፣ በታሪክና ምሳሌ መጽሐፋቸው የመከሩን ዛሬም ፋይዳው ኃያል ነው። እነሆ፡-
 “አንድ ቀን ብረት ድስት ፣ ሸክላ ድስትን አለው።
እኔን ነው በሁሉም መልክህ የሚመስለው
 ወንድሜ ነህ እኮ ባታውቀው ነው አንጂ  
ከዛሬ ጀምሮ እንሁን ወዳጅ።
እኔን እንደመቅረብ  መሸሽህ ለምነው?
አካሌ አካላትህ፣ የኔ ቤት ያንተም ነው።
አሁንም በል ተነስ ፍቅራችንም ይጥና፤
ሽርሽር እያልን እንናፈስና።
መፋቀራችንን ይይልን ሰው ሁሉ፤
የማንተዋወቅ ለምን ነው መምሰሉ።
አጥቂ ቢመጣብን ዘሎ የሚማታ
እኔ እሆንሀለሁ ሀይለኛ መከታ።
ለፀሀይ ለአቧራው እየሆንኩህ ድንኳን፤
 እደግፍሀለሁ ቢያደናቅፍህ እንኳን፤
በደካማነቱ ቅር እያለው ሆዱ
ተነሳ ሸክላ ድስት አንድነት ሊሄዱ፤
አንድ መቶ እርምጃ እንደተራመዱም
ድንገት ተጋጩና አቶ ብረት ድስት
ረግተው ሲቆሙ ያላንዳች ጉዳት።
የሸክላ ድስት ግን በፈራው ጎዳና፤
ተሰብሮ ወደቀ እንክትክት አለና።
ወዮ እንኳ ለማለት ጊዜ ሳይደርሰው፤
የገሉ ስባሪ ምድርን አለበሰው።
እንዲያው ሰው ያላቻው እየተንጠራራ፤
ለመሻረክ ሲያስብ ከበላዩ ጋራ።
መቼም አይጠፋና ከሀይለኛ ግፍ፤
ከጉዳት በስተቀር ምንም አያተርፍም።
ሰዎች ከሰው ጋራ ሸሪክ ስትሆኑ
አቅማችሁን በፊት አይታችሁ መዝኑ፡፡
*   *   *
 የምንፈጥረው ማናቸውም ወዳጅነት አቅማችንን ያገናዘበ ሊሆን ይገባል። አቅማችን ስንል አንድም የኢኮኖሚ አንድም የፖለቲካ ማለታችን ነው። ምነው ቢሉም? ፖለቲካ የኢኮኖሚ ጥርቅም ነፀብራቅ ነው ይሏልና። (politics is the concentrated form of economics) ዛሬ የዘይት ዋጋ የት ድረስ እንዳሻቀበ ለማንም ኢትዮጵያዊ ፤ ስላገራችን ፖለቲካ-ኢኮኖሚ አይኑን ሳያሽ፣ ጠጉሩን ሳያክ እቅዱን መናገር ይችላልና፣ የግድ “አዋቂ ቤት” መሄድ አይኖርበትም! ማሰብ ካለብን ለሌሎቹም ቁሳቁሶች ሰንሰለታዊ ዝምድና ነው።
(Domino Effect እንዲል ፈላስፋው!) የኢኮኖሚ ጠበብት በብርቱ መጨነቅ ካለባቸው አሁን ነው። በጦርነትም፣በረሀብም የምናሳፍርበት ደረጃ ላይ እንገኛለን፡፡ አሁን “የአብዬን  እከክ ወደ እምዬ  ልክክ” የምንልበት ሰዓት አልፏል!
አሁን እንደ ዲዮጋን በቀን ፋኖስ አብርተን የሰው ያለህ የምንልበት ሰዓት አይደለም። ሰው አለ። ያለንን የሰው ሀይል በአግባቡ የሚጠቀም ሰው ግን የለም።  ከቀልቡና ከአገሩ የሆነ ሰው ያስፈልገናል! የተማረ ልባም ሰው ያሻናል። “ካንጀት ካለቀሱ እምባ አይገድም” በሚለው ተረት የሚያምን፣ ሁነኛ ሰው በብዛት ሊኖረን ግድ ነው። የተማረው ሰው መሰደዱ ማብቃት አለበት። No more brain-drain የሚል ትውልድ መበርከት አለበት።
“ምነኛ ታድሏል የሰነፍ አእምሮ
አንኳን መማር ቀርቶ ፊደል ሳያጠና
ሁሉንም ያወቀ ይመስለዋልና!
አሁን የት ይገኛል ቢፈልጉ ዞሮ
መስማት ከማይፈልግ የባሰ ደንቆሮ”
ይሉናል ከበደ ሚካኤል። ያንን ሁሉ ታሪክና ምሳሌ ፅፈው የሚሰማ ሲጠፋ ምን ያድርጉ?
ሌላ የገነነ ሽብር፣የፖለቲካ ሽርክነት እንኳን እንከን ነው። በተለይ የፖለቲካ ሽርክነቱና ወዳጅነቱ ከመንግስት ጋር ሲሆን ከባድ ፈተና አለበት። በየትኛም መስፈርት ቢታይ መንግስት ትልቅ ነው። ትልቁ ዓሳ ትንሹን ዓሳ መብላቱ አይቀሬ ሀቅ ነው። ስለዚህ ከመንግስት ጋር ስንወዳጅ፣ የአብርሃም የሳራ ቤት ነው ብለን ከሆነ ቢያንስ የዋሀ ነን! የዋህነት ደግሞ ያጸድቅ እንደሆነ እንጂ ከመበላት አያድንም! ለጊዜው የሞቀን ጉያ ውሎ አድሮ ልባችንም፣ልብሳችንም ሲሳሳ ብርድ ይመታናል። ለበሽታ ያጋልጠናል! ስለዚህ ስንወዳጅ እንጠንቀቅ! ስንቀራረብና ቀለበት ስናስር ልብና ልቦና ኖሮን ይሁን።  “ከጉልበተኛ አትወዳጅ፤ ወይ ስንቅህን ይበላብኻል፤ አሊያም ከእነአካቴው አንተኑ ይበላኻል” የሚለው ተረት አደራ የሚለን ይሄንኑ ነው!


            አምነስቲ ኢንተርናሽናል እና ሂውማን ራይትስ ዎች ከሰሞኑን ምዕራብ ትግራይ ላይ  በጋራ ያወጡት  በወልቃይት ላይ ትኩረቱን ያደረገው ሪፖርት፤ የአገሪቱን ሉአላዊነት የሚዳፈርና ሚዛናዊነት የጎደለው ለመሆኑ የህግ ባለሙያው ዶ/ር ሰለሞን ተስፋዬ ለአዲስ አድማስ ተናግረዋል። ጋዜጠኛ መታሰቢያ ካሳዬ፤ ከእኚሁ ምሁር ጋር ተቋማቱ ባወጡት ሪፖርት ዙሪያ  አጭር ቆይታ አድርጋለች።

                አምነስቲ ኢንተርናሽናልና ሂዩማን ራይትስ ዎች ከሰሞኑ  “የዘር ማፅዳት” ተፈፅሟል ያሉበትን የምዕራብ ትግራይ ሪፖርት እንዴት አገኙት?
ሪፖርቱን እንደተመለከትኩት፤ ሚዛናዊነት የጎደለውና ለአንድ ወገን ያደላ ሪፖርት ነው። እነዚህ ሁለት ዓለም አቀፍ ተቋማት ቀደም ሲል በተለያዩ ጊዜያት ጥናት አድርገናል  ብለው ያወጧቸው ሪፖርቶች አሉ። ለምሳሌ ጥቅምት 24 ቀን 2014 ዓ.ም  ሂዩማን ራይትስ ዎች ከኢትዮጵያ  ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን ጋር ባወጡት ሪፖርት፤ የህወኃት የሽብር ቡድን ብሔርን መሰረት ያደረገ ጭፍጨፋ መፈጸሙንና በህወኃት መዋቅር ውስጥ የነበሩ አመራሮች በቀጥታ ተሳታፊ እንደነበሩ ገልጾ ነበር። ከጥቅምት 27 ቀን 2013 እስከ ጥቅምት 30 ቀን 2013 ዓ.ም ድረስ  በማይካድራ በነበሩ ነዋሪዎች ላይ ዘርን መሰረት ያደረገ ጭፍጨፋ መፈፀሙን ያመላከተው የተቋሙ ሪፖርት፤  ከ600-1000 የሚጠጉ ንፁሃን ዜጎች መገደላቸውንም ይፋ ማድረጉ ይታወሳል። በተጨማሪም የካቲት 14 ቀን 2014 ዓ.ም አምነስቲ ኢንተርናሽናል ባወጣው ሪፖርት፤ የትግራይ ሃይሎች፣ የአማራ ክልል ገብተው በቆዩባቸው ጊዜያት ከጦር ወንጀል ጋር የሚስተካከል በሲቪሎች ላይ ግድያና አስገድዶ መድፈር ጥቃቶችን መፈፀማቸውን  ይፋ አድርጓል። የህወኃት ታጣቂ ሃይሎች በአማራ ክልል የተለያዩ ከተሞች ውሰጥ ገብተው በቆዩባቸው ጊዜያትበርካታ ንፁሃንን ከመግደላቸውም ባሻገር ታዳጊ ሴቶችን በቡድን መድፈራቸውን አመልክቶ ነበር:: ቡድኑ እነዚህን ወንጀሎችና የሰብአዊ መብት ጥሰቶች መፈፀማቸውን አረጋገጥኩ ብሎ ሪፖርት ሲያቀርብ፣ ድርጊቱ ዘር የማፅዳት ወንጀል ስለመሆኑ መግለፅ እንኳን አልፈለገም ነበር። ይህም ሪፖርቱ ለአንድ ወገን ያደላና ሚዛናዊ አለመሆኑን የሚያመለክት ነው።
አምነስቲ ኢንተርናሽናል ቀደም ሲል ተመሳሳይ ጥናት በማድረግ ሲያወጣቸው በነበሩ ሪፖርቶች ላይ  አሁን እንደተገለፀው አይነት ያልተለመዱ  ምክረ ሀሳቦችን ነበር። የአሁኑ  ሪፖርት ምን  የተለየ ነገር ኖሮት ነው ምክረ ሃሳቦችን እንዲያካትት የተደረገው?
ቀደም ሲል እንደገለፅኩት ነው።  አሁን ሁለቱ ዓለም አቀፍ  ድርጅቶች በጥምረት ያወጡት  ሪፖርት ወገንተኝነት የሚታይበትና ፍፁም ሚዛናዊነት የጎደለው ነው። ቀደም ሲል እነዚህ አለም አቀፍ ድርጅቶች አውጥተዋቸው በነበሩ ሪፖርቶች ላይ የህወኃት ታጣቂ ቡድን ለወራት ተቆጣጥሯቸው በነበሩት የአማራ ክልል አካባቢዎች ላይ የጦር ወንጀል ነው ሊያሰኝ  የሚችል ወንጀል መፈፀማቸውን የሚያሳዩ ማስረጃዎች መገኘታቸውን በመጠቆም፤ መንግስት በጉዳዩ ላይ ምርመራ በማካሄድ ወንጀሉን የፈፀሙ ወገኖች ለፍርድ እንዲቀርቡ  ከማሳሰብ የዘለለ ነገር  አላሉም ነበር። የጅምላ ጭፍጨፋ፣ አስገድዶ መድፈርና ዝርፊያ መፈጸሙን አረጋግጫለሁ ያለው ቡድኑ በጉዳዩ ላይ ሪፖርት ከማቅረብ የዘለለ ድርጊቱን ፈጽመዋል ባላቸው ወገኖች ላይ መወሰድ ስለሚገባው እርምጃ አንዳችም ነገር ሳይል ቆይቶ፣ አሁን በወልቃይትና አካባቢው ተፈፀመ ባለው የዘር ማፅዳት ወንጀል መነሻነት፣ ከዚህ ቀደም ባልተለመደና በተለየ ሁኔታ የሰላም አስከባሪ ኃይል ወደ ስፍራው  እንዲገባ እንዲሁም የፋኖ አደረጃጀቶች አካባቢውን ለቀው እንዲወጡና ትጥቅ እንዲፈቱ የሚለውን ምክረ ሃሳብ ማቅረብ፣ የድርጅቶቹን ወገንተኝነት የሚያሳይና ገለልተኝነታቸውን ጥርጣሬ ላይ የሚጥል ነው።
እነዚህ ተቋማት በአገር ውስጥ ጉዳይ ጣልቃ በመግባት እንደ ፋኖ ያሉ አደረጃጀቶች ሊፈርሱና የያዙትን ስፍራ ለቀው ሊወጡ ይገባል የሚል ምክረ ሀሳብ የማቀረብ ማንዴት አላቸው ወይ?   
ከሁለተኛው ጥያቄሽ ልነሳና ተቋማቱ ምክረ ሃሳብ ብለው ባቀረቡትና የአፍሪካ ህብረት የሰላም አስከባሪ ሀይል ወደ ስፍራው ገብቶ፣ ይሰማል በሚለው ሃሳብ ውሰጥ እጅግ አደገኛና የተቋማቱን ፍላጎትና ግብ በግልፅ የሚያሳይ ሴራ ይንፀባረቃል። የአፍሪካ ህብረት ሰላም አስከባሪ ሀይል አንድ ሀገር ውስጥ ገብቶ ሰላም ለማስከበር የሚችልበት አሰራርና መመሪያዎች አሉት። አንድ ሀገር ማዕከላዊ መንግስቱ ችግርን ለመቋቋም የሚያስችል አቅም ሲያጣ፣ መንግስት ሲዳከምና የዜጎች ህይወት አደጋ ላይ ሲወድቅ ነው። የሚሰማው  በእኛ ሀገር ሁኔታ ግን ይህ አልሆነም። አሁንም፣ አገሪቱ ጠንካራ መንግስት ያላት  ናት  እንኳንስ ለራሷ የውስጥ ጉዳይ ይቅርና በሌሎች ሀገራት ሊቃጣባት የሚችለውን ማንኛውንም ችግር ለመቋቋም  የሚያስችላት አቅም ያለት አገር ነች። ከራሳችን አልፈን በሌሎች የአፍሪካ አገራት ሰላም የማስከበር ተግባር ላይ መሰማራታችን ይታወቃል። ይህ በሆነበት ሁኔታ ሰላም አስከባሪ ሀይል መግባት አለበት የሚል ምክረ ሀሳብ ማቅረብ፣ ከቀልድነት የዘለለ ነገር ሆኖ አይታየም። ሌላው እነዚህ ተቋማት ያቀረቡት ምክረ ሃሳብ፣  እንደ ፋኖና ሚሊሽያ ያሉ አደረጃጀቶች ትጥቅ እንዲፈቱና የያዟቸውን ቦታዎች እንዲለቁ መጠየቅ የአንድን ሉአላዊት ሀገር  ህልውናን መዳፈርና በውስጥ ጉዳይ ጣልቃ መግባት ነው። የራሷ ጠንካራ መንግስት ባላት አንዲት አገር፣ የወሰን ጉዳይ ውስጥ ገብቶ መፈትፈት፣ የተቋማቱ ፍላጎት ሌላ እንደሆነ የሚያመለክት ነው።ተቋማቱ ነፃና ገለልተኛ  አለመሆናቸውንም  በግልፅ የሚያሳይ  ነው።
ሪፖርቱ ለአንድ ወገን ያደላ  እንደመሆኑ፣ በህዝቦች መካከል ሰላምና እርቅ ከመፍጠር ይልቅ ለበቀል ስሜት የሚገፋፋ ይሆናል ብለው የሚሰጉ ወገኖች አሉ? የተጀመረውን የሰላም ጥረትም የሚያደናቅፍ አይመስልዎትም?
ሪፖርቱ ተጠያቂነትን ለአንድ ወገን ብቻ የሰጠና ሌላኛውን ወገን ከተጠያቂነት ነፃ ለማድረግ ያለመና፣ ግልፅ አድሏዊነት  የሚታይበት ሪፖርት ነው። ይህ ደግሞ በህዝቦች መካከል ሰላም እንዳይፈጠርና ህዝቡ ለበቀል  እንዲነሳሰ የሚያደርግ ነው። እንዱን ወገን ለማስደሰትና ፍላጎትን ለማስፈጸም እንዲህ አይነት ጥላቻን የሚያቀጣጥልና ለበቀል የሚያነሳሳ ረፖርት ማቅረብ፣ እጅግ አደገኛ አካሄድና በህዝቦች መካከል እንዲፈጠር የሚፈለገውን ሰላምና እርቅ የሚያርቅ ነገር ነው።
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) አሁናዊ አቋምና ብቃቱን እንዲሁም ገለልተኛነቱን እንዴት ያዩታል?
እንደሚታወቀው ኢሰመኮ ቀደም ሲል በተለያዩ ጫናዎች ውሰጥ ሆኖ የሚሰራና በገዢው መንግስት ተፅዕኖ ስር የወደቀ ተቋም ነበር። ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ተቋሙ የሚያወጣቸውን አንዳንድ ሪፖርቶች ስንመለከት፣ ከመንግስት ተፅዕኖ ለመላቀቅ እየሞከረ እንደሆነ እናያለን። ለምሳሌ ተቋሙ ያቀረበው የ2013 ዓ.ም የሰብአዊ መብቶች ሪፖርት ላይ በመንግስት የፀጥታ ሃይሎች በህገወጥ መንገድ በዘፈቀደ የሚፈፀሙ ግድያዎችን ይፋ አድርጓል። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ጋዜጠኞችን ዘፈቀደ በቁጥጥር ስር ማዋል፣  ማሰርና  ማዋከብ እየጨመረ መምጣቱንም  ሪፖርት አድርጓል። ይህ  ሁኔታ ተቋሙ ሙሉ በሙሉ ነፃና ገለልተኛ ሆኗል ባያስብልም ፣ወደዚያ ጉዞ መጀመሩን አመላካች ነው። ነገር ግን አሁንም ተቋሙ ሙሉ በሙሉ ከገዢው መንግስትም ሆነ ከውጭ  ኃይሎች ጫናና ተፅዕኖ ነፃ ነው ለማለት አያስደፍርም።


  በቅርቡ መደበኛ ጠቅላላ ጉባኤያቸውን ካካሄዱ ፓርቲዎች መካከል አንዱ ነው - ነፃነትና እኩልነት ፓርቲ፡፡ ፓርቲው በተመሰረተ በአጭር ጊዜ ውስጥ በመላ ሃገሪቱ በሚገኙ በመቶዎች በሚቆጠሩ የምርጫ ክልሎች እጩዎችን በማቅረብ፣ በ6ኛው አገራዊ ምርጫ ከፍተኛ ተፎካካሪ ከነበሩት ሃገር አቀፍ ፓርቲዎች ተጠቃሽ ነው።
በቀጣዮቹ አምስት ዓመታት የራሱን የዋና ፅ/ቤት ህንጻ የመገንባት እቅድ የነደፈው ነእፓ፤ በመጀመሪያው ጠቅላላ ጉባኤው ምን ውሳኔዎችን አሳለፈ? በቀጣይ ምን አይነት ተፎካካሪ ፓርቲ ለመሆን አልሟል? ከ5 ዓመት በኋላ ለሚካሄደው አገራዊ ምርጫ ምን አቅዷል? በብሔራዊ ምክክሩ ሂደት የያዘው አቋም ምንድን  ነው? በሚሉና ተያያዥ ጉዳዮች ዙሪያ የፓርቲውን ሊቀመንበር  ዶ/ር አብዱቃድር አደምን የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ እንደሚከተለው አነጋግሯቸዋል። እነሆ፡-


                 በዚህኛው ጠቅላላ ጉባዔያችሁ ምን ጉልህ ተግባራት አከናውናችኋል?
ይሄ ጠቅላላ ጉባኤያችን ፓርቲው መስራች ጉባኤ ካደረገ በኋላ የመጀመሪያው መደበኛ ጠቅላላ ጉባኤያችን ነው። ጉባኤ ያደረግነውም ልክ በሶስተኛ ዓመታችን ነው። አላማውም በዋናነት ሶስት ናቸው። አንደኛው በአዲሱ የፖለቲካ ፓርቲዎች አዋጅ መሰረት የፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ ክለሳ መደረግ ነበረበት። ሁለተኛው የተጓደሉ የብሔራዊ ም/ቤት አባላትን ለማሟላት ሲሆን ሶስተኛው የፓርቲውን አጠቃላይ የ3 ዓመት እንቅስቃሴ ገምግሞ እስከ ቀጣይ ጉባኤ ድረስ አቅጣጫ ማስቀመጥ ነበር። እነዚህን ሶስት አላማዎች በተሳካ ሁኔታ ፈጽመናል ማለት ይቻላል።
በተለይ ሁኔታ በጉባኤው ውይይት ተደርጎበት፣ አቋምና ውሳኔ የተላለፈበት ጉዳይ ይኖር ይሆን?
የጉባኤውን መጠናቀቅ ተከትሎ ባወጣነው የአቋም መግለጫችን ላይ በግልፅ ያስቀመጥናቸው ጉዳዮች አሉ። ከነዚያ ውስጥ ዋና ዋና የሚባሉትን ለመጥቀስ ያህል አንደኛ፣ ሃገራችን ያለችበት የሠላም እጦት ሁኔታ ነው። ባለፉት አራት የሽግግር ዓመታትና ከዚያም በፊት የነበሩ ችግሮች እየተንከባለሉ መጥተው፣ በአሁኑ ወቅት በሃገራችን ለህዝባችን  ችግር ሆነው ቀጥለዋል፡፡ ከዚህ አንጻር  ቁልፍ ጉዳይ ብለን የለየነው፣ የኢትዮጵያ ሠላምና መረጋጋት ጉዳይ ነው። ከምንም በላይ ሁሉም አካላት የኛን ፓርቲ ጨምሮ፣ ሰላም ለማምጣት ጥረት ማድረግ አለባቸው፡፡ ለሰላምና መረጋጋቱ መምጣት  እንደ ቁልፍ ስትራቴጂ የወሰድነው ደግሞ ሊካሄድ የታሰበውን ሃገራዊ ምክክር ነው። ይሄ አጀንዳ ደግሞ ከፓርቲው ምስረታ ጀምሮ ብዙ የሰራንበት አጀንዳ ነው፡፡ አሁንም ለሂደቱ መሳካት የራሳችን ጠንካራ አዎንታዊ ሚና ሊኖረን እንደሚገባ ወስነናል። በተለይ ከመንግስት ባህሪ  ጋር በተያያዘ የተለያዩ ችግሮች ሊኖሩበት እንደሚችል እንገነዘባለን፤ ነገር ግን ምክክሩ የግድ አስፈላጊና ወሳኝ ነው። ከኮሚሽኑ አወቃቀር ጋር ተያይዞ ጥያቄዎች ቢኖሩንም፣ በሂደቱ ግን ጠንካራ ተሳትፎ ልናደርግ  እንደሚገባ አቅጣጫ ተቀምጧል። ሁለተኛው አቅጣጫ የተቀመጠበት ጉዳይ፣ በሃገሪቱ ሰሜናዊ  ክፍል የሚካሄደው ጦርነት ምንም እንኳን ጋብ ቢልም፣ አሁንም ቢሆን በተለይ በአፋር  አዋሳኝ ወረዳዎች ችግሮቹ አልቆሙም፡፡ ስለዚህ ጦርነቱ በአስቸኳይ ቆሞ የተፈናቀሉ ዜጎች ወደ ቀያቸው ተመልሰው የሚቋቋሙበትን ሁኔታ  በአፋጣኝ ማመቻቸትና መስራት እንደሚገባ ፓርቲው በአቋም አስቀምጧል። ፓርቲያችን በተደጋጋሚ ጦርነት መፍትሄ እንደማይሆንና ሁሉም ወገን ጦርነት እንዲያቆም አቋሙን ሲገልጽ ቆይቷል፡፡ አሁንም ይሄ አቋማችን ይቀጥላል ማለት  ነው።
በአገሪቱ ግጭትና ጦርነት የሚቆምበት መንገድ ምንድን ነው ትላላችሁ?
እኛ ሃገር የጦርነት ወይም የግጭት ምክንያቶች የተወሰኑት የቅርብ ጊዜ ናቸው። በተለይ ከሽግግሩ ሂደት ጋር ተያይዞ የመጡ አሉ፤ ነገር ግን ፓርቲያችን በዋናነት ችግሮችን ከስረ መሰረቱ ለመፍታት ቢቻል ከምርጫ በፊት ነበር ሃገራዊ ውይይት ያስፈልግ የነበረው። ያ ቢሆን ኖሮ ጦርነትም የሚፈጠርበት እድል ጠባብ ነበር። ፓርቲያችን፤ በትግራይና በፌደራሉ መንግስት  መካከል የተፈጠሩት ችግሮች በንግግር መፈታት የሚችሉ ናቸው ብሎ ያምናል፡፡ ስለዚህ መሰረታዊ የመፍትሄ ሃሳባችን ሃገራዊ ምክክር ማድረግ ነው።

ተነገደል ትርፉን ተቀበል - ዶ/ር አብዱልቃድር አደም የኢትዮጵያ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ... | Facebook
በቅርቡ ይካሄዳል ተብሎ በሚጠበቀው የምክክር ሂደት ላይ ፓርቲያችሁ ያለው አቋም ምንድን ነው? በፓርቲዎች የጋራ ም/ቤት የተንፀባረቀውን ሃሳብ እናንተም ትጋሩታላችሁ?
የፓርቲዎች የጋራ ም/ቤት ባሳለፋቸው  ውሳኔዎች ውስጥ በጋራ ተሳትፈናል። እነዛ ሃሳቦች የኛንም ሃሳብ ይገልጻሉ። ሁሉም የም/ቤቱ አባል ፓርቲዎች በሚባል ደረጃ ያለን አቋም ተመሳሳይ ነው። ይሄ ሃገራዊ የምክክር ሂደት እኔም በሚገባ የተሳተፍኩበት፣ እንደ ጋራ ም/ቤቱም ዋነኛ አጀንዳችን አድርገን የገፋንበት ነው፡፡  ሁላችንም ብዙ ለፍተንበታል። በመጨረሻ ሰዓት ነው መንግስት ወደ ራሱ ወስዶ ኮሚሽን ወደ ማቋቋም የገባው።  ይሄን ማድረጉ ክፋት የለውም፤ ነገር ግን መንግስት  በሂደቱ ውስጥ እጁ እንዳይረዝምና ሂደቱን እንዳያበላሽ ስጋታችንን ገልፀን ነበር። በተለይ በረቂቅ አዋጁ ላይ በተደረጉ ውይይቶች  መንግስት ተቀብሎ ያስተካከላቸው ጉዳዮች አሉ። መጨረሻ ላይ ችግር የተፈጠረው በኮሚሽነሮቹ የምርጫ  ሂደት ላይ ግልፅነት የጎደለው አሰራር በመከተሉ ነው፡፡ እዚህ ላይ ነው የጋራ ም/ቤቱም አቋም የያዘው። እንደ ነፃነትና እኩልነት ፓርቲ፣ እነዚህ ችግሮች እየታዩ እየተፈቱ፣ ሂደቱ መቀጠል አለበት የሚል ነው አቋማችን። በኢትዮጵያ በአሁኑ ወቅት ዋነኛ መፍትሔ ውይይትና ምክክር ብቻ ነው። ይሄ ሃገር ከዚህ በላይ ጦርነትና ግጭት ሊሸከም አይችልም። ይሄ ምክክር  እንዲሰምር ደግሞ መንግስት በማንኛውም መልኩ እጁን ላለማስገባት መጠንቀቅ አለበት። አለበለዚያ ሂደቱ ይበላሻል።
ፓርቲያችሁ ከአምስት ዓመታት በኋላ በሚካሄደው ምርጫ በምን መልኩ እናገኘዋለን?
የፓርቲያችን መለያ ብለን የምናስባቸው የትግል ስልቶች ሚዛናዊነትና ምክንያታዊነት ናቸው። ስንደግፍም ሆነ ስንቃወም፣ ከሌሎች ፓርቲዎች ጋር  ከገዥውም  ሆነ ከተቃዋሚዎች ጋር ዋነኛ የፓርቲያችን መርህ፣ ሚዛናዊነትና ምክንያታዊነት ይሆናል። ከፅንፈኝነት መራቅ፣ የሌላውንም ችግር በሌላው ጫማ ውስጥ ሆኖ ማየት ያስፈልጋል። በኛ ሃገር ወቅታዊ ሁኔታ የተለያዩ የቡድን ሳጥኖች አሉ። በማንነት ላይ ትኩረት ሰጥተው የሰሩ አሉ፤ በዜግነት ፖለቲካ ላይ ትኩረት አድርገው የሚሰሩ አሉ፡፡ በእነዚህ ሁሉ ጫማ ውስጥ የራስን እግር አስገብቶ ነገሮችን ማየት ያስፈልጋል። በመሰረቱ እኛ የዜጋ ፖለቲካን ትኩረት እናደርጋለን። አብዛኛው የኢትዮጵያ ህዝብ የሚፈልገው አብሮነትን ነው። በብሔር በእምነት መገዳደልና መተራመስን አይፈልግም። ፓርቲያችን እንደ ፓርቲ፣ "ከተፎካካሪነት ወደ መሪነት" የሚል መሪ ቃል አለው።  ከዚህ በኋላ ግስጋሴያችን ወደ መጨረሻው ግባችን ይሆናል። 7ኛው ሃገር አቀፍ ምርጫ ሩቅ አይደለም። ከወዲሁ ሰፊ እቅድ ነድፈን ዝግጅታችንን እንጀምራለን። ከዚያ በፊት ደግሞ የአካባቢና ማሟያ ምርጫ አለ። ይሄንንም  የምንንቀው አይሆንም፡፡ ለዚህም እቅዶችን አዘጋጅተን እየተንቀሳቀስን ነው ያለነው።

			  </div>
			  		
				<div class=

 “የተቋማቱ ምክረ ሃሳቦች የአገሪቱን ሉአላዊነት የሚዳፈር ነው”
                            
               አምነስቲ ኢንተርናሽናል እና ሂዩማን ራይትስ ዎች ምዕራብ ትግራይን አስመልክቶ ከሰሞኑ በጋራ ያወጡት ሪፖርት፣ ሚዛናዊነት የጎደለውና ወገንተኝነት የገነነበት ነው ሲሉ ምሁራን ተችተዋል። የሰሞኑ ሪፖርት ሁለቱ ተቋማት ቀደም ሲል በተናጥል አውጥተውት ከነበረው ሪፖርት በእጅጉ የሚቃረን እንደሆነም ምዑራኑ ጠቁመዋል። ተቋማቱ ሪፖርታቸውን ዳግም ሊያጤኑት እንደሚገባም ነው የመከሩት።
 ሁለቱ የመብት ተሟጋች ተቋማት ሰሞኑን ይፋ ባደረጉት ሪፖርት ላይ እንደተመለከተው፤ በምዕራብ ትግራይ ወልቃይትና አካባቢዎቹ ላይ የአማራ ክልል የፀጥታ ኃይሎች፣ በንፁሀን ዜጎች ላይ የመብት ጥሰቶች ፈፅመዋል። “የአማራ የፀጥታ ኃይሎች በበቀል የትግራይ ተወላጆች ላይ ያነጣጠረ ጥቃት ሰንዝረዋል፤ ቤትና ንብረት ዘርፈዋል” ብለዋል፡፡
በአካባቢው የዘር ማፅዳት ዘመቻ ተፈፅሟል ያለው ሪፖርቱ፤ ህገወጥ ግድያ፣ የጅምላ እስራትና ወሲባዊ ጥቃት መፈጸሙንም አመልክቷል። ተጨማሪ የሰብአዊ መብት ጥሰት እንዳይፈፀም ለመከላከል  በአፍሪካ ህብረት የሚመራ አለማቀፍ ሰላም አስከባሪ ኃይል በስፍራው እንዲሰማራ ጠይቀዋል።Tigrai Media House - 			  </div>
			  		
				<div class=

    በተደጋጋሚ በሚፈጠሩ ግጭቶችና በሚፈፀሙ ጥቃቶች ዙሪያ የምርመራ ሪፖርት በማውጣት መንግስት የማስተካከያ እርምጃዎችን እንዲወስድ ቢጠየቅም፣ ቸልተኝነት በመስተዋሉ በሀገሪቱ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች ከወትሮው በተለየ እየተባባሱ መምጣታቸውን ያመለከተው የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ጉባኤ(ኢሰመጉ) ፤መንግስት የሰብአዊ መብት የማስከበር ግዴታውን በአግባቡ እየተወጣ አይደለም ሲል ወቅሷል።
ከሰሞኑ በአማራና ኦሮሚያ ክልል አዋሳኝ አካባቢ ከተፈጠረው ግጭት ባሻገር በኦሮሚያና በሲዳማ ክልል አዋሳኝ አካባቢ እንዲሁም በደቡብ ክልል ኮንሶ ዞን በተፈጠሩ ግጭቶች የሰዎች ህይወት ማለፉንና ንብረት መውደሙን አመልክቷል።
ኢሰመጉ በኦሮሚያ ክልል በሲዳማ ክልል በሚዋሰኑባቸው በሲዳማ ክልል ጭሬ ወረዳ ሀሌላ ቀበሌ  ባለፈው መጋቢት 25 ቀን 2014 ዓ.ም ከምሽቱ 4 ሰዓት አካባቢ ማንነታቸው ባልታወቁ ታጣቂዎች የሲዳማ ተወላጅ የነበሩ አንድ የሀገር ሽማግሌ በመገደላቸው ምክንያት፣ በአካባቢው ግጭት መፈጠሩን የኢሰመጉ ሪፖርት ያስረዳል። ይህ ግጭት ወደ አጎራባች ቀበሌዎች ተሰራጭቶ በአጠቃላይ የ5 ሰዎች ህይወት ማለፉንና 15 ሰዎች ላይ ጉዳት መድረሱን፣በርካታ ቤቶች መቃጠላቸውን ፣ነዋሪዎችም አካባቢያቸውን ለቀው መፈናቀላቸውን  ሪፖርቱ ያመለክታል።
በሌላ በኩል፤ በደቡብ ክልል ኮንሶ ዞን ሰገን ወረዳ፣ በተለያዩ ቀበሌያት በተፈጠረ ግጭት በርካታ ቀበሌዎች እየተቃጠሉና የሰው ህይወት እየጠፋ እንደሚገኝ ኢሰመጉ መረጃዎች እንደደረሱት ፤እንዲሁም በደቡብ ኮንሶ ዞን አማሮ ልዩ ወረዳ ከጉጂ ዞን የተነሱ ታጣቂዎች ባደረሱት ጥቃት፣ የ3 ሰዎች ህይወት ማለፉን ጠቁሟል።
እነዚህ ግጭቶችና ጥቃቶች እንዲያበቁም ለመንግስት ተደጋጋሚ ጥሪ ቢያቀርብም፣ እስካሁን ውጤት አለመገኘቱን ያወሳው መግለጫው፤ አሁንም የክልል መንግስታትና የሀይማኖት አባቶች እንዲሁም ፣የሀገር ሽማግሌዎች ሰላም ለማምጣት እንዲሰሩ ጥሪ አቅርቧል። በተጨማሪም የፌደራል መንግስቱ የዜጎችን ሰላምና ደህንነት የማስጠበቅ ሀላፊነትና ግዴታውን ያለማወላወል እንዲወጣ ኢሰመጉ አሳስቧል።


 ባለፉት 2 ወራት ብቻ በአማካይ 32 ሺህ 270 ያህል ኢትዮጵያውያን በህገ ወጥ መንገድ ሀገራቸውን ጥለው ወደ መካከለኛው ምስራቅ  ሀገራት መሰደዳቸውን አለማቀፉ የስደተኞቸ ድርጅት (አይኦኤም ) ትናንት ባወጣው ሪፖርቱ አመልክቷል፡፡ከሊቢያ ተነስተው ወደ አውሮፓ ሲጓዙ የነበሩ ስደተኞች መካከል 57ቱ መሞታቸው ተገለጸ። - የቫቲካን ዜና
የመን እና ኢትዮጵያ በከፍተኛ ሁኔታ ስደተኞች የሚንቀሳቀሱባቸው ሀገራት መሆናቸውን ያመለከተው አለማቀፍ የስደተኞች ድርጅት ሪፖርት፤ አዲሱ የፈረንጆች አመት ከገባ ወዲህ በጥርና የካቲት ወር ብቻ ከምስራቅ አፍሪካና ከመካከለኛው ምስራቅ  ሀገራት በአማካይ ኢትዮጵያ እና የመን በርካቶች የተሰደዱባቸው ሀገራት ሆነዋል፡፡
በኢትዮጵያ በየካቲት ወር 2014 ብቻ 15 ሺህ 729  ሰዎች በህገ ወጥ መንገድ ሀገራቸውን ጥለው መሰደዳቸውን  ሪፖርቱ ያመለክታል  በየካቲት ወር በህገ ወጥ መንገድ ሀገራቸውን ጥለው ከተሰደዱ ዜጎች መካከል 37 በመቶ የሚሆኑት መነሻቸው ከኦሮሚያ ክልል ሲሆን ፣26 በመቶ ከአማራ፣16 በመቶ ከደቡብ፣ 2 በመቶ ከትግራይና የተቀሩት ከሌሎች የሀገሪቱ አካባቢዎች መሆናቸውን ሪፖርቱ ያስረዳል፡፡
ከስደተኞቹ መካከል 64 በመቶ ወንዶች ፣30 በመቶዎቹ ሴቶች ናቸው። 6 በመቶ እድሜያቸው ከ18 አመት በታች ሲሆን ከእነዚህም 4 በመቶዎቹ ወንዶች እንዲሁም 2 በመቶዎቹ ሴቶች መሆቸው በሪፖርቱ ተመልክቷል፡፡BBC News Amharic - መቶ አምሳ ስደተኞች በሊቢያ ዳርቻ መስመጣቸው ተገለፀ  ---------------------------------------------------------- በሊቢያ ዳርቻ 150  ስደተኞች በጀልባ እየተጓዙ ባለበት ወቅት መስመጣቸውን የተባበሩት መንግሥት ...
ከአጠቃላይ ስደተኞቹ መካከል 60 በመቶዎቹ መዳረሻቸው ሳውዲ አረቢያ ሲሆን ፣23 በመቶዎቹ ለመሸጋገሪያነት የሚጠቀሟትን ጅቡቲ መድረሻቸው አድርገዋታል። 6 በመቶዎቹ ደግሞ መዳረሻቸው የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ሆኖ ተገኝቷል፡፡
በዘንድሮ ጥር እና የካቲት  ወር ብቻ 32 ሺህ 270 ዜጎች ከኢትዮጵያ መሰደዳቸውን የጠቆመው ሪፖርቱ፤ ከኢትዮጵያ ቀጥሎ ከተቀመጠችው የመን 14 ሺህ 298 ሰዎች መዳረሻቸውን ሳውዲ አረቢያ በማድረግ ተሰደዋል፡፡
ባለፉት 2 ወራት መነሻቸውን የመን በማድረግ ወደ ሳውዲ አረቢያ ከገቡ ስደተኞች መካከል 95 በመቶ የሚሆኑት ኢትዮጵያውያን መሆናቸውን ነው ሪፖርቱ ያመለከተው፡፡


Page 10 of 604