የትብብር ለኢትዮጵያ አንድነት ጥምረት ባወጣው ባለ 11 ነጥብ መግለጫ በቅድመ-ምርጫ ሂደት ላይ በርካታ ሕገ-ወጥ ድርጊቶች መፈጸማቸውን አስታውቋል። ጥምረቱ በማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል 15 ዕጩዎቹ "በሲስተም ምክንያት" እንዳይመዘገቡ መደረጉንና በተለያዩ አካባቢዎችም በዕጩዎች ላይ የማወከብና የግድያ ማስፈራሪያ መፈጸሙን አመልክቷል። በተጨማሪም በኦሮሚያና በአማራ ክልሎች 97 በመቶ ምርጫ ለማካሄድ አስቻይ ሁኔታ አለ ተብሎ የቀረበው ሪፖርት ፍጹም የተዛባና አሳሳች ነው ሲል በጽኑ ተችቷል።

በመግለጫው ማጠቃለያ ላይ ጥምረቱ የመራጮች መረጃ ምንተፋና ሥነ-ልቦናዊ ጫናዎች በአስቸኳይ እንዲቆሙ የጠየቀ ሲሆን፣ በመንግስት ላይም ጠንካራ ጥሪዎችን አስተላልፏል። በዚህም መሰረት መንግሥት የገባውን የለውጥ ቃል እንዲያከብር፣ የታሰሩ የፖለቲካ እስረኞችን በአስቸኳይ እንዲፈታና ለዘላቂ ሀገራዊ አንድነት ሲባል ከሁሉም ባለድርሻ አካላት ጋር በጋራና በትብብር እንዲሠራ ጥሪ አቅርቧል።

በቅርቡ ይፋ የሆነው የሞርጋን ስታንሊ ጥናት እንደሚያመለክተው፣ በሚቀጥሉት 10 ዓመታት ውስጥ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰው መሰል (Humanoid) ሮቦቶች በፋብሪካዎች፣ በጤና ተቋማትና በቤቶቻችን ውስጥ አብረውን መስራት ይጀምራሉ። እስከ 2035 ዓ.ም ድረስ የሮቦቶቹ ቁጥር 13 ሚሊዮን ሊደርስ የሚችል ሲሆን፣ የአንዱ ዓመታዊ የኪራይ ወይም የባለቤትነት ዋጋ 10,000 ዶላር አካባቢ ስለሚሆን ልክ እንደ መኪና መካከለኛ ገቢ ባላቸው ወገኖች ዘንድ በቀላሉ ሊገዛ የሚችልበት ደረጃ ላይ ይደርሳል።

ይህ ተመጣጣኝ ዋጋ የገበያ ፍላጎቱን በከፍተኛ ሁኔታ በማናር፣ እስከ 2050 ዓ.ም ድረስ በዓለማችን ላይ የሚንቀሳቀሱትን ሮቦቶች ቁጥር ወደ 1 ቢሊዮን ሊያሳድገው እንደሚችል ተተንብዮአል። በአሁኑ ወቅትም እንደ 'Digit' እና 'Figure 02' ያሉ የሮቦት ሞዴሎች በአሜሪካ የቢኤምደብሊው እና የፎክስኮን ፋብሪካዎች ውስጥ ዕቃዎችን በማንሳት፣ ደረጃ በመውጣትና የሰው ልጅ መገልገያ መሣሪያዎችን በመጠቀም በተግባር ላይ ውለዋል።

ይህ አስደናቂ እቅድ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ላይ የመጣውን የቋንቋ፣ የምስል መለያና የእጅና እግር እንቅስቃሴ ቁጥጥር ከፍተኛ ዕድገት ተከትሎ የመጣ ነው። አሁን ላይ ያሉት ሮቦቶች እንደ ፊልሞች ሁሉንም ነገር በአንድ ላይ ማድረግ የሚችሉ ባይሆኑም፣ ልክ እንደ ቻት ጂፒቲ ለተወሰኑ የተለዩ ሥራዎች ተስማሚ ሆነው ነው የሚሰሩት። ሆኖም ግን ይህ የቴክኖሎጂ አብዮት የራሱ የሆኑ ፈተናዎችን ይዞ መምጣቱ አልቀረም፤ ሮቦቶቹ ለረጅም ጊዜ እንዲሰሩ ይበልጥ ቀልጣፋ ባትሪዎችንና ጠንካራ ቁሶችን መፍጠር የቴክኖሎጂ ባለሙያዎችን የሚፈትን ሲሆን፣ በሌላ በኩል ደግሞ ማሽኖቹ የሰውን ልጅ የሥራ ዕድል ሙሉ በሙሉ በመንጠቅ በርካታ ሠራተኞችን ከጨዋታ ውጪ እንዳያደርጓቸው ስጋት ፈጥሯል። ከዚህም ባሻገር “ሮቦፎቢያ” (የሮቦት ፍርሃት) ያለባቸውን ሰዎች የስነ-ልቦና ጤንነት አደጋ ላይ ሊጥል እንደሚችል ይገመታል።

እስከ 2050 ዓ.ም ድረስ ሮቦቶቹ በየአካባቢያችን በስፋት የሚታዩ ሲሆን፣ ይህም ማለት በምድር ላይ ለእያንዳንዱ ስምንት ሰው አንድ ሮቦት ይኖራል ማለት ነው። ጥናቱ እንደሚጠቁመው፣ በተለይ በአሜሪካ ውስጥ 10 በመቶ ያህሉ አባወራዎች በቤታቸው ውስጥ የቤት ውስጥ ሥራዎችን የሚያግዝ፣ ሕፃናትንና አረጋውያንን የሚንከባከብ እንዲሁም ጥበቃ የሚያደርግ ሮቦት ይኖራቸዋል። በተለይም ዓመታዊ ገቢያቸው 200 ሺህ ዶላርና ከዚያ በላይ የሆኑ የአሜሪካ ዜጎች ከሮቦቶች ጋር የመኖር ዕድላቸው 33 በመቶ ይደርሳል። በሌላ በኩል ርካሽ የሆኑ የቻይና ሮቦቶችና የአቅርቦት ሰንሰለቶች መስፋፋት ቴክኖሎጂው በኤዥያ ሀገራትም በፍጥነት እንዲሰራጭ ትልቅ በር ይከፍታል።

ይህ የወደፊት የሮቦቶች ዘመን ግን በርካታ የሞራልና የሕግ ጥያቄዎችን ያስነሳል። መንግስታት ሮቦቶችን ለፖሊስነትና ለስለላ ሥራ እንዲያውሉ ሊፈቀድላቸው ይገባል? የግል ኩባንያዎችስ የሰዎችን እንቅስቃሴ ለመገደብ አልፎ ተርፎም ጥቃት ሲሰነዘርባቸው ሮቦቶቹን መልሰው እንዲያጠቁ ሊያዟቸው ይችላሉ? የሚሉት ጥያቄዎች ምላሽ ይሻሉ። ከሁሉም በላይ ደግሞ ማሽኖቹ ይበልጥ ብልህ፣ ንቁ እና የራሳቸው ህሊና እና ስሜት ያላቸው ፍጡራን እየሆኑ ሲመጡ "እንደ ባሪያ ያለ ደሞዝ ማሰራት ተገቢ ነው ወይስ መብት ሊሰጣቸው ይገባል?" የሚለው ክርክር የዓለማችን ትልቁ የባህልና የማንነት መናወጥ መሆኑ አይቀሬ ነው።

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

ይህ በማህበራዊ ሚዲያ የሚዘዋወረው የሊቅ ቅዱስ ያሬድ ምስል የሁለገቡ የቴአትር ባለሙያ የሳሙዔል ተስፋዬ የብሩሽ ውጤት መሆኑን ስንቶቻችሁ ይሆን የምታውቁ?

ሳሚ ደራሲ፣አዘጋጅ፣ተርጓሚ፣ ተዋናይ፣የመድረክ ዲዛይነር እና ሰዓሊ ነው።

አሁን እንኳን መድረክ ላይ ሁለት ስራዎች አሉት ። "ባሎች እና ሚስቶች" ማክሰኞ በ12 ሰዓት በአለም ሲኒማ፣ "ሸምጋይ" ሐሙስ በ12 ሰዓት በብሔራዊ ቴአትር።

በቅርቡ ደግሞ በኢትዮዽያ ብሔራዊ ቴአትር ሙዚቃዊ ድራማ እንዲሁም በሀገር ፍቅር ቴአትር ሌላኛውን ቴአትር ይዞ ይከሰታል።

ውድነህ ክፍሌ-

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

በአዲስ አበባ ከተማ ለጥበብ አፍቃሪያን ታላቅ የምስራች ተሰምቷል። "ወህኒ አንባ" የተሰኘው አዲስ ታሪካዊ ቴአትር በመጪው እሁድ ግንቦት 16 ቀን በድምቀት ይመረቃል። ይህ በጉጉት የሚጠበቀው ታላቅ የጥበብ ስራ ፍላሚንጎ አካባቢ በሚገኘው ዘመናዊው የህጻናት እና ወጣቶች አርት ኮምፕሌክስ መድረክ ላይ የሚቀርብ ሲሆን፤ በደራሲ መልካሙ ዘሪሁን ተፅፎ፣ በአዘጋጅ ዳግማዊ አመለወርቅ ፈይሳ እና በረዳት አዘጋጅ ተስፋዬ ሲማ እጅግ ማራኪ በሆነ መልኩ ተዘጋጅቷል። ታዋቂ እና አንጋፋዎቹ የራስ ቴአትር ተዋናዮች የሚሳተፉበት በመሆኑ፣ ተዋናዮቹ የተለመደ ብቃታቸውን በተለየ ደረጃ ያሳዩበታል ተብሎ ከፍተኛ ግምት ተሰጥቶታል።

በአሁኑ ወቅት የአዲስ አበባ የቴአትር ዘርፍ በከፍተኛ ሁኔታ እየተነቃቃ መሆኑን የኪነ-ጥበብ ባለሙያዎች እየገለጹ ይገኛሉ። የአዲስ አበባ ቴአትር ቤቶች አስተዳደርም በቅርፅም ሆነ በይዘት ደረጃቸው እጅግ ከፍ ያሉ አዳዲስ ቴአትሮችን ወደ መድረክ እያመጣ በመሆኑ ትልቅ ምስጋና የተቸረው ሲሆን፣ የመገናኛ ብዙኀን ተቋማትም እነዚህን ስራዎች ለህዝብ በማስተዋወቅ ረገድ ላቅ ያለ ሚናቸውን እንዲወጡ ጥሪ ቀርቧል።

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

የምዕራብ አፍሪካ አገራት የኢኮኖሚ ማህበረሰብ (ECOWAS)፣ የኢኮኖሚ ጉዳዮችና ግብርና ኮሚሽነር ዶክተር ካሊሉ ሲላ፣ በአፍሪካ የወደፊት የኢኮኖሚ እድገት ላይ አነጋጋሪና ተስፋ ሰጪ ትንበያ ሰንዝረዋል። ኮሚሽነሩ እንዳሉት፣ ናይጄሪያ በሚቀጥሉት 50 ዓመታት ውስጥ የዓለማችን 5ኛዋ ባለጸጋ ሀገር የመሆን ከፍተኛ አቅም አላት። በተመሳሳይ መልኩ ጎረቤቶቿ ጋና እና አይቮሪ ኮስት በሚቀጥሉት 25 ዓመታት ውስጥ በዓለም ላይ ካሉ ምርጥ 15 ግዙፍ ኢኮኖሚዎች ተርታ ሊሰለፉ እንደሚችሉ ገልጸዋል።

ዶክተር ካሊሉ ሲላ አፅንዖት ሰጥተው እንዳስገነዘቡት፣ የዚህ ቀጠና የወደፊት ዕድገትና ብልጽግና የሚወሰነው በምዕራባውያን ገበያ ላይ በመደገፍ ሳይሆን በምዕራብ አፍሪካ አገራት መካከል በሚኖረው ጠንካራ የንግድ ትስስርና የውስጥ ትብብር ላይ ነው። ይሁን እንጂ የክልሉ የንግድ ማህበረሰብና ዜጎች እርስ በእርስ በመያያዝ የኢኮኖሚ ውህደቱን በተግባር እየመሩት ቢሆንም፣ የECOWAS ተቋማት ግን ከዚህ ፈጣን የውህደት ጉዞ ወደ ኋላ መቅረታቸውንና የቢሮክራሲ ማነቆዎችን መፍታት እንዳለባቸው አስጠንቅቀዋል።

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

ኢትዮጵያውያን አዳጊዎች በአሜሪካው ሚቺጋን ሎውረንስ ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ በተካሄደው የ2026 የ‘ሮቦፌስት’ ዓለም አቀፍ የሮቦቲክስ እና ሰው ሠራሽ አስተውሎት (AI) ሻምፒዮና ላይ አስደናቂ ድል አስመዝግበዋል። ወጣቶቹ ተፎካካሪዎች ከ39 የቴክኖሎጂ ኃያላን ሀገራት የተወጣጡ 738 ጠንካራ ቡድኖችን በመርታት በዓለም አቀፉ የሕዝብ ምርጫ ሽልማት ዘርፍ 1ኛ ደረጃን በመያዝ በደመቀ ሁኔታ አሸንፈዋል። ይህ ታሪካዊ ስኬት የኢትዮጵያን ስም በዓለም አቀፍ የቴክኖሎጂ መድረክ ላይ ከፍ አድርጎታል።

ቡድኑ በሕዝብ ምርጫ ብቻ ሳይሆን በሌሎች የፈጠራ ዘርፎችም ከፍተኛ ውጤት ያስመዘገበ ሲሆን፣ በሕክምና ሮቦቲክስ ዘርፍ 5ኛ ደረጃን እንዲሁም በፈጠራ ማሳያ 6ኛ ደረጃን ይዞ ውድድሩን አጠናቋል። እነዚህ ድንቅ አዳጊዎች ከአንድ ወር በፊት በግሪክ በተካሄደው ዓለም አቀፍ ሚኖአን ሮቦቲክስ ሻምፒዮና ላይም 2ኛ ደረጃን ይዘው ማጠናቀቃቸው የሚታወስ ሲሆን፣ ተከታታይ ድሎቻቸው የሀገሪቱን የቴክኖሎጂ ተስፋና የወጣቶቹን ብሩህ አቅም በግልጽ ያሳየ ሆኗል።

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

በሶርያና ኳታር ውስጥ በጣም ትልቅና ሰፊ የንግድ ተቋም ያለው የአል-ኸያት ቤተሰብ በአፍሪካ መሰረተ-ልማት ላይ ኢንቨስት ለማድረግ እያቀደ ሲሆን፣ በኢትዮጵያ በ12.5 ቢሊዮን ዶላር በሚገነባው የቢሾፍቱ ዓለም አቀፍ አየር ማረፊያ ፕሮጀክት ላይ ድርሻ ለመውሰድ ማለሙን ብሉምበርግ ዘግቧል። የቤተሰቡ ንብረት የሆነው ዩሲሲ ሆልዲንግ የተሰኘው ኩባንያ በኢትዮጵያ ከሚገነባው ሜጋ አየር ማረፊያ በተጨማሪ በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ የ400 ኪሎ ሜትር አውራ ጎዳና ግንባታን ጨምሮ በአፍሪካ ትላልቅ የትራንስፖርት ፕሮጀክቶች ላይ ለመሳተፍ አልሟል። ይህ ታዋቂ የባለሀብቶች ቤተሰብ በኅዳር 2025 ዓ.ም. በተካሄደው የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ የበዓለ-ሲመት ሥነ-ሥርዓት ላይ ከተገኙ ጥቂት ተደማጭ የዓለም ታዋቂ ሰዎች መካከል አንዱ ነበር።

ከአዲስ አበባ በስተደቡብ ምስራቅ 40 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ የሚገነባውና በዛሃ ሃዲድ አርክቴክቶች ዲዛይን የተደረገው ይህ አዲስ አየር ማረፊያ፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድን የወደፊት የአቪዬሽን ማዕከልነት ለማጠናከር ያለመና በአፍሪካ ትልቁ እንደሚሆን ይጠበቃል። በዘንድሮው የጥር ወር ላይ የመጀመሪያ ምዕራፍ ግንባታው የተጀመረውና 35 ስኩዌር ኪሎ ሜትር መሬት ላይ የሚያርፈው ይህ አውሮፕላን ማረፊያ፣ በመጀመሪያው ምዕራፍ 60 ሚሊዮን ተሳፋሪዎችን የማስተናገድ አቅም ይኖረዋል። የአየር መንገዱ ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ መስፍን ጣሰው እንደገለጹት፣ አጠቃላይ ፕሮጀክቱ ተጠናቆ ሲያልቅ በአመት እስከ 100 ሚሊዮን ተሳፋሪዎችን ማስተናገድ የሚችል የአህጉሪቱ ዋነኛ የትራንዚት መተላለፊያ ይሆናል።

ለዚህ ግዙፍ ፕሮጀክት የገንዘብ ድጋፍ ለማግኘት የኢትዮጵያ ባለስልጣናት ከእስያ መሰረተ ልማት ኢንቨስትመንት ባንክ (AIIB) እና ከቻይና ኤክስፖርት-ኢምፖርት (Exim) ባንክ ጋር ውይይት ያደረጉ ሲሆን፣ ስሙ ያልተጠቀሰ አንድ የቻይና ባንክ ለፕሮጀክቱ የ500 ሚሊዮን ዶላር ድጋፍ ለማድረግ ቃል መግባቱን አቶ መስፍን ጣሰው በቅርቡ በሞሮኮ በተካሄደው የአፍሪካ ኢንቨስትመንት ፎረም 2026 ላይ ይፋ አድርገዋል።

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…

በኬንያ የነዳጅ ዋጋ ከ20 በመቶ በላይ በሆነ ከፍተኛ መጠን መጨመሩን ተከትሎ የተቀሰቀሰው ሕዝባዊ ተቃውሞና አድማ ለሁለተኛ ቀን ቀጥሏል። መንግሥት ከተሽከርካሪ ማኅበራት ጋር ተወያይቶ የ10 ሺሊንግ ቅናሽ ቢያደርግም፣ ማኅበራቱ የ35 በመቶ ቅናሽ እንዲደረግ በመጠየቃቸውና ስምምነት ባለመደረሱ ናይሮቢን ጨምሮ በተለያዩ ከተሞች ትምህርት ቤቶች፣ ንግዶችና የትራንስፖርት አገልግሎቶች ሙሉ በሙሉ ተስተጓጉለዋል። ከተቃውሞው ጋር በተያያዘ በአሽከርካሪዎችና በጸጥታ ኃይሎች መካከል በተፈጠረ ግጭት የአራት ሰዎች ሕይወት ሲጠፋ፣ ቢያንስ 30 ሰዎች ቆስለው ከ340 በላይ ተቃዋሚዎች በቁጥጥር ሥር ውለዋል።

ይህ በኬንያ የተከሰተው ታሪካዊ የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ በአሜሪካና በኢራን መካከል በተቀሰቀሰው ጦርነት ምክንያት የዓለም 20 በመቶ ነዳጅ የሚያልፍበት የሆርሙዝ ወሽመጥ በመዘጋቱ የመጣ ዓለም አቀፍ ቀውስ እንደሆነ ተገልጿል።

የቴሌግራም ቻናልችንን በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ…