Administrator

Administrator

   የኮሮና ቫይረስ በወረርሽኝ መልክ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ በመላው አለም ተጠቂ ያደረጋቸው ሰዎች ቁጥር ባለፈው ረቡዕ ከግማሽ ቢሊዮን ማለፉን ጆን ሆፕኪንስ ዩኒቨርሲቲ ይፋ ቢያደርግም፣ ትክክለኛው ቁጥር ግን ከዚህ በእጅጉ ሊበልጥ እንደሚችል እየተነገረ ነው፡፡
አለማቀፉ የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች ቁጥር ረቡዕ ዕለት 500 ሚሊዮን 900 ሺህ ማለፉን የጠቆመው ዩኒቨርሲቲው፣ በቫይረሱ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች ቁጥር ከ6.18 ሚሊዮን ማለፉንና ከ11.12 ቢሊዮን በላይ የተለያዩ የኮሮና ቫይረስ ክትባቶች መሰጠታቸውንም አመልክቷል፡፡
አሜሪካ ከ80.4 ሚሊዮን በላይ በሚሆኑ ተጠቂዎችና ከ986 ሺህ በላይ ሟቾች ከአለማችን አገራት በአንደኛ ደረጃ ተጎጂ ስትሆን፣ ይህ ቁጥር ግን እንደሌሎች አገራት ሁሉ ከእውነተኛው በእጅጉ ያነሰ ነው የተባለ ሲሆን በተለይ በአፍሪካ የቫይረሱ ተጠቂዎች ቁጥር ከሚባለው በ100 ጊዜ ያህል ሊበልጥ እንደሚችል የአለም የጤና ድርጅት አመልክቷል፡፡
በሌላ ዜና ደግሞ፣ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ባለፈው የፈረንጆች አመት 2021 ብቻ በመላው አለም 77 ሚሊዮን ሰዎችን ለከፋ ድህነት መዳረጉንና በርካታ በማደግ ላይ የሚገኙ አገራትንም ወደከፋ የኢኮኖሚ ቀውስ በማስገባት ለማገገም የማይችሉበት ደረጃ ላይ መድረሳቸውን ተመድ አስታውቋል፡፡
በተያያዘ ዜናም፤ የእንግሊዙ ጠቅላይ ሚኒስትር ቦሪስ ጆንሰን፣ ብሔራዊ የኮቪድ ክልከላዎችን በመተላለፍ ከሰሞኑ በመኖሪያ ቤታቸው በተዘጋጀ የልደት ፕሮግራም ላይ ከብዙ ሰዎች ጋር በመታደማቸው የገንዘብ ቅጣት ተጥሎባቸው ክፍያውን ፈጽመው ይቅርታ ቢጠይቁም፣ በማህበራዊ ድረገጽ በተከፈተባቸው ዘመቻ ስልጣናቸውን እንዲለቁ ግፊት እየተደረገባቸው እንደሚገኝ አል አይን ኒውስ ዘግቧል፡፡

   50 ቀናትን ያለፈው የሩስያና የዩክሬን ጦርነት እንደቀጠለ ሲሆን ጦርነቱ ከተጀመረበት ጊዜ አንስቶ ከአጠቃላዩ የዩክሬን ህጻናት መካከል 67 በመቶ የሚጠጉት ወይም 4.8 ሚሊዮን የሚሆኑት ለመፈናቀል አደጋ መዳረጋቸውን የተባበሩት መንግስታት የህጻናት መርጃ ድርጅት ዩኒሴፍ አስታውቋል፡፡
ድርጅቱ ሰሞኑን ባወጣው መረጃ እንዳለው፤ ጦርነቱ ከተጀመረበት ጊዜ አንስቶ 2 ሚሊዮን የዩክሬን ህጻናት አገራቸውን ጥለው ወደ ሌሎች አገራት ሲሰደዱ፣ ተጨማሪ 2.8 ሚሊዮን ህጻናት ደግሞ ከመኖሪያ ቤታቸው ተፈናቅለው የከፋ ኑሮን በመግፋት ላይ ይገኛሉ፡፡
በአገሪቱ ከሚገኙ 3.2 ሚሊዮን ያህል ህጻናት መካከል ግማሽ ያህሉ በቂ ምግብ እንደማያገኙ የጠቆመው ድርጅቱ፤ በጦርነቱ ምክንያት የመጠጥ ውሃ ተቋማት በመውደማቸው ሳቢያ 1.4 ሚሊዮን ያህል የአገሪቱ ዜጎች የመጠጥ ውሃ እንደማያገኙም አመልክቷል፡፡
ሲቢኤስ ኒውስ በበኩሉ፤ ጦርነቱ 4.6 ሚሊዮን ያህል ዩክሬናውያንን ለስደት ቢዳርግም፣ በአንጻሩ ደግሞ ጦርነቱ ከተጀመረበት ዕለት አንስቶ በነበሩት 10 ቀናት ብቻ ከ200 ሺህ በላይ የሚሆኑ ሩስያውያን አገራቸውን ጥለው መሰደዳቸውንና ጦርነቱን የተቃወሙ ከ15 ሺህ በላይ ሩስያውያንም በመንግስት ሃይሎች እንደታሰሩ ዘግቧል፡፡
ከዩክሬን ያልተጠበቀ መከላከልና ጥቃት ያጋጠማት ሩስያ በማሪዮፖል ፍልሚያዋን መቀጠሏንና ፊቷን ከመዲናዋ ኪየቭ ወደ ምስራቃዊዋ ዶባንስ አቅጣጫ ለማዞር ማሰቧ የተነገረ ሲሆን፣ ሩስያ ከሰሞኑ በማሪዮፖል የወደብ ከተማ በተደረገ ጦርነት 1 ሺህ 26 የዩክሬን ባህር ሃይል ወታደሮች እጅ መስጠታቸውን ይፋ ማድረጓ ተዘግቧል፡፡
ስዊድንና ፊንላንድ በቅርቡ የሰሜን ጦር ቃልኪዳን ድርጅት ኔቶን ለመቀላቀል ማሰባቸው ከሰሞኑ ይፋ መደረጉን ተከትሎ፣ የክሬምሊን ቃል አቀባይ ዲሚትሪ ፔስኮቭ፣ አገራቱ የድርጅቱ አባል ከመሆን እንዲቆጠቡ ማስጠንቀቃቸው ተነግሯል፡፡
በሌላ በኩል፤ የሩስያና የዩክሬን ጦርነት አመታዊውን አለማቀፍ የኢኮኖሚ እድገት ከተገመተው በግማሽ ያህል ሊቀንሰው እንደሚችል የአለም የንግድ ድርጅት ያስታወቀ ሲሆን፣ አመታዊ እድገቱ ባለፈው ጥቅምት ወር ተገምቶ ከነበረው 4.7 በመቶ ወደ 2.4 በመቶ ዝቅ ሊል እንደሚችል አመልክቷል፡፡
አገራቱ ወደተቀረው አለም የሚልኩት ምርት በከፍተኛ ሁኔታ መቀነሱ ከፍተኛ የሆነ አለማቀፍ የዋጋ መናር ማስከተሉን የጠቆመው ድርጅቱ፤ በቀጣይም በተለይ ድሃ አገራትን ክፉኛ ተጎጂ ሊያደርግ እንደሚችል አስጠንቅቋል፡፡
በተያያዘ ዜናም፣ የሩሲያ መንግስት ወደ ውጭ አገራት በሚላክ የስንዴ ምርት ላይ የታክስ ጭማሪ ማደረጉን የአገሪቱ ግብርና ሚኒስቴር ባለፈው ረቡዕ ያስታወቀ ሲሆን፣ የታክስ ጭማሪው በበቆሎና ገብስ ምርቶችም ላይ መጣሉን ዘገባዎች ያመለክታሉ።
የተቀረው አለም በሩስያ ላይ ጫናውን እንዲያሳድር መወትወታቸውን የቀጠሉት የዩክሬኑ ፕሬዚዳንት ቮሎዲሚር ዜለንስኪ ከሰሞኑ ደግሞ በአፍሪካ ህብረት ንግግር ለማድረግ መጠየቃቸውን የህብረቱ ሊቀ-መንበር ማኪ ሳል ማስታወቃቸውን ኦል አፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡




           ከዕለታት አንድ ቀን አንድ በሸዋም፤ በጎጃምም፤ በጎንደርም፤ በትግራይም የታወቀ ሊቅ አዋቂ ነው የተባለ ባለቅኔ፣ ዙፋን ችሎት ተከሶ ይቀርባል።
ከሳሹ ሰው ደግሞ ምንም እውቀት የሌለው፤ አዋቂ እያሳደደ በነገር የሚወጋ፣ ሆኖም ሹማምንቱ ሁሉ የሚፈሩት ሰው ነበር። ነገር- መጎንጎን ይችልበታል የሚባል ሰው ሥለሆነ ነው መፍራታቸው። ከሁሉም በላይ ግን አብዛኛውን ጊዜ “ለንጉሱ ቀረቤታ አለው፤ ንጉሱ ይሰሙታል” ሥለሚባል ነው። ንጉሱ፤ “እኔን ለማገዝ ብሎ ነው” በማለት ብዙ ጊዜ ያልፉታል።
አንድ ቀን እንደተለመደው ያ ነገር-ሠሪ፣ ንጉሡ ዘንድ ያን ባለቅኔ ክሥ ይዞበት ይቀርባል፡፡
ንጉሡ ወደ ነገር-ሠሪው ዞረው፤ “እሺ ክሥህ ምንድን ነው?”
ነገር-ሠሪ - “ንጉሥ  ሆይ፤ አንድ ቦታ ተቀምጦ ሲያንጎራጉር ሰምቼዋለሁ”
ንጉሥ- “ምን እያለ ሲያንጎራጉር ሰማህ?”
ነገር-ሠሪ “ንጉሥ  ሆይ !
“ኧረ ሰው አለቀ፤ ሰው አለቀ በሏት
እሷ ለታመመ፣ ለሞተም ግድ የላት!” እያለ ሲያንጎራጉር ሰምቼዋለሁ።
ንጉሥ -”ተከሳሽ ምን  ትላለህ? የተባለውን ብለሀል?”
ተከሳሽ -”አዎን ንጉሥ ሆይ!”
ንጉሥ  -”ከሳሽ፤ የክሥህ ጭብጥ ምንድን ነው?”
ነገር-ሠሪ - “በአገር አማን፣ በእርሥዎ ግዛት እልቂት አለ እያለ ሲያንጎራጉር በጆሮዬ ሰምቼዋለሁ።”
ንጉሥ  -”ተከሳሽ ምላሽህ ምንድን ነው?”
ተከሳሽ- “ንጉሥ  ሆይ ራሱ መልሶታል እኮ!”
ንጉሥ -  “እንዴት?”
ተከሳሽ- “ሲያንጎራጉር” አለዎት እኮ! በእርሶ ዘመን “አታንጎራጉሩ” የሚል አዋጅ ወጥቷል እንዴ? እርሥዎ በህይወት ቆመው እንዲህ ይደረጋል?”
ንጉሥ  - “አውቄዋለሁ! ይሄ ቀጣፊ ነገር-ሠሪ፣ ሊያሳስተኝ ነበር። ና አንተ አጋፋሪ! ይህን ነገር-ሠሪ ቅጣና መፈፀሙን አሳውቀኝ!”
ነገር-ሠሪው ተቀጣ። ግን ክሥ ይዞ መምጣቱን አልተወም። ሌላ ቀን ደግሞ ፤ዙፋን ችሎት ቀርቦ፤
“ንጉሥ  ሆይ ፤ያ ባለቅኔ እንዲህ ሲል ተሰምቷል፡-
“ኧረ ምን ተሻለን?
ማን ይፍረድልን?
እጅ ሥለሌለን ሳንሾም ቀረን!” ሲል ከሰሰ።
ንጉሡም ከሳሽ ተከሳሽን አሥጠርተው፤ በመጀመሪያ ነገር-ሠሪውን፤
“እሺ ጭብጥህ ምንድን ነው?” አሉት
ነገር -ሠሪውም- “ሁሉም የንጉሥ  ባለሟሎች የተሾሙት ብር፤ ጉቦ እየሰጡ፤ መታያ እያቀረቡ ነው፤ ሊልና እርስዎን ሊያሳጣ ነው” ሲል መለሰ።
ንጉሡም ወደ ተከሳሹ ዞረው፤ “አንተሥ  የተባለውን ብለሀል?”
ተከሳሽ -”አዎን ንጉሥ  ሆይ!”
ንጉሥ -  “አብራራልና?”
ተከሳሽ - “በዙሪያዎ ብዙ አጨብጫቢ ነው የተሰበሰበው። ሁሉም እሺ ባይ፤ ሁሉም ጊዜያዊ ሹመት ፈላጊዎች፤ ሁሉም ጥቅም ፈላጊዎች ናቸው! ማለቴ ነው”
ንጉሥ  - “እድሜ የለህም እንጂ ያሳድግህ!” አሉና መረቁት ይባላል።
***     ***    ***
አገራችን ኢትዮጵያ፤ “ከአሥቸኳይ ጊዜ አዋጅ” እስከ “ዳቦ በሙዝ ብሉ” ፖለቲካዊ ኢኮኖሚዋን ስታስተናግድ የኖረች አገር ናት። እንደ ፈረንሳዊቷ ንግሥት እንደ ሜሪ አንቷኔት፤ “ህዝቡ ምን ሆኖ ነው የሚጮኸው?” ብላ ሥትጠይቅ፤ “ዳቦ አጣን!” እያሉ ነው ሥትባል፤ “ታድያ ለምን ኬክ አይበሉም?!” አለች እንደተባለው ባይሆንም፤ “ጤፍ ተወደደ፤ ገበያ ላይ ጠፋ” ሲባሉ፤ “ታድያ በቆሎ መብላት ይልመዳ!” ያሉንም መሪ እንደነበሩን እናሥታውሳለን። “የወሎ ህዝብ በርሀብ አለቀ’ኮ  ምን ይሻላል?” ሲባሉ፤ “የወሎ ህዝብ መሰደድ ልማዱ ነው!” ያሉ ሚኒስትር የፓርላማ አባል እንደነበሩንም፣ የኃይለሥላሴ ዘመን ማክተሚያ፣ የ1966 የወሎ ረሀብና ድርቅ መራራ ትዝታችን ነው! በእንባ ማላገጥ ያገር ልማድ ነው፡፡
“ማመልከቻ ለክቡራን ኢትዮጵያውያን
 እዩልኝ ሥሙልኝ ፤ሥቃይ በደሌን
ወሎ ተርቦ፤እንደዚያ ሲያልቅ
በድብቅ ነበር፤እኛ ሳናውቅ!”
እየተባለ እየተዘፈነ ፓርላማው የዝሆን ጆሮ ይሥጠኝ ማለቱን ያመላክት ነበር። ሰሜኑ ክፍል ባያሌው የድርቅ፣ የቸነፈር፣ የጦርነትና የመፈናቀል ሰለባ እንደነበር አንድና ሁለት የሌለው ነው። ዛሬስ ? ብሎ መጠየቅ ያባት ነው። ደረጃው ይለያይ፣ ይብስ ወይም ይሻል እንደሁ እንጂ ያው ነው!
ግጭቶች ከምዕራብ እስከ ምሥራቅ፣ ከሰሜን እስከ ደቡብ አገሪቱን ማጥለቅለቃቸው የማይሸሽ እውነት ነው። ጎረቤቶቿ እንደ ግብፅ ቀን የሚጠብቁ፣ እንደ ሱዳን የሚሸምቁና መሪ ባፈራረቁ ቁጥር አዳዲስ ሰነድ የሚያፀድቁ፤ እንደ ሱማሌ “ቀዩዋን ያየ፣ ጥቁሯን ያየ!” ቁማር የሚጫወቱ፤ እንደ ኬንያ ከህንድ እስከ እንግሊዝ ዕቁብ የሚጣጡ፤ አገሮች የከበቡዋትና ተፈጥሮ አድሏት፤ አሳዳጊ የበደላት አገር ናት!፡፡
የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ሳይሞቅ ፈላ ነው። ለያዥ ለገራዥ ያስቸገረ ነው። ኢኮኖሚስቶቿ “የአፍሪቃው ጠንቋይ” የሚባለው አይነት ናቸው! ህዝቧም ቢሆን “ፈጣሪ ጥሎ አይጥላትም ይቺን አገር!” ከማለትና፤
“ተመሥገን ይለዋል፤ሰው ባያሌው ታሞ
ካማረሩትማ፤ ይጨምራል ደሞ” ከሚል የመዲናና ዘለሰኛ ምህላ ሌላ መላ አላገኘም! ምናልባትም
“…ካገር እኖር ብዬ
ልጅ አሳድግ ብዬ
ከብት እነዳ ብዬ
ለባሻ ዳርኩለት፤ ሚስቴን እቴ ብዬ!”
ወዳለው የዱሮ፣ የጣልያን ጊዜ ባላገር እንዳንመለስ ያሰጋል። ሹመት ሲበዛ መጠርጠርና መጠንቀቅ ደግ ነው። ደርግ ሊወድቅ አንድ ሐሙስ  ሲቀረው ሰባ አምስት ጄነራሎችን መሾሙን አንርሳ!
ሁኔታ ሲከፋ፤አንድም “ፓርቲው ራሱን ያሥወግዳል” (the party purges itself) አባላቱን መኮነን፣ መርገም፣ ከሥልጣን ማስወገድ ያመጣል፤ ራሱን ይቀጣል የሚለውን የፖለቲካ ጠበብት ብሂል እውን ያደርጋል፤እንደማለት ነው። አብርሀም ሊንከን ሥልጣኑን ሲለቁ፤
“እኔ ከዚህ ቤት ስወጣ፣ ደስ ያለኝን ያህል አንተ ወደዚህ መግባትህ አስደስቶህ ከሆነ ፤ታድለሀል።” ብሎት ነበር - ለተረካቢው ፕሬዚዳንት።
እንደ እውነቱ ከሆነ፤ቀደምትም ሆነ አሁን በፖለቲካ መንበሩ ዙሪያ አጨብጫቢው ብዙ መሆኑ አይካድም። አድር-ባይነት የአገራችን ካንሰር-አከል በሽታ ነው። ክፋቱ ደግሞ ተላላፊ፤ተዛማጅ በሽታ መሆኑ ነው። (opportunism is infectius and oscillates like a pendulum) አድር-ባይነት ዘለዓለም ዓለሙን እንደ ፔንዱለም ሲወዛወዝ ይኖራል እንዲል መፅሐፈ-ሌኒን፡፡ ያም ሆኖ መንግሥት ያዋከቡትና እፍ እፍ ያሉት ነገር እንደ ቡናም ትኩስነቱን ሲያጣና ቅመሙ ሲነፍሥበት እንደሚሆነው እንዳይሆን (decaffeinated እንዲሉ)  ሊጠነቀቅ ይገባዋል። ምነው ቢባል እፍ እፍ ባዮች፤ባህሪያቸውን ገጣሚው እንደሚከተለው የገለጠው ነውና፡-
ሲቃወም የነበር ፤ትላንት ጥግ ድረስ  
ይታያል ቀዝቅዞ ፤ዛሬ አሞቱ ሲፈስ
ሁሉም ይለጎማል ፤ወንበሩ ጋ ሲደርስ!
ይኼው ነው ሚሥጥሩ፤ ዘማኝ ሥልጣኔ
በየፓርኩ ደማቅ፤ ብርቅርቁ ቅኔ።
ከለም አገር ነሥቶ ፤እስከ ራቡ ጠኔ
ዘይት ያለቀበት፤ የሰም -ወርቅ ቅኔ!!
ከቶውንም ይሄ ካልተሰራ፣ይሄ ይሄ ካልተደረገ፣የሚሉ አዳዲስ ምልምል (ሙልሙል) ፖለቲከኞች ፍየል ከመድረሷ ቅጠል መበጠሷ የሚል ብቻ ሳይሆን ፤”ጮሃ የማታውቅ ወፍ፤እለቁ! እለቁ! ትላለች” የሚል ተረት ያለው ህዝብ መሆኑን ከአደራ ጋር እንጠቁማቸዋለን!!!                


   በመንግስት አካላት መካከል የሚታዩ መፋጠጦች እንዲረግቡ ካልተደረጉ ችግሩ ወደ ህዝቡ በመውረድ አጠቃላይ ሀገራዊ ቀውስ ውስጥ ሊከቱን ይችላሉ ሲል ያስጠነቀቀው ኢዜማ፤ ሃገር እየመራ ያለው የብልጽግና ፓርቲ አመራሮች የእርስ በእርስ ንትርክና ፀብ ለሃገር ስጋት ሆኗል ብሏል፡፡
በብልጽግና ስር ተጠቃለው ክልሎችን ለመምራት በስልጣን ላይ የተቀመጡ የብልጽግና አመራሮች ተናበውና  ተቀናጅተው ሃገሪቱን ከገጠማት ዘርፈ ብዙ ፈተና ለማውጣት በጋራ መስራትና ከህዝቡ አንድ እርምጃ ቀድመው የመፍትሔ ሃሳብ ከማቅረብ ይልቅ በየጊዜው እርስ በእርስ እየተናከሱ አለፍ ሲልም ለፀብ እየተጋበዙ፣ ከኑሮ ውድነቱ  በላይ ራሳቸው አመራሮቹ የሃገር ስጋት ሆነዋል ሲል ጠቅሷል፡፡
“ብልጽግና ውስጥ የሚፈጠርን ችግር የማምለጫ መንገድ ተደርጎ እየተወሰደ ያለው ህዝብን ከህዝብ ማጋጨት ነው” ያለው ኢዜማ፤ የህዝብን አብሮ የመኖር እሴት በቋሚነት በመሸርሸር የመንደራቸው አውራ ለመሆን የሚታትሩ የብልጽግና አመራሮች ከዚህ  አስነዋሪ ድርጊታቸው ሊታቀቡ ይገባል” ሲል አሳስቧል - ፓርቲው።
በአሁን ወቅት በሃገሪቱ ላይ የተደቀኑ ኢኮኖሚያዊ፣ማህበራዊና ፖለቲካዊ ችግሮች ጥልቅና ዘርፈ ብዙ መሆናቸውን ያመለከተው ፓርቲው፤ እነዚህ ችግሮች ከግብታዊነትና ከእልህ በወጣ መልኩ በመነጋገርና በመግባባት ብቻ የሚቀረፉ መሆኑን በማመን ሁሉም አካላት ሃገራቸውን አስቀድመው በሰከነ መንገድ ወደ መነጋገሩ መድረክ እንዲመጡ ጥሪ አቅርቧል፡፡
አሁን በሃገሪቱ ባሉ ችግሮች ላይ ተጨማሪ ችግሮችን  መፍጠር መጠፋፋትን  እንደሚያስከትል የተቆመው ኢዜማ፤ በብሔር ዘውግ ጫፍና ጫፍ ሆነው መጓተት ውስጥ የገቡ አካለት ከእለት ወደ እለት ሃገሪቱን ብዙ ዋጋ እያስከፈሏት ነው ብሏል፡፡
እነዚህ በሃገሪቱ ላይ የተጋረጡ ስጋቶችንና የተደቀኑ አደጋዎችን አስመልክቶ መፍትሔ ለማበጅት ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ለመነጋርና ለመወያየት ዝግጁነቱን የገለፀው ኢዜማ፤ ለሃገሪቱ ሠላምና ለህዝቦች አንድነት፣ የሃይማኖት መሪዎች የሃገር ሽማግሌዎች፣ የፖለቲካ ፓርቲዎችና ምሁራን የዚህ ሂደት ተሳታፊ እንዲሆኑ ጥሪውን አቅርቧል፡፡

  በተለያዩ ወረዳዎች ከ150 በላይ መኖሪያ ቤቶች ተቃጥለዋል
                               
           “ራሳችንን ችለን ዞን እንሁን” ከሚል ጥያቄ ጋር በተያያዘ በደቡብ ብሔር ብሔረሰብና ህዝቦች ክልል ደቡብ ኦሞ ዞን፣ ደቡብ አሪ ወረዳ በሚገኙ የተለያዩ ቀበሌያት የተፈጠረው የፀጥታ ችግር አስጊ መሆኑን  የጠቆመው የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ጉባኤ (ኢሰመጉ)  ችግሩ ተባብሶ የከፋ ጉዳት ከማድረሱ በፊት መንግስት እልባት እንዲያበጅለት አሳስቧል፡፡
በደቡብ አሪ ዞን ወረዳ ውስጥ በሚገኙ በሊጠር፣ ሺሸር፣ ሆለታ፣ በርካማማ እና ቲቲ ቀበሌዎች ውስጥ ከመጋቢት 28 ቀን 2014 እስከ ሚያዚያ 1 ቀን 2014 ድረስ ቤቶችን በማቃጠል፣ንብረት በማውደምና ዘረፋ በመፈጸም የአሪ ወጣት ነን የሚሉና ራሳቸውን “ሽኮን” በሚል ስያሜ ያደራጁ ቡድኖች ከፍተኛ ጉዳት አድርሰዋል ብሏል በአካባቢው ያለውን ሁኔታ በተመለከተ ባወጣው መግለጫ።
የአካባቢው አስተዳደር በበኩሉ ባጋራው መረጃ፤ የዞኑ ዋና ከተማ ጂንካን ጨምሮ በተለያዩ ወረዳዎች ከ150 በላይ መኖሪያ ቤቶች መቃጠላቸውን አስታውቋል፡፡
የግጭቱ መነሻ የሆነው የአሪ ወረዳ የዞን አደረጃጀት ጥያቄ፣ ለደቡብ ኦሞ ዞን ምክር ቤት አቅርቦ የነበረ ቢሆንም፣ “የዞኑ ም/ቤት ጉዳዩን ለደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ህዝቦች ክልል ም/ቤት አላስተላለፈልንም” በሚል ችግሩ መፈጠሩን ኢሠመጉ አመልክቷል፡፡ በዚህ ሰበብም በዞኑ በሚኖሩ ሠላማዊ ዜጎች ሃብትና ንብረት ላይ የደረሰው ጉዳት የከፋ መሆኑን የጠቀሰው የኢሠመጉ ሪፖርት፤ መንግስት አጥፊዎችን አጣርቶ ለህግ እንዲያቀርብ፣ በአካባቢው ላሉ ዜጎች የህይወት ዋስትና እንዲሰጥም ጠይቋል-በሪፖርቱ፡፡



       ጃኖ ባንክ ወደ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋምነት ሊቀየር ነው ተብሏል
                          

               የጃኖ ባንክ አደራጆች “ቢሮ ዘግተው ጠፉ" ተብሎ በማህበራዊ ሚዲያ ሲናፈስ የነበረው ሀሰተኛ ወሬ ነው ሲሉ የባንኩ አደራጆች ያስተባበሉ ሲሆን ጃኖ ባንክ ከባንክነት ወደ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋምነት ሊቀየር በሂደት ላይ መሆኑንም አስታውቀዋል፡፡
ከአስር ዓመታት በፊት የአዳዲስ ባንኮች ምስረታ እንዲቆም መደረጉንና ከአራት ዓመት  ወዲህ በመጣው ለውጥና ምቹ ሁኔታ ተቋርጦ የነበረው የአዳዲስ ባንኮች ምስረታ መቀጠሉን ያስታወሱት አደራጆቹ፤ ጃኖ ባንክም ይህንን ምቹ ሁኔታ ተከትሎ መደራጀት መጀመሩን  የባንኩ አደራጅ ኮሚቴ ሰብሳቢ መንገሻ አድማሱ (ረ/ፕ) ለአዲስ አድማስ ገልፀዋል፡፡
ባንኩ በጥሩ ሁኔታ መደራጀት በጀመረ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ የኮቪድ 19 ወረርሽኝ መከሰቱንና ለአራት ወራት ያህል ምንም እንቅስቃሴ ሳያደርግ መቆየቱን አስታውሰው፣ እንዲያም ሆኖ የባንኩ አደራጆች ጥረታቸውን በመቀጠል በተለያዩ የክልል ከተሞች በመዘዋወር  ባለሀብቶችን ቃል በማስገባት ባንኩን በማደራጀት ሥራቸው መቀጠላቸውን ተናግረዋል፡፡
ይሁን እንጂ በወቅቱ በሀገራችን በተከሰተው የሰሜኑ ጦርነትና የህግ ማስከበር ዘመቻ ባለሀብቶቹ ለባንኩ ማደራጃ ሊያውሉት ቃል ገብተው የነበረው ገንዘብ ወደ ህልውናው ዘመቻው መዞሩን ተከትሎ፣ በወቅቱ ማስገባት አልቻሉም ነበር ያሉት የአደራጅ ኮሚቴ ሰብሳቢ በዚህ መሃል ግን ብሔራዊ ባንክ አዲስና አስደንጋጭ መመሪያ ማውጣቱን ይገልጻሉ፡፡
ቀደም ሲል ባንክ ለማቋቋም የሚጠየቀው 500 ሚሊዮን ብር ብቻ  የነበረ ቢሆንም፣ ብሔራዊ ባንክ ለአዳዲሶቹ ባንኮች 5 ቢሊዮን ብር ለነባሮቹ ደግሞ 7 ቢሊዮን ብር እንዲሆን በማዘዙ ነገሮች ከእቅዳችን ውጭ ሆኑ ይላሉ፡፡ጉዳዩ አስደንጋጭና ያልተጠበቀ ቢሆንም ጃኖ ባንክን ጨምሮ 8 በመደራጀት ላይ ያሉ ባንኮች ጊዜው ተራዝሞ ሁሉም የሚችለውን ይሞክር በሚል ለብሔራዊ ባንክ ቢያመለክቱም ጥያቄው በብሔራዊ ባንክ ተቀባይነት አለማግኘቱን አስረድተዋል።
የብሔራዊ ባንክ ፈቃደኛ ያለመሆንን ተከትሎም ለጃኖ ባንክ ምስረታ የተሰበሰበው ገንዘብ እንዲሁ ከሚቀር ወደ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋምነት  በመቀየር ተንቀሳቅሶ አቅም ካዳበረ በኋላ ወደ ባንክነት የመቀየር እድል ይኖረዋል በሚል ይህንን ጥያቄ ማቅረባቸውን ፕ/ር መንገሻ ገልፀዋል፡፡
ይሁን እንጂ የብሔራዊ ባንክ ውሳኔ ሲዘገይ በቦሌ መድሃኔአለም አካባቢ ለነበረን ቢሮ ያለ ውጤት ኪራይ መክፈሉ አሳሳቢም አክሳሪም በመሆኑ ከሶስት ሳምንት በፊት ሌላ ቢሮ በመክፈት ነባሩን ቢሮ መዝጋታቸውንና አዲስ ቢሮ የማደራጀት ሂደት ላይ እንደነበሩ ገልፀው በዚህ መሃል ያለምንም ተጨባጭ ማስረጃ “አደራጆቹ ቢሯቸውን ዘግተው ጠፉ” የሚል ወሬ መናፈሱን አስታውቀዋል።
“ቢሮ ስትቀይሩ ለምን አላሳወቃችሁም” በሚል ለፕ/ር መንገሻ ጥያቄ  አንስተንላቸው ሲመልሱም፤ ይህን ዘግተን አዲሱን ቢሮ ካደላደልን በኋላ ይፋ ለማድረግ በሂደት ላይ እያለን ነው ወሬው መናፈስ የጀመረው” ብለዋል፡፡ “አደራጆች ቢሮ ዘግተው ጠፉ” ተብሎ በተናፈሰው ወሬ በጣም ማዘናቸውን የገለጹት ፕ/ሩም ሆኖም አክስዮን የገዙ ሰዎች ገንዘባቸው በተለያዩ ባንኮች በዝግ አካውንት የተቀመጠና በብሔራዊ ባንክ ትዕዛዝ ካልሆነ ማንም ሊያዝበት እንደማይችል ግልጽ በመሆኑ ስጋት ሊገባቸው እንደማይገባ በመግለፅ የተሰበሰበው ገንዘብ ወደ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋምነት ለመቀየር የሚውልና አሁን በብሔራዊ ባንክ ያለው ተቀባይነት የመፈቀድ ያህል ተስፋ እንዳለው አብራርተው የሚጠብቁት ብሔራዊ ባንክ ትዕዛዝ እስኪሰጥ ብቻ  መሆኑን አብራርተዋል፡፡
ፕ/ር መንገሻ አክለውም፤ አሁንም ቢሆን ለጃኖ ባንክ አክስዮን የገዛ ማንኛውም ሰው “ገንዘቤ ይመለስልኝ” የሚል ከሆነ ህጋዊ ጥያቄ  አቅርቦ፣ ገንዘቡን መውሰድ ይችላል” ብለዋል፡፡ እንደ ፕሮፌሰሩ ገለጻ፤ አሁንም ጃኖ ባንክ ወደ ማይክሮ ፋይናንስ  ተቋምነት ይቀየር ሲባል ሁለት ሶስተኛው አባል የተስማማበት መሆኑንና ብሔራዊ ባንክም ይህንን ተመልክቶ አቅጣጫ መስጠቱን ጠቁመዋል፡፡
ጃኖ ባንክ ወደ ማይክሮ ፋይናንስ ተቋምነት እንዲቀየር ፈቃድ ለማግኘት የባንኩ አክሲዮን ገዢዎች በአካል ተገኝተው በጠቅላላ ጉባኤ እንዲወሰን ብሔራዊ ባንክ ማዘዙን ተከትሎ፣ አደራጆቹ በቅርቡ ጠቅላላ ጉባኤ እንደሚያካሂዱ ያስታወቁት ፕ/ር መንገሻ ጠቅላላ ጉባኤው የሚካሄድበት ቀንና አድራሻ በሚዲያ እንደሚገለጽ ባለአክስዮኖችም በትዕግስት እንዲጠብቁ እንጠይቃለን ሲሉ ለአዲስ አድማስ ተናግረዋል፡፡


    በሎጂስቲክስና ዴሊቨሪ ዘርፍ ሊሰማራ ነው

            በወጣት ኢትዮጵያውያን የቴክኖሎጂ ባለሙያዎች የዛሬ 2 ዓመት የተቋቋመውና በኢ-ኮሜርስ ገዥና ሻጭን በማገናኘት የዘመነ ግብይት ለማቀላጠፍ የሚሰራው አሸዋ ቴክኖሎጂ ሶሊዩሽን፤ በ20 ሚሊዮን ብር ኢንቨስትመንት አዲስ ፕሮጀክት አስተዋወቀ፡፡
አዲሱ ፕሮጀክት የሎጂስቲክስና ዴሊቨሪ አገልግሎትን በብቃት፣ በቅልጥፍናና፣ በአስተማማኝ ሁኔታ ለማቅረብ ያለመ ሲሆን “አሸዋ ሎጂስቲክስና ኤክስፕረስ” የሚል ስያሜም ተሰጥቶታል፡፡
የአሸዋ ቴክኖሎጂ ሶሉዩሽን እህት ኩባንያ እንደሆነ የተገለፀው አዲሱ ፕሮጀከት መነሻውን አዲስ አበባ አድርጎ፣ በሎጀስቲክስና ዴሊቨሪ አገልግሎት ዓለምን ከዳር እስከ ዳር ያካልላል ተብሏል፡፡
 ከትላንት በስቲያ ሃሙስ በሳፋየር አዲስ ሆቴል ጋዜጣዊ መግለጫ የሰጡት የአሸዋ ቴክኖሎጂ ሶሊዩሽን ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ዳንኤል በቀለ እንደተናገሩት፤ በአሁኑ ወቅት የሎጂስቲክ ዘርፍ በዓለም ላይ በትሪሊዮን ዶላር የሚገመት ገንዘብ የሚንቀሳቀስበት ቢዝነስ ሲሆን እኛም በአግባቡ ከሰራንበት አገርን የሚያበለጽግ፣ የሰዎችን ህይወት የሚያቀልና ብዙዎችን የስራ ዕድል ተጠቃሚ የሚያደርግ ነው ብለዋል፡፡
ኩባንያችን በዚህ ዘርፍ ለመሰማራትም በ20 ሚ ብር ኢንቨስትመንት በሙሉ አቅሙ ወደ ስራው ለመግባት ዝግጅቱን እያጠናቀቀ ነው ያሉት ዋና ሥራ አስፈጻሚው፤ እስካሁን 11 ሞተር ሳይክሎች፣ አንድ ቫን (ኮንቴየነር ካር) መግዛቱንና ትልቅና ምቹ መጋዘን መከራየቱን ገልጸው ተጨማሪ መኪኖች በግዢ ሂደት ላይ መሆናቸውን ገልፀዋል፡፡ ከኢትዮጵያ ወደ የትኛውም የዓለም ክፍል የሻጭን  እቃ ወደ ገዢ በአስተማማኝ በተቀላጠፈ  መንገድና በተመጣጣኝ ክፍያ ለማጓጓዝና ለማቀበል እንደ DHL የኢትዮጵያ ፖስታ አገልግሎት ድርጅት፣አየር መንገድና ከሌሎች ስመጥር ድርጅቶች ጋር በትብብርና በቅንጅት የመስራት ዕቅድ እንዳላቸውም አስረድተዋል፡፡አሸዋ ሶሉሽን ቴክኖሎጂ አክሲዮን ማህበር የ7 ሚሊዮን ብር ፕሮጀክት አስጀመረ፡፡ – Ethio FM 107.8
ኩባንያው መቀመጫው አዲስ አበባ ሲሆን በመዲናዋ 8 ዲስትሪክቶች ይኖሩታልም ተብሏል። በዋናነት ደንበኛን ማዕከል ያደረገ አሰራር እንደሚከተል የተነገረለት አሸዋ ሎጂስቲክና ኤክስፕረስ፤ዋነኛ አላማውም ሰዎችን ከጊዜ በጉልበትና ከገንዘብ ብክነት በመታደግ ዘመናዊ ቀላልና ምቹ ኑሮ የሚመሩበትን ዕድል መፍጠር ነው ተብሏል፡፡ ኩባንያው በመጪው ሰኔ ወር ላይ ስራውን በይፋ እንደሚጀምር የተገለፀ ሲሆን ራዕዩም ለ500 ሺህ ያህል ሰዎች የስራ ዕድል እንደሚፈጥርም ተነግሯል፡፡
በሁለት ሠራተኞች ብቻ ሥራውን የጀመረው አሸዋ ቴክኖሎጂ ሶሊዩሽን፤በአሁኑ ወቅት 200 ሰራተኞችን መቅጠር የቻለ ሲሆን የአክስዮን ሽያጩን በማቀላጠፍ ኩባንያው የ160 ሚ ብር ኢንቨስትመንት ሊሆን መብቃቱን አቶ ዳንኤል በቀለ ተናግረዋል፡፡


Sunday, 10 April 2022 00:00

አዳዲስ መፃህፍት

ርዕስ - ቼላ
ደራሲ - ረድኤት በፍቃዱ
ዘውግ - ግብረገባዊ የህፃናት መፅሀፍ
ገፅ - 60
ዋጋ - 300 ብር
የምርቃት ቀን - ሚያዝያ 2 ቀን 2014 ከቀኑ 8 ሰዓት
ቦታ - ቸርችል ሆቴል

ርዕስ - የዲያብሎስ አልጋ ወራሾች
ደራስያን - ብሬስ ቡኤኖ ዲ መስኩይታ
አሌስተር ስሚዝ
ትርጉም - ገብርኤል እምሩ ባያብል
ገፅ - 322
ዋጋ - 250 ብር





 ዳቦ፣ የዳቦ አመጽና ግብጽ ያላቸው ዝምድና
                            ጌታቸው ወልዩ (ሜክሲኮ ባህረ-ሰላጤ)
የዳቦ ዋጋን ተመን ለማውጣት የሚፈቅድ አሰራር የለንም›› ሲል የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ንግድ ቢሮ አስታወቀ፡፡ -  አሐዱ ራድዮ 94.3 እና ቴሌቪዥን

                ውድ ኢትዮጵያውያን፣ ትውልደ-ኢትዮጵያውያንና የኢትዮጵያ ወዳጆች እንደ ምን ሰነበታችሁ? በዛሬው ትንታኔዬ፤ በሩሲያና ዩክሬን ጦርነት መዘዝ በገጠመ የስንዴ እጥረት በግብጽ የተባበሰው የዳቦ አመጽን ለማርገብ፣ የአገሪቱ መንግሥት በየቀኑ 270 ሚሊዮን ቂጣ/ሽልጦ ዳቦ ለሕዝቡ ለማቅረብ እየተከተለ ያለውን የመሿለኪያ መንገድና የግብጽ የዳቦ ሕልውና ምን ያህል በዩክሬንና ሩሲያ መዳፍ ሥር እንደሆነ ዘርዘር ያለ ጽሑፍ ይዤላችሁ ቀርቤያለሁ እና ትኩረት ሰጥታችሁ ትከታተሉት ዘንድ በማክበር እጠይቃለሁ።
ውድ ወገኖቼ:- በዘመናዊቷ ግብጽ “ዳቦ” እጅግ ጠቃሚ ከሆኑ መሠረታዊ የምግብ ዓይነቶች አንዱ (one of the most important food staples) ተብሎ የሚንቆለጳጰስ፤ በነገ በጠባ ከብዙ ሚሊየኖች ደጅና ጓዳ የሚዳረስ፤ በገበያ ላይ ሲኖር የመኖር ሕልውናን የሚያረጋግጥ፤ የኑሮ ውድነት ሲገጥም የፖለቲካ ሥልጣንን እንደ ቅቤ የሚንጥ ፖለቲካ አዘል ተወዳጅ ምግብ ነው።
ለዚህም ነው “ግብጽ ውስጥ ዳቦ ከጥንት ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ፦ ከላይኛው የኅብረተሰብ ክፍል በሀብት ብዛት ከናጠጡ ቱጃሮችና በሥልጣን ማማ ላይ ከተኮፈሱ ሹመኞች አንስቶ እስከ ታችኛው የኅብረተሰብ ክፍል ድረስ በመወደድ ዕለት ተዕለት ለምግብነት የሚውል፤ እጥረት ሲገጥም ብሶትን ወልዶ አመጽን የሚያበቅል፤ ፖለቲካዊ አንድምታው እጅጉን የሚያመዝን፤ የመንግሥት ሥልጣን መውጣትና መውረድ ቋንቋን የሚያቀነቅን፤ የብዙ ሚሊዮን ግብጻውያን መነጋገሪያ ቋንቋ ነው።” የሚሰኘው።
እነሆ ደግሞ በጎርጎሮሳዊያኑ ቀመር ፌብሩዋሪ 24 ቀን 2022 ማለትም በኢትዮጵያ አቆጣጠር የካቲት 16 ቀን 2014 ዓመተ-ምህረት በሩሲያና ዩክሬን መካከል የተጀመረውን ጦርነት ተከትሎ፤ በዓለም አቀፍ ገበያ የስንዴ እጥረት በመግጠሙና ያለውም ዋጋው በመናሩ፤ ለዓለም ገበያ የሚቀርበውን ስንዴ በግንባር ቀደምትነት በመግዛት የምትታወቀው ግብጽ፤ የዳቦ አመጽ በርትቶና ገፍቶ፤ በ”ዳቦ እንፈልጋለን?” የሚሊዮኖች ተደጋጋሚ ጥያቄዎች መከራዋን እያየች ትገኛለች።
እናም! በአሁኑ ጊዜ በግብጽ ውስጥ ከ102 ሚሊዮን ከሚበልጠው የግብጽ ሕዝብ 72 ሚሊዮን ለሚሆነው ሕዝብ በየቀኑ 270 ሚሊዮን ቂጣ/ሽልጦ መሰል ዝርግ የግብጽ ዳቦ እንዴት ይቅረብለት? ለሚለው ከባዱ አሊያም ፈታኙ ጥያቄ በአጭር ጊዜ ውስጥ ምላሽ መስጠት እጅግ ከባድ ፈተና ሆኗል።
የዓለም ምግብ ፕሮግራም ከፍተኛ ቃል አቀባይ የሆኑት ስቴቭ ታራቬላ፣ የካቲት 19 ቀን 2014 ለቮክስ ዶት ኮም በሰጡት መግለጫ፤ ከአንድ መቶ ሚሊዮን ከሚበልጠው የግብጽ ሕዝብ አሥር (10) ሚሊዮን የሚሆኑት በአገሪቱ በገጠመ የስንዴ እጥረት የተነሳ ለከፍተኛ የምግብ እህል እጥረት ተጋልጠዋል ብለዋል። ይህ ደግሞ ለግብጽ መንግሥት በቡሃ ላይ ቆረቆር ሆኖበታል።
ግብጽ በዋናነት ስንዴ የምትገዛው ከዓለማችን ትልቋና ቀዳሚዋ የስንዴ አቅራቢ ሩሲያና ከአራተኛና አምስተኛ ስንዴ አምራችነት እርከን ላይ ካለችው ዩክሬን ሲሆን፤ ሩሲያና ዩክሬን ደግሞ በጋራ ሩብ በመቶ የስንዴ ምርት ለዓለም ገበያ በማቅረብ የሚታወቁ ናቸው። በዚህ መነሻነት ግብጽ ከፍላጎቷ ግማሽ ያህሉን ስንዴ ከሩሲያ ስትገዛ፣ ሰላሳ (30) በመቶ ያህሉን ደግሞ ከዩክሬን ታስመጣለች ማለት ነው።
በምኅጻረ-ቃል “ካፕማስ” የሚሰኘው የግብጽ የሕዝብ ሞቢላይዜሽን (ንቅናቄ) እና ስታቲስቲክስ ማዕከላዊ ኤጀንሲ፤ “የግብጽ ዋነኛ ስንዴ አቅራቢዎች ዩክሬንና ሩሲያ ሲሆኑ፤ ከ80 በመቶ በላይ እስከ 85 በመቶ ወይም ከአምስት እጅ 4 ነጥብ 25 ያህሉን ስንዴ የምትገዛው ከባድ ጦርነት ውስጥ ከገቡት ዩክሬንና ሩሲያ ነው!” ማለቱ የግብጽ የስንዴም ሆነ የዳቦ ማግኘት ሕልውና ክር ለአመታት በሩሲያና ዩክሬን ላይ ለመንጠልጠሉ አገርኛ ምስክር ይሆናል።
ለአብነት ያህል በጎርጎሮሳዊያኑ ቀመር በ2019 ግብጽ ከሩሲያ በ1 ነጥብ 44 ቢሊየን ዶላር፣ ከዩክሬን 773 ነጥብ 4 ሚሊዮን ዶላር ስንዴ መግዛቷን፣ በኢትዮጵያ አቆጣጠር የካቲት 25 ቀን 2014 ዓመተ-ምህረት የተነበበው የኢንቨስትመንት ሞኒተር ዘገባ አመልክቷል።
እንዲሁም በ2020 ላይ ዩክሬን ለዓለም ገበያ ካቀረበችው ስንዴ መጠን ሦስት (3) ሚሊዮን ቶን ወይም 14 በመቶ ገደማ የሚሆነውን ስንዴ የገዛችው ግብጽ ነበረች። በተመሳሳይ አመት፣ ግብጽ 8 ነጥብ 9 ሚሊዮን ቶን ስንዴ ከሩሲያ ገዝታለች።
በዚህም መሠረት፦ ግብጽ በጎርጎሮሳዊያኑ ቀመር በ2020 ላይ 3 ነጥብ 2 ቢሊየን ዶላር ወጪ አድርጋ በዋናነት ከዩክሬንና ሩሲያ እንዲሁም ሌሎች አገሮች 12 ነጥብ 9 ሚሊዮን ቶን ስንዴ ገዝታ ወደ አገር ውስጥ ማስገባቷን የግብጽ የሕዝብ ሞቢላይዜሽን (ንቅናቄ) እና ስታቲስቲክስ ማዕከላዊ ኤጀንሲ ገልጿል።
የግብጽ ስንዴ ፍላጎትም እጅግ እየበዛ ከመጣው የአገሪቱ ሕዝብ ቁጥር አኳያ በየአመቱ በከፍተኛ መጠን እየጨመረ የመጣ ሲሆን፤ በጎርጎሮሳዊያኑ አመት በ2021-2022 ላይ ግብጽ የሚያስፈልጋት የስንዴ ግዢ መጠን ከቀዳሚው የ2020-2021፤ በ2 ነጥብ 4 በመቶ ብልጫ በማሳየት፣ ወደ 21 ነጥብ 3 ሚሊዮን ቶን ስንዴ መጠን ከፍ ማለቱን የዩናይትድ ስቴትስ አሜሪካ የውጭ ግብርና አገልግሎት (US Foreign Servive) አስታውቋል።
የግብጽ ገበሬዎች ማኅበር ሊቀመንበር ሁሴን አቦ ሣዳም፣ በፌብሩዋሪ 4 ቀን 2022 ለተነበበው አል-ሞኒተር በስልክ እንደገለጹት ደግሞ፤ ግብጽ በአገር ውስጥ ዘጠኝ (9) ሚሊዮን ቶን ስንዴ የምታመርት ሲሆን፤ ይህ የስንዴ መጠን እየሸፈነ ያለው አገሪቱ ከምትፈልገው የስንዴ መጠን ወደ ግማሽ ያህሉን ነው።
ለንጽጽር ያህል ኢትዮጵያን ብንመለከት፦ የብዙ የዓባይ ተፋሰስን ጨምሮ በርካታ ድንበር ተሻጋሪ ወንዞች ተፋሰሶች፣ ሐይቆችና ከፍተኛ መጠን ያለው የገጸ-ምድርና ከርሰ ምድር ውሃ ሀብት ያላት ኢትዮጵያ፤ ለአገር ውስጥ ፍጆታ ከምታቀርበው ስንዴ ሦስት አራተኛ እጁን ወይም 75 በመቶውን የምታመርተው በአገር ውስጥ እንደሆነ ለመገንዘብ እንችላለን። ኢትዮጵያ ቀሪውን የስንዴ መጠን ደግሞ ከውጭ የስንዴ ላኪ አገሮች ትገዛለች። እንዲሁም ደግሞ ከለጋሽ  አገሮች የስንዴ ዕርዳታ ትቀበላለች።
እንደሚታወቀውና ከላይ እንደተጠቀሰው፣ ግብጽ አብዛኛውን ስንዴ ከሩሲያና ዩክሬን የምትገዛ ሲሆን ቀሪውን ወደ ሀያ በመቶ ገደማ ደግሞ በዋናነት ከፈረንሳይ፣ ሩማኒያና አውስትራሊያ ታስመጣለች። ይህ ደግሞ የግብጽ የውጭ አገር ስንዴ ምርት ሸመታ እጣ ፈንታና መዳረሻ ሩሲያና ዩክሬን ላይ ማረፉን በግልጽ ያመላክታል።
እዚህ ላይ በዓለምአቀፍ ስንዴ ገዢ አገርነት ጎራ ሳይጠቀስ የማይታለፈው ተመሳሳይ ጉዳይ አለ። እርሱም የዐረብ አገሮች የሆኑት ግብጽና ሊባኖስ ከውጭ አገሮች ከሚያስገቡት የስንዴ መጠን ከአራት አምስተኛ በላይ ወይም ከሰማንያ (80) በመቶ የሚበልጠውን የሚያስመጡት ከሩሲያና ዩክሬን የመሆኑ ጉዳይ ነው።
ለዚህም ነው ፌብሩዋሪ 24 ቀን 2022 በሩሲያና ዩክሬን መካከል በተጀመረውና በየዕለቱ የጥፋት አድማሱ እየጨመረ በመጣው ጦርነት የተነሳ እጅግ ለከፋ የስንዴ እጥረት ከተጋለጡ የዐረብ አገሮች መካከል ሊባኖስና ግብጽ ሊጠቀሱ የቻሉት።
ሌላ ተጨማሪ ማሳያ ማቅረብ ካስፈለገ፣ በሩሲያና ዩክሬን መካከል በመካሄድ ላይ ያለው ጦርነት በዓለም አቀፍ የስንዴ ገበያ አቅርቦትና ፍላጎት ላይ ያደረሰውን ጫና በማስመልከት ማብራሪያ የሰጡት የተባበሩት መንግሥታት ዋና ፀሓፊ አንቶኒዮ ጉቴሬዝ በበኩላቸው፤ በጎርጎሮሳዊያኑ ዘመን በ2007-2008 ለተቀሰቀሰው የዐረቡ ዓለም የፀደይ አብዮት አንዱ መንስኤ የዳቦ አመጽ እንደሆነ አስታውሰው፤ አሁንም በሩሲያና ዩክሬን መካከል በሚካሄደው ጦርነት መዘዝ ከሁለቱ አገሮች ከፍተኛ መጠን ያለው ስንዴ የሚያስገቡት ግብጽ፣ ሊባኖስ፣ ሱዳን፣ የመን፣ ሊቢያ፣ ሶማሊያና ሌሎች አገሮችም ለከፋ የስንዴ እጥረት ከመጋለጥ እንደማይድኑ ስጋታቸውን መግለጻቸውን አስመልክቶ አልጀዚራ መጋቢት 2 ቀን 2014  ያሠራጨውን ዘገባ መጥቀስ ይቻላል።
ስለዚህ ግብጽ ያጋጠማትን የከፋ የስንዴ እጥረት ለመቅረፍ የመጀመሪያ አማራጭ አድርጋ የወሰደችው እርምጃ በአገር ውስጥ እያመረተች ወደ ውጭ ትልካቸው የነበሩትን ስንዴና በቆሎን ጨምሮ የምግብ ዘይት ምርቶችን ከመጋቢት 3 ቀን 2014 አንስቶ እንዲታገዱ ማድረግ ነው።
ከዚህ በተጓዳኝ ምንም እንኳን የተወሰኑ እህል አምራች ገበሬዎችን ጠቅሞ አንዳንዶችን ቢጎዳም የአገር ውስጥ ስንዴ አምራቾች ስንዴ ለመንግሥት እንዲሸጡ የአገሪቱ መንግሥት ጫን ያለ ትዕዛዝ አስተላልፏል። የተጣለባቸውን የስንዴ ኮታ ላለማቅረብ የሚያንገራግሩ ገበሬዎችን ከማስፈራራት አንስቶ ለእስራት እስከ መዳረግ ተደርሷል።
የግብጽ መንግሥት የአገር ውስጥ ስንዴ አምራቾች፣ ስንዴ ለመንግሥት እንዲሸጡ ያስተላለፈውን ውሳኔ ከደገፉት መካከል፦ በግብጽ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የእርሻና መስኖ ኮሚቴ ኀላፊ ሂሻም አል-ሁሳሪ፤ “የአገር ውስጥ ስንዴ አምራቾች ስንዴ ለመንግሥት እንዲሸጡ መወሰኑ ለግብጽ ሕዝብ ዳቦን ጨምሮ ሌሎች የስንዴ ውጤት የሆኑ የምግብ ዓይነቶችን ለማቅረብ በጣም ጠቃሚ ነው!” በማለት አወድሰው፣ መጋቢት 11 ቀን 2014  ለተነበበው ሚድሊስት አይ ድረ ገጽ ተናግረዋል።
ገና ሩሲያና ዩክሬን ወደ ጦርነት በገቡ በሦስት ሣምንታት ውስጥ ግብጽ ውስጥ የማይደጎመው ዳቦ ዋጋ በሃያ አምስት በመቶ በመጨመር አንድ የግብጽ ፓውንድ ይሸጥ የነበረው ቂጣ፣ አንድ ከሀያ አምስት የግብጽ ፓውንድ ሊሸጥ መብቃቱንና የዱቄት ዋጋም አሥራ አምስት በመቶ (15%) መጨመሩን፣ የካይሮ ንግድ ምክር ቤት የሥራ ኃላፊ አቲያ ሀማድ መናገራቸውን ሮይተርስ  ከካይሮ ዘግቧል።
ከዚህም አልፎ የግብጽ መንግሥት ቁርጥ የሆነ የዳቦ መሸጫ ዋጋ (ተመን) አውጥቷል። በዚህም መሠረት፦ የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ሙስጠፋ ማድቡሊ፣ ከሰኞ መጋቢት 12 ቀን 2014  አንስቶ አንድ ኪሎ ግራም ዳቦ በ11.50 የግብጽ ፓውንድ ወይም በ66 የአሜሪካ ሳንቲም መሸጥ መጀመሩን አስታውቀዋል።
በአዲሱ የመንግሥት ውሳኔ መሠረት፤ 45 ግራም ቂጣ በ0.50፤ 65 ግራም በ0.75፤ 90 ግራም በ 1.00 የግብጽ ፓውንድ እንዲሸጡ ትዕዛዝ ተላልፏል። 40፣ 60 እና 80 ግራም ከፊኖ ዱቄት የሚሠሩ ትናንሽ ቂጣዎች ደግሞ፤ በ0.50፣ በ0.75 እና በ1.00 የግብጽ ፓውንድ ሽያጭ ለገበያ እንዲቀርቡ መንግሥት ትዕዛዝ ሰጥቷል።
ይህን ለሦስት ወራት የሚቆይ ትዕዛዝ የሚጥሱ ስንዴ አምጪና አከፋፋዮች፣ የዳቦ ነጋዴዎች፣ ባለሀብቶችና ማናቸውም ግብጻውያን፣ ከአንድ መቶ ሺ እስከ አምስት ሚሊዮን የግብጽ ፓውንድ እንደሚቀጡ ከጠቅላይ ሚኒስትር ሙስጠፋ ማድቡሊ ጽሕፈት ቤት የወጣው መግለጫ አስታውቋል።
በተጨማሪም፤የአገሪቱ መንግሥት ተጨማሪ የስንዴ ግዢ ከሕንድ፣ አሜሪካ፣ ፈረንሳይ፣ ሩማኒያ፣ ካዛክስታንና ሌሎች አገሮች ለማግኘት እጅግ እየተሯሯጠ ይገኛል።
የስንዴ ዋጋ በዓለም አቀፍ ገበያ መጨመሩን ተከትሎ፣ የግብጽ መንግሥት ለስንዴ ግዢ የሚያወጣውን ሦስት ቢሊዮን ዶላር፣ ወደ 5 ነጥብ 7 ቢሊዮን ዶላር ማሳደጉን የዓለም አቀፉ የምግብ ፖሊሲ ምርምር ተቋም ዘገባ አመልክቷል።
በግብጽ ውስጥ 38 ጊዜ የመግደል ሙከራ ተደርጎባቸው፣ ሕይወታቸው ተርፋ፣ ኦክቶበር 6 ቀን 1981 በአክራሪዎች በተተኮሰባቸው ተከታታይ የጥይት ተኩስ ሕይወታቸው በተቀጠፈው የፕሬዚዳንት አንዋር ሣዳት የአገዛዝ ዘመን የዳቦ አመጽ ተካሂዷል።
በፕሬዚዳንት አንዋር ሣዳት እግር የተተኩት ፕሬዚዳንት ሌተና ጄነራል ሁሴን ሙባረክ፤ ከሥልጣናቸው የተመነገሉት ሕዝባዊ የዳቦ አመጽ በወለደውና እ.ኤ.አ በ2010-2011 በተቀሰቀሰው በዐረቡ የፀደይ አብዮት (ዐረብ ስፕሪንግ) ፈጣን ጎርፍ የተነሳ ነው።
በ2013 መፈንቅለ መንግሥት በዲሞክራሲያዊ መንገድ የተመረጡትን ፕሬዚዳንት መሐመድ ሞርሲ ከሥልጣን አስወግደው፤ በአንድ ቀን ጀምበር ከ800 በላይ ሰልፈኞችን ያስገደሉና ሥልጣን ከያዙበት ጊዜ ጀምሮ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ተቃዋሚዎችን ለእስር የዳረጉ ጨካኝ ወታደራዊ አምባገነን መሪ በሚሰኙት ፕሬዚዳንት አብዱልፈታህ ኤል ሲሲ የሥልጣን ዘመን ምንም እንኳን አፈናው ቢበዛም፣ በግብጽ የከፋ የዳቦ አመጽ እየተካሄደ ይገኛል።
አሁን የግብጽ ፈተና በየቀኑ 270 ሚሊዮን ቂጣ/ሽልጦ ዳቦ ለሕዝቡ እንዴት ይቅረብ? የሚለውን ጥያቄ ከመመለሱ ላይ ነው።
ለሰው ልጅ እጅግ አስፈላጊው ምግብ”፣ “በመላው ዓለም ምርጡ ምግብ” እና “ከዓለማችን እጅግ ተወዳጅ ጥንታዊ ምግቦች አንዱ” (one of the world’s oldest and most beloved foods.) ተብሎ የተንቆለጳጰሰውና የተወደሰው “ዳቦ”፤ ሩሲያና ዩክሬን ጦርነት ውስጥ መግባታቸውን ተከትሎ፣ የዓለማችን የስንዴ ዳቦ አቅርቦት ፈትኖ ካብረከረካቸው አገሮች አንዷ የሆነችው ግብጽና መሪዎቿ፣ ይህን የዳቦ አመጽ እንዴት ይሻገሩት ይሆን? የነገ ሰው ይበለን! የዳቦ አመጹን ሂደት ወደ ፊት አስቃኛችኋለሁ። እስከዚያው ቸር ሰንብቱልኝ።
በመጨረሻም ቸሩ እግዚአብሔር አገራችንን ይጠብቅልን!
ኢትዮጵያ ለዘላለም ትኑር!
የኢትዮጵያ አምላክ አገረ ኢትዮጵያንና ሕዝቧን ይባርክ!

_________________________________________
===============================

                        የፑቲን አለም!
                              ፉዣዥ


              ስለ ሳይቤሪያ ነብሮች እንቅልፍ የሚያጣው ቭላድሚር ፑቲን የሚመራው ህዝብ፥ የሚወዳት ሩሲያ እስክትጠፋ ድረስ ውጤት ላለው የኒውክለር ጦርነት መነሳት (እና ወዲያው መጠናቀቅ) ምክንያት ሊሆን ይችላል?
“አለም ዘጠኝ ናት አስር ሞልታ አታውቅም” ያለው ማን ነበር። ስጠረጥር ግን ትክክል ይመስለኛል። አለም ዘጠኝ ትመስለኛለች። አንደኛዋ አለም የፑቲን አለም ናት። ስምንተኛዋ አለም ሁሉ ትመስለኛለች። የፑቲን አለምን ለመረዳት የመጀመሪያው ስራ ፑቲን ምን እንደሚሻ፥ እንደሚፈልግ ማወቅ ነው።
ፑቲን ምን ይፈልጋል?
ህይወቱንና እጣፈንታውን በመቆጣጠር ራሱን መጠበቅ (መከላከል) ፑቲን ይፈልጋል።
ዋናው ግን ፍላጎቱ አይደለም። የሰው ልጅን ባህሪ (ሃሳብ ተግባር ንግግር) በአብዛኛው፥ በአመዛኙ የሚቃኘው ፍላጎት ሳይሆን ፍርሃት ነው።
ሰው እንቅልፍ የሚያጣው ስለ ፍላጎቱ እያሰበና እያቀደ ሳይሆን ስለ ፍርሃቱ እያሰበና እያቀደ ነው። የሚፈራው ነገር እንዳይደርስ በሃሳቡ፥ በንግግሩ፥ እና በድርጊቱ ሲታገል ወይም ሲሸሽ ነው የሚኖረው፥ የሰው ልጅ። ፑቲንን ጨምሮ።
እና ፑቲንን ምን ያስፈራዋል?
ፍርሃት የፍላጎት “የመስታወት ምስል” ወይም ግልባጭ ነው። በሌሎች መጎዳት ወይም ቁጥጥር ስር መዋልን ፑቲን ይፈራል። ዝርዝር ባህሪው የሚቀዳው ከእነዚህ ነገሮች ነው፥ በተለይ ከፍርሃቱ። እንደ ፑቲን አይነት ሰዎች ተገዳዳሪዎች ሊባሉ ይችላሉ። ሃሳቦቹንም ሆነ ሰዎችን የሚቀበሉትና የሚያከብሩት ብዙ ከተገዳደሩ በኋላ ነው። ለማያውቅ ሰው “ከእኔ ምን ነገር አለው ይህ ሰው” ሊል ይችላል። የሚገዳደሩት ካንተ ነገር ስላላቸው ሳይሆን አንተን ለመመርመር ነው። ሳይመረምሩ አያደንቁህም፥ አያከብሩህም።
ኮንዶሊዛ ራይስ እንዳለችው፤ ከፑቲን ጋር ተደራድረህ ጥቅምህን ለማስከበር እርሱ ሊያከብርህ ይገባል፥ አንተም ልታከብረው ይገባል። እንዲያከብርህ ደግሞ ሃይለኛ፥ ጠንካራ መሆን አለብህ። የምታስበውን በቀጥታ የምትናገር መሆን አለብህ።
እንደ ፑቲን ያሉ ሰዎች ዲፕሎማቶች አይደሉም፥ ፊት ለፊት ነው የሚናገሩት። የሆነ የተሞረደ፥ የሰለጠነ ሰው አይነት ንግግር ከእነ ፑቲን አትጠብቅ። የዱርዬ የሚባሉ ቃላትን ሊጠቀሙ ይችላሉ። እንዲሁም የሚናገርውን፥ ቃል የገባውን የሚፈፅም ሰው ፑቲን ያከብራል። ፑቲን የሚጠላው በሌሎች ቁጥጥር ስር መዋልን ነው። እርሱን የማዘዝ፥ የመቆጣጠር ሙከራ ነው ብሎ ያመነውን ማንኛውንም ነገር በፅናት ይታገላል።
ፑቲንን ስታከብረው፥ በእኩልነት ስትመለከተው፥ ደህንነት እንዲሰማው ስታደርግ፥ እና እርሱ ሲያከብርህ ውጤታማ ድርድር የምታደርግ ይመስለኛል። ሌሎችን በመርዳት፥ በማገልገል ስራዎች ላይ አጋር ልታደርገው ትችላለህ። ፑቲን አጋር የሆነባቸው አያሌ አለም አቀፍ ስምምነቶች ተደርገዋል፥ አሜሪካ የተሳተፈችባቸው።
በአንፃሩ አልተከበርኩም፥ እንደ ታናሽና ታዛዥ ተቆጠርኩ ብሎ ካመነ ድርድርን እርሳው። አሰቃቂ ግጭት ውስጥ ትገባለህ። ጨካኝ፥ ፈላጭ ቆራጭ፥ ወንጀለኛ፥ አጭበርባሪ፥ በቀለኛ፥ ነፍሰ ገዳይ፥ አረመኔ ሊሆን ይችላል። እንዲያም ሆኖ ባልከፋ ነበር። ግድየለሽነቱ፥ እጅ ከመስጠት ይልቅ የማይታዘዘውን ሁሉ የማውደም አዝማሚያው ግን ያስፈራል።
______________________________________________
-----------------------------------------------------------------------

                          አብየ መንግሥቱና በርትራንድ ረስል
                              እሱባለው አማረ

              ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ‹‹የመንግስቱ ለማ ትዝታዎቼ - በእንግሊዝና በኢትዮጵያ›› በሚል ርዕስ በጻፉት ባለ አስራ አንድ ገጽ ትውስታ ይህን ይላሉ፦ስለ አብዬ መንግሥቱ ለማ (ካም ቲዩብ)-ግንቦት 25-2010 – kAMM Tube / ካም ቲዩብ/
“ሌላው መቼም የማልረሳው ትልቅ ቁም ነገር [መንግሥቱ ለማ] ከታላቁ የአውሮፓ ፈላስፋ ከበርትራንድ ረስል ጋር የተገናኘበትን አጋጣሚ ነው፡፡ በዚያን ጊዜ የወጣቶች ጀግና የነበረው ትልቁ ሊቅ የምዕራብና የምስራቅ አገሮች በሰላም መኖር የሚያስፈልጋቸው ስለመሆኑ ለመግለፅ ወደ ት/ቤታችን ይመጣል፡፡ ታዲያ ፈላስፋው ንግግሩን ይጀምርና እሱ የሚለው ዓይነት ሰላምና አብሮ መኖር በዓለማችን እንዲሰፍን ለማድረግ የሚቻለው ኃያላኑ አገሮች በተቻለ መጠን አንዱ ተሰሚነት ባለው ክልል ሌላው ጣልቃ እንዳይገባ በመከላከል ብቻ መሆኑን ይገልፃል፡፡ በዚህ መሰረት ሰላም ከተፈለገ ሶቪየት ህብረት በምስራቃዊ ግማደ ዓለም ‹‹ዶሚናንት›› እንደሆነች ትቀጥል ዘንድ ሊፈቀድላት እንደሚገባና በአንፃሩም ምዕራባዊያን ኃይሎች ደግሞ በአፍሪካና በአብዛኛው እስያ ተመሳሳይ ሁኔታ እንዲኖራቸው መደረግ እንደሚኖርበት ይገልፃል፡፡ በዚያን ጊዜ ስብሰባው ይገመሳል፡፡ ጉባኤው በዚህ አስተሳሰብና ፕሮፓዛል መስማማቱና ሰላምን ለማምጣት ያለውም አማራጭ ይኸው ብቻ መሆኑን አሜን ብሎ የተቀበለ መሆኑ ግልፅ ይሆናል፡፡ ለመንግሥቱ ግን ሁኔታው እንዲያ አልነበረም፡፡ አጅሬ ተቀምጦ ከነበረበት አዳራሹ የኋላ አካባቢ ከማንም ቀድሞ በመነሳት ንግግር ማሰማት ይጀምራል፡፡ የአፍሪካ ህዝቦች የማንም ተፅዕኖና ‹‹ዶሚኔሽን›› ሳይኖርባቸው እንደማንም አገርና ህዝብ ነፃ ሆነው መኖር እንደሚፈልጉ በአፍሪካዊነቱ አብራርቶ ገለፀ፡፡ /ይህ የሚሆነው እንግዲህ አፍሪካን ከቅኝ ገዥዎች የማስለቀቁ እንቅስቃሴ ከመጀመሩ ቢያንስ አንድ አስርት ቀደም ብሎ መሆኑ ሊታወስ ይገባል/ ታላቁ ፈላስፋ ወደደም ጠላ መንግስቱ ሆዬ ሀሳቡን በመቀጠል አፍሪካውያን ከዚያ በኋላ በቅኝ አገዛዝ ቀንበር ስር ለመቀጠል አንዳችም ፍላጎት እንደሌላቸው በማስረዳት ተቃውሞውን በይፋ አሰምቶና ራስልን ያህል ሰው ተጋትሮ ቁጭ አለ፡፡”
እንግዲህ፣ አብየ መንግሥቱ ለማ በዘመኑ ገናን ፈላስፋ ተደርጎ ይሰፈር የነበረውን በርትራንድ ረስልን እንዲህ በዘመነ ሐሳብ በአደባባይ ረትተውት ነበር፡፡ ዛሬ በርትራንድ ረስልን የሚያደንቅ (ምናልባት የሚያመልክ)፣ አብየ መንግሥቱ ለማ ኃይሉ ወልደ ታሪክን የማያውቅ (ምናልባት ከነመፈጠራቸው) ኢትዮጵያዊ ብዙ ነው፡፡
ምን ይበጀናል?
__________________________________________

                  ያንድ ምሽት አሳብ
                       በእውቀቱ ስዩም
በጎረቤቱ የጨከነ ለቤተሰቡ አይራራም (በእውቀቱ ስዩም) - Bawza
በሺህ ፈረስ ጉልበት፥ በሺህ ግመል አቅም
ሺህ ጊዜ ቢራመድ፥ ሰው ከቤቱ አይርቅም::
ስጥል ዋልኩኝና፥ ስወድቅ አመሸሁ
ትግሉ ሲበረታ ፥ ወደ ቤቴ ሸሸሁ ፥
ሌቱ ጣራየ ላይ ፥ እንደ እንጀራ ሰፋ
እፍ አልኩት ኮከቡን ፥ እንደ ኩራዝ ጠፋ::
እንግዲህ ምን ቀረኝ?
ምንድነው ያማረኝ?
ወገግ
ፈገግ -ልበል?
ፊትሽን አስቤ?
አልጋ ላይ ልንበልበል
እንቅልፍን ከጎሬው ፥ እንደ ጋኔን ስቤ?
ወዲህ ውብ ትውስታ፤ ወዲያ ንጹህ አልጋ
የቱ ይመረጣል? ያም ተድላ፥ ያም ጸጋ
ገላ ሲስለመለም፤ ልብ ይቀሰቀሳል
ለጊዜውም ቢሆን
እንቅልፍ እና ፍቅር መከራን ያስረሳል።

ራኪ አንቀፅ
              
             በአዋቂነት ዕድሜያቸው “ፊውታራሪ” የሚል ማዕረግ የተሰጣቸውና በዘመኑ በጣም የተማሩ የሚባሉ ሰው ነበሩ፡፡ ስማቸው ተክለሐዋርያት ተክለማርያም ይባላሉ። እኒህ ሰው ለሀገራቸው ብዙ ስራ የሰሩ ናቸው፤ ትምህርታቸውንም በጦር ሳይንስና በእርሻ ጥበብ፣ ለብዙ ዐመታት በውጭ ሀገር ተከታትለዋል። እኒህ ሰው ለመጀመሪያ ጊዜ የኢትዮጵያንም ሕገ መንግስት ያረቀቁና የፃፉ ሰው ናቸው። ከዚያም  “ፋቡላ” የተባለ ርዕስ ያለው መፅሐፍ ፅፈው፣ በቴአትር መልክ ቀርቧል።…. "የእርሻ መፈተኛ” የተሰኘ መፅሐፍና ሌሎችም ፅሑፎችን አዘጋጅተዋል።
የተወለዱት በድሮ አጠራር ሸዋ ጠቅላይ ግዛት፣ ሳያደብር በምትባል የገጠር ቀበሌ ነው። አባታቸው በዘመኑ ተፈላጊ የነበረውን የቤተክህነት ትምህርት የተማሩ፣ አርሶአደርና በቤተ ክርስቲያን የሚያገለግሉ ካህን ነበሩ። በኋላ ደግሞ የመንግስት ሰራተኛ ሆነው በተለያዩ ስፍራዎች አገልግለዋል። እናታቸው ጠንካራ ሴት ስለነበሩ፣ ባላቸው ቢሞቱም ባል አላገባም ብለው፣ በፅናትና በትጋት ልጆቻቸውን አሳድገዋል።
ተክለሐዋርያት ትምህርታቸውን የጀመሩት ደብተራ ዐሊ የተባሉ የቄስ አስተማሪ ጋ ነበር። ትምህርታቸውን ሳያቋርጡ ተምረው አስር ዐመት ሳይሞላቸው ዳዊት ደግመው ጨርሰዋል።
አብዩ ወይም ገብረፃዲቅ የተባሉት አጎታቸው፣ የቤተክህነት ትምህርት ቅኔና ዜማ የተማሩ ነበሩ። በተጨማሪም የስዕል ትምህርት ነበራቸው። ስለዚህ በጊዜው የሀረርጌ ገዢ የነበሩት የራስ መኮንን ምክትል ዋና ፀሀፊ በመሆን ያገለግሉ ነበር። ራስ መኮንን የኢትዮጵያ ንጉስ የነበሩት የኃይለስላሴ አባት ናቸው።
እናም ተክለሐዋርያትን አጎታቸው አዲስ አበባ፣ ከዚያም ሀረር ይዘዋቸው ሄዱ። ያኔ አዲስ አበባ በሳር ቤቶች የተሞላች ነበረች።
ሀረር ከሄዱ በኋላ አጎታቸው ከራስ መኮንን ጋር አስተዋወቋቸው፡፡ እንደ ዘመኑ ልማድ ትልቅ ሰው ስለሚከበር እግራቸው ስር ወድቀው እግራቸውን ሳሟቸው፤ራስ መኮንንም ደስ አላቸው። ምን ያህል እንደተማሩ ሲጠይቁ፣ ዳዊት መድገማቸው አስገረማቸው። “ይቺ ታሪከኛ ማቲ ናት!” አሉ። “ማቲ” ማለት ትንሽ ልጅ ማለት ነው።
በተለይ የተማሩትን ትምህርት በቃላቸው ሲሉላቸው ራስ መኮንን እጅግ ተገረሙ፤ ተክለሐዋርያት ጎበዝ ልጅ እንደሆኑም አስመሰከሩ። በርግጥም ተግተው ይማሩና ያጠኑ ነበር፤ ከራስ ጋር ሲተዋወቁ ገና የዘጠኝ ዐመት ልጅ ነበሩ። ልጅ ሆነው አንዳንዴም የፈጠራ ስራ ይሰሩ ነበር፡፡ አንዴ በፈትል ስልክ ሰርተው ብዙዎችን አስደንቀዋል፡፡
የራስ መኮንን ሚስት ወይዘሮ የሺመቤትም ተክለሐዋርያትን ይወዷቸው እንደነበር ይነገራል፤ስለዚህም ወተት በየጊዜው እንዲሰጣቸው አደረጉ፡፡ በኋላ እንዲያውም አንዲት ላም ለራሳቸው ተሰጥቷቸው ነበር። ጎበዝ ስለሆኑ የማይወዳቸው ሰው አልነበረም።
በኋላም ጣሊያን ኢትዮጵያን ስትወርር ራስ መኮንን የሀረር ጦር መሪ ሆነው ዘምተው ስለነበር፣ ትንሹ ተክለሐዋርያት ወደ መቀሌና አድዋ ዘመቱ። ያኔ የመቀሌው ጦርነት አልቆ አድዋ ሲዘምቱ የአካባቢው ልጆች የጦርነት አዋጅ አስመስለው ሲጫወቱ፡-
በየካቲት
ጣጣችንን ክትት፤
በመጋቢት
እቤታችን ግብት፤
በሚያዝያሳ
ያገግም የከሳ።
…..ይሉ ነበር።
ጦርነቱ ሲጀመር፤ራስ ተክለሐዋርያት ወደ ግንባር እንዳይዘምቱ ነግረዋቸው ነበር። ተክለሐዋርያት ግን ጭር ያለው ድንኳን አካባቢ መቆየት ስላልፈለጉ ወደ አድዋ ጦር ግንባር ሄደዋል። ጦርነቱ ከተጠናቀቀ በኋላ ደርሰው፣ የተማረኩ ጣሊያኖችን አይተዋል። አንድ ኢትዮጵያዊ ቁስለኛም አግኝተው ቁስሉን በጨርቅ አስረውለታል። በጦር ሜዳ ከተጣለውና ጣሊያን ሲሸነፍ ካዝረከረከው ብዙ ዕቃ፣ስዕሎች ወስደው ለራስ መኮንን አሳይተዋቸዋል። ራስ ጦር ሜዳ በመምጣታቸው ሲቆጡ፤ “እናንተ ስትሞቱ እኔ ሰፈር ቀርቼ ምን አደርጋለሁ?” ብለው አስገርመዋቸዋል።
ተክለሐዋርያትን አፄ ምኒልክ ወደ ውጭ ሀገር የላኳቸውም በችሎታቸውና በአስተሳሰባቸው ተደንቀው ነው።
ጎበዝ ልጅ ጠንክሮ ከተማረ፣ የቤተሰቦቹንም ምክር ከሰማ፣ ራሱንና ቤተሰቡን ሀገሩንም የሚጠቅምና የሚያኮራ ይሆናል። ለዚህ ምስክር የሚሆኑን ተክለሐዋርያት ተክለማርያም ናቸው።….ጎበዝ ልጅ ስለነበሩም እስከዛሬ በታሪክ ይታወሳሉ።
(ከደራሲና ሃያሲ ደረጀ በላይነህ “ታላላቆቹ - ታላላቅ ሰዎች ላይ የሚያተኩር የልጆች መፅሐፍ; የተወሰደ)


Page 7 of 601