Administrator

Administrator

 በአለም አቀፍ ደረጃ ቡና ከ50 ሀገሮች በላይ የሚመረት ሲሆን ከ120 ሚሊዮን በላይ የአለም ህዝብም ኑሮው የተመሰረተው በቡና ላይ መሆኑን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡  ኢትዮጵያ በዓለም ተወዳጅ የሆነው አረቢካ ቡና መገኛና ቡናን ለዓለም ያበረከተች ሀገር መሆኗ ይታወቃል፡፡ በአሁኑ ወቅት በሀገራችን ከ5 ሚሊዮን በላይ አርሶ አደሮች ቡናን የሚያመርቱ ሲሆን በአጠቃላይ ከ25 ሚሊዮን በላይ የህብረተሰብ ክፍሎች በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ኑሯቸው በቡና ላይ የተመሰረተ ነው፡፡ ቡና 5 ከመቶ የሚሆነውን የሀገሪቱን ብሔራዊ ምርት የሚሸፍንና ከ25-30 በመቶ የውጭ ምንዛሪ ምንጭ ነው፡፡
ከኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታው ባሻገር አቦል፣ ቶና በረካ በሚል በየቀኑ በመላው ኢትዮጵያ በመጠጣት ዜጎች ሀሳባቸውን በመለዋወጥ የኢትዮጵያን ማህበራዊ ካፒታል/ Social Capital/ ከመገንባቱም በላይ ሀገራችንን ለአለም በማስተዋወቅ ረገድ የኢትዮጵያ ብራንድ እየሆነ ይገኛል፡፡ ስለዚህ
የእረፍት ሰዓታችን የሻይ እረፍት ከሚባል ይልቅ የቡና እረፍት ቢባል የተሻለ ነው፡፡  ምክንያቶቹም፡-
ለአለም ዲሞክራሲ እውቀትና ፍልስፍና  መስፋፋት ያደረገው አስተዋፅኦ
 እ.ኤ.አ. በ1964 በአሜሪካ የላብአደሩ ተደራዳሪዎች፣ “እርስዎ የቡና እረፍት ይስጡና የሚሠጡትን ሁሉ ያግኙ” በሚል መሪ ቃል ከባለሀብቱ ጋር እልህ አስጨራሽ ድርድር በማድረግ፣ “የቡና ዕረፍት” ተግባራዊ  ሆኖ የላብአደሩ አካላዊና አዕምሮአዊ ብቃት በቡና ዕረፍት ምክንያት በመጨመሩ የባለሀብቱ ምርትና ምርታማነት ማደግ ጀመረ፡፡
ቡና በተለይም የእውቀት የምክንያትና የፍልስፍና ዘመን ለሚባለው የ18ኛው ክ/ዘመን ከፍተኛ አስተዋፅኦ አድርጓል። በ18ኛው ክ/ዘመን የነበሩት እውቅ ፈላስፋዎች እንደ ቨልተር ሩሶ ያሉት በቡና ካፌ ውስጥ በመሰብሰብ የሃሳብ ፍጭት ያደርጉ ነበር፡፡ አዳዲስ ሃሳቦችንም ያፈልቁ ነበር፡፡ ፈላስፋዎቹም ቡናን ፉት ማለት ያዘወትሩ ነበር፡፡ ይህ “የእውቀት የፍልስፍና፣ የብርሃን” ዘመን ተብሎ የሚጠራው የ18ኛው ክፍለዘመን #የሥልጣን ምንጭ መሆን ያለበት ምክንያታዊነት ነው;  የሚል አቋም ተቀባይነት ያገኘበት ዘመን ነበር፡፡ ስለዚህ ቡና ለዲሞክራሲ ማደግና መስፋፋት ላደረገው አስተዋፅኦ እውቅና ሊሰጠው ይገባል፡፡
ቡና በዓለም ዲሞክራሲ እንዲበለጽግ ያደረገው አስተዋጽኦ መነሳት ያለበት ነው። ጀርገን ሀቨርማስ የተባለው የጀርመን ሶሽዮሎጂስትና የፖለቲካል ሣይንስ ምሁር፣ 18ኛው ክፍለ ዘመን የዲሞክራሲ ወርቃማው ዘመን ነበር ይላል፡፡ ለዚህ ደግሞ Public Sphere በሚለው ፅንሰ ሀሳቡ፣ በወቅቱ ሰዎች በቡና ካፌዎችና በመሣሠሉት ቦታዎች በመሰባሰብ ስለ ህይወታቸው፣ ስለ የጋራ ጉዳያቸው፣ ስለተለያዩ ሀሳቦች ያለ ምንም ገደብ ውይይት ያደርጋሉ፡፡ በምክንያት ይከራከራሉ፡፡  መግባባት የተደረሰበት ስምምነትን በተግባር ያውሉታል፡፡ ሰዎች በቡና ካፌዎች ተሰብስበው ሲወያዩ የገንዘብ፣ የትምህርት፣ የመደብና የመሣሠሉት ልዩነቶች ግምት ውስጥ አይገቡም ነበር፤ ይላል ሀቨርማስ፡፡ እሱ እንደሚለው፤ መንግስታትም ተቀባይነት ለማግኘት ዜጐች በቡና ካፍቴሪያዎች ተሰባስበው የተወያዩበትንና ስምምነት የደረሱበትን ሀሳብ ተቀብለው ተግባራዊ ያደርጉት ነበር ይላል፡፡ በኋላ ግን ሚዲያ እና የህዝብ ግንኙነት ባለሙያዎች ጥናት በሚል ሰበብ ወካይ ያልሆነ የጥናት ውጤት በማቅረብ፣ ለህዝብ መወገን ትተው፣ ለባለሀብት በመወገን  Public Sphereን በግለኝነት ተኩት ይላል፡፡ ያም ሆነ ይህ ቡና ሀሣብ ለማፍለቅ በምክንያታዊነት ለመከራከርና ለማመን አስተዋጽኦ አድርጓል፡፡ ለዚህም እውቅና ሊሰጠው ይገባል፡፡
ቡና የኢትዮጵያ መለያ (ብራንድ) መሆን አለበት
የብራንድ ባለሙያዎች፣ ሀገራት አንድ ብቻ ምርት (አገልግሎት) ልዩ መለያቸው /ብራንድ/ ቢሆን ከኢንቨስትመንትና ቱሪዝም አንጻር ተጠቃሚ ይሆናሉ ይላሉ። በዚህ ውድድር በበዛበትና የሸማች ዘመን በሚባልበት ወቅት ሸማቹን ለመያዝ አንፃራዊ ብልጫ ባለ ምርት ላይ ማተኮር አዋጭ ነው።  የሀገራትም ተሞክሮ የሚያሳየው ይኸንኑ ነው፡፡  አሜሪካ ሲባል “የዲሞክራሲ ቁንጮ” መሆኗ፣ እንግሊዝ ሲባል “ኘሪሚየር ሊግ”፣ ፈረንሳይ ሲባል “ወይኗ”፣ ግሪክ ሲባል “ፈላስፋዎቹ”፣ ግብፅ ሲባል “ፒራሚዶቿ” ይታወሳሉ፡፡
ከዚህ በመነሣት ኢትዮጵያ ሲባል ልዩ መለያዋ ቡና መሆን አለበት፤ ከቡና የተሻለ ምርት ወይም አገልግሎት የለም፡፡ በአለም ላይ ከ4 ቢሊዮን ስኒ በላይ ቡና  በየቀኑ ይጠጣል፡፡  በቢሊዮን የሚቆጠረው የቻይና ህዝብ እንኳን 1ዐ በመቶ የቡና ሱሰኛ ቢሆን የምናገኘውን የገበያ እድል እናስበው፡፡  ይህንን ለማድረግ ደግሞ በሀገራችን ለሚገኙ ቻይናውያን ሁሉ በተገኘው አጋጣሚ ስለ ቡና ማውራትና ከተቻለም በመጋበዝ  ማለማመድ ይቻላል፡፡  ስለዚህ የዕረፍት ሰዓታችንን የሻይ እረፍት ከማለት ይልቅ የቡና እረፍት ማለት ያዋጣናል ማለት ነው፡፡
ሀገራችን ያላት የዲኘሎማሲ ቦታ
አዲስ አበባ በአለም ላይ በዲኘሎማቲክ መቀመጫነት  በ3ኛ ደረጃ ላይ እንደምትቀመጥ  መረጃዎች  ያሣያሉ።  በርካታ አለም አቀፍ ሁነቶችን ታስተናግዳለች፡፡ ታዲያ በእነዚህ ሁነቶች ጊዜ መርሃ ግብሩ “Tea Break”   ከሚል ይልቅ  “Coffee Break” ቢል ቡናን በነፃ ለማስተዋወቅ ይረዳል፡፡ በየቡና እረፍቱ ደግሞ በባህላዊ የቡና አፈላል ስርዓት በመጠቀም  ቡናን ማስተዋወቅ ይቻላል፡፡
ለኢኮኖሚ ባለው ፋይዳ
ቡና ለሀገራችን ከ25-30 ሚሊዮን ለሚደርስ ህዝብ የኑሮ መሠረት ነው፡፡ ከአጠቃላይ ብሔራዊ ምርት 5 በመቶውን ይሸፍናል፡፡ ከኤክስፖርት ገቢ ከ25-30 በመቶ በመሸፈን የአንበሣውን ድርሻ ይይዛል፤ ስለዚህ እውቅና ሊሠጠው ይገባል። በአለም ገበያ ተወዳድሮ ለማሸነፍ ከቡና የተሻለ ምርት የለንም፡፡ የእኛ ቡና ጣዕም አለም አቀፍ እውቅና የተቸረው ነው፡፡
ቡናና የአየር ንብረት ለውጥ
ጥናቶች እንደሚያሣዩት፤ ቡና በአየር ንብረት ለውጥ ምክንያት አደጋ ከተጋረጠባቸው  ምርቶች ውስጥ አንዱ ነው፡፡ ቡና ከአለም እንዳይጠፋና የ120 ሚሊዮን ቡና ላይ የተመሠረተው የአለም ህዝብ ህይወት አደጋ ውስጥ እንዳይገባ ኢትዮጵያ ውስጥ በቡና ላይ ኢንቨስት ማድረግ መፍትሄ እንደሆነ ተመራማሪዎች እያሳሰቡ ነው፡፡ አሁን በኢትዮጵያ የተጀመረው ለአየር ንብረት ለውጥ የማይበገር ኢኮኖሚ የመገንባት ፖሊሲና አተገባበር ከቀጠለ፣ የቡናን ምርት በ4 እጥፍ ማሣደግ እንደሚቻል ተመራማሪዎቹ እማኝነታቸውን ሠጥተዋል፡፡
ስለዚህ ይህንን የአለም አንገብጋቢ የሆነ ጉዳይ ማለትም የአየር ንብረት ለውጥ አሳሳቢነት ለአለም ማህበረሰብ የበለጠ ለማሣወቅ “የቡና ዕረፍት” በማለት ስለጉዳዩ የበለጠ ግንዛቤ በማስያዝ፣ ለመፍትሄዎቹ የአለም ማህበረሰብ የራሱን ሚና እንዲጫወት ማድረግ ይቻላል፡፡ በአጠቃላይ የቡና እረፍት መባሉ ለቡና ልማት ትኩረት ለመስጠት የራሱን አስተዋጽኦ ያደርጋል፡፡
ቡናን በመገኛ አገሩ አምርተን አለምን እናጠጣለን!

Monday, 16 May 2022 05:59

መንታ ነፍሶች

 ዶክትሬት ዲግሪውን ሊቀበል ጥቂት  ሳምንታት  ብቻ  የቀሩት ሉካስ፣በሚማርበት ዩኒቨርስቲ መናፈሻ ውስጥ ተቀምጦ በሰማይ አድማስ ብቅ ጥልቅ የምትለውን የምሽት ጀንበር፣ ፈሳሽ ወርቅ ያስመሰለችው ባህር ላይ አይኑን እንደተከለ በሃሳብ ነጉዷል፡፡
በኡሚኦ የህክምና ዪኒቨርስቲ (Umea university faculty of medicine) የሚሰጠውን የ6 ዓመታት የህክምና ትምህርትና የ3 ዓመት የህጻናት ህክምና ልምምድ በከፍተኛ ውጤት ካጠናቀቁ የዘንድሮ ተመራቂዎች አንዱ ነው፡፡ በብዙ ውጣ ውረድ ውስጥ አልፎ ለዚህ እስኪበቃ ከልጅነት እስከ እውቀት ለ30 ዓመታት የኖረባት የስዊድኗ የሰሜን ዋልታ ከተማዋ ኡሚኦ፣ በበጎም በመጥፎም እንደ ጡጦ የጋተችውን ወደ ኋላ እያሰላሰለ በትዝታ ይስለመለማል፡፡
የሰሜን አውሮፓ ዝናብ ከየሃገሩ ተሰዶ የመጣ ይመስል በዓመት አብላጫውን ወራት ከንጋት እስከ ምሽት እኝኝኝኝ በሚልባት በዚህች የሰሜን ስዊድን ከተማ፣ እንደ ሉቃስ አፍሪካዊ መልክ ያለው ነዋሪ ብዙም አይታይም፡፡ ኡሚኦ ዩኒቨርስቲ በዚህ ዓመት በ3ኛ ድግሪ ከሚያስመርቃቸው 26 የህክምና እጩዎች ውስጥ ጥቁር እሱ ብቻ ነው፡፡ የሚወዱት አብሮ አደግ ጓደኞች፣ የሚያደንቁት ተማሪዎችና መምህራን ያሉትን ያህል መልኩ ጠቆር ስላለ ብቻ በጎሪጥ የሚያዩትና ዝቅ አድርገው የሚያስቡትም አሉ፡፡ እሱ ግን በጥንካሬና በትጋት እልባቱ ላይ ስለደረሰ ለዶክትሬት ማዕረግ የሚያበቃውን የ9 ዓመታት መርሀ ግብር በከፍተኛ ውጤት  ለማጠናቀቅ መብቃቱን ማመን እያቃታቸው እንዴት? በሚል መንፈስ እንደሚያዩት ሲያስብ፣ ሳቁ እየመጣበት ለምትስቀዋ ጀንበር ፈግግ ይልላታል፡፡ የሚንቁትን በትምህርት አስከንድቶ አንቱ ወደሚያሰኘውና ከፍተኛ ተከፋይ ወደሚያደርገው የህክምና መስክ እየገባ ነው፡፡ ስውዲን  ውስጥ የሃኪሞች የደሞዝ ክፍያ የቀሩት  ባለሙያዎች ከሚያገኙት በላይ ነው፡፡
ያለፉትን የውጣ ውረድ ዓመታት  በህሊናው ሲስል ቆይቶ ከፈዘዘበት ሲነቃ ተንጠራራና ጭቅላቱን ነቅንቆ ሃሳቡን እንደ ካፊያ አራገፈው፡፡፡ የምሽት  ጀምበር ወርቅማ ጨረሮቿን በሰማይ አድማስ ሙሉ ረጭታ ቀስ በቀስ መጥለቋን ሲያይ፣ “ተሰናበትሽን ማለት ነው? በይ ደህና እደሪ፣ ጠዋት እንገናኝ” አላት።
እዚህ ሲጨልም የትኛው የዓለም ክፍል እንደሚነጋ አሰብ አደረገና፣ በዚያው አንድ ሁሌም ከህሊናው መዝገብ የማይጠፋ ሌላ ሃሳብ  መጣበት፡፡ የትውልድ ሃገሩ ነገር ያብሰለስለው ጀመር፡፡ በጨቅላ እድሜውም በሰው እቅፍ ስለመጣ ስለ ትውልድ ሃገሩ ምንም ትዝታም ሆነ ምስል የለውም፡፡
ከኢትዮጵያ በጉዲፈቻ አምጥተው እንደ ወላጅ በፍቅር ያሳደጉት ስውዲናውያን ባልና ሚስት ስሙን ሉካስ አሉት፡፡ የዛሬ 30 ዓመት አስረካቢና ተረካቢ ሲፈራረሙ በጉዲፈቻ መዝገቡ ላይ የሰፈረው ኢትዮጵያዊ ስሙ ጸጋዬ ነበር፡፡ ይሄ ስሙ ከዚያ መዝገብ ውጪ አገልግሎ አያውቅም። እሱ ነፍስ ካወቀ ጀምሮ ስዊድኖቹ እናትና አባቱም ሆኑ፣ካደገም በኋላም አብሮ አደግ ጓደኞቹም ሲጠሩት የሚያውቀው ስሙ ሉካስ ብቻ ነው፡፡
ስለ ትውልድ ሃገሩ የተፃፉ ታሪኮችን በየመፃህፍት ቤቱ እየፈላለገ፣ ቤተሰቡ የሚያወሩትን፣ ኢትዮጵያን ጎብኝተው ከተመለሱ ሰዎችም እየጠየቀ ስለ አየሯ ተስማሚነት፣ ስለ ታሪካዊነቷ የተወሰኑ ነገሮችም አውቋል፡፡ የሃውልቶቿንና የቅርሳ ቅርሶቿን ፎቶዎች አይቷል፡፡ ካርታ ላይ የሚያውቃት የአፍሪካ ቀንድ አገር፣ በጀግንነቷ የታወቀችና የተወደሰች ብትሆንም፣ ደሃ ከሚባሉትም የባሰች ደሃ መሆኗን ተገንዝቧል፡፡ አውሮፓውያን ባሳተሙት መፃሕፍቶች ውስጥ የማገዶ እንጨት  በጀርባቸው አዝለው በባዶ እግራቸው ወደ ገበያ የሚገሰግሱ ሴቶች፣ ወንዝ ዳር አጎንብሰው ወራጅ ውሃ በሁለት እጃቸው እያፈሱ የሚጠጡ እረኞች ተመልክቷል፡፡
እሱ ካደገበት ሀገር የኑሮ ምቾት ጋር ሲያነጻጽረው በዚች ጎስቋላ ሀገር ያሉ ሰዎች ያሳዝኑታል፡፡ ያቺ ሀገር እገዛው እንደሚያስፈልጋትም ያስባል፡፡ “እንግዲህ እዚያ ሄደህ ይህችን ምስኪን ሀገር አገልግል” የሚል ሃሳብ ይመላለስበታል፡፡
“ችግሩ በማላውቀው ቋንቋ እንዴት አድርጌ ከህዝቡ ጋር ልግባባ እችላለሁ? ቋንቋውን ልማር ብልስ ምን ያህል ጊዜ ይወስድብኛል? ከባህሉና ከክህሎቱስ ጋር እንዴት እዋሃዳለሁ? ምግቡንስ እለምደው ይሆን? የአየሩ ፀባይ እንኳን ሞቃታማ ስለሆነ ከዚህ ብርዳምና የዝናብ ሃገር ይገላግለኛል” እያለ ከራሱ ጋር ሲሟገት ጀምበር እንደጠለቀች የተተካው ሃይለኛ ብርዳም ንፋስ ፊቱን ገርፎ አነቃው፡፡ ብርዱ ሲሰማው የጃኬቱን ዚፕ ዘጋና ከተቀመጠበት ተነስቶ ወደሚኖርበት የተማሪዎች ህንጻ ተራመደ፡፡ በአሳንሰር መኝታ ክፍሉ ወዳለበት አምስተኛ ፎቅ ወጣ፡፡ ከአሳንሰሩ ብቅ ሲል፣ ፊት ለፊት ባለው የተማሪዎች ካፌ ውስጥ ከሚዝናኑ የክፍል ጓደኞቹ ላርስ የሚባለው የቅርብ ጓደኛው በመስኮት አየውና፣
“ሄይ! ና ተመሳሰል፡፡ ፈተና የለ፣ በዶሮ መስፈሪያ ሰዓት ገብተህ ምን ትሰራለህ?” አለው፡፡
“ትላንት በቂ እንቅልፍ አልተኛሁም፤ ማረፍ እፈልጋለሁ” አለና እንደ አቀረቀረ ወደ ክፍሉ ሄደ። የበር ቁልፍ አውጥቶ የመዝጊያውን እጀታ ጫን ሲለው መዝጊያው ወደ ውስጥ ሄደ፡፡ ቆልፎት የሄደውን በር ማን እንደከፈተው ተገርሞ ቆም አለ፡፡ አንገቱን አስቀድሞ እንደ ድመት እያሰላ ገባ ሲል ፍቅረኛው ሶፊያ ላርሰን አልጋው ላይ በጀርባዋ ጋደም ብላ አያት፡፡ በሁለት እጆቿ የያዘችው መፅሐፍ ፊቷን ስለሸፈነው መግባቱን አላየችም፡፡ ሉካስን ያንበረከከ ለግላጋ ቁመናና ውብ ፈገግታ  ያላት ሶፊያ፤ በኡሚኦ ውስጥ ትልቅ የአሳ ማርቢያና ማቀነባበሪያ ፋብሪካ ካላቸው በጣም ባለጸጋ  ስድዊናውያን ቤተሰቦች የተወለደች ደልቃቃ ናት፡፡ እንደ ፍቅረኛዋ እሷም ከጥቂት ሳምንታት በኋላ በህክምና መስክ ትመረቃለች፡፡ “የቆለፍኩትን በር ከፍታ ታስደንግጠኝ? እኔም እጫወትባታለሁ” አለ ለራሱ፡፡ ልክ እንዳመጣጡ እያሰላ ወደ ኋላ አፈገፈገ፡፡ መዝጊያው ላይ ከውስጥ የተሰካውን ቁልፍ በቀስታ መዞ ወጣና እንደነበረ ዘግቶት ከጓደኞቹ ተቀላቀለ፡፡
“ና ስንልህ ንቀኸን ሄደህ ተባረርክ? እኛ እንሻልህ ነበር” አለው ላርስ፡፡
“ወይ ሴራው ውስጥ ትኖርበታለህ” አለ ሉካስ፣ ቀልዱን በቀልድ እየመለሰ፡፡
በአሳንሰሩ ወደ ምድር ቤት  ወረደና ቢስኪሌቱን እየገፋ አሳንሰሩ ውስጥ አስገብቶ ወደ ፎቅ ወጣ፡፡ ከአሳንሰሩ እንደወጣ ብስኪሌቷን ወደ ክፍሉ ወሰዳት፡፡
መኝታ ክፍሉ ዘንድ ሲደርስ ቀጥ ያዘ። የመዝጊያውን እጀታ በቀስታ ተጭኖ አላቀቀውና ወደ ኋላ ተመለሰ፡፡ የብስክሌቷን የቀኝ እግር ፔዳል ወደ ፊት በኃይል ተጭኖ አዘለላትና በመጣበት ፍጥነት መዝጊያውን በፊት ጎማው በርግዶት ገባ፡፡ በምታነብበው መጽሐፍ የተመሰጠችው ፍቅረኛው፣ የተበረገደው መዝጊያ ተወርውሮ ከግድግዳ ጋር ሲጋጭ በፈጠረው ጩኸት ደንግጣ እየጮኸች፣ ከተንጋለለችበት ተንከባልላ አልጋ ስር ገባች፡፡
“ተርፈሻል! ተርፈሻል!” አለ ሉካስ፣ ከአልጋው ላይ መውደቋ ሊፈጥረው ከፈለገው ጨዋታ በላይ እንዳስደነገጣት ሲሰማው፡፡ ምን እንደገባ ባለማወቋ በጭንቀት አፍና የያዘችውን ትንፋሽ በረዥሙ አስወጣችና፣
“ቀፋፊ! እብድ ነገር ነህ!” እያለችው ከተደበቀችበት አልጋ ስር ተነሳች፡፡ ጫማዋን አንስታ ሹል ታኮውን እያሳየችው ከንፈሯን ነክሳ መጣችበት፡፡
“እንዴት እንደማስብልሽ ላሳይሽ ፈልጌ ነው” አላት፣ በሽሽት እያፈገፈገ፡፡
“በእውነት? እንደዚህ ቀልቤን የገፈፍከው እንዴት እንደምታስብልኝ ልታሳየኝ ነው?” ስትለው፣ ወገቧን በሁለት እጁ ቀብ አድርጎ ከቆመችበት አነሳት፡፡ እንደ ባሌት ተጨዋች አሽከርክሮ አልጋ ላይ ወረወራትና እራታቸውን ሊያበሳስል ወደ ወጥ ቤቱ ሄደ። ሳህኖች ሲከፋፍት የተዘጋጀ ምግብ አገኘና፤
“የኔ ቆንጆ! እራትም ሰርተሻል?” አለ ባድናቆት እየተመለከታት፡፡ ግማሽ ፊቷን ሸፍኖ ትከሻዋ ላይ የወደቀውን ቢጫ ፀጉሯን ወደ ኋላ ወርወር አደረገችና፣
“ምን ዋጋ አለው፣ ቀዘቀዘ፡፡ ዛሬ ላስደስትህ ምግብ ሰርቼ ስጠብቅህ ጠፋህ፡፡ ይህን ያል ውጪ ያቆየኽ ምንድን ነው?” አለች፡፡ ሰሀኖቹን ይዞ ወደ ጠረጴዛው እየመጣ፤
“ፀሃይ ስትጠልቅ ባህሩ ላይ የረጨችበትን የሚያንፀባርቅ ቀይ ወርቃማ ቀለም እያየሁ ስዝናና አመሸሁ፡፡ የዛሬ ደግሞ ልዩ ነበር። የቀለጠ ወርቅ ባህር ላይ ሲንሳፈፍ እያየሽ ችላ ማለት ትችያለሽ? መሀሉ ላይ አይኖችሽን ስለማገኛቸው ማየት ከጀመርኩ መላቀቅ አልችልም” አላት፡፡  ሶፊያ በአነጋገሩ ተማርካ አንገቷን ወደ ትከሻው ዘንበል አደረገችና፤
“ሉክ!” አለችው፤ ስሙን በፍቅር እያቆላመጠች፡፡
“ወዬ! የኔ ማር!”
“ልቤን ሸርሽረህ ባትጨርሳት ምናለበት?” ከአልጋው ወርዳ መጣችና አብረው እራታቸውን በሉ፡፡ ሉካስ ሆዱን እያሻሻ፤
“ኡፍ! ቁንጣን ያዘኝ፡፡ አንቺ የሰራሽውን ምግብ ሳገኝ ለምንድን ነው ብዙ የምወስደው?” አለ፡፡ ከምግብ ጠረጴዛው ተነስቶ ሄደና ሶፋው ላይ በደረቱ ተጋደመ። ከደቂቃዎች በኋላ መጣችና ጀርባው ላይ በደረቷ ተጋደመችበት። እንደ አንበጣ ተነባብረው ቴሌቪዥን መመልከት ጀመሩ። ጆሮ ግንዱ ላይ ጣል ያደረገችው ቀኝ እጇን አምስት ጣቶች እንደሚዶ አሹላው ወደ ጸጉሩ ስትሄድ ሰሞኑን ስር ድረስ ስለተከረከመው አልያዝ አላት። ከርደድ ያለ አፍሪካዊ ጸጉሩ ጥንካሬ ከራሷ ልስላሴ ለየት ስለሚልባት ጣቶቿን እያስገባች መሞዠቅ ትወዳለች፡፡ ጸጉሩ አልያዝ ሲላት ተናዳ፤
“ጸጉርህን እንደዚህ ሙልጭ አድርገህ አትከርከም አላልኩህም?” አለች፡፡
“ብለሽኛል”
“እና?”
“ከጤና አንጻር ስለማየው ነው፡፡ ሀኪም መሆኔ አይደል፡፡ ያንቺም አይቀርለትም፡፡ ሰሞኑን እወስድሻለሁ”
“የት ?”
“ፀጉር አስተካካይ ቤት”
“ምላሴ ይታይሃል?”
“እያየሁት ነው፡፡ አታስገቢው ፎቶ ላንሳሽ። በነገራችን ላይ፣ ሀኪም ስል እጠይቅሻለሁ ብዬ የረሳሁት ነገር ታወሰኝ፡፡ ስትመረቂ የት ለመስራት አሰብሽ?”
“ይሄን ጥያቄ ስንቴ ነው የምትጠይቀኝ? መንግስት የሚመድበኝ ቦታ ነው አላልኩህም?”
“አዎ! አዎ! ግን…”
“ግን ምን?ጨርሰዋ!”
“እ….፣እኔ እንኳን ……” ብሎ አሁንም ዝም አለ፡፡
“ሉክ!" አለችው፤ “የምትደብቀኝ ነገር ካለ መብትህ ነው፡፡ ነገር ግን አንድ ነገር ጀምረህ እእእ…. እያልክ ልቤን  እእእ….አታድርጋት” ብላ አንድ ኩርኩም ሰጠችው፡፡
“ካንቺ የተደበቀ ነገር እንደሌለኝ ታውቂያለሽ፡፡ ከተመረቅሁ በኋላ እዚሁ መንግስት የመደበኝ ቦታ ልስራ ወይስ አፍሪካ ሄጄ ያቺን ምስኪን ሀገር ትንሽ ላገልግላት እያልኩ ከራሴ ጋር ሙግት ገጥሜያለሁ፡፡ አንዱ ላይ ማረፍ ስላቃተኝ ነው የማቃስተው” አላት።
ከሶፊያ ጋር በተዋወቁበት ሰሞን እዚህ ሀገር የመጣው በጉዲፈቻ መሆኑን፣ የትውልድ ሃገሩ ኢትዮጵያ የምትባለው የምስራቅ አፍሪካ ሀገር መሆኗን፣ የአየሯን ተስማሚነት፣ ጀግንነቷንና ታሪካዊነቷን በጨዋታ መሃል ነግሯታል፡፡ ከ5 ዓመት በላይ በጓደኝነት ሲኖሩ አንድም ቀን ወደ ትውልድ ሀገሩ ስለመመለስ አንስቶላት አያውቅም፡፡ ከሀሳቡ አዲስነትም በላይ መሄድ ማለት መለያየታቸው የመሆኑ ነገር በውስጧ በቀሰቀሰው ሁከት ተወስዳ ጸጥ አለች። ትወደዋለች፡፡ እንዳይሄድ መያዝ የፈለገች ይመስል፣ ጣቶቿን በእጁ ጣቶች አስገብታ እየጨመቀች  ውስጧን ማዳመጥ ጀመረች፡፡
(ከደራሲ ጌታቸው ተድላ አበበ "መንታ ነፍሶች" ታሪካዊ ልብወለድ የተቀነጨበ)


Monday, 16 May 2022 05:43

አንድ_ቤት

በምትነድ ሀገር ላይ አይኖርም እልልታ
ባዘነች እናት ቤት አይሰማም ፌሽታ
በስብሰባ ብዛት አያልቅም ስሞታ
ትናንትናን እንጂ ...........
ነገን አያውቀውም የዘፈን ትዝታ!

በረገፈ ጥለት - ላይደረብ ኩታ
ጥርስን ቢነቀሱት ...........
ውስጡን እያመመው አይስቅም ለአፍታ!
የሰው ልኩ ከብሮ ካልሞላ ሚዛኑ
ዓመት በዓል ተብሎ .....
ቢበላ ቢጠጣ መች ይደምቃል ቀኑ ?
-
ከልብ ካልፈለቀ .........
ከነፍስ ካልሸተተ የፍቅር እጣኑ
በርግጎ ካልወጣ የቤት ውስጥ ሰይጣኑ
-- እንደተካሰሱ
--- እንደተዋቀሱ
---- እንደተላቀሱ
----- እንደተቧቀሱ እንደተኳነኑ
ወንዝ ዳር ሲደርሱ
እንደ ተማማሉ
አንድ ቤት አይተኙም አዋቂና ህጻኑ ?
***

ደስ ይላል
እንደ ቀልድ አጫውቶ ጉም ደመና ሆኖ
<አለ!> ሲሉት ተንኖ የሚጠፋ በንኖ
ከእጅ እየጠፋ ከመዳፍ ውስጥ መክኖ
ጊዜ ጉድ አረገን በማያልቅ ተቃርኖ !
-
ከእግር የሚያዳልጥ የማይረጋ ጸንቶ
ሲረግጡት የሚያሰምጥ እንደ ውሃ ረግቶ
እድሜ ይሉት ተአምር ጊዜ ይሉት ጸጋ
ጤዛ ነው ርጋፊ የሰው መሆን ሥጋ !
-
<< የወዛ ፍካቱ የበዛ ድምቀቱ
እንደምን ረገፈ የዚያን ክንደ ብርቱ ?
የፀና ጉልበቱ ተፈትቶ ጅማቱ
ምን ነክቶት ታጠፈ ስንት ቻይ አንጀቱ ?
አስተዋይ ጥበቡ ድንቅ ብርቅ እውቀቱ
እንዴት ከአፉ ጠፋ ከርቱእ ከአንደበቱ?>>
ብሎ እየጠየቀ በቆላ በደጋ
መልሱን አነበበው
ቆዳው ተጨራምቶ
ዓይኑ አቅም አትቶ በለበሰው ሥጋ !
-
ወፌ ቆመች ብሎ የእናት እግር ይዞ
በእንግድግድ የቆመ ጉልበት ተመርኩዞ
አድጎ ከዘመን ጋር ሲላፋ ከኑሮ
ጊዜ ድል አረገው
እንደ ሰፈር ሩጫ እድሜውን አባርሮ !
-
እድሜ ሲያጃጅለው ሰው ዘመኑን ረስቶ
እሞታለሁ አይልም ..........
አፈር መሸከሙን ለሰከንድ ዘንግቶ!
-
ትከሻው ላይ አዝሎ ደረቱ ላይ ሰፍቶ
ክንዱ ላይ ተነቅሶ ነፍሱ ላይ አጣፍቶ
እየተተካካ ኡደቱን ጠብቆ
የመጣው ይሄዳል ቀን ወሩን ጠብቆ!
-
ካልቀረ መሄዱ ከዓለም ተገንጥሎ
ፍቅርን እንደ ችግኝ በሰው መንፈስ ተክሎ
ትዝታውን ቢተው ቅዱስ ስሙን ጥሎ
ማለፍ ደስ ያሰኛል
በልጆች ልብ ላይ አዲስ ቀለም ስሎ!
ነፃነት አምሳሉ አፈወርቅ




                   የታሪክ ሰናጁ ሰው ታሪክ - እዝራ እጅጉ


           በሀገራችን የመገናኛ ብዙኃን ታሪክ የህትመት ሚዲያው ፈርጣማ ክንዱን ባሳየበት በ1980ዎቹ መጨረሻ፣ ትታተም በነበረች “ኩኩሉ” የልጆች መጽሔት ላይ አንድ የ15 ዓመት ብላቴና የወደፊት ምኞቱን አሰፈረ። በየትኛው የትምህርት ተቋም ምን መማር እንደሚፈልግ፣ ምን ዓይነት መጽሐፍ ማሳተም እንደሚሻ፣ “እግዚአብሔር ብሎለት” ሃብታም ቢሆን መክፈት ስለሚፈልገው ድርጅት... የመሻቱን ሁሉ መጽሔቷ ላይ በዝርዝር አሰፈረ። ምንም እንኳ  የዚህ ጽሁፍ አቅራቢ በዘመኑ ለአቅመ ንባብ ባልደርስም፣ ምኞቱን ያነበቡ አዋቂዎች ግን “ያሳድግህ” ከማለት አልፈው “የምኞቱን ቢያሳካስ” ብለው ያሰቡ አይመስለኝም።
ይህ ከሆነ ከሶስት አስርታት በኋላ፣ የያኔው ብላቴና አሁን ባለው ዘመኑ የሆነውንና በለጋ እጁ ከትቦ የልጆች መጽሔት ላይ ያኖረ የልጅነት ምኞቱን ብናስተያይ መስመር በመስመር ይገጥማሉ። የፈለገውን ተምሮ፣ ያሻውን ጽፎ፣ ያሰበውን ድርጅት ከፍቷል።  ከአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ በኢትዮጵያ ቋንቋዎችና ሥነ ጽሑፍ ተመርቆ፣ የተፈጥሮ ውበት ስለሆነው የሰው ልጅ መጽሐፍትን ጽፎ፣ የሥነ ጽሑፍ ፍቅርና ችሎታ ላላቸው ልጆች የስራ እድልን የፈጠረ “ተወዳጅ ሚዲያና ኮሚዩኒኬሽን”ን አቁሟል፦ እዝራ እጅጉ። የስራ እድሉ በረከት ከደረሳቸው አንዱ ነኝ  እኔ አማረ ደገፋው፤ ዛሬ ሌላ እድል ደርሶኛል፦ የታሪክ ሰናጁን ሰው ታሪክ መሰነድ።
የተወዳጅ መነሻ 1996 ዓ.ም የካቲት ወር ቢሆንም፣ ለታሪካዊ ስራዎች ትኩረት መስጠት የጀመረው ከ2008 ዓ.ም ወዲህ ነው። ያለፈውን አንድ አመት ደግሞ “ዘመነኞቹን በዊኪፒዲያ” በሚል ፕሮጀክት በሀገራችን ባልተለመደ መልኩ ሰዎች በህይወት እያሉ ታሪካቸውን በወጉ ሰድሮ ስላበረከቱት በጎ ተፅዕኖ ማመስገን ጀመረ። 170 የሚደርሱ የሚዲያ ሰዎችን ታሪክ ሰንዶ ጠንካራ ሽፋን ባለው መዝገበ አዕምሮ (ኢንሳይክሎፒዲያ) ለማሳተም ሲሯሯጥ ከግማሽ በኋላ ያለውን መንገድ አብሬው ስለሮጥኩ፣ ‘የዚህን ሁሉ ሰው ታሪክ እየሰራ እንዴት የራሱን አይጽፍም...? ለራሱ እንዴት ሰነፈ?’ የምትል የጎን ሃሜት ነበረችኝ። መዝገበ አዕምሮ ወደ ማተሚያ ቤት ለመግባት ሳምንት ሲቀረው የእርሱም ታሪክ መሰነድ እንዳለበት ተማምነን ለቃለመጠይቅ ተቃጠርን። ወደ ቤቱ ሄድኩ፤ ላፕቶፑ ላይ ሆኖ ከጽሁፉ ጋር ግብ ግብ ይገጥማል፡፡
ከልጅነቱ ጀምሮ ይይዛቸው የነበሩ ዲያሪዎች ልቅም ባለ የኮምፒውተር ጽሑፍ ተተይበው በዘመን ቅደም ተከተላቸው የሰፈሩበት ዳጎስ ያለ ጥራዝን ሳይ፣ ከአመታት በፊት ለህትመት የበቁ ስራዎቹን የያዙ ባለጠንካራ ሽፋን መዝገቦችን ሳገላብጥ፣ በቃለመጠይቁ ወቅት ከሃያና ሰላሳ አመት በፊት የነበሩ ክስተቶችን ትላንት የሆኑ ያህል ሲያስታውስና ልክ ቅድም ያገኛቸው ይመስል የሰዎችን ስም ድንቅፍ ሳይል መጥራቱን ስታዘብ፤ ‘ለራሱ እንዴት ሰነፈ’ የሚል ትዝብቴን ሽሬ ለረዥም አመታት በትጋት ከተሰነደ ሰፊ ታሪኩ ለአንባቢ እንዲሆን መቀንጨቡን ማሰብ ጀመርኩ። እነሆ የታሪክ ወዳዱ እዝራ እጅጉ ቅንጭብ ታሪክ፦
የታሪክ መውደዱ ማሳያ መቼ እንደተወለደ ሲጠየቅ “የደርግ መንግስት የድል በዓልን ባከበረ በሁለተኛው ቀን እሁድ መጋቢት 30፣ 1971 ዓ.ም ተወለድኩ” ነው መልሱ። በዚያው በ1971 አመት ግንቦት ወር  የኢትዮጵያ መድን ድርጅት ይሰሩ የነበሩት አባቱ አቶ እጅጉ ሙላት፣  ወደ ጅቡቲ በመዛወራቸው እትብቱ የተቀበረባትን መሬት ሳይድህባት፣ በእናቱ ወይዘሮ በለጥሻቸው ስዩም እቅፍ ሁኖ አባቱን ተከትሎ  ጅቡቲ ገባ። የ4ኛ ዓመት ልደቱን እስኪያከብር በቆየባት የጎረቤት ሀገር ትዝታዎች መካከል አንዱ እሳት ነው። በልጅነት የመመራመር መንፈስ ሆኖ ‘እሳት ያቃጥላል አያቃጥልም?’ የሚለውን ለማረጋገጥ ያደረገው ሙከራ ሙሉ ቤቱን በልቶ አሳይቶታል።
ከጅቡቲ መልስ በ1976 ዓ.ም ‘ማርች ኤይት’ ትምህርት ቤት ገብቶ ለሁለት አመታት የመዋእለ ህጻናት ትምህርቱን ተከታትሏል። ቀጥሎ ወደ ‘ቦሌ ህብረተሰብ’ አቅንቶ በ1978 ዓ.ም 1ኛ ክፍል ገባ፤ እስከ 4ኛ ክፍል በዘለቀ ቆይታው ዝምተኛና ፈሪ እንደነበር ያኔ አብረውት የተማሩ ጓደኞቹ ያስታውሳሉ፤ እርሱም የያኔ ጭምትነቱን ያምናል።
በ1981 ዓ.ም ክረምት አባቱን ድጋሚ የምስራቁ ማግኔት ስቧቸው ወደ ድሬደዋ ሲያቀኑ እርሱም ከታናሽ እህቱ ጋር ሆኖ ተከተላቸው። እርሱም እህቱም ዛሬም ድረስ ‘ልዩ’ ብለው የሚገልጿቸውን ሁለት አመታት በድሬደዋ አሳለፉ። ቦሌ ህብረተሰብ እያለ የተረት መጽሐፍትን ማንበብ ድረስ ብቻ የነበረ የሥነ ጽሑፍ ቅርበቱ፤ በድሬዳዋ ቆይታው በብዙ እጥፍ አድጎ ልቦለዶችን እስከመጻፍ ደረሰ። ጥበብ ትጣራ ከሆነ በሥነ ጽሑፍ በኩል የጠራችው በዚህ ዘመን እንደነበር ራሱም ያምናል።  ዛሬም ድረስ በቃሉ የሚወጣቸውን ግጥሞች የያዘችው የክፍሌ አቦቸር “የኔ ጋሻ” መድበልን ደጋግሞ ማንበቡን ያስታውሳል። አባቱ ቢሮ ይመጡ የነበሩ አዲስ ዘመንና የዛሬይቱ ኢትዮጵያ ጋዜጦችንና የካቲት መጽሔትን የማንበብ እድሉም ነበረው።
ልዑል መኮንን የተማሩትና በጅቡቲ አመታትን የሰነበቱት አባቱ ለፈረንሳይኛ ቅርብ ስለነበሩ የፈረንሳይኛ ኢንሳይክሎፒዲያ ነበራቸው። ብላቴናው እዝራ ገና ያኔ ይህን መጽሐፍ ሲያገላብጥ ነበር አሁን እያሰናዳ ያለውን መዝገበ አዕምሮ (ኢንሳይክሎፒዲያ) የማዘጋጀት ሃሳብ የመጣለት። እንዲህ ባለ የመነቃቃት መንፈስ ውስጥ ሆኖ 5ኛ እና 6ኛ ክፍልን በድሬደዋ ከተማረ በኋላ ወደ አዲስ ተመልሶ ለ7ኛ ክፍል ትምህርቱ በድጋሚ ወደ ቦሌ ህብረተሰብ አቀና። የቀድሞ ወዳጆቹ የቀደመ ጭምትነቱን ሲያጡበት ‘እዝራ ፈነዳ’ አሉ። አብሮ አደጉ ናይእግዚ ህሩይ ይህን ጊዜ ሲያስታውስ፤ “ድሬደዋ ምን አግኝቶ እንደመጣ ገርሞናል” ይላል።
“ከመፈንዳቱ” እኩል ንባቡን አበረታ፤ ግቢያቸው ተከራይ ከነበሩ ሰዎች እየተዋሰ፣ የቅባት ጠርሙሶችን ለቆራሊዮ ሽጦ መጽሔት እየገዛ፣ ናይእግዚና ፍቃዱ ሞላ የተባሉ ጓደኞቹ የሚያመጡለትን መጽሐፍት እየተቀበለ ለንባብ አቀረቀረ፤ እናቱ ወይዘሮ በለጥሻቸው “እስኪ እንደልጆቹ ወጣ ብለህ ተጫወት” እስኪሉት ድረስ ከወረቀት ጋር ተዋደደ። 8ኛ ክፍል ሲደርስ ለተለያዩ መጽሔቶች አስተያየትና ስራዎቹን ‘እዝራ እጅጉ ከቦሌ’ በሚል አድራሻ መላክ ጀመረ። 42ቱ የዩኒቨርስቲ መምህራን ሲባረሩ ስሜቱን ጽፏል፤ በቃሉ ከያዘው የክፍሌ አቦቸር ግጥም አንዱን “አፍሪካ ቀንድ” ለተባለ መጽሔት ምንጭ ሳይጠቅስ ልኮ በመታተሙ እንደተከሰሰም ያስታውሳል። በንባቡና በተሳትፎው ከእኩዮቹ ተለየ፡፡
9ኛ ክፍል ሲሻገር ቦሌ ሁለተኛ ደረጃና መሰናዶ ትምህርት ቤት ገባ። በ1986፡፡ ንባብና ተሰጥዖውን ለማሳደግ ሚኒ ሚዲያ ለመግባት ቢያመለክትም ሳይጠራ ይቀራል። በዚህ ተናዶ የሚኒ ሚዲያው በር ላይ ያገኘው አንተነህ ዓለሙን እንዴት በጉልበት ገፍቶት እንደገባ ሲያስታውስ፤ “ምን አለ ካሜራ ኖሮ ሁኔታውን ይዞት በነበር” ይላል፤ ሳያልፍ በጉልበት በገባበት ቤት ችሎታውን በሚገባ አሳይቶ በ4ኛ ወሩ የሚኒ ሚዲያው ምክትል ሊቀ መንበር ለመሆን በቃ።
በዚያው አመት ወደ ለገዳዲ ሬዲዮ ጣቢያ አቅንቶ መሳተፍ ጀመረ። ለመጀመሪያ ጊዜ ለገዳዲ ሲደርስ ተቀብለው፤ ሻይ ጋብዘው፤ ቤተ መጽሐፍቱን አስጎብኝተው ያበረታቱት መምህራንን ዛሬም ድረስ ከነስማቸው ያስታውሳል። “ጣሰው ተፈራ፣ ሃይሉ ማሞ፣ ኤርሚያስ ተገኝ፣ ህሊና ማሞ፣ ከድጃ ሰይድ” እያለ ሲዘረዝራቸው ትላንት ያገኛቸው እንጂ ከ30 አመት በፊት ያዋራቸው አይመስሉም። ቤተ መጽሐፍቱን በአግባቡ ተጠቅሞበታል፤ ‘ዘ ወርልድ ቡክ ኦፍ ኢንሳይክሎፒዲያ... ብሪታኒካ’ ጋር ተዋውቆበታል፣ ለገዳዲ ሬዲዮ የጥያቄና መልስ ዝግጅት ከ300 ያላነሱ ጥያቄዎችን አዘጋጅቶበታል።
በ1989 ዓ.ም የ12ኛ ክፍል ተማሪ ሲሆን፤ በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ይተላለፍ የነበረ “አካፑልኮ ቤይ” የተሰኘ ፊልምን ወደ አማርኛ መልሶ ከያኔ የትምህርት ቤት ተጋሪው አርቲስት ስናፍቅሽ ተስፋዬ ጋር በመሆን በቦሌ ሚኒ ሚዲያ ተረከ። በወቅቱ ብቸኛ የመዝናኛ አማራጭ በነበረው ኢቲቪ የሚተለለፈው ይህ ፊልም የብዙዎች መነጋገሪያ እንደነበር ያስታውሳል፤ እግር በእግር እየተከታተለ ተርጉሞ ሲተርክ ተማሪዎች በተለየ ጉጉት ነበር የሚከታተሉት። የትምህርት ቤቱ አስተዳደር ‘ተማሪ እንዳይፎርፍ ስላደረክ’ ብሎ አመስግኖታል።
ከፊልሙ ትረካ መጠናቀቅ በኋላ የሚዲያዎችን ትኩረት ሳበ። ፋንታሁን ኃይለማርያም ከኢቲቪ፣ መስፍን አሸብር ከሬዲዮ ፋና፣ ሰለሞን ጥዑመልሳን ከአዲስ ዘመን ጋዜጣ ስለሰራው የትርጉም ስራ በየተራ አነጋገሩት። መስፍን አሸብር የፋና ስቱዲዮ ድረስ ወስዶ ቃለመጠይቅ እንዳረገውና ከብዙ ጋዜጠኞች ጋር እንዳስተዋወቀው ያስታውሳል። ከቴሌቪዥን ከሬዲዮና ከጋዜጣ በመጡ ጋዜጠኞች ቃለመጠይቅ ተደርጎ ከትምህርት ቤት ውስጥ ዝናው ከፍ አለ። እንዲህ ያለ አድናቆትና መወደድ ያተረፈለትን የትርጉም ስራ በመጽሐፍ መልክ ቢያሳትመው ምን ያህል ገዥ ሊኖረው እንደሚችል ጥናት አድርጎ አጥጋቢ ውጤት በማግኘቱ ለማሳተም ቢጥርም፣ አሳታሚ በማጣቱ ደብተሩን ቅርጫት ውስጥ ወረወረው።
በ1990 ዓ.ም የኢትዮጵያ ቋንቋዎችና ሥነ ጽሁፍን ለመማር በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የማታው መርሃ ግብር ተመዘገበ። ከአብሮ አደጉ ናይእግዚ ጋር በመሆን የሚዲያ ፈቃድ አውጥተው  “ልጅነት” የምትል የልጆች መጽሔት ለማሳተም ቢሞክሩም በስፖንሰር ማጣት ምክንያት  ሀሳባቸውን ሳያሳኩ ቀሩ። በተመሳሳይ አመት ወደ ሪፖርተር ጋዜጣ አምርቶ ቅጥር ጠይቆ ስላልተሳካ በነፃ ማገልገል ጀመረ። ለወራት በዘለቀ የነፃ ግልጋሎቱ ደረጀ ደስታ፣ ከበደ ደበሌ ሮቢ፣ ሰለሞን አባተ፣ እሸቴ አሰፋና አብዱ አሊ ሂጅራን ጨምሮ ከሌሎች አንጋፋዎች ጋር ቢሮ ተጋርቶ ጽሑፎቻቸውን አርሟል፣ ዝንቅና ሌሎች አምዶችን አዘጋጅቷል፣ ደሞ በልጅ እግሩም ለአንጋፋዎቹ ተላልኳል። ከሪፖርተር ጋዜጣ በኋላ በተመሳሳይ ግልጋሎት እፎይታ መጽሔትንም ለጥቂት ወራት አገልግሎ፣ “እፍታ” የተሰኘች የወጎች መድበል ላይ ስራው ወጣለት።
ቀጥሎ አዲስ ልሳን ጋዜጣ ላይ አመለከተ፤ ከብዙ መቶዎች ተወዳድሮ ሃይለ ገብርኤል ይመርን ተከትሎ፣ ታገል ሰይፉን አስከትሎ፣ በሁለተኝነት አለፈና ጋዜጠኛ ሆነ። 1992 ዓ.ም መስከረም ወር ላይ በ21 አመቱ፣ ገና የ3ኛ አመት የዩኒቨርስቲ ተማሪ እያለ፣ በ347 ብር የሙሉ ጊዜ ጋዜጠኛ ሲሆን የተሰማውን ደስታ ሲገልጽ፤ “አሁን ላይ ማርስ ብሄድ የሚሰማኝ ስሜት ነበር ያኔ የተሰማኝ” ይላል።
መዝናኛ ክፍልን እየፈለገ ዜና ክፍል ሲመድቡት መጀመሪያ ላይ አልከፋውም ነበር፤ እንዲያውም ‘በሳምንት 4 ዜና ማምጣት አለብህ’ ያለ አለቃውን በተለየ ጉጉት ሆኖ “7 አይቻልም?” ብሎ ጠይቆት ነበር። የመጀመሪያዎቹ ጥቂት ሳምንታትን ሰባትም ስድስትም ዜናዎችን መስራት ቢችልም እየቆየ ሲሄድ ግን እንዳሰበው ቀላል ሊሆንለት አልቻለም። በዜና እጦት ራሱን እያመመው ሻሽ አስሮ ቢሮው ይገባ እንደነበር ያስታውሳል። ከስድስት ወራት ቆይታ በኋላ የአዲስ ልሳን ጋዜጠኝነቱን ተወ።
አዲስ ልሳኖች የጻፉበትን ደብዳቤ ይዞ ከአዲስ አድማሶች ደጅ ደረሰ። “ለኔ የሚሆን ትክክለኛ ሰው” በማለት የሚገልፀው አሰፋ ጎሳዬ፣ በጥሩ ፊት ተቀብሎ በ400 ብር ቀጠረው። ከነቢይ መኮንን፣ ኤፍሬም እንዳለ፣ ሰለሞን ገ/እግዚአብሔር እና ሌሎችም ጋር ባልደረባ ሆኖ ሲሰራ፣ ዜናንም መዝናኛንም አቀላጥፎ ሰርቷል። አዲስ አድማስ ለአንድ አመት ከሰራ በኋላ ወደ ሩህ ጋዜጣና መጽሄት አቀና፡፡
በ1994 ዓ.ም ከተመረቀ በኋላ በ500 ብር ደመወዝ ‘ዘ ፕሬስ’ ገባ። በዚያ ጋዜጠኝነትን ብቻ ሳይሆን ማስታወቂያ የማፈላለግ ስራንም ሰርቶ ዳጎስ ያለ ኮሚሽን እንደተቀበለ ያስታውሳል። ምን አልባት ይህቺኛዋ ኮሚሽን ሳትሆን አትቀርም ወደ ቢዝነሱ ዓለም ቀልቡ እንዲሳብ ያደረገችው። በዩኒቲ ዩኒቨርስቲ ማርኬቲንግን መማር ጀምሮ ነበር። ዮቴክ ኮንስትራክሽን ውስጥ በፐርሶኔልነት ለ11 ወራት እንዳገለገለም ይናገራል። የቁምነገር መጽሔት ምክትል  ዋና አዘጋጅና ሴልስ ሆኖም ሰርቷል።
በዚህ ሁሉ የስራ ዙረት ውስጥ ልምዶችን ሲቃርም የሰነበተው እዝራ፤ በየካቲት 2፣ 1996 ዓ.ም “ተወዳጅ” ብሎ የሰየማትን ጋዜጣውን ማሳተም ቻለ። ማስታወቂያዎችን ብቻ ይዛ የምትወጣው ይህች ጋዜጣ በነፃ ነበር የምትታደለው። ማስታወቂያ መፈለጉ አያስቸግርም ወይ ተብሎ ሲጠየቅ “ለጥረት ነው የተፈጠርኩት” ነው ምላሹ። ገቢዋ ከሽያጭ ሳይሆን ከማስታወቂያ አስነጋሪዎች ቢሆንም ከመጀመሪያ እትሟ ብቻ 10ሺ 100 በብር የተጣራ ትርፍ ማግኘቱን ያስታውሳል። በዚያው ሰሞን “አካፑልኮ ቤይ” የትርጉም መጽሐፉ ታትሞ ከ36ሺ ብር አጠቃላይ ትርፍ 30 በመቶውን እንደወሰደ አይዘነጋም።  
1997 ዓ.ም ሲገባ አየሩን ሁሉ ፖለቲካ ሲሞላው የተወዳጅ ገበያም እየቀነሰ መጣ። “ጋዜጠኛ ፖለቲከኛ መሆን የለበትም” ብሎ ስለሚያምን ነው እንጂ ተወዳጅን የፖለቲካ ጋዜጣ ማድረግ ይችል እንደነበር ያስረዳል። ቀጥሎ ለቢዝነስ እየሸፈተ ያለ ልቡን ጠቅልሎ የወሰደ ድርጅትን በሞክሼ ጓደኛው እዝራ ገ/ሥላሴ አማካኝነት ተቀላቀለ። “ጎልድ ኩዌስት” የተባለው ይህ የሆንግ ኮንግ ድርጅት በኔትወርክ ማርኬቲንግ  ላይ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ ሲሆን መንግስት እስኪያግደው ድረስ በሀገራችን ተንቀሳቅሷል። እዚሁ ድርጅት ውስጥ እያለ በእንግሊዝኛ ብቻ የነበሩ የኔትወርክ ማርኬቲንግ ማንዋሎችን ወደ አማርኛ ሲመልስ ከቆየ በኋላ በመጽሐፍ መልክ አሳተመው። ከመጽሐፉ ህትመት ማግስት “ኢትዮ ቪዥን የችሎታ ማግኛ” የሚል የስልጠና ማዕከል ከፍቶ በርካቶችን ከችሎታቸው ጋር ማገናኘት ቻለ።
የጥረት ሰው ስለሆነ አደርገዋለሁ ያለውን ሁሉ አድርጓል። ይህች ዓረፍተ ነገር የወዳጅ የተጋነነ አድናቆት እንዳልሆነች መግቢያዬ ላይ ያሰፈርኩት የኩኩሉ መጽሔት እትም በቂ ማሳያ ቢሆንም ሌላ ምሳሌ እጠቅሳለሁ። መስከረም 22፣ 2000 ዓ.ም ከ22 ወደ ፒያሳ ይጓዝ በነበረ ታክሲ ውስጥ ያገኛትን ወጣት ጥቂት ካዋራት በኋላ ሰባ ደረጃ ላይ ከመድረሱ ቀድሞ “ኔትወርክ ማርኬቲንግ” የሚል መጽሐፉን እየሳጣት “አንቺን ነው የማገባው” ብሏት ወረደ። ከሁለት አመታት በኋላ የሰርጉ ቀን ከጎኑ የቆመችው ሙሽራ፣ የያኔ ታክሲ ተጋሪው  የዛሬ ባለቤቱ አመለወርቅ ወልደኪዳን ነበረች።
2000 ዓ.ም ጥር ወር ላይ ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት የቅጥር ማስታወቂያ አውጥቶ ቢወዳደርም ተጠባባቂ ነበር መሆን የቻለው። ከወራት ቆይታ በኋላ ከፋና ተደውሎለት ከፍተኛ ሪፖርተር ሆኖ በ1415 ብር ተቀጠረ። የራሱ ትርፋማ ተቋም እንደነበረውና ማሰልጠኛ ከፍቶ ሰዎችን ከተቀጣሪነት ውጡ እያለ ሲመክር መክረሙን የሚያውቅ ግማሽ ልቡ ‘ለምን ትቀጠራለህ?’ ቢለውም ሌላኛው የልቡ ክፍል ደግሞ ‘ዓላማህን ይዘህ ተቀጥረህ ሞክረው’ ይለዋል፤ ሁለተኛውን ሰማና ተቀጠረ። ተቀጠረና 13 ከዓመታት ከ 5ወር  ፋና ቤት መቆየት ቻለ።
በእነዚህ 13 ዓመታት ብዙ ከፍና ዝቅታዎችን አሳልፏል። 2001 ዓ.ም የአባቱን ማለፍ ተከትሎ ከሃዘኑ በኋላ ወደ ቤተ ክርስቲያን ተጠጋ። የትኛውም እምነት ውስጥ ቢሆን የሰው ልጅ መንፈሳዊ መሆን አለበት ብሎ ያምናል። እስከ 2006 ዓ.ም ያሉትንና ‘የዝምታ ጊዜ’ ብሎ በሚገልጻቸው ዓመታት መንፈሳዊነቱ ላይ አብዝቶ ሰራ፤ ብዙ ሃይማኖታዊ ትምህርቶችንም ተማረ። ፋና ውስጥ ቀድመው ያልነበሩ ፎርማቶችን ጀምሯል፣ የሀገር ውስጥ ታሪኮች እንዲለመዱ አድርጓል፣ ቴሌቪዥኑ ሲጀመር ደግሞ በርከት ያሉ አጫጭር ታሪካዊ ተንቀሳቃሽ ምስሎችንና ዶክመንተሪዎችን  ሰርቷል።ለብዙዎች የሬድዮ ኤዲቲንግ ስልጠና ሰጥቷል፡፡
ለታሪክ ያለው ፍቅር የተለየ ነው፤ ይህ ፍቅሩ ለሀገር መልካም የሆነ አበርክቶን እንዲያኖር ረድቶታል። ራሱም ሲናገር “አንዳንዴ ያንተ ፓሽን የሀገሪቱ ክፍተት ይሆንና መሻትህን በመኖር እግረ መንገድ ሀገርህን ትጠቅማለህ” ይላል። እዛው ፋና ቤት እያለ የጀመረው የታሪክ ፍቅሩን መወጣት ቢያስቀጣውም ቢያስነቅፈውም በረታበት እንጂ አልቆመም። ጎን ለጎን በአንጻራዊነት የተሻለ ነጻነት ላለው ድሬ ቲዩብ ታሪካዊ ጽሑፎችን ማድረስ በመጀመሩ ብዙ ትውውቆችን ፈጠረለት።
በ2008 ዓ.ም የግለሰቦችን ታሪክ በሲዲ የመሰነድ ሀሳቡን ሲያነሳ ብዙዎች እንደ እብደት ቢቆጥሩበትም፤ ያለውን ከማድረግ ሰንፎ አያውቅምና የተሾመ ገ/ማርያም ታሪክን በሲዲ በማውጣት ትርፋማ መሆን ቻለ። የጸሃፌ ትዕዛዝ አክሊሉ ሃብተወልድ፣ የአርቲስት ተስፋዬ ሳህሉ፣ የአማረ አረጋዊን ጨምሮ 44 ሲዲዎችን ለማውጣት በቃ። ማማ በሰማይ፣ የኤርትራ ጉዳይ፣ ማህሌት፣ ምንትዋብና ሌሎች 10 የሚደርሱ መጽሐፍትን በኦዲዮ አሳተመ። ከአካፑልኮ ቤይና ኔትወርክ ማርኬቲንግን በተጨማሪ ‘10 ነገሮች ስለኦቲዝም’ እና ‘የአንኮበሩ ሰው በጄኔቭ’ የሚሉ ሌሎች መጽሐፍትን ለንባብ አብቅቷል።
ፋና በቆየባቸው ጊዜያት 1476 ፕሮግራሞችን አየር ላይ ሲያውል፣ ከእነዚህ ውስጥ 67 ያህሉ ለቲቪ የተሰሩ ናቸው፡፡ ስራዎቹን ሰንዶ የማስቀመጥ ባህል ያለው እዝራ፤ በየጊዜው ያለፉ ስራዎቹን የማየት ልምድ አለው፡፡
ያለፈውን አንድ አመት 170 የሚደርሱ የሚዲያ ሰዎችን ታሪክ በመዝገበ አዕምሮ ለማስፈር ደፋ ቀና ሲል ከርሞ አሁን ለማሳተም ችሏል። ‘ለሚዲያ ሰዎች ብቻ ሳይሆን በእያንዳንዱ ሙያ መዝገበ አዕምሮ እንዲኖር እፈልጋለሁ’ ይላል፤ ካለ ደግሞ ያደርገዋል። ገንዘብ አያስገኝም በሚባልለት የሀገር ውስጥ ታሪክ ስነዳ በትጋት 5 አመታትን ብቻ ተመላልሶ ትርፍ ማግኘቱን በኩራት ይናገራል። ይህ ሁሉ እንዲሆን ከፈጣሪ ቀጥሎ ዋጋ የምትከፍለው ባለቤቱ ድርሻዋ የጎላ መሆኑን ያወሳል። በመጀመሪያ ትውውቃቸው “አንቺን ነው የማገባው” ያለው ሰምሮለት በጥቅምት 7፣ 2002 ዓ.ም በመሰረተው ትዳር፣ ክርስቲያን እዝራ እና ካሌብ እዝራ የተባሉ ሁለት ልጆችን አፍርቷል።
ወደ ሰላሳ ለሚደርሱ ጸሐፍትና ሌሎች ባለሙያዎች የስራ እድል ፈጥሮ ትርፉን እያጋራ ይገኛል፤ አብረውት የሰሩት ሁሉ ስለእዝራ ሲናገሩ ባንድ ድምጽ ስለትጋቱና አንድ ነገር ከጀመረ ሳያሳካ አለመልቀቁን ያወራሉ። ታሪካቸውን ከሰነደላቸው ሰዎች አንዷ ዝናሽ ማሞ ስለእዝራ ስትናገር፤ “ሀሳቡን ወደ ተግባር ለመለወጥ የሚያሳየውን ትጋትና ጥረትን አስተውያለሁ። እዝራ ከጀመረ አይለቅም ደጋግሞ ለመደወል አይታክትም፤ ለማሳመን አይደክምም፤ ተከታትሎ ታሪኩን በእጁ ለማስገባት አይሰለችም፤ ምንም የሚፃፍ ታሪክ የለኝም፣ ስራ ይበዛብኛል፣ ጊዜ የለኝም የመሳሰሉት መልሶች ተስፋ አያስቆርጡትም። በጥበብ አስተናግዶ የማሳመን ተሰጥኦ አለው።” ትላለች።
ቅድስት ወልዴ የተባለች ባልደረባውም ትናገራለች፤ “የእዝራ ትልቁ ጥንካሬው ራዕዩ ነው፤ እውቀትም ሆነ ገንዘብ  ያለውን የሚያካፍል ነው፤ ሌላው እና ትልቁ ነገር  በእግዚአብሔር ማመኑ ነው። ራዕዩን ለማሳካት እንቅፋቱን አልፎ የትም መድረስ የሚችል እና እሱን እያሳየ ያለ መሆኑ ነው። በታሪክ ስራዎቹ ብዙ ያልተነገረላቸውን የሀገር ባለውለታዎችን ከተረሱበት ታሪካቸውን በመፈልፈል በኦዲዮ ሲዲ እና በዶክመንተሪ ያለመታከት  በመስራት  በሀገራችን ቀዳሚው ባለሙያ ይመስለኛል።’
“38 ዓመታት በትምህርት አብረን ነበርን” የሚለው አብሮ አደጉ ናይእግዚ ህሩይ፤ የእዝራ ንባቡ ላይ የሙጥኝ ማለት እንደ እናቱ ሁሉ ይገርመው ነበር፡፡ “እንደልጅም እንደጎረምሳም ሳይሆን ማሳለፉ ይገርመኛል” ይላል። የራሱን ስራዎች፣ ታሪካዊ ብሎ የሚያምንባቸውን ነገሮች እና በቴሌቪዥን ይተላለፉ የነበሩ ዜናዎች በካሴት ቀርጾ ማስቀመጡን እያስታወሰ “በወቅቱ የግሉ ዩቲዩብ ነበረው ማለት እንችላለን” ይላል።
በርካታ ወዳጆች በተለይ አብረውት የሚሰሩ ከእዝራ ባህሪ የሚገርማቸውን ሲጠየቁ ሁሉም ሊባል በሚችል መልኩ የሚጠቅሱት የጀመረው ስራ እስኪያልቅለት እረፍት ማሳጣቱና “ችክ” ማለቱን ነው፤ እኔ ግን ይህን ችክታ ትጋት ነው የምለው። ትጋቱ ደግሞ አሁን ላለበት የስኬት ደረጃ ሊያቃርበው ችሏል፡፡


ብራዚል ከአለማችን አገራት መካከል በርካታ የእግር ኳስ ተጫቾቿ በውጭ አገራት የእግር ኳስ ሊጎች የሚጫወቱባት ቀዳሚዋ አገር መሆኗንና ባለፉት አምስት አመታት 1 ሺህ 219 ብራዚላውያን የእግር ኳስ ተጫዋቾች በተለያዩ ሊጎች እንደተጫወቱ ሰሞኑን የወጣ ሪፖርት አመልክቷል፡፡
ከእነዚህ ብራዚላውያን የእግር ኳስ ተጫዋቾች መካከል 65 በመቶ ያህሉ በአውሮፓ አገራት ሊጎች ውስጥ እንደሚጫወቱና፣ ከፍተኛውን ቁጥር የሚይዙት በፖርቹጋል ሊጎች ውስጥ የሚጫወቱ 221 ብራዚላውያን ኳስ ተጫዋቾች መሆናቸውም ተነግሯል፡፡
ተቀማጭነቱ በስዊዘርላንድ የሆነው ኢንተርናሽናል ኢንስቲቲዩት ፎር ስፖርትስ ስተዲስ የተባለው አለማቀፍ ተቋም ባለፉት አምስት አመታት በአለም ዙሪያ በሚገኙ 135 ፕሮፌሽናል የእግር ኳስ ሊጎች ውስጥ ከተካተቱ 2 ሺህ 198 የእግር ኳስ ቡድኖች ያሰባሰበውን መረጃ መሰረት አድርጎ ባወጣው መረጃ እንደሚለው፣ ፈረንሳይ በ978 ተጨዋቾች የሁለተኛነት ደረጃን ይዛለች፡፡ 815 የእግር ኳስ ተጫዋቾቿ በተለያዩ የውጭ አገራት ሊጎች ውስጥ የሚጫወቱባት አርጀንቲና ሶስተኛ ደረጃን ስትይዝ፣ እንግሊዝ በ525፣ ጀርመን በ441 አራተኛና አምስተኛ ደረጃን መያዛቸውን መረጃው ያሳያል፡፡
ኮሎምቢያ በ425፣ ስፔን በ409፣ ክሮሺያ በ400፣ ሰርቢያ በ379 እና ሆላንድ በ367 የውጭ አገራት ሊግ ተጫዋቾች ብዛት እንደ ቅደም ተከተላቸው ከስድስተኛ እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ የያዙ የአለማችን አገራት መሆናቸውም ተነግሯል፡፡

  ከኢራቅ ተረቶች አንዱ የሚከተለውን ይመስላል፡-
ከዕለታት አንድ ንጉሥ፣ በግዛቱ ዋና ከተማ ሳይታወቅ፣ በግዛቱ እየተዘዋወረ፣ ህዝቡ ምን እንደሚያወራ ለማዳመጥ እየሞከረ ነበር፡፡ በአንድ መስኮት አጠገብ እያለፈ ሳለ ሶስት ሴቶች ሲያወሩ ሰማ፡፡
አንደኛዋ - "ንጉሡን ለማግባት ብችል ግዛቱን ሁሉ ሊሸፍን የሚችል ምንጣፍ ወይም ስጋጃ እሰራለት ነበር” አለች፡፡
ሁለተኛዋ - "እኔ ደግሞ ንጉሡን ለማግባት ብችል መላ ሰራዊቱ በልቶ የማይጨርሰው ትልቅ ድፎ ዳቦ እጋግርለታለሁ" አለች፡፡
ሦስተኛዋ - “እኔ ደግሞ ንጉሱን ባገባ ሁለት ልጆች እወልድለታለሁ፡፡ አንደኛው ራሱ ላይ የብር ፀጉር፣  ሌላኛው ራሱ ላይ የወርቅ ጸጉር ያላቸው ይሆናሉ" አለች፡፡
ንጉሡ በሚቀጥለው ቀን ባባቶቻቸው በኩል ሴቶቹን ልጆች አስጠርቶ ተራ በተራ እያስጠየቀ፤  "በሉ ያላችሁትን ሰርታችሁ አሳዩኝ" አላቸው፡፡
የመጀመሪያዋ ስጋጃውን መስራት አልቻለችም፡፡
ሁለተኛዋ ዳቦውን ለመድፋት አቃታት፡፡
የመጀመሪያዋን ስለ ጉራዋ ማዕድ ቤት ውስጥ እንድትቀመጥ ፈረደባት፡፡ ሁለተኛዋን ደግሞ ኩሽና እንድትቀመጥ ቀጣት፡፡
ሦስተኛዋን ግን አገባት፡፡ ከ9 ወር በኋላ የብር ጌጥና የወርቅ ፀጉር ያላቸው መንታዎች ተወለዱ፡፡  እነዚህን  ሁለት ቆንጆ ቆንጆ ልጆች ያዩት የንግስቲቱ እህቶች ቅናት ያዛቸውና፣ ከሞግዚቷ ተማክረው ወስዳ ጫካ እንድትጥላቸው አስደረጓት፡፡ በቦታቸውም ሁለት አሻንጉሊት ተካች፡፡ ንጉሱ የሆነውን ሲሰማ እቤቱ ፊት ለፊት ንግስቲቱን እስከ ጡቷ ድረስ ትቀበር አለ፡፡ መንገደኛው በድንጋይ እንዲወግራትም አስደረገ። ንጉሱ አንድ አሳ አጥማጅ አለው፡፡ የንጉሱ አሳ አጥማጅ ወንዙ ውስጥ አንድ ሳጥን ያገኛል፤ ሲይዘው ይከብዳል። ለሚስቱ ሄዶ ነገራት፡፡ ቤታቸው ወስደው ሲከፍቱት ምን የመሳሰሉ ባለ ወርቅና ባለ ብር ጸጉር ልጆች! ልጆች ስላልነበራቸው ሚስትየዋ በጣም ተደሰተችና ልታሳድጋቸው ወሰነች፡፡ ንጉሡ ወደ ሩቅ ሀገር ሊሄድ አስቧል፡፡  ሁለቱ ኩሽና ያሉት ልጆቹን ምን ላምጣላችሁ አላቸው፡፡
የመጀመሪያዋ - "በእንቁ የተንቆጠቆጠ ቀሚስ!" አለችው፡፡
ሁለተኛዋ - "በአልማዝ የተሰራ የአንገት ሀብል!" አለችው፡፡
ሁለቱ እህታማቾች ቀጥለው ደረቷ ድረስ የተቀበረችውን እህታችንን ምን እንደምታመጣላት ጠይቃት አሉት፡፡
"አታላኛለችና ለእሷ አላመጣላትም" አለ፡፡
"ግድ የለህም ሚስትህ ናት፤ ለእኛም እህታችን ናት፤ ተባበራት!" አሉት፡፡ ወተወቱት፡፡ በመጨረሻም ተስማማና፤ "ላንቺስ ምን ላምጣልሽ?" አላት
“ምንም፤ በሰላም ሂድ፤ በሰላም ይመልስህ" አለችው፡፡
“በጭራሽ አንድ ነገር እዘዢኝ" አላት፡፡
“የትዕግስት አሻንጉሊትና የትዕግስት ቢላ አምጣልኝ” አለችው፡፡
“የምትሔድበት ሀገር እነዚህን ሁለቱን አታጣም፤ ከረሳህ የምትሳፈርበት ጀልባ  እሺ ብሎ አይንቀሳቀስም” አለችው፡፡
ንጉሡ ሩቅ ሀገር ሄደ፡፡ ንግዱን አሳካ፡፡ ነጋዴዎች በእንቁ የተንቆጠቆጠ ቀሚስና የአልማዝ የአንገት ሀብል እንዲገዙለት አደረገ፡፡ ከዛ ወደ ሃገሩ ሊመለስ መርከብ ላይ ወጥቶ “እንሂድ” አለ፡፡ ካፒቴኑ ግን መጥቶ፤ “ንጉሥ ሆይ፤ መርከቡ አልሄድ ብሎኛል" ብሎ ሪፖርት አደረገ፡፡ ንጉሡ የረሳው ነገር ትዝ አለውና፤ የትዕግስት አሻንጉሊትና የትዕግስት ቢላዋ አስገዛ፡፡ የሸጠለት አንጥረኛ ግን አንድ ነገር አደራ አለው፤ ቃል አስገባው፡፡
“ንጉስ ሆይ፤ ለሚስትህ ስጦታውን ስትሰጣት፣ በሩ ስር ተደብቀህ የምታደርገውን ሁሉ እይ!”
ንጉሡ አንጥረኛው እንዳለው አደረገ፡፡ ለሁለት ሚስቶቹ ስጦታቸውን ከሰጠ በኋላ ግማሽ ወደ ተቀበረችው ሚስቱ ሄዶ ያመጣላትን ሰጥቶ ተደብቆ የምታደርገውን ማየት ጀመረ፡፡ ለአሻንጉሊቱ የሚከተለውን ተናገረች፡፡ እህቶቿ ልጆቿን እንደሰረቁባትና በቦታቸው አሻንጉሊቶች እንድታስቀምጥ ሞግዚቷን እንዳዘዟት ገለጠች፡፡ እስከዛሬ ድረስም ሀዘን ላይ መሆኗን እያነባች ተናገረች፡፡ እንዲህም አለች፡-
“የትዕግስት አሻንጉሊት ሆይ አንተ ትዕግስት ነህ! እኔም ትዕግስት ነኝ! እኔ በትዕግስት ምን ያህል  ስቃይ ተሸከምኩ? ምን ያህል መከራ ተቀበልኩ?!”
 አሻንጉሊቱ እየገዘፈ ሄደና ፈነዳ!
 ይህንን ያለችው ሦስተኛዋ ሚስት፤ "ውይ የትዕግስት አሻንጉሊት ሆይ ልብህ ፈነዳ!” ከዛም ቢላዋ አንስታ ራሷን ልትወጋ ስትል ንጉሥ ከተሸሸገበት ዘሎ አዳናት፡፡
 ከዚያም "ምነው ለአሻንጉሊቱ የነገርሽውን ለምን  ለእኔ አልነገርሽኝም?" ሲል ጠየቃት፡፡
"እህቶቼ ስላጠፉት እንዳትጎዳ"
ሁለቱን እህቶቿን ወደ እስር ቤት ላካቸው፡፡ ቀጥሎም የጠፉትን ሁለት ልጆቹን  እንዲፈልግ ህዝቡን በአዋጅ ጠየቀ፡፡ አዋጁ በመላ አገሪቱ ተሰማ፡፡ ይህን የሰሙት አሳ አጥማጁና ሚስቱ፣ ተመካክረው ልጆቹን ወደ ንጉሥ አምጥተው አስረከቡ፡፡ እንደ ሽልማትም ከቤተ መንግስቱ አቅራቢያ መኖሪያ ቤት ተሰርቶላቸው፤ ልጆቹንም በየጊዜው እያዩ ኖሩ!
****
ንጉስ እናስደስታለን ብለን ያለአቅማችን አንመኝ፡፡ የማይሆን ቃል አንግባ፡፡ የሚፀፀት ንጉሥ አያሣጣን። ስሕተቱን ሳይውል ሳያድር የሚያምንና የሚቀበል፤ ይቅርታ መጠየቅ የማያስፈራው መሪ፣ ባለስልጣን ፖለቲከኛ ይስጠን፡፡ እዚህ ላይ የታዋቂውን ገጣሚ አርክቴክና መሀንዲስ አሌክሳንድራ ፖፕን አባባል መጥቀስ ተገቢ ነው፡፡ “መሳሳት የሰው፤ ይቅር ማለት ግን የመለኮት ነው!” ይለናል፡፡ `To err is human; to forgive divine`
በየጊዜው፤ በማናቸውም ሂደቶች፣ እንቅስቃሴ ውስጥ እና ወቅት፣ ጥፋት መፈጠሩ እንግዳ ነገር አይሆንብንም፡፡ ዋናው ወሳኙ ነገር ምን ያህል መሳሳታችንን ልብ ብለናል? ምን ያህልስ ስህተታችንን አምነን ተቀብለናል? ለመታረምስ ምን ያህል ዝግጁ ነን? በተለይ ያጠፋነውን ካጠፋን በኋላ ጥፋቱን ያዩ ሰዎች እፀፁን ሲነግሩን መቆጣትና “ብቆጣም እመታሻለሁ፤ ብትቆጭም እመታሻለሁ!” ማለት ተአብዮ ነው፡፡ እንዲህ ያለ አመለካከት የአምባገነንነት እኩያ ነው! የአብዛኞቹ አምባገነኖች ዋነኛ ችግር ሰው ጤፉ መሆን ነው፡፡
ሁለተኛውና ከዚሁ ጋር በቅርብ የተሳሰረው ነገር የቅራኔ አፈታት ችግር ነው፡፡ የሚታረቅና የማይታረቅ ቅራኔ በአግባቡ መለየት ነው፡፡ (antagonistic and non-antagonistic contradiction እንዲል መፅሐፈ-ዲያሌክቲክስ፡፡) በትልቁም በትንሹም፣ በሚያስፈልገውም በማያስፈልገውም፣ ፖለቲካ በሆነውም ባልሆነውም ጉዳይ፣ መጨናነቅ ተገቢ አይደለም፡፡ በተለይም፣ “በጠብታ ውሃ ውስጥ ጎማሬ አየን” ከሚሉ ወሬ አራጋቢዎች አለመጠንቀቅ ቢያንስ የዋህነት ነው፡፡ አንዳንዴ “ጦር ከፈታው ወሬ የፈታው” የሚለውን አባባል አለመዘንጋት ከብልጥነት ይልቅ በብልህነት የሚፃፍ ነው፡፡ ኢትዮጵያ ለጎረቤት ሀገሮች ተርፏት ታበድራለች የሚለው ጉራ የማይገብዘንን ያህል፣ "ኢትዮጵያ አልቆላታል! በአፍጢሟ ተደፍታለች!” የሚለውን ጨለምተኛና “ሁሉን አውድም" (nihilistic) አስተሳሰብንም አራቱንም የሀገራችን ማዕዘናት እኩል  የሚነካ ፍሬ ጉዳይ አርገን ወስደነው፣ አሸባሪ ሊሆንብን አይገባም! ሚዛናዊ አመለካከት ቢያንስ "በአረብ-ቤት  ሚዛን እንዳንሸቀብ" ይረዳናል፡፡ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ተንታኞቻችን እንደምንም የባለ- ሱቅ ስሌት (shop- keeper’s analysis) ከሚባለው ጠለቅና መጠቅ ያለ፣ ለነገ ታሳቢነት ያለው ሂሳብ ቢቀምሩ መልካም ነው እንላለን፡፡
 የሥርአተ ማሕበራችንን ነገር፣ አንድም በሶሻል ዲሞክራሲ፣ አንድም  በሱታፌ ዲሞክራሲ (participatory democracy) ንፍቀ ክበብ ውስጥ ይሁነኝ ብለን እንመድበው ብንል እንኳን፤ ከነባራዊ ባህላዊ ስርአት ርቆ ያራቀ በመሆኑ፤ እቁብ እየከፈሉ የእድር ድንኳን እየተጋሩ፣ ጥዋ እየተጣጡ፣ ዘካና ምፅዋት እየሠጡ፤ ፈሪሃ እግዚአብሔር እንዲያድርብን ጥናቱን ይስጠን ማለቱ፤ ለጊዜው ከረሀቡም ከጠብና ግጭቱም፣ ከጦርነቱም እንኪያ-ስላንቲያና አርቲ ቡርቲ ይገላግለን ይሆናል!! ፓርቲዎችና ቡድኖች “የማይተማመን ባልንጀራ ወንዝ ለወንዝ ይማማላል” ከሚለው የተረት ማዕቀፍ ውጪ አይደሉም፡፡ “አንድነት ለጋራ ጠላት፤ ወዝግብና ንትርክ በጓዳና ቤት!” አይነት ነው ነገረ ስራቸው፡፡ ቀና ትችት እንደሌላቸው ሁሉ፣ በሀሳዊ- ውዳሴ የተሞሉ ናቸው፡፡ በዚያም ላይ ሎሬት ጸጋዬ ገብረመድህን፤ "ካድሬው ሁሉ ሥልጣን በሸተተው ማግስት፣ አካሄዱ ሁሉ እንደ ድመት ኮርማ ይሆናል!” ያለው፤ ዛሬ “ፋሽን” ወደ መሆን አድጓል፡፡
ከላይ የተጠቀሱትን ሁሉ ብርታቱን የሰጠው ሰው ጨክኖ፣ ልርዳችሁ፣ የአቅሜን ላዋጣ፣ ችግሩን አብረን እንፍታ፣ አሳትፉኝ፤ ቢላቸው እንኳ ጀርባቸው ሲሰጡ ይገኛሉ፡፡ "ላግዝሽ ቢሏት፤ መጇን ደበቀች" ማለት ይሄው ነው! ከዚህም ይሰውረን!


 • “የነዳጅ ዋጋ ጭማሪው በኑሮ ውድነቱ ላይ ቤንዚን ማርከፍከፍ ነው”
      • የነዳጅ እጥረቱ የተከሰተው በከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ የሚገባው ነዳጅ በኮንትሮባንድ እየተቸበቸበ በመሆኑ ነው
      • የነዳጅ ድጎማው ሲነሳ የአንድ ሊትር ቤንዚን ዋጋ 66 ብር ከ78 ሳንቲም፤ የአንድ ሊትር ናፍጣ ዋጋ 73 ብር ይደርሳል
               
           ታህሳስ 20 ቀን 2014 ዓ.ም በተካሄደው ሶስተኛው የሚኒስትሮች ምክር ቤት ስብሰባ የፀደቀውና የነዳጅ ድጎማን በሂደት የሚቀንስና የሚያስቀር ውሳኔን ተከትሎ፣ በነዳጅ ዋጋ ላይ እየተደረገ ያለው ጭማሪ ያልተጠበቀ ማህበራዊ ቀውስ ሊያስከትል እንደሚችል የምጣኔ ሃብት ምሁራን ተናገሩ፡፡ ምሁራኑ ለአዲስ አድማስ እንደገለፁት መንግስት ለነዳጅ የሚያደርገውን የ82% ድጎማ ባላነሳበት ሁኔታ በነዳጅ ችርቻሮ ዋጋ ላይ እያደረገ ያለው የዋጋ ጭማሪ በጥናት ያልተደገፈና የሚያመጣው ችግር ያልተጤነ ነው ብለውታል፡፡
የምጣኔ ሃብት ባለሙያው ዶ/ር ይታገስ ሙሉቀን እንደሚናገሩት፤ መንግስት በነዳጅ ዋጋ ላይ የሚያደርገውን የ82% ድጎማ በመጪው ሐምሌ ወር  እንደሚጀምርና ድጎማው ለግሉ ዘርፍ በየሶስት ወሩ 25 በመቶ እየተነሳ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ እንዲያልቅ፣ ለመንግስት ተሽከርካሪዎች  ደግሞ 10 በመቶ በየስድስት ወሩ እየተነሳ በአምስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ሙሉ  በሙሉ ከድጎማ እንዲወጡ እንደሚያደርግ ገልፆ የነበረ ቢሆንም፤ የተገለጸው የድጎማ ማንሻ ጊዜ ሳይደርስ በነዳጅ የችርቻሮ መሸጫ ዋጋ ላይ ተደጋጋሚ ጭማሪ እያደረገ ይገኛል፡፡ መንግስት ይህ ጭማሪ በማህበረሰቡ ላይ እያስከተለ  ያለውን የኑሮ ጫና በሚገባ ሊመለከትና ሊያጤነው ይገባል ያሉት ምሁሩ፤ ይህ ካልሆነ ግን ያልተጠበቀ ማህበራዊ ቀውስ ማስከተሉ አይቀሬ ነው ብለዋል፡፡
መንግስት ለነዳጅ ዋጋ ድጎማው መነሳት ምክንያት ናቸው ከሚላቸው ጉዳዮች መካከል ዋነኞቹ በከፍተኛ የውጭ  ምንዛሬ እየተገዛ ወደ አገር ውሰጥ የሚገባው ነዳጅ በኮንትሮባንድ ወደ ጎረቤት አገራት እየተወሰደ በከፍተኛ ዋጋ እየተቸበቸበ መሆኑና ለነዳጅ ድጎማ የሚወጣው ከፍተኛ ወጪ በመንግስት ላይ ጫና መፍጠሩ እንደሆነ የተናገሩት ዶ/ር ይታገስ፤ ለእነዚህ ችግሮች መፍትሔ ከመፈለግ ይልቅ ድጎማን ለማንሳት መሮጡ ዋጋ ያስከፍላል ብለዋል፡፡
በኮንትሮባንድ ነዳጅ ወደ ጎረቤት አገራት እያሸሹ የሚሸጡ ህገወጦችን መቆጣጠርና በኬላዎች አካባቢ ያለውን ቁጥጥር በማጥበቅ ህገ ወጥነትን ከመከላከል ይልቅ የኮቪድ 19 የተፈጥሮ አደጋዎችና የጦርነቱ መዘዝ ባስከተለው የኑሮ ውድነት ሳቢያ ናላው የዞረ ህዝብ ላይ ተጨማሪ ጫና  የሚፈጥር ውሳኔ ማሳለፉ ለወንጀልና ስርዓት አልበኝት በር የሚከፍት አደገኛ ውሳኔ ነው ብለዋል፡፡
የነዳጅ ድጎማ መነሳት እንደ አገራችን ላሉ በርካታ ዕለታዊ ሸቀጦቻቸውን ከውጭ አገር እያስገቡ ለሚጠቀሙና የተለያዩ የመጓጓዣ መንገዶችን ለሚጠቀሙ አገራት በትራንስፖርት ዋጋ ላይ ጭማሪ እንዲፈጠር በማድረግ የሸቀጦች ዋጋ ንረትን ያስከትላል ያሉት ምሁሩ፤ ይህ ደግሞ መንግስትን በቀላሉ ሊወጣው የማይችለው ማህበራዊ ቀውስ ውስጥ ያስገባዋል ብለዋል፡፡
ወቅቱ አገሪቱ ከጦርነት መከራ ውስጥ ገና ያልወጣችበት፣ ኢኮኖሚዋ በተለያዩ ምክንያቶች ክፉኛ የተጎዳበት የዋጋ ንረቱ ከጊዜ ወደ ጊዜ በከፍተኛ ሁኔታ  እያሻቀበ የሄደበትና የዜጎች የመግዛት አቅም በከፍተኛ ሁኔታ የተዳከመበት  በመሆኑ ቢያንስ ይህ ሁኔታ እስከሚሻሻልና ገበያው እስከሚረጋጋ ድረስ በመንግስት በኩል የሚደረጉ ተጨማሪ ጫናዎችና የዋጋ ጭማሪዎች ቢቆዩና የነዳጅ ዋጋ ድጎማ የማንሳቱ ውሳኔ እንዲዘገይ ቢደረግ የተሻለ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡
መንግስት በአሁኑ ወቅት በምግብና ምግብ ነክ የፍጆታ ሸቀጦች ላይ የሚታው ከልክ ያለፈ የዋጋ ጭማሪን ለማስተካከል የተለያዩ የመፍትሄ እርምጃዎችን መውሰድ ሲገባው፤ በኑሮ ውድነቱ ላይ ተጨማሪ ቤንዚን  የማርከፍከፍ ተግባር እየፈፀመ መሆኑ የማይወጣው አጣብቂኝ ውስጥ ይከተዋል ብለዋ-ዶ/ር ይታገስ፡፡
ባሳለፍነው የሚያዝያ ወር የምግብ ነክ ሸቀጦች ዋጋ ግሽበት 42.9 በመቶ የደረሰ ሲሆን ይህ አሃዝ ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነጻጸር፣ የ36.6 በመቶ ጭማሪ ማሳየቱን የብሔራዊ ስታቲስቲክ አገልግሎት መረጃ ያመለክታል፡፡
የኢትዮጵያ የነዳጅ ምርቶች ፍላጎት በየጊዜው እየጨመረ የመጣ ሲሆን የብሔራዊ ባንክ መረጃ እንደሚያመለክተው፤ ከ10 ዓመት በፊት በ2004 አገሪቱ ለነዳጅ ግዚ አውጥታ የነበረው ገንዘብ 22.8 ቢሊዮን ብር ነበር፤ ይህ ቁጥር ባለፈው ዓመት ወደ 62.05 ቢሊዮን ብር ደርሷል፡፡
የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት መረጃዎች እንደሚያመለክቱት፤ አገሪቱ በቀን 2.5 ሚሊዮን ሊትር ቤንዚን እና 8 ሚሊዮን ሊትር ናፍጣ ትጠቀማለች፡፡ በኢትዮጵያ ከታህሳስ እስከ ግንቦት ባሉት የበጋ ወራት  ከሌላው ጊዜ በበለጠ ከፍተኛ መጠን ያለው የነዳጅ ምርት ጥቅም ላይ የሚውል ሲሆን ይህም የኮንስትራክሽን ስራዎች በስፋት የሚከናወንበት ወቅት ከመሆኑ ጋር የሚያያዝ መሆኑንም መረጃው አመልክቷል፡፡
የነዳጅ ዋጋ ጭማሪው በዓለም አቀፍ ደረጃ በከፍተኛ መጠን እያሻቀበ የሄደ ሲሆን ባለፉት አራት ወራት ብቻ በአለም አቀፍ የነዳጅ ዋጋ ላይ የ27 በመቶ ጭማሪ ታይቷል። በታህሳስ ወር በሜትሪክ ቶን 870 ዶላር ይሸጥ የነበረው ቤንዚን፤ ባሳለፍነው የሚያዝያ ወር ወደ 1028  ዶላር አሻቅቧል፡፡ ኢትዮጵያ የነዳጅ ምርቶችን ከሳውዲ አረቢያና ከኩዌት የምታስገባ ሲሆን የነዳጅ ምርቱ ወደ አገር ውስጥ የሚገባበት ብቸኛው መንገድ ደግሞ የጅቡቲ ወደብ ነው። ከንግድና ቀጠናዊ ትስስር ሚኒስቴር የተገኘ መረጃ እንደሚያመለክተው፤ መንግስት ለነዳጅ  የሚያደርገውን ድጎማ ቢያቆም በአዲስ አበባ የአንድ ሊትር ቤንዚን ዋጋ 66 ብር  ከ78 ሳንቲም እንዲሁም የአንድ ሊትር ናፍጣ ዋጋ 73 ብር ይደርሳል፡፡


 ከ400 በላይ ኢንዱስትሪዎች ምርት አቁመዋል ተብሏል

              በአገሪቱ የተለያዩ ክፍሎች የሚገኙ ከ446 በላይ ኢንዱስትሪዎች በገጠሟቸው የተለያዩ ችግሮች ሳቢያ ምርት አቁመው መዘጋታቸውን የኢንዱስትሪ ሚኒስቴር መረጃ ያመለክታል፡፡
ለኢንዱስትሪዎቹ መዘጋት በዋናነት የተጠቀሱት ምክንያቶች፡- የጥሬ እቃና የፋይናንስ እጥረት፣ እንዲሁም የመሰረተ ልማት ችግርና የተቀናጀ የመንግስት ድጋፍ እጦት ናቸው ተብሏል፡፡
በተመሳሳይ በውጭ ምንዛሬ እጥረት ሳቢያ የምርት ግብአት ከውጭ አስመጥተው ማምረት ያልቻሉ 26 የኤሌክትሮኒክስና የማሽነሪ ፋብሪካዎች ባለፉት ዘጠኝ ወራት ውስጥ መዘጋታቸው ታውቋል፡፡
 ከማኑፋክቸሪንግ ፋብሪካዎች ውስጥ ወደ ውጭ የሚላከውን ምርት ከፍተኛ ድርሻ የሚይዙት የኤሌክትሮኒክስ ኩባንያዎች በውጭ ምንዛሬ እጥረት ሳቢያ ከፍተኛ ተግዳሮት ገጥሟቸዋል ተብሏል፡፡ የማኑፋክቸሪንግ ቴክኖሎጂና ኢንጅነሪንግ ኢንዱስትሪ ምርመራና ልማት ማዕከል እንደገለጸው፤ ባለፉት 9 ወራት ውስጥ የፓወር ኬብል፣ ትራንስፎርመር፣ የቴሌኮሙኒኬሽን ኬብል፣ ቴሌቪዥን፣ ሬዲዮ፣ ፍሪጅና ሞባይል የመሳሰሉትን ምርቶች የሚያመርቱ 26 የማኑፋክቸሪንግ ፋብሪካዎች በውጭ ምንዛሬ እጥረት ሳቢያ ተዘግተዋል።
ከውጭ ምንዛሬ እጥረት በተጨማሪ የሃይል መቆራረጥ፣ የፋይናስ አቅም እጥረትና የመሥሪያ ቦታ ችግር  ለፋብሪካዎቹ ተግዳሮት እንደሆነባቸው የጠቆመው ማዕከሉ፤ በዚህም ሳቢያ በማምረት ላይ የሚገኙም ፋብሪካዎች ቢሆኑ ባለፉት 9 ወራት ሲያመርቱ የነበረው ከ20 በመቶ በታች  አቅማቸውን በመጠቀም እንደሆነ አመልክቷል፡፡
የውጭ ምንዛሬ እጥረትና ተያያዥ ተግዳሮቶች የውሃና መጠጥ ማምረቻ ኢንዱስትሪውም ላይ ተፅዕኖ ማሳደራቸው አልቀረም፡፡ በቅርቡ 20  የሚደርሱ የታሸገ ውሃ አምራች ኩባንያዎች ተግዳሮቱን መቋቋም አቅቷቸው መዘጋታቸው አይዘነጋም።

Saturday, 07 May 2022 15:08

ወይኔ

ከፀጉርሽ ዘለላ ከዓይኖችሽ ሽፋሽፍት
ከፈገግታሽ ላሕይ ከዚያ መቃ ደረት
ከአለንጋ ጣቶችሽ ከሎጋው ቁመትሽ
በዓይኖቼ ቆንጥሬ፤
ለከርሞ አዝመራ
እዘራው ይመስል ከልቤ ሸሸግኹት
ፍቅርሽን ቋጥሬ፡፡
ደጅ አዳሪ ልቤን
ያላደበ ቀልቤን
በተስፋ ሣባብል፤
ከአጥሬ ነቅዬ ሳበጅልሽ አልጋ፣
መደብ ስደለድል፣
እኔ የሰኔ ሟች ቀልደኛ ገበሬ
ከደጄ ላይ ሞፈር ከቁናዬም ዘሬ
ከሠራ አካላትሽ “ለዘር” የቋጠርሁት
ተሰወረ ከእጄ ከጉያዬ አጣኹት፡፡
ከዓይኔ ላይ የቀረሽ፣
ልቤ ላይ የቀረሽ፣
የተኛሽ ካንጀቴ
ያልዘራሁሽ ወይኔ፣
ያልቀጠርኩሽ ወይኔ፣
አንቺ ሆይ ስስቴ
ከሰው አፀድ በቅለሽ፣
ለሰው ማጀት ደርሰሽ፣
ከሰው ቤት ተጠምቀሸ
ከሰው አቁማዳ ከሰው ዋንጫ ተሾምሽ፡፡
ባልጤሰበት ገንቦ፣ባልታጠነ ዋንጫ
የስርቆት ወይን ጠምቆ መሆን መዛበቻ
ዘርን ለወፍ ሰጥቶ ፀፀት መሠንበቻ፡፡

      ሰሜን ኮርያ በፕሬስ ነጻነት ጭቆና አቻ አልተገኘላትም

             ባለፉት 5 አመታት ከ85 በመቶ በላይ የሚሆነው የአለም ህዝብ የፕሬስ ነጻነት ጭቆና እንደተባባሰበትና በመላው አለም 455 ጋዜጠኞች መገደላቸውን የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የትምህርት፣ የሳይንስና የባህል ተቋም ከሰሞኑ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡
ሪፖርተርስ ዊዛውት ቦርደርስ የተባለው የፕሬስ ነጻነት ተሟጋች ተቋም በበኩሉ፤ በ28 የአለማችን አገራት የፕሬስ ነጻነት እጅግ የከፋ ደረጃ ላይ መድረሱንና ከአለማችን አገራት መካከል በፕሬስ ነጻነት ጭቆና ሰሜን ኮርያን የሚፎካከራት እንዳልተገኘ ከሰሞኑ ባወጣው የ2022 የፈረንጆች አመት አለማቀፍ የፕሬስ ነጻነት ደረጃ ሪፖርት አስታውቋል፡፡
ተቋሙ በዘንድሮው የፕሬስ ነጻነት ሪፖርቱ ካካተታቸው 180 የአለማችን አገራት መካከል ሰሜን ኮርያ  180ኛ ደረጃን መያዟ የተነገረ ሲሆን፣ ኤርትራ 179ኛ፣ ኢራን 178ኛ፣ ቱርኬሚኒስታን 177ኛ፣ ማይንማር 176ኛ ደረጃን ይዘዋል፡፡
አውሮፓዊቷ ኖርዌይ የፕሬስ ነጻነት በእጅጉ ያበበባት የአመቱ ቁጥር አንድ የአለማችን አገር ናት ያለው ሪፖርቱ፤ ዴንማርክ፣ ስዊድን፣ ኢስቶኒያና ፊንላንድን እንደ ቅደም ተከተላቸው እስከ አምስተኛ ያለውን ደረጃ ሰጥቷቸዋል፡፡
ተቋሙ በጋዜጠኞችና በነጻ ሚዲያ ተቋማት ላይ የሚደርሱ ዘርፈ ብዙ ጥቃትና ጉዳቶችን በመገምገም ባወጣው የዘንድሮው ሪፖርቱ፤ የፕሬስ ነጻነት እጅግ አስከፊ በሆነ ደረጃ ላይ የሚገኝባቸው ብሎ የጠቀሳቸው አገራት 28 ሲሆኑ ይህን ይህል ብዛት ያላቸው አገራት በዚህ ምድብ ውስጥ ሲካተቱ ይህ የመጀመሪያው መሆኑም ተነግሯል፡፡
ቁጥጥር የማይደረግበትና አለማቀፍ ተደራሽነት ያለው የድረገጽ ሚዲያ ለሃሰተኛ መረጃዎች ስርጭትና ፕሮፓጋንዳ መስፋፋት ቁልፍ ሚና እየተጫወተ እንደሚገኝ የጠቆመው ሪፖርቱ፤ መንግስታት በሚዲያ ላይ የሚያደርጉት አፈናም ተጠናክሮ መቀጠሉን አመልክቷል፡፡



Page 12 of 612