Administrator

Administrator

Saturday, 31 December 2022 12:19

የወንድ መሀንነት፡፡

በአለምአቀፍ ደረጃ 48 ሚሊዮን ጥንዶች እንዲሁም 186 ሚሊዮን ሰዎች ልጅ ያለመውለድ ችግር (መሀንነት) አለባቸው። ችግሩ 50% በወንዶች እንዲሁም 50% በሴቶች ላይ ባሉ ተፈጥሯዊ ወይም ከጊዜ በኋላ በመጡ እክሎች አማካኝነት የሚከሰት ነው። በቅዱስ ጳውሎስ ሆስፒታል የመሀንነት እና የስነ ሆርሞን ህክምና ሰብ ስፔሻሊስት የሆኑት ዶ/ር አቤል ተሾመ “ልጅ ያለመውለድ ችግር[መሀንነት] መከሰቱን በህክምና ማረጋገጥ(መመርመር) የሚያስፈልገው ጥንዶች ለ1 አመት ያህል የግብረ ስጋ ግንኙነት እየፈጸሙ እርግዝና ካልተፈጠረ ነው” ብለዋል። የመሀንነት ችግር ካልተከሰተ 85 % በሚሆኑት ጥንዶች ላይ በ1 አመት ውስጥ እርግዝና ይፈጠራል። ነገር ግን የህክምና ባለሙያው እንደተናገሩት የሴቷ እድሜ ከ35 አመት በላይ ከሆነ፣ የወር አበባ መዛባት ካለ እና ከዚህ ቀደም ለመሀንነት የሚያጋልጥ ሁኔታ ከነበረ ጥንዶች በተጋቡ በ6 ወር ውስጥ ወደ ህክምና ተቋም ቢሄዱ ይመከራል።
በ1 አመት ውስጥ ከ10 እስከ 15% የሚሆኑ ጥንዶች ልጅ ላለመውለድ ችግር ይጋለጣሉ። 85% የችግሩ መንስኤ በህክምና ይታወቃል። እንዲሁም 15% የተፈጠረው የመሀንነት ችግር ምክንያት (መንስኤ) በህክምና ምርመራ እንደማይታወቅ የህክምና ባለሙያው ተናግረዋል።
የመሀንነት ችግር (ልጅ አለመውለድ) ለድብርት እና ለጭንቀት በመዳረግ ለስነልቦና መታወክ ሊያስከትል ይችላል። እንዲሁም ከማህበረሰቡ ጋር በሚኖር ግንኙነት ላይ ተፅእኖ በማሳደር የአይምሮ ሰላም ያናጋል። ስለሆነም የህክምና ባለሙያው “መሀንነት በሽታ ነው ማለት ይቻላል” ብለዋል።
መሀንነት ሁለት አይነት ሲሆን ይህም የመጀመሪያ መሀንነት (primary infertility) እና ሁለተኛ መሀንነት (secondary infertility) ተብሎ ይከፈላል።
1, የመጀመሪያ መሀንነት (primary infertility); ሙሉበሙሉ ልጅ ለመውለድ ያልቻሉ ማለትም በተለያየ ምክንያት 1 ልጅ ለመውለድ የተቸገሩ ሰዎች በዚህ ምድብ ይካተታሉ።
2, ሁለተኛ መሀንነት (secondary infertility); በዚህ ውስጥ የሚመደቡት አንድ እና ከአንድ በላይ ልጅ ወልደው በቀጣይ ልጅ ለመውለድ የተቸገሩ ሰዎች ናቸው። እንዲሁም ልጅ ባይወለድም ከማህጸን ውጪ እርግዝና ተፈጥሮ ወይም በሌላ ምክንያት ፅንስ በመሀል ከተቋረጠ እዚህ ውስጥ ይካተታል። ስለሆነም እርግዝና ከተከሰተ በኋላ ‘መሀን መሆን’ በመባል ይጠራል። ሁለቱም የመሀንነት አይነት ተመሳሳይ በሆነ መንስኤ[ምክንያት] ሊፈጠር ይችላል።   
በተለምዶ ሰዎች መሀን ናቸው ተብሎ የሚታሰበው አንድ ልጅ ካልወለዱ ነው። ባለሙያው እንደተናገሩት ይህ አስተሳሰብ በብዛት የሚስተዋለው ከዚህ ቀደም ልጅ ያላቸው ወንዶች (አባቶች) ላይ ነው። ከዚህ ቀደም ልጅ የወለደ አንድ አባት ልጅ የመውለድ ችግር እንደሌለበት ያስባል። የትዳር አጋሩ (ሚስቱ) በተመሳሳይ መልኩ ችግሩ የእሱ ሳይሆን የእሷ እንደሆነ ታምናለች። “ህክምና ስንሰጥ በጣም የምንቸገረው ወንዶች ‘እኔ ወልጃለው እኔ ጋር ችግር የለም’ በማለታቸው ነው። በተመሳስይ ሴቶቹ ‘እኔ ጋር ነው ችግር ያለው’ ይላሉ። ነገር ግን እንደዚህ ብለን መደምደም አንችልም” ብለዋል ዶ/ር አቤል ተሾመ። ይህ አስተሳሰብ የሚንፀባረቀው ባል አስቀድሞ ልጅ ስለወለደ ብቻ ሳይሆን በማህበረሰቡ ዘንድ የመሀንነት ችግር የሴቶች ችግር እንደሆነ ስለሚታሰብ ነው። ነገር ግን ሁለቱም የመሀንነት ችግር አይነት በሁለቱም ጾታዎች ይከሰታል።
በአለም አቀፍ ደረጃ እስከ 15 በመቶ ጥንዶች የመሀንነት ችግር ያለባቸው ሲሆን ከዚህም ውስጥ 7 በመቶ የሚሆኑ ወንዶች ለመሀንነት እንዳተጋለጡ መረጃዎች ይጠቁማሉ። አንድ ወንድ በተፈጥሮ (ሲወለድ) ከ15 ሚሊዮን በላይ የዘርፈሳሽ (የዘር ፍሬ) ይዞ ይወለዳል። ልጅ ለመውለድ ይህ የዘር ፍሬ መኖር አለበት። እንዲሁም የዘር ፍሬው ከ40% በላይ ተንቀሳቃሽ እና መጠኑ 1.5 ሚሊሊትር በላይ መሆን አለበት። በተጨማሪም ቅርፁ ጤነኛ መሆን እናዳለበት የህክምና ባለሙያው ተናግረዋል። እነዚህ መሟላት ያለባቸው ነገሮች ሲጎድሉ መሀንነት ይከሰታል። ይህ መጓደል በሁለት መንገድ ሊያጋጥም ይችላል። በተፈጥሯዊ እና ከጊዜ በኋላ የተከሰተ በማለት ይከፈላል።
1, በተፈጥሮ የሚያጋጥም ሙሉ በሙሉ የዘር ፍሬ አለመኖር ወይም የዘር ፍሬ የማምረት ችግር  
2, ከአንጎል(አይምሮ) ተመርተው የዘር ፍሬን የሚያነቃቁ ሆርሞኖች (pituitary hormones, hypothalamus hormones, testosterone) በአፈጣጠር ችግር ምክንያት አለመመንጨት
3, የዘር ፍሬ የሚያልፍበት መንገድ(መስመር) ችግር
4, የዘር ፍሬ በተፈጥሮ ሆድ ውስጥ ይመረታል። በሂደት የተመረተው የዘር ፍሬ ወደ ዘር ፍሬ ከረጢት ይገባል። ነገር ግን ሆድ ውስጥ ከቀረ የመሀንነት ችግር ያስከትላል።
በተፈጥሮ የሚያጋጥም የመሀንነት ችግር መቶበመቶ በሚባል መልኩ ልጅ ላለመውለድ [መሀንነት] ችግር ይዳርጋል።
ከጊዜ በኋላ ለሚከሰት ልጅ ያለመውለድ ችግር የሚያጋለጡ ምክንያቶች;
1, የጭንቅላት እጢ እና ኢንፌክሽን
2,ኢንፌሽን; ለምሳሌ በልጅነት የሚከሰት የማጅራት ገትር እና ጆሮ ደግፍ በሽታ
3, ፅኑ ህመም;  እንደ ኩላሊት እና መሰል በሽታዎች ከአንጎል የሚለቀቁትን ሆርሞኖች ሊያዛቡ ይችላሉ።
4, የተለያዩ መድሀኒቶች; ለአይምሮ ህመም የሚሰጡ (ለድብርት በሽታ) መድሀኒቶች፣ የፀረ ካንሰር መድሀኒት እና ለካንሰር የሚሰጥ ህክምና (ዳሌ አከባቢ ከሆነ)
5, የአባላዘር በሽታ፤
6, ሙቀት እና አለባበስ; የወንድ ልጅ የዘር ፍሬ ያለበት አካል በተፈጥሮ የተቀመጠው ለሙቀት እንዳይጋለጥ ተደርጎ ነው። ስለሆነም ሙቀታማ ቦታ ማዘውተር እና የሚያጣብቅ የውስጥ ሱሪ መልበስ ለመሀንነት ሊያጋልጥ ይችላል።
7, ከፋብሪካ የሚወጡ የተለያዩ ኬሚካሎች (ፔትሮሊየም፣ ቤንዚን) እና ብረታብረት [ሊድ] ነክ ነገሮች ላይ የሚሰሩ ሰዎች መሀንት ሊያጥማቸው ይችላል፡፡
8, የውበት መጠበቂያ የሆኑትን ስቲም እና ሳውና ባዝ አዘውትሮ መጠቀም፤
9, የሰውነት ጡንቻ ለማፈርጠም የሚወሰድ መድሀኒት (አናቦሊክ ስትሮይድ); በውስጡ የቴስቴስትሮን [testosterone) ንጥረነገር(ሆርሞን) ካለው በሰውነት ውስጥ ያለውን የሆርሞን ስርአት ያዛባል። ይህም የዘር ፍሬ በመቀነስ ወይም ሙበሙሉ በማጥፋት ለመሀንነት ሊያጋልጥ ይችላል።  
የመሀንነት ምልክቶች; በተፈጥሮ ልጅ ያለመውለድ (መሀንነት) ችግር ካለ የጉርምስና እድሜ ላይ የሚታዩ ፀጉር የመብቀል፣ ድምፅ መወፈር (መጎርነን) እና መሰል ምልክቶች ላይታዩ ይችላሉ። ሌላኛው በአፈጣጠር ችግር የዘር ፍሬ ሆድ ውስጥ መቅረት ሲሆን ይህንንም እስከ 2 አመት ወደ ዘር ፍሬ ከረጢት ካልገባ ችግር እንዳለ ማወቅ ይቻላል። ስለሆነም በህክምና ባለሙያዎች አማካኝነት ወደ ዘር ፍሬ ከረጢት እንዲገባ ይደረጋል።
ህክምናውን በተመለከተም የግብረስጋ ግንኙነት ለመፈጸም በተለያየ ምክንየት ፍላጎት የማጣት ችግር ሲኖር፤ የዘር ፍሬ ቁጥር ዝቅተኛ ከሆነ፤ የዘር ፈሳሽ ወደ ሴት ማህጸን ሳይሆን ወደ ሽንት ፊኛ የሚሄድ ከሆነ በህክምና መርዳት ይቻላል፡፡ በተጨማሪ አይ ቪ ፍኤ [IVF] የተባለ ህክምና የሚገኝ ሲሆን ይህም የወንድ ዘር እና የሴት እንቁላል በላብራቶሪ እንዲገናኝ [እንዲቀላቀል] ተደርጎ ወደ ሴቷ ማህጸን እንዲገባ እና ልጅ እንዲወለድ የሚያስችል የህክምና ዘዴ ስለሆነ የመህንነት ችግርን ለማቅለል ይረዳል፡፡
የወንዶች የመሀንነት ችግር መከላከያ መንገድ ነው ከሚባለው ውስጥ ሰፋ ያለ የውስጥ ሱሪ መልበስ፣ ስቲም እና ሳውና አለማዘውተር፣ ፋብሪካ እና ብረታብረት አከባቢ [የሚሰሩ ሰዎች[ የፊት ጭምብል በማድረግ አፍ እና አፍንጫን መሸፈን የመሳሰሉትን መጠቀም ይመከራል።  
ልጅ ያለመውለድ ችግር የሴት ወይም የወንድ ብቻ ባለመሆኑ ለጋራ ችግር በጋራ መመርመር እና ህክምና ማግኘት ያስፈልጋል። ስለሆነም ጥንዶች ወደ ህክምና ተቋም በጋራ እንዲመጡ በማለት የስነ ሆርሞን ህክምና ሰብ ስፔሻሊስት የሆኑት ዶ/ር አቤል ተሾመ ጥሪ አስተላልፈዋል።



 (በአዲስ አበባ ትምህርት ቤቶች የኦሮሚያ ክልል ሰንደቅ ዓላማ እና መዝሙር ውዝግብና ተያያዥ የሰብአዊ መብቶች ሁኔታዎችን በተመለከተ)


           በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ውስጥ በአፋን ኦሮሞ ትምህርት በሚሰጥባቸው የመጀመሪያና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ውስጥ የኦሮሚያ ክልል ሰንደቅ ዓላማን መስቀልና የኦሮሚያ ክልል መዝሙር እንዲዘመር ከመደረጉ ጋር ተያይዞ ውሳኔውን በሚቃወሙና በሚደግፉ ተማሪዎች መካከል በተከሰተው ውዝግብና ግጭት ምክንያት የተፈጠረው የጸጥታ ችግር ያስከተለውን የሰብአዊ መብቶች እንድምታ በተመለከተ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ/ኮሚሽኑ) ክትትልና ምርመራ ሲያደርግ ቆይቷል፡፡
ምንም እንኳን የጸጥታው ሁኔታ በአሁኑ ወቅት በተወሰነ ደረጃ ጋብ ያለ ቢሆንም፤ ለወደፊቱም ይህን መሰል ሁኔታዎችንና የሰብአዊ መብቶች ጥሰቶችን በዘላቂነት ለመከላከል ይረዳ ዘንድ፤ ኮሚሽኑ ባደረገው ክትትልና ምርመራ የተረጋገጡ ግኝቶችን፣ ለጉዳዩ አግባብነት ካላቸው የሕግ ማዕቀፎች አንጻር በመተንተን ጭምር ይህን ምክረ ሃሳብ ለማቅረብ ይወዳል፡፡
ኮሚሽኑ ባደረገው ምርመራና ክትትል፣ የጸጥታ መደፍረስ የተከሰተባቸውን ሁሉንም ትምህርት ቤቶች የሚሸፍን ምርመራ ለማካሄድ ባይቻልም፤ የተወሰኑ ትምህርት ቤቶች ተማሪዎችን፣ መምህራንና ኃላፊዎችን፣ በተለያዩ ፖሊስ ጣቢያዎች በእስር ላይ የነበሩ ተማሪዎችንና ሌሎች ተጠርጣሪዎችንም በማነጋገር፣ የጸጥታ ችግር ተከስቶባቸው በነበሩ አካባቢዎች የነበሩ ምስክሮችንና የተማሪዎች ወላጆችን እንዲሁም የፖሊስ አባላትን ጨምሮ ጉዳዩ የሚመለከታቸውን ሌሎች ኃላፊዎችን በማነጋገርና መረጃዎችና ማስረጃዎች በማሰባሰብ ስለ ጠቅላላ ጉዳዩ ተገቢውን ግንዛቤ ለማግኘት ተችሏል፡፡
ዋና ዋና ግኝቶችና የሰብአዊ መብቶች እንድምታዎች
በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ውስጥ በሚገኙ በአፋን ኦሮሞ ትምህርት በሚሰጥባቸው የመጀመሪያና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ውስጥ ለተከሰተው የጸጥታ መደፍረስ መነሻው፣ በትምህርት ቤቶቹ ውስጥ የኦሮሚያ ክልል ሰንደቅ ዓላማን መስቀልና የክልሉ መዝሙር እንዲዘመር ማድረግን በሚመለከት የተለያየ ሃሳብና ፍላጎት ባላቸው ተማሪዎችን ጨምሮ የትምህርት ቤቶቹ ማኅበረሰብ አባላት መካከል የተፈጠረ አለመግባባትና ግጭት ነው፡፡
የአዲስ አበባ ትምህርት ቢሮ በአፋን ኦሮሞ ትምህርታቸውን የሚከታተሉ ተማሪዎች የክልሉን ሰንደቅ ዓላማ የመስቀልና የክልሉን መዝሙር የመዘመር መብት አላቸው በሚል መነሻ በትምህርት ቤቶቹ ግቢ ውስጥ የኦሮሚያ ክልል ሰንደቅ ዓላማ ከፌዴራሉ መንግሥት ሰንደቅ ዓላማ ጎን በመስቀልና ጠቅላላው ተማሪዎች የክልሉን መዝሙር በመዘመር የሰንደቅ ዓላማ ሥርዓቱን እንዲያከብሩ በመደረጉ በየትምህርት ቤቶቹ በሚገኙ ከፊል የትምህርት ቤቶቹ ማኅበረሰብ አባሎች እርምጃው ሕጋዊ መሠረት የለውም በሚል ተቃውሞ ገጥሞታል፡፡
በአብዛኛው ቦታዎች የኦሮሚያ ክልል ሰንደቅ ዓላማ መሰቀልና የክልሉ መዝሙር መዘመርን በሚደግፉና በሚቃወሙ ተማሪዎች መካከል በተፈጠረ ሁከት፣ ረብሻና ግጭት፤ እንዲሁም የፖሊስ አባላት ሁኔታውን ለመቆጣጠር በወሰዱት የእስር እርምጃ የሰብአዊ መብቶች አሉታዊ እንድምታ ያስከተለ ሁኔታ ተፈጥሯል፡፡
የትምህርት ሂደት በመስተጓጎሉ ከደረሰው ጉዳት በተጨማሪ በተወሰኑ ተማሪዎች ላይ የተለያየ መጠን ያለው ከባድና ቀላል የአካልና የሥነ ልቦና ጉዳት ደርሷል፣ የተማሪዎችና የትምህርት ቤቶች ንብረት ወድሟል፣ ሕፃናት ተማሪዎች ለአካላዊ እንግልትና ከሕግ ውጭ ተገቢ ላልሆነ እስር ተዳርገዋል፡፡
ይሁንና በማኅበራዊ ሚዲያና በአንዳንድ ተቋሞችም የተዘገበውና ጉራራ ተብሎ በሚጠራው አካባቢ በሚገኘው ከፍተኛ 12 ትምህርት ቤት ውስጥ የነበረ ተማሪ ሕይወት ጠፍቷል የተባለው ትክክለኛ መረጃ አለመሆኑንና በዚህ ክስተት የደረሰ የሕይወት መጥፋት አለመኖሩን ኮሚሽኑ አረጋግጧል፡፡
በንብረት ላይ የደረሰው ውድመትና በረብሻው ወቅት በተማሪዎች ላይ የደረሰው ከባድና ቀላል የአካል ጉዳት በተማሪዎቹ የእርስ በእርስ ግጭት የተከሰተ ሲሆን በአካባቢው የነበሩ በርካታ ምስክሮች ለኮሚሽኑ እንዳስረዱት፤ ፖሊስ ብዙ ተማሪዎችን ከማሰሩ በስተቀር፤ አብዛኛዎቹ የፖሊስ አባላት በጥንቃቄና ተመጣጣኝ በሆነ እርምጃ ሁከቱን ለማረጋጋት ይጥሩ እንደነበር ገልጸዋል፡፡
እንዲሁም ፖሊስ አብዛኛዎቹን በቁጥጥር ስር ያዋላቸውን ተጠርጣሪ ተማሪዎች በፍጥነት ወደ የሕፃናት ልጆች ችሎትና መደበኛ ፍርድ ቤት እያቀረበ ከፍርድ ቤት በተሰጠ የዋስትና መብት በተለያየ ጊዜ ከእስር ተለቀዋል። በተለይም ዕድሜያቸው ከ15 ዓመት በታች የሆኑ ሕፃናትን ፖሊስ በፍጥነት ወደ ሕፃናት ችሎቶች እንዲቀርቡ እያደረገ ወዲያውኑ ተለቀዋል፡፡
በአንጻሩ እጅግ ብዙ ዕድሜያቸው በአብዛኛው ከ18 ዓመት በታች የሆኑ ሕፃናት ተማሪዎች ከመነሻውም ቢሆን ለእስር መዳረጋቸውና ለተለያየ ጊዜ መጠን በእስር መቆየታቸው ተገቢ ያልሆነና ለነገሩ ሁኔታም ተመጣጣኝ ያልሆነ እርምጃ ነው፡፡
የጸጥታ ኃይሎች ተመጣጣኝ በሆነ እርምጃ ሁከቱን በመቆጣጠር፣ እጅግ ቢበዛ ሁኔታው እስኪረጋጋ ድረስ ተማሪዎቹን በየትምህርት ቤታቸው ግቢ ወይም ባሉበት ቦታ እንዲቆዩ አድርገው፣ በቀጥታ በወንጀል ተግባር ላይ የነበሩ ተማሪዎች ካሉም እንደአስፈላጊነቱ እጅግ አጭር ለሆነ ጊዜ ብቻ በፖሊስ ቁጥጥር ስር ቆይተው ሳይውል ሳያድርና እንደ አግባብነቱ በወንጀል ሥነ ሥርዓት ሕግ አንቀጽ 28(1) መሰረት በፖሊስ ጣቢያ በሚሰጥ ዋስትና መልቀቅ ሲገባቸው፤ ከዚህ ውጪ ብዙ ሕፃናት ተማሪዎችን የተሟላ አገልግሎት በሌላቸውና ለአካለ መጠን የደረሱ ተጠርጣሪዎች በሚታሰሩባቸው ፖሊስ ጣቢያዎች አስረው ማቆየታቸው የአስፈላጊነት፣ የሕጋዊነትና የተመጣጣኝነት መርሆችን ያልተከተለ የሕፃናትን መብቶች የሚጥስ ተግባር ነው፡፡
በተማሪዎች ተፈጽሟል የሚባል ጥፋት ቢኖርም እንኳን ዕድሜያቸው ከ18 ዓመት በታች የሆኑ ሕፃናትን በሚመለከተው የዓለም አቀፍ ሰብአዊ መብቶች ድንጋጌዎችና አግባብነት በአላቸው የኢትዮጵያ ሕጎች መሠረት ለሕፃናት ልጆች የሚገባው የሕግ ከለላ እንደተጠበቀ ሆኖ የማጣራት ሥራ ከማከናወን በስተቀር፤ ሕፃናት ተማሪዎችን ሊያውም በጅምላ ለእስር መዳረግ ፈጽሞ ተቀባይነት የሌለው እርምጃ በመሆኑ ለወደፊቱ ሊደገም የማይገባ ነው፡፡
2. የሰንደቅ ዓላማውና የብሔራዊ መዝሙር ውዝግብና አሉታዊ የሰብአዊ መብቶች እንድምታው
ለዚህ ሁከትና ለደረሰው የሰብአዊ መብቶች ጉዳት መነሻ ምክንያት የሆነውን የሰንደቅ ዓላማ እና የብሔራዊ መዝሙር አጠቃቀም ሕጋዊ መሠረት እና ምክንያት መፈተሽም ለወደፊቱ ለሰብአዊ መብቶች ጥሰቶች ምክንያት የሚሆኑ ጉዳዮችን ለመከላከል አስፈላጊ ነው፡፡
በኢ.ፌ.ዴ.ሪ. ሕገ መንግሥት አንቀጽ 49 እንደተደነገገው፤ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ራሱን በራሱ የማስተዳደር ሙሉ ሥልጣን ያለው፣ ተጠሪነቱ ለፌዴራሉ መንግሥት የሆነ እና የከተማው ነዋሪዎችም በፌዴራሉ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሚወከሉ ሲሆኑ፤ የኦሮሚያ ክልል የአገልግሎት አቅርቦት ወይም የተፈጥሮ ሀብት አጠቃቀምንና የመሳሰሉትን ጉዳዮች በተመለከተ እንዲሁም አዲስ አበባ በኦሮሚያ ክልል መሀል የሚገኝ በመሆኑ የሚነሱ ሁለቱን የሚያስተሳስሩ አስተዳደራዊ ጉዳዮችን በተመለከተ ያለው ልዩ ጥቅም የሚጠበቅለት መሆኑና ዝርዝሩ በሕግ እንደሚወሰን የተገለጸ ቢሆንም፣ እስከአሁን የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ዝርዝር ሕጉን ያላወጣ መሆኑ ይታወቃል፡፡
በኢትዮጵያ መንግሥት የግዛት ወሰን ውስጥ እና የክልልና የከተማ መስተዳድሮችን ጨምሮ በውጭ ሀገር በሚገኙ የኢትዮጵያ ኤምባሲዎች፣ ንግድ መርከቦችና አውሮፕላኖች ላይ ተፈጻሚ በሚሆነው የሰንደቅ ዓላማ አዋጅ ቁጥር 654/2001 መሠረት የፌዴራሉ መንግሥት ሰንደቅ ዓላማ በየቀኑ ወይም ቢያንስ በብሔራዊ በዓል ቀን የሚሰቀልባቸው ቦታዎችና የሰንደቅ ዓላማ አሰቃቀልና አጠቃቀም ሥነ ሥርዓት በዝርዝር ተደንግጓል፡፡ 
በፌዴራል ሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 3 (3) መሠረት፤ ክልሎች የየራሳቸው ሰንደቅ ዓላማና አርማ ሊኖራቸው እንደሚችል በደነገገው መሠረትና በየክልሎቹ በጸደቁ የክልል ሕገ መንግሥትና የክልል ሰንደቅ ዓላማ አዋጆች መሠረትም የየክልሉ የሰንደቅ ዓላማ አሰቃቀልና አጠቃቀም ሥነ ሥርዓት የሚደነግጉ ሲሆን ሁሉም የክልል ሰንደቅ ዓላማ አዋጆች በየክልሉ ከፌዴራሉ መንግሥት ሰንደቅ ዓላማ አዋጅ ጋር በአንድነት ተፈጻሚ የሚሆኑ ናቸው ፡፡
ከዚህ ውጪ የአንድ ክልል ሰንደቅ ዓላማ በሌላ ክልል ወይም ከተማ አስተዳደር የመንግሥት ወይም የግል ተቋሞች ውስጥ እንዲሰቀል የሚያስችል የሕግ መሠረት የለም፡፡
በአንጻሩ በየትኛውም ክልል ወይም የከተማ አስተዳደር የአንድ የሌላ ክልል መለያ በሆነ ተቋም ሕንጻ ላይ ወይም ግቢ ውስጥ (ለምሳሌ በአዲስ አበባ ከተማ የኦሮሚያ ክልል መስተዳደር ጽሕፈት ቤት ሕንጻዎች ላይ) በክልሉ ወይም በከተማው መስተዳድር ዕውቅና የክልሉን ሰንደቅ ዓላማ ከፌዴራሉ ሰንደቅ ዓላማ ጋር በአዋጅ ቁጥር 654/2001 በተመለከተው መሠረት መስቀል የሚከለክል የሕግ ምክንያትም የለም፡፡
ከዚህ በላይ ከተገለጹት ሕጋዊና ምክንያታዊ የሰንደቅ ዓላማ አጠቃቀም ውጪ በአዲስ አበባ ከተማ መስተዳድር ውስጥ የሚገኙ የሕዝብ ትምህርት ቤቶች ወይም የሕዝብ አገልግሎት ተቋሞች የሌላ ክልል ሰንደቅ ዓላማን በአስገዳጅነት ለመስቀል መጣር ሕጋዊ መሠረት የሌለው ከመሆኑም በላይ አላስፈላጊ ውዝግብና ሁከት በመፍጠር ለሰብአዊ መብቶች መጣስ ሥጋት የሚፈጥር ድርጊት በመሆኑ ሊታረም የሚገባው ነው፡፡
በሰንደቅ ዓላማ ሥነ ሥርዓት ወቅት የሚዘመረውን ብሔራዊ መዝሙር በተመለከተ በፌዴራል ሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 4 በግልፅ እንደተመለከተው፤ የኢትዮጵያ ብሔራዊ መዝሙር አንድ ብሔራዊ መዝሙር ሲሆን፤ በአዋጅ ቁጥር 673/2002 አንቀጽ 5 እንደተመለከተው ክልሎች በሕግ በወሰኑት የሥራ ቋንቋ የብሔራዊ መዝሙሩ የግጥም ይዘትና ዜማ እንደተጠበቀ ሆኖ በክልሉ የሥራ ቋንቋ በማስተርጎምና በየክልሎቹ ምክር ቤቶች በማስፀደቅ ብሔራዊ መዝሙሩ እንዲዘመር ማድረግ አለባቸው፡፡
ከዚህ ሕጋዊና ምክንያታዊ የኢትዮጵያ ብሔራዊ መዝሙር አጠቃቀም ውጪ አላስፈላጊ ውዝግብና ሁከት መፍጠር ለሰብአዊ መብቶች መጣስ ሥጋት የሚፈጥር ድርጊት በመሆኑ ሊታረም የሚገባው ነው፡፡
በተጨማሪም መንግሥት በሰብአዊ መብቶች ላይ ተጽዕኖ ሊያሳድሩ የሚችሉ ውሳኔዎች፣ ደንቦች፣ ፕሮግራሞች፣ መርኃ ግብሮች ወይም አሠራሮች ሲዘጋጁ ወይም ከመተግበራቸው በፊት በሰብአዊ መብቶች ላይ ሊያስከትሉ የሚችሉትን አሉታዊ ውጤቶች አስቀድሞ መለየት፣ ማጤንና መከላከል ወይም መቀነስ የሚቻልበትን መንገድ ተግባራዊ ሊያደርግ ይገባል። ይህም የመንግሥት ደንቦች፣ ፕሮግራሞች፣ መርኃ ግብር ወይም አሠራሮች መንግሥት ሰብአዊ መብቶችን ከማክበር፣ ከማስከበር እና ከማሟላት አኳያ ካሉት ግዴታዎች ጋር እንዳይቃረን  ለማድረግ ያስችላል።
3. ስለ ሕፃናት ተማሪዎች ልዩ ጥበቃ
በዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ድንጋጌዎችና በኢትዮጵያም ሕጎች መሠረት የሕፃናት ልዩ ልዩ መብቶች የተጠበቁ ሲሆን፤ በተለይ የሕፃናት ልጆች በትምህርት ቤትና አካባቢ የሚደረግ ልዩ ትኩረትና ጥበቃን በሚመለከትም ዓለም አቀፍ ግዴታዎችና መርሆች አሉ፡፡
ከእነዚህም ውስጥ፡-
በትምህርት ቤቶች ውስጥ አመጽ፣ ማስፈራራትና የኃይል እርምጃ የሕፃናት ልጆችን በምቹ ሁኔታ የመማርና የማደግ መብት የሚጎዳ፣ ለሥነ ልቦና ጉዳት የሚያጋልጥና አጠቃላይ የሆነ ፍርሀት፣ ሥጋትና ጭንቀት በማሳደር ትምህርትን፣ ዕውቀትንና ዕድገትን የሚጎዳ በመሆኑ ይህን መሰል ሥጋት ሊፈጥሩ የሚችሉ ሁኔታዎችን በሙሉ ማስወገድ አስፈላጊ ነው፣ 
በትምህርት ቤቶች ውስጥ ሕፃናት ልጆች የሰው ልጆች ክቡርነትና እኩልነትን፣ የሃሳብ ልዩነትና መቻቻልን እንዲሁም የሰብአዊ መብቶች ሙሉ እሴቶችን በሰላማዊ መንገድ የሚማሩበት የሚለማመዱበትና የሚያጎለብቱበት ስፍራ ስለሆነ፤ ሕፃናት ልጆችን እና ተማሪዎችን በሚመለከታቸው ጉዳይ በማማከር፣ በማሳተፍና በማድመጥ የትምህርት ቤታቸው ሕይወት ውስጥ ፈቃደኛ ተሳታፊዎች ማድረግ እንጂ በኃይል፣ በዛቻ፣ በማስፈራራት፣ በማስጨነቅና በሥጋት ማስተማርና ማስተዳደር ተገቢ አይሆንም፡፡ 
ልጆች በሰላማዊ መንገድ የመሰብሰብ፣ ሃሳባቸውንና ተቃውሟቸውን የመግለጽ ነጻነት ያላቸው እንደመሆኑ መጠን አስፈላጊ ክህሎቶችን የሚያጎለብቱበትን መብታቸውን በአግባቡ የሚጠቀሙበትን ምቹ ሁኔታ እና ድጋፍ በትምህርት ቤቶች ውስጥም ማመቻቸት ተገቢ ነው።
ስለሆነም የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን:-
ጉዳዩ የሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት ተመሳሳይ የሰብአዊ መብቶች ጥሰቶች ወደፊትም እንዳያጋጥሙ ለችግሩ መንስኤ ለሆነው የሰንደቅ ዓላማ እና መዝሙር ውዝግብ ሕፃናትን ጨምሮ ሕዝቡን ባሳተፈ መልኩ ግልጽ የሆነ የሕግ እና ፖሊሲ መፍትሔ በማበጀት ዘላቂ እልባት በመስጠት፣ እንዲሁም አሁን በሥራ ላይ ያሉትን ሕጎችና የሰብአዊ መብቶች መርሆችን በማክበርና በማስከበር የሰብአዊ መብቶች ጥሰቶችን በጋራ እንዲከላከሉ፤ በተጨማሪም የየትምህርት ቤቶቹና አጠቃላይ ማኅበረሰቡ በሰላም፣ በመቻቻል እና የሃሳብ ልዩነትን በመቀበልና በሰላማዊ መንገድ ብቻ በመፍታት ላይ ተመሥርቶ የመፍትሔ አካል እንዲሆን አበክሮ ያሳስባል፡፡


   ሃሰተኛ የነዋሪነት መታወቂያ እያዘጋጁ ሲሸጡ የነበሩ 3 ግለሰቦች  በህብረተሰቡ ጥቆማ በቁጥጥር ሥር መዋላቸውን የአዲስ አበባ ፖሊስ አስታወቀ፡፡ መታወቂያዎቹን ለማዘጋጀት የሚጠቀሙባቸው ማህተሞችና  ወረቀቶችም በብርበራ መያዛቸው ተጠቁሟል፡፡  
 ግለሰቦቹ በቁጥጥር ስር የዋሉት በአዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ ወረዳ 7 ልዩ ቦታው አውቶብስ ተራ አካባቢ ነው። ተጠርጣሪዎቹ ለዚሁ ህገ-ወጥ ተግባር ማስፈፀሚያ የሚውሉ በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የአዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ ወረዳ 6 አስተዳደር ጽ/ቤት እና በአማራ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት ሰሜን ጎንደር ዞን ደባርቅ ከተማ የቀበሌ 01 አስተዳደር ጽ/ቤት የሚሉ ሃሰተኛ ክብ ማህተሞችን እንዲሁም የግለሰብ የስም ቲተር በማስቀረፅና የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር አርማ ያረፈበትን የመታወቂያ ወረቀት አመሳስለው በማሳተም ወንጀሉን ሲፈፅሙ እንደነበር በምርመራ ተረጋግጧል፡፡
ማህተሞቹንና ወረቀቶቹን በአንድ የሸቀጣሸቀጥ መሸጫ ሱቅ ውስጥ ደብቀው በማስቀመጥ የነዋሪነት መታወቂያ ለሚፈልጉ ሰዎች ሃሰተኛ መታወቂያዎችን እያዘጋጁ እንደሚሸጡ ከህብረተሰቡ በተገኘ ጥቆማና ፖሊስ ባደረገው ክትትል 3 ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ስር ውለው ምርመራ እየተጣራ ሲሆን፤ ሃሰተኛ መታወቂያውን ለማዘጋጀት የሚጠቀሙባቸው ወረቀቶችና ማህተሞችም ከተደበቁበት በብርበራ እንደተገኙ የአዲስ አበባ ፖሊስ አስታውቋል።

ለውጭ ሀገር ህክምና በየአመቱ 100 ሚሊየን ዶላር ይወጣል

– አራት የጨረር ሕክምና መሳሪያዎች በመጋዘን ተቀምጠዋል

አዲስ አበባ፡- ከጊዜ ወደጊዜ እየተስፋፉ ከመጡ ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች መካከል አንዱ የካንሰር በሽታ ነው፡፡ የዓለም ጤና ድርጅት ባወጣው መረጃ መሰረት በኢትዮጵያ በየአመቱ 70 ሺህ ሰዎች በካንሰር የሚያዙ ሲሆን ቢያንስ 50 ሺህ የሚሆኑ ዜጎችም ለህልፈት ይዳረጋሉ፡፡

በሌላ በኩል በኢትዮጵያ ያሉት የካንሰር ህክምና መስጫ ማዕከላት ቁጥር እጅግ አነስተኛ ነው፡፡ የገንዘብ አቅም ያላቸው ጥቂት ዜጎች ለሕክምና ባህር ማዶ ሲሻገሩ፣ ብዙዎች ግን ወረፋ እየተጠባበቁ ለህልፈት የሚዳረጉበት አጋጣሚ ብዙ መሆኑን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡

በሌላ በኩል ጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ከፍተኛ ወጪ የሚጠይቀውንና ጨረር በማመንጨት ካንሰርን የሚገድለውን ‹‹ሌይነር አክስለሬተር›› የተሰኘ ዘመናዊ የካንሰር ህክምና መስጫ ማሽን እአአ በ2017 ወደሃገር ውስጥ አስገብቷል፡፡

ለጎንደር፣ ለሃይደር፣ ለጅማ፣ ለጥቁር አንበሳ፣ ለጳውሎስ፣ ለሐዋሳና ለሃሮማያ ዩኒቨርሲቲዎች ለእያንዳንዳቸውም አንድ ደርሷቸዋል፡፡ በጤና ሚኒስቴር የበሽታዎች መከላከልና መቆጣጠር ዳይሬክተር ወይዘሮ ሕይወት ሰለሞን እንደገለጹት፤ ሰባቱ ማሽኖች የተገዙት

 በ24 ሚሊየን ዶላር ወጪ ነው።

በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የጤና ሳይንስ ኮሌጅ ቺፍ ኤክስኪዩቲቭ ዳይሬክተር ዶክተር አንዷለም ደነቀ፤ ባግባቡ ከተሰራ ባንከሩን ሰርቶ ማሽኑን ለማስገባት ከአንድ አመት በላይ አይፈጅም ይላሉ። ህንጻው ተገንብቶ፣ ሁለት ማሽን ተክሎ፣ ባንከሩ ተዘጋጅቶ፣ አስፈላጊ ግብአቶችን አስገብቶ ስራ ለማስጀመር እስከ አንድ ቢሊየን ብር ሊፈጅ ይችላል።

ከገቡት ማሽኖችም የጅማ፣ የጥቁር አንበሳና የሃሮማያ ስራ ሲጀምሩ፤ ቀሪዎቹ አራት ማሽኖች በየተቋማቱ እስካሁን በመጋዘን ተቀምጠዋል።

በውሉ መሰረት የማሽን ገጠማ ስራ (ኢንስታሌሽን) እና ተጨማሪ ስራዎች ማሽኑን ያቀረበው ኩባንያ ኃላፊነት ሲሆን፤ የካንሰር ማዕከል (ባንከር)፣ የህንጻ ግንባታና ባለሙያ ማብቃት ደግሞ የዩኒቨርሲቲዎቹ ኃላፊነት መሆኑንም ዳይሬክተሯ ይጠቁማሉ።

በጅማ ዩኒቨርሲቲ የካንሰር ህክምና ኢንስቲትዩት የካንሰር ማዕከል ኃላፊ ዶክተር አማረ አሰፋ እንደሚሉት፤ የካንሰር ህክምና መስጫ ማሽኑ ስራ ከጀመረ 15 ወራት ሆኖታል። በማዕከሉ በቀን እስከ 107 ሰው፤ በአመት እስከ ሁለት ሺ 500 ሰው ይታከማል፣ ስራ ከጀመረበት ጊዜ አንስቶም በጨረር ብቻ ከአንድ ሺህ በላይ ዜጎች መታከማቸውን ይገልጻሉ።

የጥቁር አንበሳ ማሽን በብልሽት ለሶስት ወራት አገልግሎቱን በማቋረጡ ጅማ ዩኒቨርሲቲ በርካታ ተገልጋዩችን በመቀበል ከፍተኛ ተጽዕኖ እንደነበረበት፣ እንደአገር የማሽን ህክምና ከሚፈልገው ታካሚ ቁጥር ጋር ተመጣጣኝ አለመሆኑንም ይጠቁማሉ።

በሃገራችን በየአመቱ 150 ሺህ ሰው የጨረር ህክምና ይፈልጋል። ይህንን ህዝብ ለማከም ደግሞ ቢያንስ እስከ 200 ማሽኖች እንደሚያስፈልጉ፣ ለህክምናውም ዜጎች በየአመቱ ከ100 ሚሊዮን ዶላር በላይ ወጪ እንደሚያደርጉ ይገመታል ሲሉ ዶክተር አማረ ይናገራሉ።

እንደርሳቸው ገለጻ፤ አቅም ያላቸው ህክምናውን ለማግኘት ወደ ታይላንድ ባንኮክ፣ ቱርክ፣ ሕንድ ይጓዛሉ። ለምሳሌ አንድ ሰው ህንድ አገር ለመታከም ሁለት ወራት ያህል ይፈጅበታል፣ የአልጋና የትራንስፖርት ወጪን ጨምሮ ከ16 እስከ 20 ሺህ ዶላር ይፈጅበታል። ለጨረር ህክምናው ብቻ ደግሞ 32 ሺ ዶላር ይከፍላል።

በጥቁር አንበሳ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል የካንሰር ህክምና ክፍል ኃላፊ ዶክተር ኤዶም ሰይፉ እንደሚናገሩትም፤ አዲሱ ማሽን ስራ ከጀመረ ሁለት ዓመት አስቆጥሯል። በቅርቡ ለሶስት ወራት በመበላሸቱ በርካቶች ተጉላልተዋል።

ችግሩ ተደራራቢ ህክምናውም ውስብስብ ሆኗል። በቀን ከ30 እስከ 40 በወር ደግሞ ከ400 እስከ 500 የሚጠጉ አዳዲስ ታካሚዎች ይመጣሉ። አብዛኞቹ ታካሚዎች የጨረር ህክምና ስለሚያስፈልጋቸው ለጨረር የሚመዘገበው ታካሚ እየጨመረ ይገኛል። አንድ ታካሚ ለህክምናው ስድስት ወራት ይቀጠር የነበረው ዓመት፣ አሁን ዓመት ከስድስት ወራትና ሁለት ዓመታትም ደርሰናል ነው የሚሉት።

በሐረማያ ዩኒቨርሲቲ ጤና ህክምና ኮሌጅና በሕይወት ፋና ሁሉን አቀፍ ሆስፒታል የአስተዳደርና ልማት ዳይሬክተር አቶ ፊላ አህመድ በበኩላቸው፤ የጨረር ህክምና ማዕከል ስራ ጀምሯል፣ ጎን ለጎን ከፍቃድ ጋር ተያይዞ አስፈላጊ ዝግጅቶች እየተከናወኑ ይገኛሉ ይላሉ።

እስካሁን በጨረር ህክምናው 45 ሰዎች የሕክምና አገልግሎት አግኝተዋል። 20 ሰዎችም ተመዝግበው ህክምና ለማግኘት በመጠባበቅ ላይ ናቸው።

በሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ ህክምና እና የጤና ሳይንስ ኮሌጅ ዲን ዶክተር አንተነህ ጋዲሳም፤ የማሽን ገጠማ ስራ እያለቀ መሆኑንና ከጨረር ህክምና ውጭ ያሉ ህክምናዎች እየተሰጠ እንደሚገኝ ይጠቁማሉ።

የጎንደር ዩኒቨርሲቲ ህክምናና ጤና ሳይንስ ኮሌጅ እና ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ዋና ስራ አስፈፃሚ ዶክተር አሸናፊ ታዘበውም፤ ህክምናው የሚሰጥበት ክፍል /ባንከሩ/ ሙሉ ለሙሉ ማለቁን፣ ለመጀመር ቴክኒሽያኖችና የሰው ሃይል የማሟላት ስራ እየሰሩ መሆኑን ይገልጻሉ።

ጨረታውን ያሸነፈው የማሽን የገጠማ ስራ (ኢንስታሌሽን) የሚሰራው ‹‹ኤልስሜድ ኸልዝ ኬር ሶሉሽን›› የኢትዮጵያ ወኪል፣ ማኔጂንግ ዳይሬክተርና ባለቤት አቶ ዳዊት ሃይሉ ጨረታው በጤና ጥበቃ ሚኒስቴር በኩል እ.አ.አ በ2015 እንደወጣ ያስታውሳሉ።

በ2016/17 አካባቢ የሐዋሳና የሐረር ሳይቶች ዝግጁ መሆናቸው እንደተነገራቸው ኤልሲ ተከፍቶ ለሰባቱም አስፈላጊ እቃዎች እንዲገቡ መደረጉንም ነው የሚናገሩት።

የሐረማያ፣ የሐዋሳና የጎንደር ዩኒቨርሲቲዎች ፈጥኖ ወደ ትግበራ ለመግባት የጸጥታ ችግር፣ ከኮቪድ መከሰት ጋር ተያይዞ የእንቅስቃሴ ገደብ መጣሉ ተደማምረው ጫና ማሳደራቸውንም በምክንያትነት ያነሳሉ።

አቶ ፊላ በሐረማያ ዩኒቨርሲቲ አስፈላጊ ግብአቶችን ከውጭ ለማስገባት የውጭ ምንዛሬ እጥረት፣ ስራው ለውጭ አካል በመሰጠቱ በራስ ጉዳይ የመጠመድና አስፈላጊ ግብአቶችን ለማስገባትም ችግር ማጋጠሙ ለመዘግየቱ ምክንያት መሆኑን ያነሳሉ።

ዶክተር አንተነህ በሐዋሳ ዩኒቨርሲቲ፤ ማሽኑን እአአ በ2017/18 መረከባቸውን፣ በ2019 የገጠማ ስራው መጀመሩን፣ ገጠማውን የሚሰራው አንድ ቡድን በመሆኑ የጥቁር አንበሳንና የጅማን ጨርሶ ወደሐረር እስኪጓዝ መዘግየቱን ይገልጻሉ። ከሶስት ወራት በኋላም ወደ ትግበራ እንደሚገባ ይናገራሉ።

ዘገየ የሚለውን እንደማይስማሙበት የሚናገሩት ደግሞ ዶክተር አሸናፊ ናቸው፤ በእቅዱ መሰረት በጣም ዘገየ የሚባልበት ሁኔታ ላይ አለመሆኑን፣ የተጀመረው፤ የጅማ፣ የሐዋሳና የሀሮማያ ሳይቶች ከተጀመሩ ከዓመት በኋላ የጎንደር መጀመሩንና የዲዛይን ማሻሻያዎችም መደረጋቸውን ይገልጻሉ።

ከሌሎቹ ሳይቶች በተለየም የኒኩሊየር ሕክምና መስጫ አብሮ በመገንባቱ መዘግየት መፍጠሩን፣ የኒኩሊየር ማስወገጃውና የማሽኖቹ ተከላ ተጠናቅቆ እኤአ 2023 የመጀመሪያው ሩብ ዓመት ስራ እንደሚጀምርም ይገልጻሉ።

እስካሁን ጎንደር ሐዋሳ፣ መቀሌና (ሀይደር) ስራ አለመጀመራቸውን የሚያስታውሱት ኤልስሜድ ኸልዝ ኬር ተወካይ አቶ ዳዊት በበኩላቸው እንደሚገልጹት፤ ጎንደርና ሐዋሳ በወቅቱ የባንከሩ ሳይት ከተሰራ በኋላ ከፊት ለፊታቸው ትልቅ ህንጻ ስለገነቡ ማሽኑን ለመግጠም አልቻልንም።

አሁን ህንጻው ተጠናቅቆ ወደ ማሽን ገጠማ ስራ ገብተናል። የሐዋሳው በዚህ ወር፣ የጎንደሩ በሚቀጥለው ወር ይጠናቀቃል። የጳውሎስ ግን እስካሁን ገጠማ አልተካሄም። ሆስፒታሉ የካንሰር ማዕከልን ጨምሮ ሰፊ የግንባታ ስራ ላይ ይገኛል።

ስራ ያልጀመሩ ቀሪዎቹን ማሽኖች ወደትግበራ ለማስገባት ተግዳሮት የሆኑብን የሳይቶቹ ዝግጁ አለመደረግ ነው። አሁን ላሉ ለማሽኖች አስፈላጊ መለዋወጫ አስገብተናል። የግንባታ ብቻ ሳይሆን፤ የኤሌክትሪክና ማሽኑ የሚፈልጋቸው ግብአቶች መኖር ወሳኝ ነው ብለዋል አቶ ዳዊት።

መቀሌ የሚገኘው የሃይደር ሪፈራል ሆስፒታል ማሽኑን ከወሰዱ ሰባቱ ተቋማት አንዱ መሆኑንና ከሰሜኑ ግጭት ጋር ተያይዞ ባለፉት ሁለት ዓመታት ያለበትን ሁኔታ እንደማያውቁም፣ አሁን የሰላም ስምምነት በመፈጠሩ ቡድን ተዋቅሮ ያለበትን ሁኔታ እስከምንመለከት መረጃ የለንም የሚለው ምላሽ ወይዘሮ ሕይወትም አቶ ዳዊትም የሚጋሩት ምላሽ ነው።

የታካሚዎቻችንን ቁጥር በእጥፍ ማሳደግ እንፈልጋለን። አንድ ባንከር ዝግጁ አድርገናል፣ የሰለጠነ የሰው ሃይልም አለን፤ ቢያንስ አንዱ ሲቆም ሁለተኛው ማሽን አገልግሎት እንዲሰጥ ተጨማሪ ማሽን ያስፈልገናል የሚሉት ደግሞ አገልግሎቱን እየሰጡ የሚገኙት የጥቁር አንበሳና የጅማ ዩኒቨርሲቲዎች ናቸው።

አስጊነቱ እየጨመረ ባለው በዚህ በሽታ ‹‹በዓመት ከ60 እስከ 70 ሺህ ሰዎች በተለያዩ አዲስ የካንሰር አይነቶች ይያዛሉ። በከፍተኛ ቁጥር ተጠቂ እየሆኑ የሚገኙት ደግሞ ሴቶች ናቸው›› ይላሉ በጤና ሚኒስቴር የበሽታዎች መከላከልና መቆጣጠር ዳይሬክተር ሕይወት ሰለሞን።

የራዲየሽን ቴክኒሽያንና የባዮ ሜዲካል ኢንጂነሮች ቁጥራቸው መጨምር አለበት፣ በቂ መለዋወጫ በመጋዘን መኖር ይገባዋል፣ ማሽኑ ሲበላሽ የሚያድሱና የሚያስተካክሉ ባለሙያዎችን ቁጥር ማሳደግ ይገባል የሚለውንም ምክረ ሃሳብ ሁሉም ባለሙያዎች ይጋሩታል።

በኢትዮጵያ መዳን እየቻሉ በህክምና እጦት የሚሞቱ በርካታ የካንሰር ታማሚዎች ቢኖሩም ከዚህ በተቃረነ መልኩ በከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ ከውጭ ሃገር ተገዝተው የገቡ የህክምና መስጫ መሳሪያዎች ሙሉ ለሙሉ ወደስራ ሳይገቡ ለአመታት ቆይተዋል። ይህ ደግሞ የሃገር ሃብት ያለአግባብ እንዲባክን ፣ ዜጎች በህክምና እጦት እንዲሞቱ፣ እንዲሁም ጥቂት አቅሙ ያላቸው ዜጎችም በሀገር ውስጥ መታከም እየቻሉ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ አውጥተው ወደውጭ እንዲሄዱ በማድረግ የሀገር ኢኮኖሚ ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ ያሳድራል። በከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ ተገዝተው የገቡት ማሽኖችም በወቅቱ ወደስራ ካልገቡ ሊበላሹና ለተጨማሪ ኪሳራ ሊዳርጉ ይችላሉ።

በፍትህ ሚኒስቴር የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ዘርፍ የልዩ ልዩ ወንጀል ጉዳዮች ዳይሬክቶሬት ዐቃቤ ሕግ፣ በቤት ሰራተኝነት ተቀጥራ እየሰራች እያለ የተወሰነ ወራት የወር ደመወዝ ክፍያ አልተከፈለኝም በሚል ምክንያት ቂም ይዛ አሰሪዋን በመደብደብ ህይወቷ እንዲያልፍ አድርጋለች ባላት ግለሰብ ላይ ክስ መስርቶባት፣ በእድሜ ልክ ጽኑ እስራት እንድትቀጣ አድርጓል፡፡

ፍርድ ቤቱም ማህበራዊ መብቶቿ ለዘወትር እንዲሻሩ ሲል ወስኖባታል፡፡

የዐቃቤ ህግ የክስ መዝገብ እንደሚያስረዳው፤ አበቡ ሙላቴ የተባለችው ተከሳሽ  ጥቅምት 18 ቀን 2015 ዓ.ም በግምት ከቀኑ 10፡45 ሰዓት ሲሆን በአዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ ወረዳ 14 አስኮ አዲስ ሰፈር ሊዝ መንደር አካባቢ፣ ሟች ወ/ሮ ፋሲካ ተሾመ መኖሪያ ቤት ውስጥ የቤት ሰራተኛ በመሆን እየሰራች እያለ የተወሰነ ወራት የወር ደመወዝ ክፍያ አልተከፈለኝም በሚል ምክንያት ቂም ይዛ ሟች በተቀመጠችበት በብረት ዘነዘና ጭንቅላታቸውን በመምታት ሟች ስትወድቅ በድጋሜ በብረት ዘነዘናው አንገታቸውን በመምታትና በቢላዋ በመውጋት ህይወታቸው እንዲያልፍ ያደረገች በመሆኑ፣ በፈፀመችው ከባድ የሰው መግደል ወንጀል ዐቃቤ ህግ ክስ መስርቶባታል፡፡

ተከሳሽም ክሱ ተነቦላት የወንጀል ድርጊቱን ፈፅሜያለሁ ያለች ሲሆን፣ ዐቃቤ ሕግም ተከሳሿ የተከሰሰችበትን የወንጀል ድርጊት እንደ ክሱ ሙሉ በሙሉ ያመነች በመሆኑ ባመነችው መሰረት በተከሳሿ ላይ የጥፋተኝነት ፍርድ ይሰጥልኝ ሲል አቅርቧል፡፡

 ፍርድ ቤቱም ተከሳሿ በተከሰሰችበት ድንጋጌ ስር በዝርዝር ያመነች በመሆኑ ባመነችው መሰረት ጥፋተኛ ነሽ ብሏታል፡፡

ጉዳዩን የተመለከተውም የፌዴራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት የልደታ ምድብ 1ኛ ሰው ግድያና ከባድ ውንብድና ወንጀል ችሎትም በተከሳሿ ላይ በደረጃ 2 እርከን 39 ስር መነሻ ቅጣት በመያዝ፣ ተከሳሽ ወንጀሉን ያመነች በመሆኑ፣ 1 የቅጣት ማቅለያ ተይዞላት በእርከን 38 ስር በማሳረፍ ተከሳሽን ያርማል ሌሎች የህብረተሰብ ክፍሎችን ያስተምራል በሚል በእድሜ ልክ ጽኑ እስራት እንድትቀጣ እንዲሁም ማህበራዊ መብቶቹ ለዘወትር እንዲሻሩ ሲል ወስኖባታል፡፡



 ከመጽሐፉ ላይ ጥቂት አንቀጾች ለቅምሻ
‹‹እህስ... መሰጠትስ እንዳንተ ነበር፡፡ ነፋሱን መከተል መሰጠት እንጂ መባከን አይሆንም፡፡ ደግሞም እራስህን እንጂ ነፋሱን አታሳድደውም፤ ራስህን እንጂ ነፋሱን ልትለውጠው አትችልም። በእውነታው ሊያጠምቅህ፣ ሊያላምድህ ያባብልሃል እንጂ ነፋስን ልታሳድደው ወይ ልትከተለው የማይሆን ነገር ነው፡፡ የምዕራብ ነፋስ ሲጠነሰስ ከባህር ልብ ከጥልቁ እንደማዕበል ይጀምራል፡፡ ነፋሱ ንጹህ፣ ፍጹም፣ የሚያድስ (nourisher) እና የሚገነድስ (destroyer)፣ የማምነው ረቂቅ ልሳን፣ እስትንፋስ፣ አሻራ ነው... ደግሞ የሆነ ጊዜ ከዚያ ወዲያ ነፋስን መከተል ወይ ማሳደድ አስፈላጊ የማይሆንብት ጊዜ ይመጣል፡፡  ነፋስ አወኩት የምትልበት ገጽ፣ ያዝኩት የምትለው አካል የለውምና፡፡ ይህ ሲገባህ ያኔ መማረክ፣ ሁለመናን ማስረከብ (surrender) ይከተላል፡፡ ራስህን ካስረከብክ በኋላ ነፋሱን፣ ሁለንተናን ትሆናለህ እንጂ ቀትረ-ሰብህ አይቀጥልም፡፡
ሆኖም ነፋስን መከተል እንዲሁ ቀላል አይምሰልህ፡፡ አንድ ቀን የሆነ ቀን የሆነ ቦታ አጥንቶችህ ወላልቀው እስኪገኙ ድረስ የነፋሱን አዙሪት ተከትለህ ወደ ተራሮች ጫፍ መውጣት ወይም ወደ ወንዞች ጥልቅ መውረድ ሊኖርብህ ይችላል፡፡ ነፋስን መታዘዝ ባህሪው እሱ ነው። እናም አንድ ቀን የሆነ ቀን እንደ ሉባጃ ጢስ አሊያም እንደ ብናኝ አመድ የትም እስኪበትንህ፣ ከሁሉም ጋር እስኪቀይጥህ ለነፋሱ እፍኝ እና መዳፍ መታዘዝን ትታዘዛለህ...››
ቀጥሎ ዝም እንዲልም ፈቀድኩለት፡፡ ሌሊቱን በመሰጠት ሰማነው፡፡ ሌሊቱን እንደ ረቂቅ ሙዚቃ አደመጥነው፡፡ ሕይወት ነበር፡፡ በእያንዳንዷ የነፋስ ሹክሹክታ ውስጥ የማምነው ልሳን ነበር፡፡ ባሻገር አልፎ አልፎ የሚሰማው የቀበሮ፣ የጉጉት፣ የኩኩ መለኮቴ፣ የምሽት ወፍ (ፈረንጆች Nightjar የሚሏት) የጁንጅላቴ ወፍ (ፈረንጆች Hoope bird ይሏታል) ድምጽ እንኳን ከዚህ ረቂቅ ሙዚቃ ጋር የሚናበብ ነበር። ይህ ኹሉ በእርግጥ ልዩነት የሚያመጣ ነበር፡፡
ቢሆንልኝ ወፎችን በቋንቋቸው ላናግራቸው እፈልጋለሁ፡፡ ወፍ የመሆን ትግሉን ፈተና ቢነግሩኝ እወዳለሁ፡፡ ወፍ የመሆን መፍገምገም ምን እንደሚመስል ባውቅ ምኞቴ ነው፡፡ ወፍ መሆንን የመረጥኩት ሰው መሆንን ጠልቼ አይደለም፡፡ ሰው በመሆን ከሚታሰስ የምናብ ነጻነት ይልቅ በወፏ ክንፎች የሚዳሰስ ገቢር ነጻነት ቢበልጥብኝ እንጂ…
ከሰው ልጅ በስተቀር ሁሉም ተንቀሳቃሽ፣ እና ኢ-ተንቀሳቃሽ ሕይወታዊ ራሱን ለተፈጥሮ ህጎች ማስገዛቱ ይገርማል፡፡ ሰው ‹መስማትን ይሰማል፤ አያስተውልም፤ ማየትን ያያል፡፡ አይመለከትም፡፡› የተባለው ዓይነት ሆኗል፡፡ ሰው እንደሚድህ ጨቅላ ወይ እንደ ዓይነስውር ዳዴ የሚያስቆጥረው ያስፈልገዋል፡፡
ከጀርባችን የተንሰራፋችው ዘርፋፋ ዛፍ ላይ ሆና የጅንጂላቴ ወፍ ደጋግማ ባዜመች ጊዜ ስለዚህችው ረቂቅ ወፍ ያውቅ እንደሁ እንግዳውን ሰው ጠየቅኩት፡፡
መልሱ አጭር ነበረች...
‹‹አዬ... ጌታዬ ወታደር ባሩድ እንጂ ሌላ ምን ሊያውቅ ብለው?...››
ቆጣ ብዬ መልስ ሰጠሁት....
‹‹ወታደርማ ነው እንጂ ኹሉንም የሚያውቅ! መኖር እና መሞት መንታ ሀቅ ሆኖበት እንደ ምድር ማሚቴ መሬትን በርብሮ ገብቶ አፈር ለብሶ በልቡ እየተሳበ ተፈጥሮን የሚወዳጃት፣ እንደ መሲህ ለሌሎች መሞትን የሚኖራት፣ የወታደር መጠራቱ ሞቶ ማዳን እንጂ መግደል እኮ አይደለም... የጀግና ጀግንነቱ መማረኩ ሳይሆን ለማረካቸው ነፍሳት ርህራሄ ማሳየቱ አይደለምን? ለማንኛውም ይህቺ የጁንጅላቴ ወፍ ወይም ‹አንድርማሚት› ትባላለች፡፡ ለየት ያለ ሾጣጣ ጉትዬ ያላት ሆና አንገቷ ገብስማ ክንፏና ጅራቷ ግን ጥቁርና ነጭ ቡራቡሬ ነገር ናት፡፡ በሀገራችን በብዙ ቦታዎች ትገኛለች፡፡
እንደ ቅዱስ ቁርዓን አንቀጾች በንጉሥ ሱሌይማን (ሶሎሞን) ትዕዛዝ፣ ለንግሥት ሳባ (በቅዱስ ቁርአን ብልቂሰ ትባላለች) በጸሐይ የጣዖት አምላክ ማምለኳን ትታ ወደ አላህ መንገድ እንድትገባ የግብዣ ደብዳቤ ያመጣችላት ይህችው የጁንጅላቴ ወፍ ናት፡፡ ይህች ወፍ በመጽሐፍ ቅዱስ ኦሪዘት ዘሌዋዊያን ምዕራፍ 11 ቁጥር 19 ላይም ተጠቅሳለች፡፡››  
‹‹ጌታዬ ይቅርታ ያድርጉልኝና ትሩፍ ነዎትን?››
አሁን ጥቂት ቃላት ከእኔ ጋር መለዋወጥ በመቻሉ የሰለለ ጉሮሮው እየሰላ ይመስላል፡፡ ‹ትሩፍ› ያላት ቃል ስላልገባችኝ ስቁነጠነጥ...
‹‹ጠይብ ነዎትን?›› ብሎ አከለ፡፡
‹‹መሆኔስ አለመሆኔስ ምን ልዩነት ያመጣል?!›› አልኩት፡፡
ምላሽ አልነበረውም፡፡ ዝም እንጂ ጥያቄውስ ምን ምላሽ ያስፈልገዋል?
‹‹ይሄን ግን ልንገርህ... አንተ ከመምጣትህ በፊት እዚህች አንተ የተቀመጥክባት ድንጋይ ላይ ጥንት ከሚመስሉ ጥቂት ደቂቃዎች በፊት ወደ ምድረ ኑድ ሲራመድ ቃየን ተቀምጦ ነበር፡፡ በቀኝ በኩል የምታያት የግራር ዛፍ አድባር ነች፡፡ እሜቴ አይከል ትባላለች፡፡ የኖህ ሚስት አይከል የተቀበረችው ከዚህችው ዛፍ ስር ነው በሚል ትርክት መነሻነት ቅማንቶች በዙሪያዋ አምልኮ ያከናውናሉ፡፡ የተቀመጥነው አይከል ሚካኤልና እሜቴ አይከል እኩል የሚመለኩበት ቦታ ላይ ነው፡፡››
‹‹ይሰሙኛል... ይኸ የሚሉት ኹሉ እኮ አይገባኝም፡፡ ይኸው ሁለት ወሬ ነው አልኹዎት እኮ፡፡ እኔ የተማርኹ አይደለኹም ብየዎታለሁ... ብቻ ንፋስን እከተላለሁ... ወደየት ትግሰግሳለህ ቢሉኝ ‹የትማኒያዬን› ይሆናል መልሴ... እኸዳለሁ እንጂ መድረሻየንስ እንጃ... ሸምበቁማ ሚካኤልን እልዎታለሁ ጅል አይደለሁም፡፡ አይምሰልዎት ንፋሱ ይመራኛል፡፡ እኸዳለሁ... ንፋሱን ተከትዬ... የትማኒያዬን ወደ ምሥራቅ... እኸዳለሁ... እንደ ጧፍ፣ እንደ ኩበት ንድድድ ብዬ፣ ተቃጥዬ እስክጠፋ...››
መሰጠትን ይሄ ሰው ተሰጣት! በንጹህ ልቦና እጣፋታንውን የተፈጥሮ ሰሌዳ ላይ ይጽፋታል። ስንኩል በሆኑ ቃላት ሊገለጽ የማይችል ረቂቅ የተፈጥሮን ጥሪ ተከትሎ ማንም ለመሆን፣ ወደ ምንም ይገሰግሳል፡፡ ማንም ለመሆን ከመቋመጥስ በላይ መሰጠትን አላውቅም!
አሁንም አሁንም ወደተተገንናት ዛፍ እየዞረ ይመለከታል፡፡ እኔ ደግሞ ስለእሜቴ አይከል ዛፍ አስባለሁ፡፡ ሔርማን ሔሰ የሚከተለውን ጽሁፍ የጻፈው እሜቴ አይከልን የመሳሰሉ ዛፎችን እያሰበ ይሆን? እላለሁ፡፡
‹‹Trees have always been for me the most intense preachers. I revere them when they are alive in the forests and groves. And I revere them even more when they stand alone. They are like solitary people. They are like hermits. Who because of some kind of weakness left society, but are like a great, lonesome people, like Beethoven and Nietzsche… nothing is more sacred, more exemplary than a beautiful, strong tree…. Trees are temples. Who ever knows how to talk to them will know the truth.›› (The Seasons of the Soul: The Poetic Guidance and Spiritual Wisdom of Herman Hesse)
ከልጅነቴ ጀምሮ በዙሪያዬ የማያቸው ዛፎች ሁኔታ ይገርመኛል፡፡ የሌሉ ያህል ጭምት፣ ትዝታን፣ ቁዛሜን የሚጠሩ ንጹህ ፍጥረታት... በተለምዶ ውኃ ቅዱስ እንላለን አይደል? በቅድስና ዛፎቹን የሚስተካከል ነገር አለ እንዴ? ዛፎች የሚሰጡ፣ የሚያበረክቱ፣ የሚያስጠልሉ እንጂ ከማንም ምንም የማይጠብቁ ጽኑ ፍጥረታት ናቸው፡፡ ሎሬት ጸጋዬ ገብረመድኅን እንዳሉት፤ የሰው ልጅ ከሆነ ያለማወቅ ድንግርግር ወደ ፍዝ ንቃት ሲንደረደር መጀመሪያ የተቀበሉት፣ ያስጠለሉት፣ የመገቡት ዛፎች ነበሩ፡፡ ዛሬም ቢሆን!
በሂደት ሰው የሆነ መንፈሳዊ ምሰላውን የሚሸከም ምልክት ሲፈልግ በቅርብ የተገኙት ጽኑ እና ገታራ ዛፎች ሆኑ፡፡ አመለካቸውም፡፡ አድባር ሆኑት፡፡ ልክ እንደዚህችው እንደ እሜቴ አይከል…
ሱዛን ሲማርድ የተሰኘች ካናዳዊት ሳይንቲስት ያጠናችውን ጥናት ያነበብኩ ጊዜ ደግሞ እንደ ልጅ ቦርቄያለሁ፡፡ ዛፎች ያወጋሉ፡፡ ታላላቆቹ ዛፎች በሥራቸው ለተጠለሉት ትንንሽ ችግኞች ግራ እና ቀኝ በሚናኟቸው ሥሮቻቸው አማካኝነት ምግብ፣ መልዕክት፣ ማስጠንቀቂያ ያቀብላሉ፡፡
እውነት ነው... ዛፎች ይናገራሉ፡፡ ድንቁርናችን ዲዳ አስመስሎ ያሳየናል እንጂ ዛፎች ከሁላችንም በላይ እልፍ ታሪኮችን ያውቃሉ። ከሁላችንም በላይ በዝምታ ይመለከታሉ፡፡ የሰው ልጅ ከጠለሳቸው በታች ለሺህ ዓመታት ያካሄዳቸውን የጭካኔ ምክክሮች አዳምጠዋል፡፡ የሰው ልጅ ከጠለሳቸው በታች ፈሪ ሆኖ፣ ድንጉጥ መድረሻ ቢስ ሆኖ ሲነፋረቅ ታዝበዋል፡፡
ተጓዡ ሰው የተረጋጋ መስሎ ባሻገር የተዘረጋውን የኦሪት ትረካ ውስጥ የምናነበው የተስፋይቱን ምድር የሚመስል ገጸ ምድር ይመለከታል፡፡ አቀማመጡ እንደዛ ስለሆነ አተያዩን ገመትኩ እንጂ የዓይኖቹን እንቅስቃሴማ በጨለማው ምክንያት ለማየት አይቻለኝም፡፡ ወጣት ይሁን ጎልማሳ፣ ጥቁር ይሁን ቀይ እንኳን መናገር ያስቸግራል፡፡  
ብዙ የዝምታ አፍታዎች ተከናወኑ፡፡ ነፋስ ነበር፡፡ የማምነውን ትንፋሽ የተሸከመ የምዕራብ ነፋስ ከክራር ክሮች ጋር እንደሚደንሱ ጣቶች፣ ከሳር ከቅጠሉ በጠቅላላው ከሁለንታ ጋር ይጫወታል፡፡ ሌሊቱ ሙዚቃ ነበር፡፡ በመላው ሕይወታዊ ረቂቅ እስትንፋስ የተቃኘ ዝምታን የሚስተካከል ሙዚቃ... ሌሊትን የምወደው እኮ ለዚህ ነው፡፡ እንደ ቀኑ ግልብ ሳይሆን፣ ገር፣ ረቂቅ እና ምስጢር ስለሆነ...
ሌሊቱ እንደሰ መመን እንዲያባብለን ፈቀድንለት፡፡ ሌሊቱን እንዲያቅፈን፣ እንዲያንሳፍፈን ተሰጠንለት፡፡ ሌሊቱ እንደተስረቅራቂ ሙዚቃ ሁለመናችን ተቆጣጠረ። ከተፈጥሮ ጋር ተመሳጠርን። ከማምነው ጋር ተነጋገርን፡፡ ሌሊቱን እንደ ረቂቅ ሙዚቃ አደመጥነው፡፡ መላውን በሌሊቱ የልብ ትርታ በኩል የሚተነፍስ ስነፍጥረት እንደ አንድ ሲንፎኒ ሰማነው፡፡ የማምነውም ልሳን በዚያ ነበር፡፡ ነፍስ የቱንም ያህል ረቂቅ ብትሆን በሁለንታ ፊት እንደ ሚጢጢ ሞገድ ናት፡፡ ፈረንጆች ripple የሚሏት የውኃ ንቅናቄ ዓይነት... ሌሊቱ ደግሞ ራሱ ሁለንታ ነው፡፡ ይህ ኹሉ በእርግጥ ልዩነት የሚፈጥር ነበር፡፡ ጸሎት፣ አርምሞ ነበር፡፡
ደግሞም ረሀብ ነበር፡፡ ብዙ ማፋሸግ ነበር። ግን ቀትረ-ሰባችንን ማረቅ እስኪቻል ድረስ መሰጠትም ሆኗል፡፡ ሌሊቱን እንደ ረቂቅ ሙዚቃ እያደመጥኩ በተቀመጥኩበት ዓይኖቼን ገርበብ  አደረኩ፡፡ ሌሊቱን በሰመመን ሰማሁት። አደመጥኩት፡፡ ይሄ ቅኝት ውበት መሆኑ ግን እሙን ነው፡፡ አሜሪካዊቷ አፈንጋጭ ሰዓሊ አግነስ ማርቲን እንዳለችው፤ ውበቱ በዚህ ውድቅት ሌሊት ኹሉንም በነፍስ ሊገናኝ፣ ሊያተጋ ይኳትናል እንጂ የማንም አይደለም፡፡ (beauty is unattached, it’s inspiration – it’s inspiration. -Agnes Martin)
ዓይኖቼን ከድኜ ምን ያህል እንደቆየሁ አላወቅኩም፡፡ ምናልባት ነግቶ እንደገና መሽቶም ሊሆን ይችላል... እንዳላንቀፋሁ ግን እርግጠኛ ነኝ፡፡  የሌሊቱ ልሳን በስኩን ዜማ አባበለኝ። ረቂቅነቱ ልክ እንደ ሲንፎኒ ሙዚቃ ሕብር ያለው ሆነ፡፡ ነፋሱ በሌሊቱ ልሳን ቅኝት ስልት ልክ በስሱ ይነፍሳል፡፡ ነፋሱ ራሱ ናፍቆትን የተራበ ይመስላል፡፡ ዘመዱን ጉንጩ እስኪረጥብ እንደሚጮመጩም አዝማድ፣ ሁለመናን የሚያወረዛ እርጥብ ትንፋሽ ተሸክሟል፡፡ ፊቴ ላይ የሚርመሰመሰው የነፋሱ መደባበስ ልክ እንደ ሕጻን ልጅ እጅ ንክኪ ሀሴት የሚዘራ ስሜትም ነበረው፡፡ እናስ ያ የሕጻን የመሰለኝ እጅ የማምነው አለመሆኑን በምን አውቃለሁ?
ሌሊቱን ዓይኖቼን ገርበብ  አድርጌ እንደሰ መመን በማደምጥበት ቅጽበት ከንፈሮቼ ላይ እንደ ሕልም ያለ ቀላል ንክኪ ተሰማኝ። በቅጽበት ዓይኖቼን ገልጬ አንገቴን በቀስታ ሳንቀሳቅስ ብቸኛ ንብ ከከንፈሮቼ ላይ ተነስታ በረረች፡፡
 ምልክት ይሆን?
ሞገስ የማግኘቴ ምልክት?...
ዓይኖቼን ስገልጥ እንግዳው ሰው አጠገቤ አልነበረም፡፡
መቼ እንደ ሄደ ጭራሹኑ አልመጣ እንደሆነ እንኳን የማውቀው ነገር አልነበረም፡፡
ሆኖም ጠብመንጃውን የተቀመጠበትን ድንጋይ አስደግፎት መሄዱን አየሁ፡፡ ምን  ጠመንጃውን ብቻ... የወታደር ልብሱን እና ጫማውን ጭምር አውልቆ ጥሎታል። አልደነቀኝም፡፡ ቢያንስ መምጣቱ እውን እንደነበር በዚህ ማረጋገጥ አይቻል ይሆን? በዛለ ስሜት እየተጎተትኩ ሄጄ ጠብመንጃውን በግዴለሽነት አንስቼ እጄ ላይ እያንከላወስኩ ተመለከትኩት፡፡ ቤልጂግ ይሁን፣ ክላሽንኮቭ፣ ዲሽቃ፣ መውዜር፣ ቆመህ ጠብቀኝ... የማውቀው ነገር አልነበረም፡፡ ብቻ ለሆነች ሽራፊ ሳድሲት ዝም ብዬ አግድሜ መተኮስ ውል ብሎኛል። ወዲያው ግን በሁኔታዬ አፍሬ እንደ ጤፍ ቅንጣት አነስኩ፡፡ ይሄ አፈሙዝና ባሩድ ይሉት ጉድ ግን አዚሙ ምንድን ነው?
ነፋሱ ወደ ምሥራቅ ይነፍሳል፡፡ እንግዳ የሆነ ፈገግታም ይነበብበታል፡፡ ፈገግታው የሚቀበል ነበር፡፡ ለአዲሱ ምርኮኛው እንኳን ደህና መጣህ ይሆን? ይህ ሰው ስያሜውን በቅጡ አይወቀው እንጂ መጠራቱን ተቀብሎ እየተከተለው መሆኑ እሙን ነው፡፡ ሲጠራ (ጠ - ሲነበብ ይላላል) እንዲህ ነው፡፡ ሲጠራ ይህን ሰው በጉምጀት ምራቅ እንደሚያዝረበርብ የደራጎን ላንቃ፣ ሊውጠው የሚያዛጋ የፍጅት ቱማታ መሀል አነቃው፡፡ ለሌላ የላቀ ግዳጅ አሰማራው። ሊያስፈራራበት ሲችል ጠብመንጃውን እንዲመረኮዝ፣ እንዲለምንበት አሰከነው፡፡
ምናልባት  ‹እሄዳለሁ - ነፋሱን እከተላለሁ› እንዳለ ነፋሱን ተከትሎ ወደ ምሥራቅ መንኖ ይሆናል፡፡ ምናልባት ይህ መጠራት እንግሊዛዊው ደራሲ C.S. Lewis ‹‹Sehnsucht - inconsolable longing for we know not what›› ያለው ዓይነት ይሆን? Sehnsucht ሌዊስ ከእንግሊዝኛ ቋንቋ ይሄን እንግዳ ናፍቆትና መጠራት በምልዓት የሚገልጽለት ቃል ሲያጣ ከጀርመንኛ የተዋሳት ነጠላ ቃል ናት፡፡
የሰውዬው ታሪክ ግን ለሰሚም፣ ለተራኪም እንግዳ ነገር ሆነ፡፡ አዎና የዚህን ሰው ሕመም ያላካተተ የዓለም ታሪክ ከጎደሎነት ያመልጣልን? አርጀንቲናዊው ደራሲ ቦርጌስ አንድ ደራሲ አራት ዓይነት ታሪኮችን ብቻ መተረክ ይችላል ይላል፡፡
‹‹There are only four stories to tell: a love story between two people, a love story between three people, the struggle for power, and the voyage. All of us writers rewrite these same stories ad infinitum.››
እና ይሄ ሰው ገጸባህሪይ ቢሆን ኖሮ ታሪኩ ከአራቱ አንጓዎች በየትኛው ሊተረክ ኖሯል?... Just a mere Voyage? እእእ... ለመሆኑ የነፋሳት ማሰሪያ ውል የት ነው? ምሥራቅስ ጥጉ ከወዴት ነው? ምሥራቅን የሚወስነው አቋቋም አይደለምን?
ራሴን እስክታዘብ ድረስ የአራስ ድመት ዓይነት አስደንጋጭ ረሀቡን የመቋቋም አቅም ነበረኝ፡፡ እናስ ረፋድ ላይ እዚህች ከተማ ውስጥ ዳቦ ሰርቆ ተያዘ... ደበደቡት... ታሰረም ሲባል ብሰማስ ይደንቀኛልን?
ሰምቼም ይሆናል እኮ...
ቢሆንም ቢታሰር እንኳን ለመጠየቅ ዝግጁ መሆኔን አላውቅም፡፡
መተው ነበር የፈለኩት...
ለእጣፋንታው መተው...
‹No short cut route to the top of the palm tree.› እንዲሉ ፈረንጆች፣ የራሱን ትግል ለብቻው እንዲጋፈጣት መተው...
ይሄ ኹሉ ተብሎም አልተባለም፣ ተፈጽሞም፣ አልተከናወነምም፣ ጨረቃ ጠፍ አልነበረች፣ ይሄን ሰው ምናልባት አልመጣ፣ ጭራሽኑ አላገኘሁትስ እንደሆነ በምን አውቃለሁ?
ግን እንዴትስ ቢከወን ምን ልዩነት ያመጣል?
...
እየነጋ ነበር...
ንጋቱ የፍጥረት የመጀመሪያዋን ዕለት ንጋት ይመስል ነበር...
ወደ ምሥራቅ የሚነፍስ የምዕራብ ነፋስም ነበር...
በአንዳች በልበል የሚል ስሜት ተወትውቼ ተነሳሁ...
በአንዳች በልበል የሚል ስሜት ተገፋፍቼ ነፋሱን ተከትዬ ጥቂት እርምጃዎች ወደ ምሥራቅ ተራመድኩ...
እየተራመድኩ ከሳሙኤል ቤኬት The Unnamable የተሰኘ መጽሐፍ የወሰድኳቸውን ጥቂት መስመሮች ደጋግሜ አጉተመተምኩ፡፡
‹‹Lets us go on As I were the only one in the world. Whereas I am the only one absent from it.... You must go on, I can’t go on, I’ll go on... where I am, I don’t know, I’ll never know, in the silence you don’t know... When speaking of others, when speaking of things, how could I know? I can’t know if  I spoken of him, I can only speak of me, no, I can’t speak of anything,  and yet I speak, perhaps it is of him, I will never know, How could I know? who could know?...››

 “ማዕከላቱ ከአሁን ጀምሮ እስከ 2032 ዓ.ም ባሉት ጊዜያት ውስጥ 15 ቢሊዮን ችግኞችን ያመርታሉ። ችግኞቹ በ10.6 ሚ.ሄክታር የተራቆቱ ደኖችና የግጦሽ መሬት ላይ ይበቅላሉ። ይህ አገራዊ የዛፍ ሽፋናችንን ከ30 በመቶ በላይ ያደርሰዋል።”


          በቀጣዮቹ 10 ዓመታት በኬንያ ምድር 15 ቢሊዮን ዛፎች የመትከል ዕቅድ የነደፉት የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ዊሊያም ሩቶ፤ የዛፍ ተከላ ሂደቱን የሚከታተል የሞባይል ስልክ አፕሊኬሽን በቅርቡ እንደሚያስጀምሩ አስታወቁ።
ፕሬዚዳንቱ ይህን የገለጹት በንጎንግ ካጅያዶ ካንቲ የተፋጠነ የደንና የግጦሽ መሬት መልሶ ልማት ብሔራዊ መርሃ ግብርን ባስጀመሩ ወቅት ሲሆን፣ አፕሊኬሽኑ በየጊዜው የተተከሉ ዛፎችን ዕድገት ለመከታተል እንደሚያግዝ አስረድተዋል።
“እያንዳንዱ ኬንያዊ ወይም የኬንያ ተቋማት የተከሏቸውን ዛፎች ዕድገት ለመሰነድ የሚጠቀሙበት #Jaza Miti የተሰኘ አፕሊኬሽን በአጭር ጊዜ ውስጥ አስጀምራለሁ። አፕሊኬሽኑ የዛፎችን ዕድገት በየጊዜው ለመከታተል ያግዛል።” ብለዋል።
“በ10 ዓመት ውስጥ 15 ቢሊዮን ግብ ላይ በመድረስ ጉዟችን፣ የዛፎችን ዕድገት መከታተል እንፈልጋለን። የአካባቢ ጥበቃ ሚኒስቴር ካቢኔን “ተልዕኮ 5 ቢሊዮን” ዘመቻ፣ እውነተኛ ዛፍ የማብቀል ዘመቻ እንዲያደርጉት አዝዤአለሁ”
በ10 ዓመቱ የዛፍ ተከላ ዘመቻ ወቅት ከ300 በላይ የሥራ ዕድሎች ለወጣቶችና ለሴቶች እንደሚፈጠርም ፕሬዚዳንቱ ገልፀዋል።
ይህ የመንግስት ፕሮጀክት 10.6 ሚሊዮን ሄክታር ገደማ የተራቆቱ ደኖችንና የግጦሽ መሬትን በዛፎች እንደሚሸፍን ፕሬዚዳንት ሩቶ ጠቁመዋል።
በመላ አገሪቱ በተቋቋሙ የተለያዩ የችግኝ ማዕከላት 15 ቢሊዮን ችግኞች እንደሚሰራጩም ነው የተናገሩት።
“ይሄ የሚቆምበት አንዳችም ምክንያት የለም። ምክንያቱም መንግስት በመላ አገሪቱ በኬንያ የደን ምርምር ተቋም ለተቋቋሙ 18 የችግኝ ማዕከላት 1ሺ ቶን ችግኞችን የማከፋፈል መርሃ ግብር ጀምሯል።” ብለዋል።
“ማዕከላቱ ከአሁን ጀምሮ እስከ 2032 ዓ.ም ባሉት ጊዜያት ውስጥ 15 ቢሊዮን ችግኞችን ያመርታሉ። ችግኞቹ በ10.6 ሚ.ሄክታር የተራቆቱ ደኖችና የግጦሽ መሬት ላይ ይበቅላሉ። ይህ አገራዊ የዛፍ ሽፋናችንን ከ30 በመቶ በላይ ያደርሰዋል።” ሲሉ ተናግረዋል፤ ፕሬዚዳንት ሩቶ።  


 “እኛ ትርኢታችንን ለማሳየት ወደ ባህር ማዶ እንጓዛለን፡፡ ወጣቶቹ ከዚያ በሚያገኙት ገንዘብ ህይወታቸውን ያሻሽላሉ፡፡ ሌሎች ቤተሰቦች ይሄንን ሲያዩ ወደኛ ይመጡና ልጆቻቸው እኛ ጋ እንዲገቡላቸው ይጠይቃሉ፡፡”

           እ.ኤ.አ በ1997 ዓ.ም በምሥራቅ ኢትዮጵያ የተቋቋመው “ድሬዳዋ ሰርከስ”፤ እዚህ ግባ የሚባል የገንዘብ አቅምና ሃብት ባይኖረውም፤ ለወጣቶች ዲስፕሊንና ተግቶ መሥራትን እያስተማረ ይገኛል፡፡ በተከበሩና ታዋቂ ዓለማቀፍ ፌስቲቫሎችም መልካም ስምና ዝናን ተቀዳጅቷል፡፡
ከድሬዳዋ ሰርከስ መሥራቾች አንዱ የሆነው እንዳለ ሃይሌ በሚመራው ቡድን ውስጥ 35 ጀማሪና ፕሮፌሽናል የጥበቡ ከዋኞች ይገኛሉ። በዕድሜ ትንሹ የቡድኑ አባል የ5 ዓመት ህፃን ሲሆን፤ አብዛኞቹ ግን በ20ዎቹ ዕድሜ ላይ የሚገኙ ናቸው፡፡
ከእነዚህም መካከል በሰርከስ ውስጥ ስላሳለፈችው በርካታ ዓመታት በፍቅር የምትናገረው የ18 ዓመቷ ናርዶስ አዊሊቱ ትገኝበታለች፡፡
“ሰርከስን የተቀላቀልኩት በ7 ዓመቴ ነው” የምትለው ናርዶስ፤ ቡድኑን መቀላቀል የሚያስገኘውን ጠቀሜታ እንዲህ ታብራራለች፡-
“አንደኛ፤ በጎ አመለካከት እንዲኖረን ያግዘናል፤ ሁለተኛ በት/ቤት የተሻለ እንድንሰራ ያደርገናል፡፡ በአጠቃላይ በህይወታችን በሁሉም ነገር ውስጥ  ይጠቅመናል፡፡”
በአንድ ወቅት የኢኮኖሚ ማዕከልና ሁለተኛዋ ትልቋ ከተማ ለነበረችው ለድሬዳዋ ወጣቶች ዋነኛ የህይወታቸው መሰረት ነው - ድሬዳዋ ሰርከስ፡፡
የቡድኑ መሪ እንዳለ ሃይሌ ራዕይ ቀላልና ግልፅ ነው - ዋልጌ ወጣቶችን በስፖርት አማካኝነት መታደግ ነው፡፡
“ወጣቶች ጊዜያቸውን በሱስ ውስጥ ተዘፍቀው እንዳያጠፉ አግዘናቸዋል፡፡ እዚህ እንደሚታየው አብዛኛው ሰው ጫት የሚቅምና አደንዛዥ ዕፅ የሚወስድ ነው፡፡ እኛ ግን ዲስፕሊን ከጅምናስቲክ ጋር እናስተምራቸዋለን።” ብሏል እንዳለ፡፡ ድሬዳዋ ሰርከስ ገብተው መሰልጠን የሚፈልጉ ህፃናት ቁጥር ከአቅማቸው በላይ መሆኑንም እንዳለ ይናገራል፡፡
“እኛ ትርኢታችንን ለማሳየት ወደ ባህር ማዶ እንጓዛለን፡፡ ወጣቶቹ ከዚያ በሚያገኙት ገንዘብ ህይወታቸውን ያሻሽላሉ፡፡ ሌሎች ቤተሰቦች ይሄንን ሲያዩ ወደኛ ይመጡና ልጆቻቸው እኛ ጋ እንዲገቡላቸው ይጠይቃሉ፡፡” ብሏል፡፡
ከስድስት ዓመቱ ጀምሮ በሰርከስ ሲሳተፍ የቆየው የ24 ዓመቱ አብዱልደፋር ራመቶ፤ በበርካታ የሰርከስ ዘርፎችና በከፍተኛ  ጂምናስቲክ የሰለጠነ የእጅ-ለእጅ አክሮባቲስት ነው፡፡
“ሌሎች ህፃናት ኳስ ሲጫወቱ እኔ ይበልጥ የማተኩረው አክሮባት ላይ ነበር፡፡” ይላል አብዱልደፍር፡፡
አሁን ታዲያ በአክሮባት ትርኢት ነው የኑሮ መተዳደሪያውን የሚያገኘው፡፡ የስኬት መንገዱ ግን አልጋ ባልጋ አልነበረም፤ ረዥምና ውጣ ውረድ የበዛበት እንደነበር አልሸሸገም።
“ዲስፕሊን እጅግ አስፈላጊ ነገር ነው፡፡ በጂምናስቲክ በጣም ጎበዝ ልትሆን ትችላለህ፤ ያለ ዲስፕሊን ግን ትርጉም የለውም፡፡ ሁለተኛው ነገር ተግቶ መስራት ነው፡፡ በአንድ የሰርከስ ዘርፍ ብቁ ለመሆን ቢያንስ ለ3 ዓመታት መለማመድ አለብህ፡፡” ብሏል፡፡
ድሬዳዋ ሰርከስ በታወቁ የተለያዩ ፌስቲቫሎች ላይ ሽልማቶችን አሸንፏል - የሩስያና ቻይናን ጨምሮ፡፡
እ.ኤ.አ በ2019 ዓ.ም አብዱራሂምና አበለ በእጅ -ለእጅ ትርኢት ሰባት ሽልማቶችን ወደ አገራቸው ያስገቡ ሲሆን፤ ይህም በሞንቴ ካርሎ ዓለማቀፍ የሰርከስ ፌስቲቫል- ”ኒው ጀነሬሽን” ውድድር ላይ ያገኙትን እጅግ የተከበረ ሽልማት ይጨምራል፡፡
ከዚህ አራት ዓመት ቀደም ብሎ ደግሞ ረመዳንና ቢንያም በተመሳሳይ ዘርፍ በፓሪስ በተካሄደው 36ኛው የሰርከስ ፌስቲቫል፣ የነሐስ ሜዳልያ ለአገራቸው አስገኝተዋል፡፡
ዓለማቀፍ የትርኢት ጉዞዎች የድሬዳዋ ሰርከስ ቡድን ብቸኛ የገቢ ምንጭ ሲሆን-፤ እስካሁን ስኬታቸው ወደ አጥጋቢ የገንዘብ አቅም አልተለወጠም፡፡
“ይህ አዳራሽ የተሰጠን በከተማዋ ባለሥልጣናት ነው፡፡ በአንዳንድ ቁሳቁሶችም ደግፈውናል፤ ነገር ግን መደበኛ በጀት የለንም።” ብሏል፤እንዳለ፡፡
“የኛ ዋነኛው ችግር ብዙ ውድ የሆኑ ቁሳቁሶችን ከባህር ማዶ የምንፈልግ መሆናችን ነው፡፡” የሚለው እንዳለ፤ “ድሬዳዋ ሰርከስ ሲመሰረት ከስፖርት ኮሚሽን የተሰጡን ቁሳቁሶች አርጅተዋል፤ አዲስ ለመግዛት ደግሞ አቅም የለንም፡፡” ብሏል፡፡
(ምንጭ፡- AFP)

Saturday, 24 December 2022 15:31

ከሶሻል ሚዲያ በጨረፍታ

 ፓስተሩ “ፈጣሪን ለማሳየት” 1 ሺ 600 ዶላር ክፍያ ጠይቋል
    የተዓምራት የዋጋ ዝርዝርም በፌስቡክ ገጹ አውጥቷል

        በተለይ ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ በአፍሪካ “ተአምራትን እናሳያለን” እያሉ ገንዘብ የሚያጋብሱ “ነብያት” እየተበራከቱ መጥተዋል። ሰሞኑን ከወደ ደቡብ አፍሪካ የተሰማው ዜናም በሃይማኖት ስም የሚነግዱ ሰዎች የደረሱበትን የማጭበርበር ጥግ ያሳያል።
“ፈጣሪን በገነት ለማየት ከፈለጋችሁ 1 ሺ 600 ዶላር መክፈል አለባችሁ” ያለው ፓስተርም፤ የሰሞኑ መነጋገሪያ መሆኑን ኦዲቲ ሴንትራል በድረ ገጹ አስነብቧል።
ኤምኤስ ቡደሊ የተባለው ፓስተር፥ ምዕመናን ክፍያ መፈጸም ከቻሉ የማይታመን የሚመስሉ ተአምራቶችን ማሳየት እችላለሁ ባይ ነው።
ፌስቡክ ላይ ያሰፈረው ለተአምራቱ የሚያስከፍለው የዋጋ ዝርዝርም በማህበራዊ ሚዲያዎች ተቃውሞ አስነስቶበታል። ቡደሊ በስማርት ስልኮች መጻኢ እድላቸውን ማወቅ ለሚፈልጉ ሰዎች መፍትሄው በጄ ነው ብሏል።
“እዳችሁን ማሰረዝ የምትፈልጉም ወደኔ ኑ” የሚል መልዕክቱን አጋርቷል። “ፈጣሪን መመልከት” የሚፈልጉ ምዕመናንም፣ በፈረንጆቹ ታህሳስ 25 ቀን 2022 በሚያደርገው የአምልኮ ጉባኤ ላይ እንዳይቀሩ አሳስቧል፡፡
በባዶ እጅ ወደ አምልኮው ቦታ መሄድ ግን ከተአምራቱ ጋር አያገናኝም።
“በገነት እግዚአብሄርን ለመመልከት” 20 ሺህ ራንድ ወይም 1 ሺህ 600 ዶላር መክፈል ግዴታ ነው። ብድራቸው እንዲሰረዝላቸው የሚፈልጉ ምዕመናን ደግሞ 5 ሺህ ራንድ (290 ዶላር) መክፈል ይኖርባቸዋል ብሏል፤ ፓስተሩ፡፡
በአምልኮው ቀን ማግስት ለመግባት የፈለገ ሰው 10 ሺ ራንድ መክፈል ይኖርበታል ይላል፤ ቡደሊ የለጠፈው የቅሰቀሳ ፖስተር።  በስማርት ስልኮቻቸው መጻኢ እጣ-ፈንታቸውን  መመልከት ያሰኛቸው ወገኖችም 1 ሺ 660 ዶላርን ይከፍሉ ዘንድ ተጠይቀዋል።  የሃይማኖት አባት ነኝ የሚለው ቡደሊ፣ “ፈጣሪን በገነት ከማሳየት” 15 እጥፍ የበለጠ ዋጋ የጠየቀው አቬየተር የተሰኘውን ታዋቂ የኦንላይን ጌም ማሸነፍ ለሚፈልጉ ምዕመናን ነው፤ 17 ሺህ 400 ዶላር መክፈል ጌሙን አሸናፊ ያደርጋል ይላል።
ይህ በፖስተር ላይ የተለጠፈ የአምልኮ ጉባኤና የተአምራት ዋጋ ዝርዝር፣ በማህበራዊ ሚዲያዎች ሲዘዋወር ከፍተኛ ነቀፌታ ወርዶበታል፡፡
“ይህ የለየለት ቅጥፈት ነው፤ የሚሰረዝ  እዳም ሆነ በስማርት ስልክ የምንመለከተው ነገ አይኖርም” የሚሉና ሌሎች አስተያየቶችም በተለጠፈው ምስል ስር ተሰጥተዋል።
“ነገሩን በየዋህነት የሚያዩ ምስኪን ቤተሰቦቻችን፣ የሚሳካ መስሏቸው ወደ ቡደሊ ሊሄዱ እንደሚችሉ አልጠራጠርም” ያለ አንድ አስተያየት ሰጪም፤ እንዲህ አይነት የእምነት ነጋዴዎችን የልብ ልብ የሚሰጠው ንቃተ ህሊናው ዝቅ ያለ ምዕመን ነው የሚል ሃሳብ አስፍሯል።
በደቡብ አፍሪካ በ2019 “የሞተ ሰው አስነሳለሁ” ያለው ፓስተር ኤልፍ ሉካኦ፤ ያልሞተን ሰው እንደሞተ አድርጎ በማስነሳት ምዕመናንን በመሸወዱ ዘብጥያ መውረዱ ይታወሳል።
በዚምባቡዌም “ከፈጣሪ ጋር በስልክ እናወራለን” ያለው ፓስተር ፖል ሳንያንጎሬ፤ በቴሌቪዥን ጣቢያ “ቀጥታ ከገነት” የሚል ፕሮግራም ሊጀምር እንደሆነ ማስታወቁና  “የፈጣሪን ስልክ ቁጥር ይፋ አደርጋለሁ” ሲል  መደመጡ አይዘነጋም።
ወይ ጉድ! ምን ዓይነት ዘመን ላይ ደረስን!?
(አል አይን)

________________________________________________

                           “ትጾማለህን?”
    በቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ (በአማርኛ ወልሳነ እንግልጣር)


          ትጾማለህን? እንግዲያውስ በሥራህ አረጋግጥልኝ!
በምን ዓይነት ሥራ ካልከኝ?
ደሃውን ካየህ እዘንለት (ቸርነትን አድርግለት)!
የተጣላኸውን ካየህ ታረቀው!
ጓደኛህ ክብርን ሲያገኝ ካየህ አትቅናበት!
መልከኛ ሴት ካየህ እለፋት!
አፍህ ብቻ ከምግብ አይከልከል፤ አይንህም፣ ጆሮህም፣ እግርህም፣ እጆችህም፣ ሁሉም የሰውነትህ ክፍሎች ይጹሙ።
እጆችህ ከንጥቂያና ስግብግብነት (ንፉግነት) ይጹሙ። እግሮችህ የማይገቡ ትእይንቶችን ለመመልከት ከመንደርደር ይጹሙ። አይኖችህ ውብ መልኮች ላይ ያልተገቡ እይታዎችን መቼም መች ከማሳረፍ መከልከልን ይማሩ እና ቁንጅና ላይ ከመጠመድ ይጹሙ። ማየት ለዐይን ምግብ ስለሆነ ያልተገባ እና የተከለከለን እይታ ካደረግህ ጾምህን ያፈርሰዋል፣ የነፍስህንም ሙሉ ደህንነት ያነዋውጣል፤ ነገር ግን የተገባና ጥንቁቅ ከሆነ ጾምህን ያስጌጣታል። የተከለከለውን በዓይን እየነካህ ነገር ግን በጾም ምክንያት ከማያረክስ ምግብ መጾሙ ከንቱ ከሆኑ ነገሮች መካከል ይቆጠራል። ሥጋን አትበላም አይደል? ስለዚህ በዐይኖችህ አማካኝነት ፍትወትን አትመገብ። ጆሮህም ይጹም። የጆሮ ጾም ክፉ ወሬን እና ሐሜትን አለመቀበልን ያካትታል። “ሐሰተኛ ወሬ አትቀበል” እንዲል። (ዘጸ. 23፥1) አፍም እንዲሁ ከመጥፎ እና ከጥላቻ ንግግሮች ይጹም። ከአዕዋፋትና አሳዎች ብንከለከል ነገር ግን ወንድማችንን ብንበላው ምን ይጠቅመናል? ክፉ ተናጋሪ የወንድሙን ሥጋ ይበላል፤ የባልንጀራውንም ሰውነት ይነክሳልና።

_________________________________________________

                       “አሁን ለይቷል ልበል፤ መልሰኝ”
                          ሥምረት አያሌው ታምሩ


         “አንድ ዓይነ ሥውር ይኖር በነበረበት አንድ አገር ከዕለታት በአንዱ ቀን ኡ!ኡ! ተባለ፡፡ ዓይነ ሥውሩም ጩኸቱ ወደ መጣበት አቅጣጫ በደንብ አንቅቶ ሲያዳምጥ ኡ!ኡ! የሰው ያለህ! እየተባለ ሲጮኽ ሰማ፡፡ በዚህን ጊዜ “ልብሴን አቅርቡልኝ፣ ከዘራዮንም ስጡኝ” ብሎ መሪውን ጠርቶ ውሰደኝ ሲል ሚስቱ ሰማች፤ “እርስዎ ደካማ ዓይነ ሥውር ነዎት፤ ወዴት ሊሄዱ ነው? ምንስ ሊያደርጉ ነው? ይልቅ አርፈው ይቀመጡ።” አለችው፡፡
ዓይነ ሥውሩም” “አገሬ እኮ የሰው ያለህ እያለች ነው፡፡ ሞኝ ነሽ እንዴ? እሄዳለሁ!” ብሎ ብዙ ርቀት ከሄደ በኋላ እንደገና “ኡ!ኡ! የጎበዝ ያለህ!” እየተባለ ሲጮህ ሰማ፡፡ በዚህ ጊዜ “አሁን ለይቷል፤ በል መልሰኝ” ብሎ ተመለሰ ይባላል፤ በማለት አገርንና ወገንን ለመመከት የሚችል ጥቂትም ቢሆን አቅም ያላቸው ሁሉ የጉልበታቸውን ማነስና መብዛት ከግምት ሳያስገቡ፤ ለጥሪው ምላሽ መስጠት እንዳለባቸው በምሳሌ አስተምሯል፡፡
ምንጭ፡- “አባቴና እምነቱ (የአለቃ አያሌው ታምሩ የሕይወት ታሪክ)”

  ዓለማቀፉ የጋዜጠኞች መብት ተሟጋች (ሲፒጄ)፣ በእስር ላይ የምትገኘው የ”ኢትዮ ንቃት” ዩቲዩብ ሚዲያ መሥራችና ባለቤት መስከረም አበራ፣ ያለምንም ቅድመ ሁኔታ፣ ከእስር እንድትለቀቅና የፕሬስ አባላትን ማዋከብ እንዲቆም አሳሰበ፡፡
ባለፈው ታህሳስ 4 ቀን 2015 ዓ.ም በቁጥጥር ስር የዋለችው መስከረም አበራ፣ ታህሳስ 5 በፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ የቀረበች ሲሆን  የፌደራል ፖሊስ የጠየቀው 14 የምርመራ ቀናት በፍ/ቤት ተፈቅዶለታል፡፡
የፌደራል ፖሊስ የምርመራ ቀናቱን በጠየቀበት ወቅት መስከረም በተጠረጠረችበት “የሽብር ወንጀል ድርጊት መነሻነት የተሰባሰቡ መረጃዎች መኖራቸውን” ለችሎቱ አስታውቋል።
“መስከረም ከዚህ ቀደም ለሳምንታት በእሥር ስትማቅቅ አሳልፋለች፡፡ አሁን በድጋሚ ከሥራዋ ጋር በተያያዘ መታሰሯ በእጅጉ ያሳዝናል” ብለዋል የሲፒጄ የአፍሪካ ተወካይ ሙቶኪ ሙሞ፣ ባለፈው ማክሰኞ በሰጡት መግለጫ፡፡
“የኢትዮጵያ ባለሥልጣናት መስከረምን በአፋጣኝ ከእስር መልቀቅና የተመሰረተባትን ማንኛውንም ክስ ማቋረጥ አለባቸው” ያሉት የሲፒጄ ተወካይ፤ “ያለ ተጨማሪ ጣልቃ ገብነት ሥራውን እንድትቀጥልም ሊፈቀድላት ይገባል” ሲሉ አሳስበዋል፡፡ መስከረም አበራ ለእስር ስትዳረግ የአሁኑ ለሁለተኛ ጊዜ ሲሆን፤ ከስድስት ወራት በፊት ባለፈው ዓመት ግንቦት ወር ላይ “ሁከት እና ብጥብጥ በማነሳሳት” ወንጀል ተጠርጥራ በቁጥጥር ስር ውላ ነበር፡፡ ለ23 ቀናት በእስር ያሳለፈችው መስከረም፤ ባለፈው ሰኔ ወር መጀመሪያ ላይ በ30 ሺህ ብር ዋስትና ነበር  ከእስር የተለቀቀችው፡፡  

Page 3 of 632