Administrator

Administrator

Monday, 22 February 2021 07:14

ማራኪ አንቀፅ

 ሕግ 2
በጓደኞችህ ላይ እምነት አታሳድር፤ ጠላትህን እንዴት እንደምትጠቀመበት እወቅ!
ብያኔ
ጓደኞችህን ስጋ፤ ተጠንቀቅም፤ በፍጥነት ሊከዱህ ይችላሉና፤ በቀላሉ ለቅናት ስለሚጋለጡ፡፡ ሞልቃቃ፣ ባለጌና አምባገነነንም ይሆናሉና፡፡ የቀድሞ ጠላትህን ቅጠረው  ከጓደኝህ የበለጠ ታማኝ ይሆናል፤ ምክንያቱም ማረጋገጥ አለበትና፡፡ በእርግጥ ከጠላቶችህ ይበልጥ አጥብቀህ መፍራት ያለብህ ጓደኞችህን ነው፡፡ ጠላት ከሌለህም ጠላት የምታፈራበት ዘዴ ፈልግ፡፡
ሕጉ ሲተገበር
በዘጠነኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ ሳልሳዊ ሚካኤል፣ የቤዛንታይንን በትረ መንግስት እንደሚጨብጥ ተገመተ። እናቱ ንግስት ቲኦደራ ገዳም ገብታ ቀለጠች፤ ፍቅረኛዋ ቲዎክቲስተስ ስለተገደለ፡፡ የዚህ ሴራ ዋነኛ መሪ ደግሞ ብሩህ ህሊና ያለው የሚካኤል አጎቴ ባርዓስ ነው፡፡ ወጣቱና ብዙ ልምድ የሌለው ሚካኤል ስልጣን  ሲይዝም በተንኮለኞች፤ በገዳዮችና ሴረኞች ባለስልጣናት ነበር የተከበበው። እናም በአቅራቢያው የሚያምነው ሰው ሲፈልግ ጓደኛው ባሲለስን አሰበ፡፡ ባሲለስ የመንግስት አስተዳደርና የፖለቲካ ዕውቀት የሌለው ነው፡፡ ከንጉስ ጋርም የተገናኙት ባሲለስ የንጉሳውያን የፈረስ መግሪያ ማዕከል ኃላፊም በነበረበት ወቅት ነው፡፡ የተዋወቁትም ከዓመታት በፊት ሚካኤል በፈረስ መግሪያው ሲለማመድ ፈረሱ ደንብሮ  ባሲለስ ሕይወቱን ባተረፈለት ድጋፍ እያደገ ሄደ፡፡ እጅግም ምርጥ ወደ ሚባል ትምህረት ቤት ሄዶ ተማረ፡፡ እናም ባሲለስ ከጥፍራም ገበሬነት ወደ ዘመናዊና የተማረ ባለስልጣንነት ተቀየረ፡፡ እናም ንጉስ ሳልሳዊ ሚካኤልን ከብልህ አጎቱ ባርዳስ ይልቅ እንደ ወንድም የሚቆጥረው ባሲለስን አማካሪ አደረገው፡፡
ባሲለስም ፈጣን ተማሪ ከመሆንም በላይ ንጉሱን በሁሉም ዘርፍ አማካሪ ሆነ። የባሲለስ ትልቁ ችግር ግን ገንዘብ የሌለው መሆኑ ነው፤ የባዛንታይንን ባለስልጣናት እንድልቅ ኑሮን ለመወዳደር፡፡ ችግሩን የተረዳለት ንጉስ ሚካኤል፤ የባሲለስን ደመወዝ በሶስት እጥፍ አሳደገው፤ ገንዘብንም ሰጠው፡፡ ከእቁባቶቹ አንዷንም ዳረለት። ይህ ሁሉ ሲደረግለት የሚካኤል አጎቱ ባርዳስ የጦሩ መሪ መሆኑ ታዲያ ለባሲለስ አልተመቸውም። እናም ባርዳስ ስልጣንህን ሊነጥቅ ይፈልጋል ሲልም በንጉሱና በአጎቱ መሀል ገባ፡፡ በንጉስ ሚካኤል ጆሮ ውስጥም መርዝ ጨመረ፡፡ ይህን ያደረገው አጎትህ ነው ሲልም  ባርዳስ እንዲገደል አደረገ፡፡
ንጉስ ሳልሳዊ ሚካኤልም ገንዘቡን አለገደብ ይረጭ ነበርና ችግር ላይ ወደቀ። እና ባሲለስ የተበደረውን ገንዘብ አንዲመልስለት ጠየቀው፡፡
ለንጉስ ሚካኤል በሚያስደነግጥ ሁኔታ ባቢለስ እንቢተኝነቱ ገለፀ፡፡ ንጉስም አስጊ ሁኔታ እንደተጋረጠበት ተረዳ፡፡ ምክንያቱም ደግሞ የቀድሞ ፈረስ ጋሪ ባሲለስ ከንጉስ በላይ ገንዘብ እንዳለው፣ በጦሩም  ውስጥና በሴኔት ውስጥ ብዙ ወዳጅ ማፍራቱን ማወቁ ነው፡፡ ከጥቂት ሳምንታት በኋላም ንጉስ ሚካኤል ሳልሳዊ ከእንቅልፉ ሲነቃ፤ በመታደሮች መከበቡን አወቀ፡፡ ባቢለስም ወታደሮቹን ንጉሱን ደብድበው ሲገድሉት ቆሞ ተመለከተ፡፡ ንጉስ መሆኑን ካወጀ በኋላም የንጉስን ጭንቅላት በመያዝ  በቤዛንታይን በፈረስ ጋለበ፡፡
ትርጓሜ
ሳልሳዊ ሚካኤል እንደሚወደው ባሲለስም ይወደኛል ሲል የወደፊት ራዕዩን አጨለመ፡፡ ሲጀምር ባሲለስ ንጉስ በሚገባ አገለገለ፡፡ በምላሹም የንጉስን ሀብት፣ ትምህርትና ማዕረግ አገኘ በዚህም እየጠነከረ መጣ፡፡ ንጉሱም ከፍተኛ ስህተት መስራቱን ዘግይቶም ቢሆን ተረዳ፡፡ ግን የራሱን ሕይወት መጠበቅ የሚያስችለውን እርምጃ መወሰድ ይችል ነበር፡፡ ሆኖም፣ ጓደኝነትና ፍቅር የማንኛውንም ሰው ህሊና እንደሚጋርድ ነውና ንጉሱንም አሞኘው፡፡ ማንም ሰው ጓደኛዬ ይከዳኛል ብሎ ለማመን ይቸገራልና፣ ንጉስም አንገቱ እሰከሚቆረጥ ድረስ ይህን ማመን አልቻለም፡፡
ፈጣሪዬ አንተ ከጓደኞቼ ጠብቀኝ፣ ራሴን ከጠላቶቼ መጠበቅ እችላለሁና፡፡
(ቮልተር 1694-1778)
ኃይል ጠላት እንዲኖርህ ከፈለግህ፣ ጓደኛህን ምረጠው፤ መቼ ማጥቃት እንዳለበት ያውቅበታልና፡፡
(የፈረንሳይ ሚኒስቴር የነበረው ድያኔዴ ፓይትሬስ 1499-1566)
ሕጉ ሲተገበር
በቻይና የጥንቱ የሃን ስርወ መንግስትስ በደም አፋሳሽ መፈንቅለ  መንግስት ሥልጣን መያዝ የተለመደ ነበር፡፡ አንድ ጄኔራል ሥልጣን ከያዘ በኋላ አብረውት የነበሩት ጄኔራሎችና ልጆች ይገድላል፤ ሥልጣኑን እንዳይቀናቀኑት፡፡ ይሁንና ቆይቶም ቢሆን ሌላ ጄኔራል ተነስቶ ሥልጣን በመያዝ ንጉሱንና ልጆቹን ይገድላል፤ አብረውት የነበሩት ጓደኛ ጄኔራሎችንም እንዲሁ፡፡
በ959 ጄኔራል ቻኦ ኩአንይ ንጉስ ሱንግ ተብሎ ነገሠ፡፡ የመፈንቅለ መንግስቱን ታሪክ ጠንቅቆ የሚያውቀው ንጉስ ሱንግ፤ ሁኔታዎችን ካልቀየረ በአንድ ወይም በሁለት ዓመት ጊዜ ውስጥ እንደሚገደል ገመተ፡፡ እናም ይህ የመፈንቅለ መንግስት ሁኔታ መቀየር እንዳለበት ወሰነ፡፡ ለንግስቲቱም ክብር ግብር ጠራ፡፡ በግብሩም የጦሩ ታላላቅ አዛዦች ተጠርተው በሉም፤ጠጡም፡፡ በሰከሩም ጊዜ በጥበቃ የተሰማሩትን ወታደሮች አሰናበተ። ጄኔራሎቹም  እንገደላለን ብለው በፍርሃት ወደቁ፡፡ በተቃራኒው እሱም ከመንግስት ግልበጣ ሥጋት ነጻ ለመሆንና እነሱም በሰላም እንዲኖሩ ሥልጣናቸውን እንዲለቁ ንጉሱን ጠየቃቸው። ስልጣናቸውን ሁለቱም ተንደላቀው የሚኖሩበት የራሳቸው ርዕስት እንደሚሰጣቸው ቃል ገባ፡፡ ሁሉም ጀኔራሎች በነጋታው ሥልጣናቸውን ለቀቁ፤ ለንጉስም አደጋ የነበሩት ጄኔራሎች ወዳጅ ሆኑ፡፡ ከጄኔራሉ ሊዩ በቀር፡፡
“ሕግጋተ ሥልጣን ከተሰኘው የተርጓሚ ጌታሁን ንጋቱ መፅሐፍ የተቀነጨበ”

  ኦርጋናይዜሽን ፎር ኢኮኖሚክ ኮኦፕሬሽን የተባለው ተቋም፣ በ33 የአለማችን አገራት የሚኖሩ ዕድሜያቸው ከ15 እስከ 64 አመት የሚገኙ ሰዎች፣ ጊዜያቸውን እንዴት እንደሚጠቀሙ ለማወቅ በሰራው ጥናት፤ ጃፓናውያን በስራ፣ ደቡብ አፍሪካውያን ደግሞ በእንቅልፍ ከሁሉም አገራት የበለጠ ጊዜ እንደሚያጠፉ ማረጋገጡን አስታውቋል።
ጃፓናውያን ክፍያ በሚያገኙበት መደበኛ ስራ ላይ በቀን በአማካይ 5.5 ሰዓታትን እንደሚያጠፉ የጠቆመው የድርጅቱ ጥናት፤ ደቡብ አፍሪካውያን በአንጻሩ 9 ሰዓታትን ያህል በእንቅልፍ እንደሚያጠፉ አመልክቷል።
በተለያዩ የመዝናኛ መንገዶች በየቀኑ ከፍተኛ ጊዜ በማጥፋት ቀዳሚነቱን የያዙት የኖርዌይ ዜጎች ሲሆኑ፣ በአገሪቱ አንድ ሰው በአማካይ በቀን 6.5 ሰዓታትን እንደሚያጠፋ የጠቆመው መረጃው፤ምግብ በመመገብ ፈረንሳውያን በቀን 2 ሰዓታትን  በማጥፋት፣ አሜሪካውያን ደግሞ ቴሌቪዥን በመመልከትና ሬዲዮ በማዳመጥ በአማካይ 2.5 ሰዓታትን በማጥፋት በአንደኛ ደረጃ ላይ መቀመጣቸውን አስታውቋል፡፡
በሁሉም አገራት ክፍያ በማያገኙበት የቤተሰብ እንክብካቤ ስራ ላይ ሴቶች ከወንዶች ጋር ሲነጻጸር በ3 እጥፍ ያህል የሚበልጥ ጊዜ እንደሚያጠፉ የተነገረ ሲሆን፣ ሴቶች በየአመቱ በመሰል ስራዎች ላይ በአማካይ 1.1 ትሪሊዮን ያህል ሰዓታትን እንደሚያጠፉም ለማወቅ ተችሏል፡፡


በሰዓት 100 ማይል የመብረር አቅም ያላትና “ቴራፉጂያ ትራንዚሽን” የሚል ስያሜ የተሰጣት የአለማችን የመጀመሪያዋ በራሪ መኪና፣ ከአሜሪካ ፌዴራል አቪየሽን ባለስልጣን ለበረራ ብቁ እንደሆነች የሚያረጋግጥ የብቃት እውቅና የምስክር ወረቀት ማግኘቷንና በቀጣዩ አመት መብረር ትጀምራለች ተብሎ እንደሚጠበቅ ዴይሊ ሜይል ዘግቧል፡፡
ለአየር ላይ በረራ ብቻ የምትውለውና እስከ 10 ሺህ ጫማ ከፍታ መብረር የምትችለው “ቴራፉጂያ ትራንዚሽን” በአሁኑ ወቅት ለአብራሪዎችና የበረራ ትምህርት ቤቶች ብቻ መፈቀዷን የጠቆመው ዘገባው፣ በመጪው አመት ደግሞ በየብስም ላይ ለመንቀሳቀስ የሚያስችላትን የብቃት ማረጋገጫ በማግኘት፣ በብዛት ተመርታ በገበያ ላይ ትውላለች ተብሎ እንደሚጠበቅም አመልክቷል፡፡
27 ጫማ የሚረዝም ታጣፊ ክንፍ ያላትና ክብደቷ 1ሺህ 300 ፓውንድ ያህል ይደርሳል የተባለው “ቴራፉጂያ ትራንዚሽን”፤ ሁለት ወንበሮች ያሏት ሲሆን መኪናዋ ከ3 አመታት በፊት የመሸጫ ዋጋዋ 400 ሺህ ዶላር ይሆናል ተብሎ እንደነበርም አስታውሷል። ይህቺ ቻይና ሰራሽ መኪና የበረራ ፈቃድ ለማግኘት ለ80 ቀናት ያህል የሙከራ በረራ አድርጋለች ተብሏል፡፡
አሽከርካሪዎች፤መኪናዋን ከበራሪነት ወደ ተሽከርካሪነት ለመቀየር የሚፈጅባቸው ጊዜ ከአንድ ደቂቃ ያነሰ ነው መባሉን የጠቆመው ዘገባው፤ ከአነስተኛ የአውሮፕላን ማረፊያዎች ወይም ሰፋፊ መንገዶች ላይ መነሳትና ማረፍ እንደምትችልም አክሎ ገልጧል፡፡


  በመላው አለም የሚገኙ መንግስታት፣ ኩባንያዎችና ግለሰቦች ባለፈው የፈረንጆች አመት 24 ትሪሊዮን ዶላር መበደራቸውንና አለማቀፉ አጠቃላይ ብድር በአመቱ መጨረሻ 281 ትሪሊዮን ዶላር መድረሱን ብሉምበርግ ከሰሞኑ ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡
ኢንስቲቲዩት ኦፍ ኢንተርናሽናል ፋይናንስ የተባለው አለማቀፍ ተቋም ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፤ 281 ትሪሊዮን ዶላር የደረሰው አለማቀፉ አጠቃላይ ብድር፣ በታሪክ ከፍተኛው ሲሆን ገንዘቡ ከአለማቀፉ አጠቃላይ የአገር ውስጥ ምርት ከ355 በመቶ በላይ እንደሚሆንም ለማወቅ ተችሏል፡፡
ከፍተኛ የበጀት ጉድለት የገጠማቸው የአለማችን አገራት፣ በአዲሱ የፈረንጆች አመት 2021፣ ተጨማሪ 10 ትሪሊዮን ዶላር ያህል ይበደራሉ ተብሎ እንደሚጠበቅም ዘገባው አመልክቷል፡፡

ሰሜን ኮርያ 9 የኮሮና ክትባቶችን መረጃ ለመዝረፍ መሞከሯ ተነገረ


          የአሜሪካ የፌዴራል ዓቃቤ ሕግ፣ በተለያዩ የአለማችን ባንኮችና የንግድ ኩባንያዎች ላይ ላይ የኢንተርኔት ጥቃት በመፈጸም በድምሩ ከ1.3 ቢሊዮን ዶላር በላይ ለማጭበርበር የሞከሩ #የ21ኛው ክፍለ ዘመን ስመጥር የባንክ ዘራፊዎች; ናቸው ባላቸው ሦስት ሰሜን ኮርያውያን ላይ ክስ መመስረቱን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
የሰሜን ኮርያ መንግስት የደህንነት መስሪያ ቤት ባልደረቦች እንደሆኑ የተነገረላቸው ጆን ቻንግ ሆክ፣ ኪም ኢል እና ፓርክ ጂን ሆክ የተባሉት ሶስት ሰሜን ኮርያውያን፣ በተለያዩ ጊዜያት፣ የኤቲኤም ማሽኖችን በቫይረስ በመበከል እንደፈለጉ እንዲከፍሉ ማድረግን ጨምሮ በተለያዩ ባንኮች ላይ የሳይበር ጥቃት ወንጀሎችን በመፈጸም፣ 1.2 ቢሊዮን ዶላር ያህል ለማጭበርበር መሞከራቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡
የክፍለ ዘመኑ ቀንደኛ የባንክ ዘራፊዎች የተባሉት ሰሜን ኮርያውያኑ፣ ጠመንጃ ሳያነግቡ በኮምፒውተር ኪቦርድ ብቻ በመጠቀም ከፍተኛ የዝርፊያ ወንጀል ሲፈጽሙ መቆየታቸውን የጠቆመው ዘገባው፤ ግለሰቦቹና ግብረአበሮቻቸው ከ2015 እስከ 2019 በነበሩት አመታት በቬትናም፣ ባንግላዴሽ፣ ታይዋን፣ ሜክሲኮ፣ ማልታና ሌሎች አገራት ባንኮች ላይ የማጭበርበር ድርጊት መፈጸማቸውንና በባንግላዴሽ ባንክ በፈጸሙት ጥቃት ብቻ 81 ሚሊዮን ዶላር ማጭበርበር መቻላቸውን አስታውሷል፡፡
በፈረንጆች አመት 2017 በተፈጸመውና “ዋናክራይ” በሚሰኘው ግዙፍ የኢንተርኔት ጥቃት ተሳታፊ ነበሩ ከተባሉትና በአሁኑ ወቅት ሰሜን ኮርያ ውስጥ ሳይሆኑ አይቀሩም ከተባሉት ተከሳሾች አንዱ የሆነው ፓርክ፣ በ2014 በሶኒ ፒክቸርስ ኩባንያ ላይ በተፈጸመው ጥቃት ተሳታፊ በመሆኑ ከዚህ ቀደም ተከስሶ እንደነበርም ዘገባው አስታውሷል፡፡
ሮይተርስ በበኩሉ፣ ሰሜን ኮርያ የአሜሪካ መድሃኒት አምራች ተቋም ከሆነው ፋይዘር፣ የኮሮና ክትባት መረጃዎችን በኢንተርኔት ጥቃት ዘርፋ ለመውሰድ መሞከሯን፣ የደቡብ ኮሪያ ደህንነት ኤጀንሲ ባወጣው መረጃ ማስታወቁን ዘግቧል፡፡
ኮሮና ቫይረስ ወደ ግዛቴ አልገባም በማለት ደጋግሞ ሲናገር የከረመው የሰሜን ኮርያ መንግስት ያሰማራቸው የኢንተርኔት መንታፊዎች፤ ከፋይዘር በተጨማሪ ኖቫክስ እና አስትራዚኔካን ጨምሮ ቢያንስ በዘጠኝ የኮሮና ክትባት አምራች ኩባንያዎች ላይ የመረጃ ዘረፋ ሙከራ ማድረጉንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡




           የሚከተለው ትርክት የአረቦች ተረት ነው።
ከዕለታት አንድ ቀን፣ አንድ ንጉስ፣ ሶስት በእስር ላይ ያሉ ፈላስፎቻቸውን አስጠርተው፤  “መልካም ሃሳብ ያለው ፈላስፋ ሽልማቱ መፈታት ነው፤ እስኪ ተአምር ነው የምትሉትን ሃሳብ ንገሩኝ፤ ታላቅ ተዓምር የነገረኝን ሰው እሸልመዋለሁ” አሉ።
አንደኛው ፈላስፋ፡- “ይሄን ፈረስዎን ሌጣውን እጋልበዋለሁ” አለ።  
ሁለተኛው ፈላስፋ፡- “ይሄን ፈረስዎን ሳር እያበላሁ እያማለልኩ፣ እየጋለብኩ፣ ከየትኛውም ፈረስ ቀዳሚ አደርገዋለሁ” አለ።
ሶስተኛው ግን፡- “እኔ ደግሞ ቋንቋ አስተምረዋለሁ” አለ።
ሁለቱ እስረኞች በመገረም፤ “አብደሃል እንዴ? እንዴት አድርገህ ነው ፈረሱን ቋንቋ አስተምረዋለሁ ብለህ ለማለት የደፈርከው?” ሲሉ ይጠይቁታል፡፡  
ሶስተኛው ሰውዬ፡- “ሶስት መንገዶችን አስቤ ነው። አንደኛ ወይ ፈረሱ አማርኛ አይገባውም ብዬ እከራከራለሁ፤ ሁለተኛ ወይ አማርኛ ገብቶት አንድ ቀን ይናገራል፤ በመጨረሻም  ወይ ንጉሱ ይሞታሉ። በመካከል እኔ ለራሴ ጊዜ እገዛለሁ አለ” ይባላል።
*   *   *
ጊዜ መግዛትን የመሰለ ነገር የለም። ማምሻም እድሜ ነውና። ዋናው ነገር ደግሞ ያንን ዕድሜ ምን እንሰራበታለን የሚለው ነው። የሚባክነው እድሜ ከበዛ በሕይወታችን ላይ መሳለቅ ነው። የዛሬውን ህይወት ማባከን አይደለም፣ ከነገ ላይም መስረቅ ነው የሚጠበቅብን። (Plagiarize the future እንዲሉ) ለእድገት አንዱ መሰረቱ ለነገ መሰረት መጣል ነው። ከመነሻው ያላማረ አብዛኛውን ጊዜ መድረሻው ያማረ አይሆንም። የማያጠግብ እንጀራ ከምጣዱ ያስታውቃል እንዲሉ አይነት ነው። (The end justifies the means) የሚባለውን አይዘነጉም።
የሀገራችን ፖለቲካ ቶሎ ተናኝ (Volatile) ነው፤ በቶሎ ይግላል፤ በአንድ አፍታ ይቀዘቅዛል። ፖለቲከኞቻችንም እንደዚያው ተናኝ ናቸው። በሰላሙ ጊዜ አይዘጋጁም። ሁኔታዎች ከተወሳሰቡ በኋላ መደነጋገር ስራቸው ነው። ይህ ደግሞ ዳፍንተኝነትን ያስከትላል።
የሀገራችን ኢኮኖሚ ለያዥ ለገራዥ ማስቸገሩ ፀሀይ የሞቀው ሀቅ ነው። መላ እመታበታለሁ፣ ዘዴ እዘይድበታለሁ ያለ ምሁር ነጋዴው፣ አዋቂው፣ አላዋቂው፣ ብልጡም የዋሁም እኩል ይደነጋገራል።
ስለዚህም የወል ማሀይምነት ጽናትም ያስፈልገዋል። ጽናቱ ለእቅድ፣ ጽናቱ ለዘላቂነት ይበጃል። ወጣም ወረደም ኩሉ አመክሩ ወዘሰናየ አጽንኡ የሚለውን በኃይለ ስላሴ ጊዜ ይሰጥ በነበረው ዲግሪ ላይ እንደ መፈክራዊ ምክር የሚቀመጠው ሃምሳ ዓለቃዊ አነጋገር፣ ለዛሬም አግባብነት ያለው መሆኑን እንረዳ። “ሁሉንም ሞክሩ፤ የተሻለውን አጽኑ” የምንለው ዛሬም፣ እንደሚሠራ ስለምንረዳ ነው!  


Monday, 15 February 2021 17:39

ADDIS Admass


           ቻይና በአለማችን በግዙፍነቱ ወደር አይገኝለትም የተባለውን እጅግ ግዙፍ የኤሌክትሪክ ሃይል ማመንጫ ግድብ በቲቤት ግዛት ከሂማሊያ ተራሮች ግርጌ በሚገኘው የርሉንግ ሳንፖ ወንዝ ላይ ልትገነባ ማቀዷን አልጀዚራ አስነብቧል፡፡
60 ጊጋ ዋት የኤሌክትሪክ ሃይል የማመንጨት አቅም እንደሚኖረው የተነገረለት ይህ ግዙፍ ግድብ፣ በአለማችን ትልቁ ግድብ የሆነውና ስሪ ጎርጅስ የተሰኘው የቻይና ታዋቂ ግድብ ከሚያመነጨው ሃይል በሶስት እጥፍ የሚበልጥ ሃይል እንደሚያመነጭም ዘገባው አመልክቷል፡፡
ቻይና እ.ኤ.አ እስከ 2060 ከካርቦን ነጻ ኢኮኖሚ ለመገንባት የያዘችው ዕቅድ አካል እንደሆነ ከተነገረለት ከዚህ ግዙፍ ግድብ ግንባታ ጋር በተያያዘ ከ14 ሺህ በላይ ሰዎች ከመኖሪያ አካባቢያቸው ይፈናቀላሉ መባሉንና ይህም ከቲቤታውያን ዘንድ ተቃውሞ እንደገጠመው ዘገባው ገልጧል፡፡


   ከኮሮና ቫይረስ ስርጭት ጋር በተያያዘ ሽያጩ በከፍተኛ ሁኔታ የቀነሰበት የአለማችን 2ኛው ግዙፍ የቢራ አምራች ኩባንያ ሄኒከን ወጪውን ለመቀነስ ሲል በተለያዩ የአለም አገራት ውስጥ ከሚገኙ ሰራተኞቹ 10 በመቶ ያህሉን ወይም 8 ሺ የሚደርሱ ሰራተኞቹን ከስራ ሊያሰናብት ማቀዱን አስታውቋል፡፡ በፈረንጆች አመት 2019፣ 2.2 ቢሊዮን ፓውንድ ትርፍ ያስመዘገበው  ሄኒከን፣ በ2020 ግን ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ አጠቃላይ ሽያጩ በ17 በመቶ በመቀነስ ትርፉ ከአምናው በ204 ሚሊዮን ፓውንድ መቀነሱን ያስታወሰው ዘገባው፣ ኩባንያው ሰራተኞቹን መቀነስን ጨምሮ የተለያዩ የወጪ ቀነሳ እርምጃዎችን በመውሰድ በ3 አመታት ጊዜ ውስጥ 2 ቢሊዮን ፓውንድ ለማዳን ማቀዱን አመልክቷል፡፡

  በየአመቱ ከ8 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በሲጋራ ሳቢያ ለሞት ይዳረጋሉ

            በአለም ዙሪያ የሚገኙ የሲጋራ አጫሾች ቁጥር ከ1.8 ቢሊዮን ማለፉንና በየአመቱ ከ8 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በማጨስ ሳቢያ ለሞት እንደሚዳረጉ አናዶሉ ኤጀንሲና ታዋቂው የሳይንስ መጽሔት ባወጡት ዘገባ ገልጸዋል፡፡ የአለም የጤና ድርጅት ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ አናዶሉ ኤጀንሲ እንደዘገበው፣ በአለማችን ከሚገኙት 1.8 ቢሊዮን ያህል አጫሾች መካከል ከ80 በመቶ በላይ የሚሆኑት ባላደጉ ወይም በማደግ ላይ ባሉ ድሃ አገራት ውስጥ የሚገኙ ሰዎች ሲሆኑ፣ አብዛኞቹ ከማጨስ ጋር የተያያዙ የሞት አደጋዎችም አነስተኛና መካከለኛ ገቢ ባላቸው አገራት የሚከሰቱ ናቸው፡፡
እድሜቸው ከ15 አመት በላይ ከሆናቸው የአለማችን ወጣቶች መካከል 21.9 በመቶው አዘውትረው የሚያጨሱ መሆናቸውንና ከአጫሾች ዙሪያ በመገኘታቸው ለሞት የሚዳረጉ ሰዎች ቁጥርም 1.2 ሚሊዮን መድረሱን የጠቆመው ዘገባው፣ በመላው አለም ከሚገኙት ህጻናት መካከል 40 በመቶ ያህሉ ከአጫሾች አጠገብ በመሆናቸው ብቻ ለጤና ችግር እንደሚጋለጡና፣ በየአመቱ ለሞት ከሚዳረጉት ህጻናት መካከል 28 በመቶ የሚሆኑት ከአጫሾች አጠገብ በመሆናቸው ለሞት የሚዳረጉ ስለመሆናቸውም አክሎ ገልጧል፡፡
47.4 በመቶ የሚሆኑ ዜጎቿ ሲጋራ የሚያጨሱባት ኪሪባቲ ከአለማችን አገራት ከህዝብ ብዛቷ አንጻር ብዙ አጫሾች የሚገኙባት ቀዳሚዋ አገር መሆኗን የጠቆመው ዘገባው፣ በሞንቴኔግሮ 46 በመቶ፣ በግሪክ 43.7 በመቶ ዜጎች እንደሚያጨሱም አክሎ ገልጧል፡፡
ላሰንት መጽሄት በበኩሉ፤ አገራት የአጫሾችን ቁጥር ለመቀነስ የተለያዩ እርምጃዎችን ቢወስዱም ከአለማችን አገራት መካከል 40 በመቶ የሚሆኑት ምንም አይነት ለውጥ ለማስመዝገብ አለመቻላቸውን ዘግቧል፡፡
ትንባሆ በውስጡ 7 ሺህ ያህል ጎጂ ንጥረ ነገሮች እንዳሉትና 250 ያህሉ ሰውነትን ክፉኛ የሚመርዙ፣ 50 የሚሆኑት ደግሞ ለካንሰር የሚያጋልጡ መሆናቸውንም ዘገባው ሃኪሞችን ዋቢ በማድረግ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡

Page 9 of 523