Administrator

Administrator

    አሁን እንደ አገር ያለንበት ሁኔታ ወደ ምርጫ ለመግባት አይፈቅድልንም በማለት የሚከራከሩት ፖለቲከኛው አቶ ልደቱ አያሌው፤ አቋምና በምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ላይ በተደረገ የውይይት መድረክ፤ የምርጫውን የጊዜ ሰሌዳ በተመለከተ ያላቸውን አቋምና ስጋት በሰፊው ገልጸዋል፡፡ እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡


            ‹‹የምርጫ ጊዜ በሕግ
 የማይታለፍ ነው›› ለምን?
ያለንበት ወቅት ድህረ ፖለቲካ ቀውስ ነው፡፡ ሁለተኛ አሁን ምርጫውን ለማስፈጸም የቦርዱ አመራር አባል ሆነው የተሾሙትም በታሪካዊው የኢትዮጵያ ሕዝብ ትግል ነው፡፡ በስልጣን ላይ ያለው መንግሥትም፣ በሕዝብ ትግል የቆመ ነው፡፡ ይሄ አመራርና ለውጥ የመጣው ሕግ ተጥሶ ነው፡፡ የምናወራው የሕግና የሕግ ጥሰት ጉዳይ ከሆነ በኢትዮጵያ ሕገ መንግሥት መሠረት፤ ማንም  አካል በሕጋዊ መንግሥት ላይ ሕግን ተላልፎ ማመፅ አይቻልም ይላል፡፡
ማመፅ ወንጀል ነው፤ 25 ዓመት ድረስ ያሳስራል፤ ህጉ፤ ሥልጣን የሚያዘው በሰላማዊ መንገድ በምርጫ ብቻ ነው ይላል። ይሄ የፖለቲካ ቀልድ እንደነበር የገባው የኢትዮጵያ ሕዝብ፤ ሶስትና አራት አመት አደባባይ ወጥቶ፣ ትግል አድርጎ፣ በሕይወቱ ዋጋ ከፍሎ ያመጣው ለውጥ ነው፡፡ ሕግ ተጥሶ የመጣ ለውጥ ነው፡፡ ህጉ የተጣሰው መጣስ ስለነበረበት ነው፡፡ አሁን የሕግ ጨዋታ ውስጥ ገብተን፣ ይሄን ምርጫ ካሳለፍነው፣ ከዚያ በኋላ ያለው መንግሥት ሕገ ወጥ ይሆናል የምንል ከሆነ፣ ለኔ የለውጥ ሂደቱን መካድ ነው:: ሕዝቡ ይሄ ለውጥ እንዲመጣና እናንተ እዚህ ቦታ እንድትቀመጡ የከፈለውንም መስዋዕትነት መርሳት ነው፡፡ ስለዚህ መጀመርያ ጥያቄው መሆን ያለበት፣ የሕግ ጥሰት ጉዳይ ሳይሆን አሁን ምርጫ ለማካሄድ ዝግጁ ነን ወይ? ነው፡፡
ከምርጫው በፊት
ሶስት ዋና ቅድመ ሁኔታዎች
በኔ አተያይ፤ አሁን ምርጫ ለማካሄድ በሦስት ምክንያቶች ዝግጁ አይደለንም፡፡ አንደኛ፤ ሕዝቡ ትግል አድርጎ ከአምባገነናዊ ሥርዓት ወደ መዋቅራዊ ሥርዓት ለመሸጋገር የጠየቃቸው ጥያቄዎች አልተፈቱም፡፡ እነዚህ ጥያቄዎች በምርጫ የሚፈቱ አይደሉም። በድርድር የሚፈቱ ናቸው። በብሄራዊ መግባባት የሚፈቱ ናቸው፡። ያን ስራ አልሰራንም፡፡ በዚህ ሁኔታ ወደ ምርጫ ውስጥ መግባት ወደ ቅድመ 2010 ነው የምንገባው። ወደ ቀውስ ነው የሚመልሰን::
ምርጫ ቦርድ አገራዊ ምርጫ የማካሄድ ትልቅ ሃላፊነት ነው የተቀበለው። በመቀበሉ ብቻ አደንቀዋለሁ፡፡ በትልቅ ድፍረት ትልቅ አገራዊ ሃላፊነት መውሰድ ነው፡፡ ይሄ ሀይል ግን በኢትዮጵያ የመጀመሪያውን ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ አካሄደ ተብሎ እንዲመሰገን ነው የምፈልገው። ተገቢ ያልሆነ ጊዜ ላይ ወደ ምርጫ ገብቶ፣ ኢትዮጵያን ወደ እርስ በርስ ግጭት ወሰዳት መባል የለበትም። ስለዚህ የሕጉን ጉዳይ በደንብ እንነጋገርበት፡፡
ሕግ በመጀመሪያ ደረጃ የሚያስፈልገው ለሕዝብና ለአገር ደህንነት ነው። የሕዝብና የአገር ደህንነትን የሚጻረር ነገር ሲመጣ፣ ሕግም ራሱ ጥያቄ ውስጥ ይገባል፤ ይሻሻላል፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ በተደረጉ ለውጦች በሙሉ ሕገ መንግሥቶች ነበሩ፡፡
ደርግ ሲመጣ የአፄ ሀይለ ስላሴ ሕገ መንግሥትን ቀዶ ጥሎ ነው ለውጥ ያመጣው፤ ኢህአዴግ ሲመጣ የደርግን ሕገ መንግሥት ቀዶ ጥሎ ነው ለውጥ ያመጣው::
አሁን ከእነሱ የተሻለ የፖለቲካ ሀይል ስልጣን ላይ ስላለ ተቀዶ ይጣል አላለም፤ ግን ለሀገርና ለሕዝብ ደህንነት ሲባል ሕግ ይሻሻላል፡፡ የሕግ ጉዳዩን የሞትና የሽረት ጉዳይ አድርጋችሁ አታቅርቡ፡፡
የኢትዮጵያ ሕዝብ የታገለውና መስዋዕትነት የከፈለው፣ እናንተ እዚህ ቦታ እንድትመጡ ያደረገውም የቀድሞ ሕጐችና ሥርዓቶች እንዲቀጥሉ አይደለም፤ ለውጥ እንዲመጣ ነው፡፡
ስለዚህ ምርጫው በሶስት ምክንያት መካሄድ አይቻልም፡፡ አንደኛ፤ ሰላም የለም፤ የሕግ የበላይነት የለም፡፡ ሰላምና የሕግ የበላይነት በሌለበት ሁኔታ ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ ሊካሄድ አይችልም፡፡ አሁን ባለው ሁኔታ እንኳን ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ ማድረግ ሕዝብ መቁጠር አልቻልንም፡፡ ሕዝብ መቁጠር ያጋጨናል ያጣላናል ብለን ነው’ኮ የተውነው፡፡ ታዲያ የፖለቲካ ስልጣን የሚያዝበት ምርጫስ?
ሌላው በቂ ዝግጅት የለም፡፡ መንግስት ደጋግሞ እየነገረን ያለው፤ ይሄ ግጭት መቼ እንደሚያቆም አላውቅም ነው እያለን ያለው:: በእርግጠኝነት አስቆማለሁ አላለም:: ዝግጁ አይደለም፡፡
በሌላ በኩል፤ የፖለቲካ ፓርቲዎች ላይ ወደ ኋላ ተመልሶ የሚሠራ ሕግ አውጥታችሁ 10ሺህ ድምጽ እንደገና እንድናሰባስብ ይጠበቃል፤ 500 አባላት ያሉት ጉባኤ ማዘጋጀት ይኖርብናል፡፡ ይሄን ጉባኤ ለማዘጋጀት እስከ 2.5 ሚሊዮን ብር ያስፈልጋል ይሄን ሁሉ ብር ከየት ነው የምናመጣው?
የምርጫ ቦርድ የጊዜ ሰሌዳን በተመለከተ የመረጠው ነሐሴ ወርን ነው፡፡ ነሐሴ ክረምት ነው፤ ብርድ ነው፣ ገበሬው ስራ ላይ ነው፡ እንዴት ተደርጐ ነው በነሐሴ የሚካሄደው? የሕዝባችን ስነልቦናስ ለምርጫ የተዘጋጀ ነውን?

 በቅርቡ በቻይናዋ ዉሃን ግዛት የተቀሰቀሰውና ከ17 በላይ ቻይናውያንን ለህልፈተ ህይወት በመዳረግ ወደ ሌሎች ግዛቶችና አገራት በፍጥነት በመዛመት ላይ የሚገኘው “ኮሮናቫይረስ” የተሰኘው አዲስ የቫይረስ ወረርሽኝ  ዓለማቀፍ ስጋት መፍጠሩ እየተነገረ ነው፡፡
በቻይና የህክምና ባለሙያዎችን ጨምሮ ከ633 በላይ ሰዎችን እንዳጠቃ የተነገረለት “ኮሮናቫይረስ”፤ ድንበር አልፎ ወደ አሜሪካ፣ ታይላንድ፣ ታይዋን፣ ጃፓንና ደቡብ ኮርያ መዛመቱን የዘገበው ቢቢሲ፣ የቻይና መንግስት የመተንፈሻ አካላትን በማጥቃት ለሞት የሚዳርገውን ይህን ተላላፊ ቫይረስ በቁጥጥር ስር ለማዋል ከፍተኛ ርብርብ እያደረገ እንደሚገኝ አመልክቷል፡፡ እስካለፈው ሃሙስ ድረስ 95 ያህል በቫይረሱ የተጠቁ ሰዎች በጽኑ መታመማቸው በተነገረባት ቻይና፤ ውሃንን ጨምሮ ቫይረሱ ከተስፋፋባቸውና 20 ሚሊዮን ያህል ህዝብ ከሚኖርባቸው ሶስት ግዛቶች መንገደኞች እንዳይወጡና ቫይረሱን እንዳያሰራጩ ለማድረግ ሲባል ሁሉም የትራንስፖርት አገልግሎቶች ባለፈው ሃሙስ ዝግ የተደረጉ ሲሆን በሌሎች ግዛቶች የሚንቀሳቀሱ ዜጎችም ጥብቅ የጤና ምርመራ እየተደረገባቸው እንደሚገኝና የአዲስ አመት በዓልን ጨምሮ ሌሎች ዝግጅቶች እንዲሰረዙ መወሰኑም ተነግሯል፡፡
እስካለፈው ሃሙስ ድረስ በታይላንድ አራት፣ በደቡብ ኮርያ አንድ፣ በጃፓን አንድ፣ በታይዋን አንድ እንዲሁም በአሜሪካ አንድ ሰው ማጥቃቱን የዘገበው ቢቢሲ፤ አውስትራሊያ፣ ሲንጋፖር፣ ሆንግኮንግ፣ ሩስያንና ጃፓንን ጨምሮ ከሰው ወደ ሰው እንደሚተላለፍ የተረጋገጠው ይህ አደገኛ ቫይረስ ያሰጋቸው በርካታ አገራትም ከቻይና የሚመጡ መንገደኞችን በከፍተኛ ጥንቃቄ እየመረመሩ ወደ ግዛቶቻቸው በማስገባት ላይ እንደሚገኙም ገልጧል፡፡
ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ፣ ጋና፣ ዚምባቡዌና ግብጽን ጨምሮ ቻይናውያን ለንግድና ለቱሪዝም በብዛት የሚመጡባቸው የተለያዩ የአፍሪካ አገራት ከቻይና የሚመጡ መንገደኞችን በአውሮፕላን ጣቢያዎች ባቋቋሟቸው የምርመራ ማዕከላት እየመረመሩ ማስገባት መጀመራቸውንም ዴይሊሜይል ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡  
የቻይና መንግስት ባለፈው የፈረንጆች አመት የመጨረሻ ዕለት፣ ከአለም የጤና ድርጅት ጋር በጋራ በሰጠው የማስጠንቀቂያ መግለጫ፣ ቫይረሱ መቀስቀሱን ያስታወሰው ዘገባው፤ ከአስር ቀናት በኋላ በቫይረሱ የተያዘው የመጀመሪያው ሰው መሞቱንና በቀጣይ ሳምንታትም በስፋት በመሰራጨት በርካቶችን ማጥቃቱንም አክሎ ገልጧል፡፡

  የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በተወሰኑ አገራት ላይ አዲስ የጉዞ ዕገዳ እንደሚጣል ባለፈው ረቡዕ በይፋ ማስታወቃቸውን የዘገበው ሮይተርስ፤ የጉዞ ዕገዳው ከሚጣልባቸው ሰባት አገራት መካከል አራቱ የአፍሪካ አገራት ኤርትራ፣ ናይጀሪያ፣ ሱዳንና ታንዛኒያ እንደሚሆኑ የአሜሪካ መገናኛ ብዙኀን መናገራቸውን አመልክቷል፡፡
በተለያዩ የአለማችን አገራት ላይ ቀደም ብለው አወዛጋቢውን የጉዞ ዕገዳ የጣሉት ዶናልድ ትራምፕ፣ በስዊዘርላንድ ዴቮስ በመካሄድ ላይ በሚገኘው የአለም የኢኮኖሚ መድረክ ስብሰባ ላይ ከዎልስትሪት ጆርናል ጋር ባደረጉት ቃለመጠይቅ፤ በተወሰኑ አገራት ላይ የጉዞ ዕገዳው እንደሚጣል እንጂ በየትኞቹ አገራት ላይ እንደሚጣል በግልጽ ባይናገሩም፣ መገናኛ ብዙሃን ግን ከአራቱ የአፍሪካ አገራት በተጨማሪ ቤላሩስ፣ ካይሬጊስታንና ማይንማር የጉዞ ዕገዳው እንደሚጣልባቸው መዘገባቸው ተነግሯል፡፡
በቅርቡ ይጸድቃል ተብሎ የሚጠበቀው አዲሱ የጉዞ ዕገዳ ረቂቅ ሕግ፣ የአገራቱን ዜጎች በሙሉ ወደ አሜሪካ እንዳይገቡ የሚያግድ እንዳልሆነ የጠቆመው ዘገባው፤ የጉዞ ዕገዳው በአንዳንዶቹ አገራት በተወሰኑ የቪዛ አይነቶችና በመንግስት ባለስልጣናት ላይ ብቻ ተግባራዊ እንደሚደረግ መነገሩንም አመልክቷል፡፡
ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በምርጫ ቅስቀሳቸው ሲናገሩ እንደነበረው ሁሉ፣ ስልጣን በያዙ ማግስት በኢራን፣ ሶማሊያ፣ ሶርያና የመን ላይ የጣሉት የጉዞ እገዳ ከብዙ ክርክር በኋላ መጽደቁና በአወዛጋቢነቱ መዝለቁ ይታወሳል፡፡

  በቀን 1 ፓኮ የሚያጨስ ሰው፣ በአመት 18 ሺህ ዶላር ያወጣል

            ሲጋራ በዜጎች ጤንነት ላይ እያደረሰ ያለው ጉዳትና የሲጋራ አጫሾች ቁጥር መበራከቱ ያሳሰበው የአውስትራሊያ መንግስት፤ በሲጋራ ላይ በአለም እጅግ ውዱን ዋጋ ሊጥል ያቀደ ሲሆን ዕቅዱ ከተሳካ በአገሪቱ የአንድ ፓኮ ሲጋራ ዋጋ 50 ዶላር ሊደርስ እንደሚችል ተዘግቧል፡፡
የአገሪቱ መንግስት በሲጋራ የመሸጫ ዋጋ ላይ የ12.5 በመቶ ጭማሪ በማድረግ፣ አንድ ፓኮ ሲጋራ 50 ዶላር እንዲደርስ ዝግጅት እያደረገ እንደሚገኝ የዘገበው ዴይሊ ሜይል፤ የዋጋ ተመን ማስተካከያው ከመጪው መስከረም ወር ጀምሮ ተግባራዊ ይደረጋል ተብሎ እንደሚጠበቅ አመልክቷል፡፡
የዋጋ ማስተካከያው ተግባራዊ የሚደረግ ከሆነ በቀን አንድ ፓኬት ሲጋራ የሚያጨስ አውስትራሊያዊ፤ በአመት በአማካይ 18 ሺህ ዶላር ለማውጣት እንደሚገደድም ዘገባው ጠቁሟል፡፡    


      የብሩንዲው መሪ ከግማሽ ሚሊዮን ዶላር በላይ እንዲሸለሙ ፓርላማ ወሰነ

              የአፍሪካ ቁጥር አንድ ሴት ቢሊየነር የሆነችውና በ1 ቢሊዮን ዶላር ያህል የሙስናና የገንዘብ ማጭበርበር ክስ የተመሰረተባት የቀድሞው የአንጎላ መሪ ልጅ ኤልሳቤል ዶስ ሳንቶስ በስደት ከምትገኝበት እንግሊዝ በሰጠችው ቃለ መጠይቅ፤ ለፕሬዚዳንትነት ለመወዳደር እንደምትፈልግ መናገሯን ኦልአፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡
የቀድሞውን የአንጎላ ፕሬዚዳንት የአባቷን ጆሴ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶስ ስልጣን መከታ በማድረግ፣ የአልማዝና የነዳጅ ዘይትን ጨምሮ በተለያዩ ዘርፎች በህገ ወጥ መንገድ ንግድ በማከናወንና የድሃ አንጎላውያንን ሃብት በመመዝበር የአፍሪካ ቁጥር አንድ ሴት ቢሊየነር እንደሆነች የሚነገርላት ኤልሳቤል፤ የቀረቡባትን ክሶች በሙሉ በማጣጣል ራሷን ነጻ ለማውጣት ከመሞከር ባለፈ በቀጣይ የአገሪቱ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ እወዳደራለሁ ማለቷ ብዙዎችን እያነጋገረ እንደሚገኝ ዘገባው አመልክቷል፡፡
ሃብቷ እንዳይንቀሳቀስ ያገደው የአንጎላ መንግስት ኤልሳቤጥን አሳልፎ እንዲሰጠው ለፖርቹጋል መንግስት ጥያቄ ማቅረቡ የተነገረ ሲሆን የአገሪቱ ጠቅላይ አቃቤ ሕግም ባለሃብቷ ወደ አንጎላ ተመልሳ ለቀረበባት ክስ መልስ የማትሰጥ ከሆነ እሷን ጨምሮ በሙስና በተጠረጠሩና በውጭ አገራት በሚገኙ ስድስት ግለሰቦች ላይ የእስር ማዛዣ እንደሚወጣባቸው ማስታወቃቸውንም ከትናንት በስቲያ ቢቢሲ ዘግቧል፡፡ ከ2.2 ቢሊዮን ዶላር በላይ የተጣራ ሃብት እንዳፈራች የሚነገርላትና በእንግሊዝ የስደት ኑሮን በመግፋት ላይ የምትገኘው ኤልሳቤል፤ በአገሯ ከዘረጋችው የቢዝነስ መረብ የምትሰበስበውን ረብጣ ዶላር በመጠቀም በማዕከላዊ ለንደን ፈርጠም ያሉ የቢዝነስ ተቋማትን እንደገነባች ይነገርላታል።
በሌላ ዜና ደግሞ፣ የብሩንዲ ፓርላማ በመጪው ግንቦት ወር ስልጣናቸውን ይለቃሉ ተብለው የሚጠበቁት የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ፔሪ ንኩሩንዚዛ፣ 530 ሺህ ዶላር እንዲሸለሙ የቀረበውን ረቂቅ የውሳኔ ሃሳብ በአብላጫ ድምጽ እንዳጸደቀው ተዘግቧል፡፡ እ.ኤ.አ በ2005 ወደ ስልጣን የመጡትና ህገ-መንግስቱን በማሻሻል ለሶስት የስልጣን ዘመናት አገሪቱን ያስተዳደሩት ንኩሩንዚዛ፤ ከገንዘብ ሽልማቱ በተጨማሪ ስልጣን ከለቀቁ በኋላ እጅግ ዘመናዊ የመኖሪያ ቤት እንዲሰጣቸውና ዕድሜ ዘመናቸውን ሙሉ ደመወዝ እንዲከፈላቸው የወሰነው ፓርላማው፣ ከዚህ በተጨማሪም በስራ ላይ ያለ ምክትል ፕሬዚዳንት የሚያገኛቸውን ጥቅማጥቅሞች እንዲያገኙ መወሰኑንም ቢቢሲ ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡
ንኩሩንዚዛ “ታላቁ መሪ” እየተባሉ ይጠሩ ዘንድ የደነገገውና 100 አባላት ካሉት የአገሪቱ ፓርላማ፣ ከሁለት ተቃውሞ በስተቀር በሙሉ ድጋፍ የጸደቀው ህጉ፤ እነዚህ ጥቅማጥቅሞች በዲሞክራሲያዊ ምርጫ አሸንፈው ስልጣን ለያዙ ቀደምት የአገሪቱ መሪዎችም ሆነ በቀጣይ ስልጣን ለሚይዙ የአገሪቱ ፕሬዚዳንቶች እንዲከበር የሚያደርግ መሆኑ ተነግሯል፡፡
ንኩሩንዚዛ እ.ኤ.አ በ2018 በህገወጥ መንገድ ህገ መንግስቱን በማሻሻል እ.ኤ.አ እስከ 2034 በስልጣን ላይ መቆየት የሚያስችላቸውን ምቹ ሁኔታ ማመቻቸታቸውን ተከትሎ፣ በአገሪቱ ከፍተኛ ተቃውሞ መቀስቀሱንና በርካቶች ለሞትና ለእስራት መዳረጋቸውን ያስታወሰው ዘገባው፤ እሳቸው ግን በግንቦት ወር በሚካሄደው ቀጣዩ ምርጫ ላለመወዳደር መወሰናቸውን ሲናገሩ እንደቆዩ ገልጧል፡፡

    325 ሚ. የአፍሪካ ሴቶች ያፈሩት ገንዘብ ቢደመር፣ 22 ባለጸጎች ከያዙት ገንዘብ አይደርስም

             በአለማችን የሃብት ልዩነት በከፍተኛ ሁኔታ እየሰፋ መምጣቱንና የአለማችን 2 ሺህ 153 ቢሊየነሮች ያፈሩት ሃብት፣ 60 ከመቶ በላይ የሚሆነው የአለም ህዝብ ወይም 4.6 ቢሊዮን ሰዎች ካፈሩት አጠቃላይ ሃብት የሚበልጥ መሆኑ ተዘግቧል፡፡
ኦከስፋም ኢንተርናሽናል በሳምንቱ መጀመሪያ ላይ ይፋ ያደረገው አለማቀፍ ሪፖርት እንደሚለው፤ የአለማችን ቢሊየነሮች ቁጥር ባለፉት አስር አመታት በእጥፍ ያደገ ሲሆን፣ ድሆች በተለይ ደግሞ ሴቶች ሃብታቸው እየተመናመነ የከፋ ኑሮን በመግፋት ላይ ይገኛሉ፡፡
በአህጉረ አፍሪካ የሚገኙት 325 ሚሊዮን ያህል ሴቶች በሙሉ ያፈሩት ገንዘብ ቢደመር፣ ሃያ ሁለቱ የአለማችን ግንባር ቀደም ባለጸጎች ካላቸው ገንዘብ በእጅጉ እንደሚያንስ የጠቆመው ሪፖርቱ፤ ሃብት በተወሰኑ ዜጎች እጅ እየተሰበሰበ ሰፊው ህዝብ ግን ቁልቁል ወደ ድህነት በመዝቀጥ ላይ እንደሚገኝ አመልክቷል::
መንግስታት በድሆችና በባለጸጎች መካከል ያለውን ሰፊ የሃብት ልዩነት ለማጥበብ የሚያስችሉ ፖሊሲዎችን አውጥተው መተግበር እንዳለባቸው የሚገልጸው ሪፖርቱ፤ የሃብት ልዩነቶችን በተጨባጭ ለማጥበብ በቢሊየነሮች ላይ የሚጥሉትን ግብር በመጪዎቹ አስር አመታት በ0.5 መጨመር እንዳለባቸውም ይመክራል፡፡



 ሁለት ልጆች ናቸው - ገና  ዘጠኝና ስምንት ዓመት ታዳጊዎች፡፡ ሆስፒታል ውስጥ፣  ጎን ለጎን አልጋ ላይ ተኝተው በየግላቸው ይቁነጠነጣሉ፡፡ ፈርተዋል። ግን፣ ‹‹ፈሪ›› እንዳይባሉ፣ ሰው እንዳያውቅባቸው፣ ስሜታቸውን አምቀው ለመደበቅ፣ ከራሳቸው ጋር እየታገሉ ነው፡፡ ተለቅ ያለው ልጅ፣ ራሱን ለማረጋጋት፣ ታናሽዬውንም ለማደፋፈር ወሬ ጀመረ፡፡
‹‹ምንህን ነው የምትታከመው?›› ብሎ ጠየቀ፡፡
‹‹ቶንሲል ታውቃለህ? መድሃኒት ይሰጡኝ ነበር፡፡ አሁን ግን፣ ቀዶ ህክምና አሉኝ›› ብሎ መለሰ አነስ ያለው ልጅ፡፡
‹‹ይሄማ ቀላል ነው፡፡ አትፍራ››
‹‹ቀዶ ሕክምና’ኮ ነው››
‹‹እኔም ቶንሲል አሞኝ ፈርቼ ነበር፡፡ ቀዶ ሕክምና ብለው አስተኙኝ፡፡ ማደንዘዣ… ምናምን ብለው፣ ምንም ሳይታወቀኝ፣ አለቀ፡፡ ሚጣፍጥ ከረሜላ ነገር ሰጥተው፣ በ10 ደቂቃ ወደ ቤቴ… በቃ፡፡ ምንም አያምም›› አለ ተለቅ ያለው ልጅ፡፡
አነስ ያለው ልጅ፣ ዘና አለ፡፡
ዘና ብሎም ‹‹አንተስ ምንህን ልትታከም ነው?›› ብሎ ጠየቀ፡፡
‹‹ለመታከም ሳይሆን፣ ለመገረዝ ነው››
‹‹ተውንጂ! እኔኮ ተገርዣለሁ፡፡ ግን ስለመገረዝ ስሰማ፣ በፍርሃት እንቀጠቀጣለሁ››
‹‹መገረዝ ያማል እንዴ? እውነቱን ንገረኝ፡፡››
‹‹እኔማ እንዴት እነግርሃለሁ፡፡ እናቴ ትንገርህ፡፡ ለአንድ ዓመት ያህል፣ በእግሬ መቆምም መራመድም መሮጥም አልችልም ነበር›› አለ፣ ምን ያህል አስፈሪ እንደሆነ ለመናገር እየዘገነነው።
ለመገረዝም የመጣው ልጅ፣ በድንጋጤ ተነስቶ ተፈተለከ፡፡  
በእርግጥ፣ አስፈሪ ታሪክ ሲተርክ የነበረው ልጅ፣ በተወለደ ገና ወር ሳይሞላው ነው የተገረዘው፡፡ እንደማንኛውም ሕጻንም አመት እስኪሞላው ድረስ፣ መራመድና መሮጥ አይችልም ነበር፡፡
‹‹አልዋሸም፤ ግን ተሳስቷል›› ልንል እንችላለን፡፡ በመገረዙ ሳይሆን ጨቅላ ሕጻን ስለነበረ ነው፣ መራመድ ያልቻለው፡፡ ታዲያ፣ ነገርን የሚያጋንን ስህተት ብቻ ሳይሆን፤ ነገር አቅልሎ የማየት ስህተትም ያጋጥማል፡፡
ሰውዬው፣ የተላከበትን ጉዳይ ለመጨረስ፣ የያዘውን ዕቃና ደብዳቤ ቶሎ አድርሶ ለመመለስ ቸኩሏል፡፡ ቢሆንም ግን፣ ከመንገድ ዳር፣ ድንጋይ ላይ ተቀምጦ፣ ዙሪያውን ለከበቡት ሰዎች በምሬት የሚናገርና የሚያለቅስ ገበሬ ሲያይ፣ ቆም ብሎ ጠየቀ፡፡
‹‹ምን ተጎድቶ፣ ምን ተበድሎ ነው የሚማረረው? የሚያለቅሰው?›› ብሎ - አንዱን ሰው ጠየቀ፡፡
‹‹ተዘረፈ፡፡ በጠራራ ፀሐይ በቀማኛ ተዘረፈ፡፡ ሕግ ጠፋ፡፡ ይሉኝታ ተረሳ። ምን ቀረን!›› እያለ፣ በሁኔታው እያዘነና እየተቆጨ ሄደ፡፡
መንገደኛው ፍርሃት ገባው፡፡ ግን ቸኩሏል። በጠራራ ፀሐይ ዝርፊያ? አለ - በስጋት፡፡
‹‹አዎ›› ብሎ መለሰ የተዘረፈው ሰውዬ፡፡
‹‹ገመዱን እንዲህ በመዳፌ ይዤ፣ ከገበያተኛ ጋር ተከራክሬ መለስ ስል፣ ገመዱ ከእጄ የለም፡፡ ዞሬ ስመለከት አንጡራ ንብረቴ የለም፡፡››… እያለ ይተርካል፡፡ ዙሪያውን ተሰብስበው የሚሰሙ ሰዎችም፣ ሃዘናቸውንና ንዴታቸውን ይገልጻሉ፡፡ ችኩሉ መንገደኛ፣ ነገሩ ግር ቢለውም ጉዞውን ቀጠለ፡፡ በቅንጣት ገመድ እንዲህ መንገብገብ ምን ይባላል? ብሎ ተገረመ፡፡ ብዙም ሳይርቅ፣ የሰዎች ሁካታ ገጠመው። ‹‹ዘራፊው ተያዘ፡፡ ተያዘ›› ይላሉ ብዙ ሰዎች፡፡
‹‹ብዙ ዓመት መታሰሩ አይቀርም›› አሉ አንድ ነዋሪ፡፡
‹‹እጅ ከፍንጅ ተይዞ? በያዘው ገመድ አስሮ መግረፍ ነበር›› አለ ሌላኛው ነዋሪ፡፡
መንገደኛው ይህን ሲሰማ፣ ግራ ከመጋባትም አልፎ፣ ተደናገጠ፡፡ ገመድ የሰረቀ… ብዙ ዓመት ይታሰራል? ገመዱ ጫፍ ላይ፣ የገበሬውን የአመት ገቢ የሚሸፍን የደለበ በሬ ታስሮ እንደነበር ለመስማት ጊዜ አልነበረውም የችኮላ ነገር፡፡
አንዳንዴ ካለማወቅ የተነሳ ስህተት እንናገራለን፡፡ ሌላ ጊዜ ከችኮላ የተነሳ፣ ተሳስተን እናጠፋለን፤ ችግር ላይ እንወድቃለን፡፡ አዎ፣ ሰው አዋቂ ሆኖ አይወለድም፡፡ ሰው ሆኖ የማይሳሳት የለም፡፡ ያላወቅነውን ማወቅ፣ የሳትነውን ማስተካከል እንችላለን፡፡
በስንፍና ከአላዋቂነት ጋር ከተዛመድን፣ ነገርን ሳያጣሩ፣ ጊዜ ሰጥተው ሳያገናዝቡ፣ ጥሩና መጥፎን ሳይዳኙና ሳይመዝኑ በችኮላ መፍረድ፣ ልማድ ከሆነብን ነው ክፋቱ፡፡
የባሰም አለ፡፡ ሳያውቁ ሳይሆን እያወቁ የሚዋሹ፣ በስህተት ሳይሆን በድፍረት የሚያጠፉ ጥቂት ሰዎች፤ ነገርን ያደፈርሳሉ፡፡ በተለይ፣ በአላዋቂነት የምንተባበራቸው፣ በችኮላ እየተሳሳትን የምንዘምትላቸው ከሆነ፣ ሰፊውን ባህር ያደፈርሳሉ፡፡
ከትንሽ ገመድ ተነስተው፣ ለሚወዱት ሰው በሬ የሚያክል ሙገሳ ይጨምሩለታል:: ለጠመዱት ሰው ደግሞ፣ በሬ የሚያክል ጥፋት ጎትተው ጫንቃው ላይ እየጫኑ ይወነጅሉታል፡፡ ሲያሰኛቸው፣ የተራራ ያህል ብቃትንና ስኬትን ችላ ብለው፣ ከተራራው ስር የወደቀች አንዲት ጠጠር ላይ፣ አገር በንትርክ እንዲናወጥ ይራወጣሉ፡፡ ሲያሻቸው ደግሞ፤ እንደ ግዙፍ ተራራ ጥላውን ዘርግቶ አገሬውን ያጠቆረ ጥፋት፣ በቃላት ብዛት ተሸፋፍኖ እንዲደበቅ ይመኛሉ፡፡ ከዚህም አልፈው፣ ክፋትን አቆንጅተው ለማሳየት ይሞክራሉ።
ከእንዲህ አይነት ክፋት የምንድነው፣ የውሸት አራቢ፣ የጥፋት አራጋቢ፣ የክፋት ጋላቢ ከመሆን የምንናመልጠው፣ በአስተዋይነትና በእውቀት ብቻ ነው፡። ነገርን የማጣራት፣ ጊዜ ሰጥቶ የማገናዘብ፣ ጥሩና መጥፎን፣ ክፉና በጎን ለይቶ የመዳኘት የአዕምሮ ብቃት፣ ዋና ነገራችን ይሁን፡፡    

  የኢራን መንግስት ባለፈው ረቡዕ ከመዲናዋ ቴህራን በረራውን እንደጀመረ በስህተት በተፈጸመበት የሚሳኤል ጥቃት በአሰቃቂ ሁኔታ ከወደመውና 176 ሰዎች ለሞት ከተዳረጉበት የዩክሬን አውሮፕላን ጋር በተያያዘ በርካታ ሰዎችን ማሰሩን አስታውቋል፡፡
የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ሃሰን ሩሃኒ ባለፈው ረቡዕ በሰጡት መግለጫ፤ በአውሮፕላኑ ላይ የተፈጸመውን ጥቃት በቪዲዮ ቀርጾ አሰራጭቷል የተባለውን ግለሰብ ጨምሮ ከጉዳዩ ጋር በተያያዘ የተጠረጠሩ በርካታ ግለሰቦች በቁጥጥር ስር መዋላቸውንና ጉዳዩ በልዩ ፍርድ ቤት ምርመራ እንደሚደረግበት ማስታወቃቸውን አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
ኢራን አውሮፕላኑ በሚሳኤል ጥቃት አልተፈጸመበትም በማለት ስታስተባብል ከቆየች ከ3 ቀናት በኋላ በአየር ሃይሏ በስህተት ጥቃት እንደተፈጸመበት ባመነችውና ይቅርታ በጠየቀችበት አውሮፕላን ጉዳይ አንድ ግለሰብ ብቻ ተጠያቂ እንደማይሆን የገለጹት ሩሃኒ፤ ከጥቃቱ ጋር በተያያዘ እጃቸው ያለበት ባለስልጣናትና ወታደራዊ ሃላፊዎች ጭምር ለፍርድ እንደሚቀርቡም ተናግረዋል፡፡
የአገሪቱ መንግስት በጥቃቱ እጃቸው አለበት ብሎ ከጠረጠራቸው ሰዎች በተጨማሪ በመንግስት ላይ ከጉዳዩ ጋር በተያያዘ ተቃውሞ እንዲቀሰቀስ አስተባብረዋል ያላቸውን 30 ያህል ሰዎችን በቁጥጥር ስር ማዋሉንም ዘገባው አመልክቷል፡፡
የአገሪቱ የጦር ሃይል በአውሮፕላኑ ላይ እንዴት ጥቃቱን እንደፈጸመ ዝርዝር ማብራሪያ ሊሰጥ ይገባል ማለታቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ የኢራን መንግስት ድርጊቱን አልፈጸምኩም ብሎ ከካደ በኋላ ማመኑ ያበሳጫቸው ኢራናውያን በተለያዩ የአገሪቱ ከተሞች ተቃውሞ ማስነሳታቸውንና በአገሪቱ ውጥረት መንገሱንም አመልክቷል፡፡
በአውሮፕላኑ ላይ በተፈጸመው የሚሳኤል ጥቃት ከኢራናውያን በተጨማሪ የካናዳ፣ ዩክሬን፣ አፍጋኒስታንና ስዊድን ዜግነት ያላቸው መንገደኞች ለሞት መዳረጋቸውን ያስታወሰው ዘገባው፤ የአገራቱ መንግስታት ከሰሞኑ ስብሰባ በማድረግ በኢራን ላይ ህጋዊ እርምጃ መውሰድ በሚቻልበት ሁኔታ ላይ ይወያያሉ ተብሎ እንደሚጠበቅም አመልክቷል፡፡

Saturday, 18 January 2020 14:00

የለገር ጥግ

‹‹ሰጥቼ ገባሁ ለጥቼ ወጣሁ››
አንድ የታወቀ ስመ ጥር ነጋዴ ጉቦ ሰጥተዋል
ተብለው ከበርካታ ግብረ አበሮቻቸው ጋር
እስር ቤት ይገባሉ፡፡ እንደሚታወቀው በእስር
ቤት ዓለም የአንደኛ ተከሳሽ ወንጀል ከሌሎች
አባሪዎቹ ሁሉ የከፋ ተደርጎ ነው የሚወሰደው::
ስለሆነም የመጨረሻው ተከሳሽ ወንጀል
በተነፃፃሪ ሲታይ ቀላል ክስ ነው የሚሆነው፡፡
ከእኒህ ነጋዴ ቀጥሎ ቀላል ክስ አለባቸው
የሚባሉ አንድ ሃያ ሰዎች አሉ፡። ሆኖም ነጋዴው
ተፈቱ፡፡ ነገሩ የገረመው አንድ ሰው ነጋዴውን
አግኝቷቸው፤
‹‹ከእርስዎ ዝቅ ያለና ቀላል ክስ ያለባቸው
ሰዎች እያሉ እርሶ እንዴት ቀድመው ተፈቱ?››
ሲል ጠየቃቸው፡፡
ነጋዴውም፤
‹‹እንግዲህ ምን ይደረግ፡፡ እኔ እንደ መጋዝ
ነው የሆንኩት፡፡ መጋዝ ሲሄድም ይቆርጣል፣
ሲመለስም ይቆርጣል፡፡ ሰጥቼ ገባሁ፤ ሰጥቼ
ወጣሁ!›› ሲሉ መለሱ፡፡
***
እንደ ዛሬው ቋንቋ ቢሆን፤ አባባላቸው፣
በሙስና ገባሁ በሙስና ወጣሁ ይሆን ነበር፤

Saturday, 18 January 2020 13:55

የግጥም ጥግ

ምኞትን አርግዤ
ጉጉት ላይ ተጭኜ ተስፋን ተመርኩዤ
በአገኝሽ ይሆናል ስባዝን… ስኳትን አንቺን ፍለጋ
ዘመንም ተሻረ ክረምት መሽቶ ነጋ
አወይ የኔ ነገር
አንቺኑ ፍለጋ
ፍቅርሽን ተርቤ
ተጓዝኩ እሩቅ አገር በእግር የለሽ ልቤ
ተራራውን ወጣሁ
ቁልቁለቱን ወረድሁ
ጅረቱን ተሻገርሁ ሜዳውን አቋረጥኩ
አንቺኑ ፍለጋ
ሲኦልም ወረድሁኝ
ከአጋንንቴ መሀል ፈለግሁ አሰፈልግሁኝ
ወጣሁ ፀረአርያም
ትኖሪ እንደሁ ብዬ መላዕክት መሀል
በዐይኔ አማተርኩኝ
ግና ምን ያደርጋል… አንቺን የመሰለ
አንድም ሴት አጣሁኝ፡፡
አበራ ኃ/ማርያም
መስከረም 13/1992
ማፍቀር ጽጌረዳ
ካይንና ከነገር
ልብ ውስጥ ቆፍረው
ያፀደቁት ማፍቀር
እያደር እያደር….
ለ ምልሞና ረዝም
እያደገ ደግሞ….
ምላስ ላይ ያብጥና
የስሜት እምቡጡ
ማፍቀር ጽጌረዳ
መቼ ታውቆ ድንገት
አፍ ላይ ሲፈነዳ!!
(የአገሬ ገጣሚ)
መስከረም 13/1992


Page 1 of 461