Administrator

Administrator

   ‹‹….ልጄ በድንገት ከምሽቱ አራት ሰአት ላይ ይደውል ልኛል፡፡ እኔም …..ሄሎ….ስል ….. እማዬ….እማዬ…ድረሽልኝ…ብሎ ስልኩን ዘጋው፡፡ እኔም በምሽት መኪናዬን አስነስቼ እየበረርኩ ከልጄ ቤት ደረስኩ። ….ቤቱ በጭንቅ ተይዞአል፡፡ ….ምንድነው ጉዱ …አልኩ፡፡ ለካስ የልጄ ሚስት እናት ኮሮና በአገር ደረጃ መኖሩ ስለተነገረ እና በይበልጥ ደግሞ በየሆስፒታሉ እና ጤና ጣቢያው ቫይረሱ ሊተላለፍ ስለሚችል ልጄ ወደዚያ አትሄድም…ከቤት መውለድ አለባት። እኔ ማዋለድ የሚያውቁ ሴት አመጣለሁ…እናንተ ግን ከቤት እንዳትወጡ የሚል ትእዛዝ ሰጥተው ሄደዋል … ተባልኩ….፡፡ ልጅትዋ በምጥ ተይ ዛለች። ባለቤትዋን(ልጄ) ….አንተ መኪናህን አስነስተህ ወደ ሆስፒታል አትወስዳትም እንዴ….ስለው… ልጄን ከቤት ይዘህ እንዳትወጣ ብለው ስላስጠነቀቁኝ ፈራሁ ይለኛል። እኔም …ልጅቱን ተነሽ እንሂድ ስላት…እሺ እማማ… ስትለኝ…አማቼ ሳይመጡ ልጅቱን ይዤ ወደጤና ተቋም በረርኩ፡፡ ጤና ጣብያው በተገቢው ሁኔታ ጥንቃቄ በተሞላበት መንገድ ልጃችንን ሴት ልጅ አሳቀፈልን…››
በ2012 ይህ አምድ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ለንባብ ካላቸው አንዱን ለትውስታ ነበር ያስነበብናችሁ። በ2012 አጋማሽ በወረርሽ ደረጃ በአገራችን መከሰቱ የተነገረለት COVID-19 ዛሬም አለምን እንዳስጨነቀ ይገኛል፡፡ ሕመሙን ለመከላከል ሲባል የወጡ መመሪያዎችን በመ ተግበሩ ረገድ በትክክለኛውም ይሁን በተሳሳተ መንገድ እንደየሰው አረዳድ ብዙዎች ወትሮ ያደርጉት ከነበረው እንቅስቃሴያቸው ስለተገደቡ ለሕይወት አስፈላጊ የሆኑ ነገሮችን ለማግኘት አለመቻልን የተለያዩ ጥናቶች ያስረዳሉ፡፡ በተለይም ወደ ሆስፒታል መሄድን ፈርተው በቤት ውስጥ መውለድን የመረጡ ብዙዎች መሆናቸውን ለመገንዘብ ተችሎአል።
አንዲት ወጣት ወላድ የሰጠችውን አስተያየትም ለንባብ ማለታችን ይታወሳል፡፡
‹‹…ጎረቤቶቼ እንዲህ ነበር ያሉኝ፡፡ ….በጭራሽ ወደ ጤና ተቋም እንዳትሄጂ…ለመውለድ ብለሽ ከዚያ ብትሄጂ በኮሮና ቫይረስ ትያዣለሽ…የሚል ነበር ንግግራቸው፡፡ ይልቁንስ…አሉ ጎረቤ ቶች…ከቤትሽ ብትወልጂ የኮሮና ቫይረስም ሳይይዝሽ በሰላም ልጅሽን ታቅፊያለሽ የሚል ነበር ምክራቸው…እኔ ግን ከባለቤቴ ጋር ተማክሬ ወጤና ጣቢ በመሄዴ የመጀመሪያ ልጄን በሰላም ወልጃለሁ፡፡ በእርግጥ ጎረቤቶቼም ሆኑ ቤተሰቦቼ  ሊጎበኙኝ መምጣት ባለመቻላቸው አዝኛ ለሁ…ግን ደግሞ ለእነሱም ለእኔም ጥንቃቄ በማድረጋቸው ትክክል መሆኑን እረዳለሁ፡፡›› ነበር ያለችው፡፡
በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት ፡፡ በቤት ውስጥ በባህላዊ መንገድ ልጅን መውለድና ከዚህ ጋር በተያያዘም በሚከሰቱ የጤና ችግሮች ሞቶች እንደሚኖሩ ይገመታል፡፡  
ያልታቀደ እርግዝናን ለመከላከል የሚያስችሉ መከላከያዎችን ለመው ሰድ እንዲሁም ሳይፈለግ የተጸነሰውን ጽንስ ደህንነቱ በተጠበቀ መንገድ ለማቋረጥ የሚያስችሉትን አገልግሎቶች ለመጠቀም ሰዎች በኮሮና ወረርሽኝ ምክንያት ወደ ጤና ተቋማቱ ለመሄድ ስለማይደፍሩ ከነችግሩ በቤታቸው መታቀባቸው ውጤቱ አስፈሪ ነው፡፡
በ Covid-19  ምክንያት በአለም አቀፍ ደረጃ ሚሊዮኖች ያልታቀደ እርግዝናን ለማስወገድና ያልታቀደ እርግዝናን አስቀድሞ ለመከላከል የሚያስችሉ የእርግዝና መከላከያዎችን ለማግኘት አልቻሉም፡፡
ምንጭ….Guttmacher Institute
ሌላው ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ በአለም ላይ የሚስተዋለውና እንደ ትልቅ ችግር የሚቆጠረው የተመጣጠነ ምግብ እጥረት ነው፡፡
ከInternational Food policy Research Institute-- በተገኘው መረጃ Derek Headey እና Marie Ruel እንደሚሉት፤ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በአለም አቀፍ ደረጃ ለሚኖረው የተመጣጠነ ምግብ እጦት ትልቅ አስተዋጽኦ አለው፡፡ የተመጣጠነ ምግብ እጥረት በምን ምክንያት ይከሰታል ብለን ስናስብ ይላሉ ባለሙያዎቹ…..
ሰዎች ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በፊት ይሰሩት ከነበረው ስራ መገለል ወይንም ይሰሩት የነበረው ስራ በወረርሽኙ ምክንያት ገቢ የማያስገኝ በመሆኑ እንዲቋረጥ በመሆኑ የገቢ መቀነስ ወይንም መቋረጥ ሲከሰት፤
በኮሮና ቫይረስ ላለመያዝ በተቻለ መጠን በቤት ቆዩ በሚለው መመሪያ መሰረት በተለ ይም ገቢያቸው ዝቅተኛ የሆኑት ሰዎች በቤታቸው ቢቆዩ ለራሳቸው የሚሆን ነገር የማያ ገኙ መሆኑ እና አቅም ያላቸው ሰዎች ደግሞ በቤታቸው በመቆየታቸው ምክንያት ገበያ ዎች ስለሚቀዘቅዙ እና የእለት ፍላጎቶችን ሸጠው የሚጠቀሙ ሰዎች በመቸገራቸው፤
በመንገድ ላይ የሚሸጡ ምግቦችን ደፍሮ የሚገዛቸው ተጠቃሚ በመቀነሱ፤
በትምህርት ቤቶች የትምህርት ስርአቱ ለጊዜው ስለተቋረጠ የምግብ አቅርቦትም አብሮ በመቋረጡ፤ እና በመሳሰሉት ምክንያቶች በተለይም በዝቅተኛ ኑሮ ደረጃ ላይ የሚኖሩ ሰዎች የተመጣጠነ ምግብ ማግኘት ሊያቅታቸው ይችላል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ አንዳንድ የጤና ተቋማት ከተመጣጠነ ምግብ አቅርቦት ጋር የተያያዘ አገል ግሎት ይሰጡ የነበሩ ከሆነ የተመጣጠነ ምግብ እጥረቱ ላይከሰት እንደሚችል ጥናት አቅራቢ ዎቹ ይገልጻሉ፡፡ ለምሳሌም የእርግዝና ክትትል፤የተመ ጣጠነ ምግብ አቅርቦት፤ የህጻናትን ተቅማጥ መከላከልና ድጋፍ ማድረግ በተመለከተ በሚዘረጉ ፕሮግራሞች፤ኢንፌክሽን፤እና የተ መጣጠነ ምግብ እጥረት ያለባቸውን የኮሮና ቫይረስን ከመከላከል ጋር ተያይዞ ድጋፉ የሚቀጥል ከሆነ ችግሩ ብዙም አይስተዋልም፡፡
ሌላው የአለም የጤና ድርጅት ለንባብ ያቀረበው ከቤተሰብ እቅድ ዘዴ አገልግሎት ጋር በተያያዘ የሚነሱ ጥያቄዎች መኖራቸውንና ለእነሱም የሰጠውን መልስ የሚመለከት ነው፡፡ ሁለት ጥያቄዎችንና መልሶችን እነሆ…
1/ የ COVID-19 ወረርሽኝ ታማሚ በምንሆንበት ወቅት ያልተፈለገ እርግዝናን መከላከያ መጠቀም ይቻላልን?
ማንኛውም በባለሙያ የሚታዘዝ ዘመናዊ የመከላከያ ዘዴን የኮሮና ቫይረስ ታማሚ በሚሆኑበት ወቅት ማቋረጥ አይገባም፡፡ ልክ እንደወትሮው መጠቀም ይቻላል፡፡ በእርግጥ ልጅ ከወለዱ ገና ስድስት ወር ገደማ ከሆነ እና አንዳንድ ሕመሞች ማለትም የስኩዋር ሕመም፤ከፍተኛ የሆነ የደም ግፊት፤ የጡት ካንሰር፤የመሳሰሉት ሕመሞች ታማሚ ከሆኑ ወይንም የሚያጨሱ ከሆነ ከሕክምና ባለሙያዎች ምክር መጠየቅ ተገቢ ይሆናል፡፡ ከባለሙያዎቹም ከጤና ጋር በማይ ጋጭ መልኩ የትኛውን መከላከያ መውሰድ ጠቃሚ ይሆናል የሚለውን ምክር ማግኘት ይቻላል፡፡
2/ የኮሮና ቫይረስ ታማሚ በምንሆንበት ጊዜ እርግዝና እንዳይኖረኝ እፈልጋለሁ፡፡ ምን ማድረግ አለብኝ?
እርግዝና እንዳይኖር በሚፈለግበት ወቅት ይወስዱት የነበረውን መከላከያ ምንጊዜም ሳያቋርጡ ወይንም እንደአዲስ በመጀመር መከላከያውን መውሰድ ጠቃሚ ነው፡፡ ለማንኛውም ለሚወስዱት እርምጃ ከጤና ተቋማት ወይንም ባለሙያዎች የምክር አገልግሎት ማግኘት እና በቂ መረጃ እንዲኖርዎ ማድረግ ጠቃሚ ነው፡፡ ለዚህም የግድ ወደተቋማቱ መሄድ ሳይጠበቅብዎ በስልክ አማካኝነት በመጠቀም ተገቢ የሆነውን ባለሙያ ማነጋገር ይጠቅማል፡፡ ይህንን ዘዴ መጠቀም የማይችሉ ከሆነ ግን በራስዎ ካለሐኪም መድሀኒት ማዘዣ የሚጠቀሙበትን ኮንዶም የመሳሰ ሉትን መከላከያዎች በቅርብዎ ከሚገኙ የመድሀኒት ቤቶች በመግዛት መጠቀም ይቻላል፡፡
በስተመጨረሻም ለትውስታ የምንለው የኢትዮጵያ የማህጸንና ጽንስ ሐኪሞች ማህበር ESOG የኮሮና ቫይረስን ለመከላከል ከሚያስ ችሉት ዘዴዎች መካከል የአፍና አፍንጫ መሸፈኛን (Face Mask) ከኢትዮጵያ ውጭ አስመ ጥቶ ማከፋፈሉን ነው። ማህበሩ (ESOG) ግንቦት 29/2012 በአዲስ አበባ ለሚገኙት ሚሽነሪስ ኦፍ ቻሪቲ (ማሪያ ቴሬዛ)፤ ጎጆ (የህሙማን ማረፊያ)፤ የወደ ቁትን አንሱ የነዳያን መርጃ ማህበር፤ ለተሰኙት ድርጅቶች በግንባር በመቅረብ ለእያንዳንዳቸው እስከ አራትሺህ የሚደርስ የአፍና የአፍንጫ መሸፈኛ ድጋፍ ያደረገ ሲሆን በስነስርአቱም ላይ የኢትዮጵያ የማህጸንና ጽንስ ሐኪሞች ማህበር ፕሬዝዳንት ዶ/ር መቅደስ ዳባ፤ የማህበሩ አባል የሆኑት ዶ/ር መንግስቱ ኃይለማርያም እና የማህበሩ ዋና ስራ አስኪያጅ ወ/ሮ ሰላማዊት ክፍሌ ተገኝ ተው ነበር፡፡ ማህበሩ ድጋፍ ያደረገውን (Face Mask) ያገኘው በውጭ ከሚገኙ የሙያ አጋሮች በተደረገ ድጋፍ መሆኑ ታውቆአል፡፡




  እስከ ሰኔ በነበሩት ስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ ብቻ በመላው አለም 15 ሚሊዮን ያህል ሰዎች በተለያዩ ምክንያቶች ከመኖሪያ ቀያቸው መፈናቀላቸውንና የተፈናቃዮች ቁጥር በመጪዎቹ ወራት በከፍተኛ ሁኔታ ይጨምራል ተብሎ እንደሚጠበቅ ባለፈው ረቡዕ ይፋ የተደረገን አንድ አለማቀፍ ጥናት ጠቅሶ ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
ተቀማጭነቱ በስዊዘርላንድ የሆነው ኢንተርናል ዲስፕሌስመንት ሞኒተሪንግ ሴንተር የተባለ ተቋም ያወጣውን የጥናት ሪፖርት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፤ በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ ከ120 በላይ በሚሆኑ የአለም አገራት የእርስ በእርስ ግጭት፣ ብጥብጥና የተፈጥሮ አደጋዎችን ጨምሮ በተለያዩ አስገዳጅ ምክንያቶች ከ15 ሚሊዮን በላይ ሰዎች የአገር ውስጥ ተፈናቃይ ለመሆን ተዳርገዋል፡፡ በተለያዩ የአለማችን አገራት ከተፈጥሮ አደጋዎችና የእርስ በእርስ ግጭቶች መባባስ ጋር ተያይዞ በመጪዎቹ ወራት የአገር ውስጥ ተፈናቃዮች ቁጥር በእጅጉ ይጨምራል ተብሎ እንደሚጠበቅም ተቋሙ ባወጣው መግለጫ አስጠንቅቋል፡፡
ከአጠቃላዩ የተፈናቃዮች ቁጥር ከግማሽ በላይ የሚሆነውን የሚይዙት ጎርፍ፣ ሃይለኛ ንፋስ፣ የደን ቃጠሎና የአንበጣ ወረራን ጨምሮ በተለያዩ የተፈጥሮ አደጋ ለተፈናቃይነት የተዳረጉት ሲሆኑ፣ 4.8 ሚሊዮን ያህሉ ደግሞ በእርስ በእርስ ግጭትና ብጥብጥ የተፈናቀሉ እንደሆኑም ዘገባው አመልክቷል፡፡
እስካለፈው የፈረንጆች አመት 2019 መጨረሻ በመላው አለም በአገር ውስጥ የተፈናቀሉ ሰዎች ቁጥር ከ50.8 ሚሊዮን በላይ መድረሱንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡



           በአሜሪካዊው ደራሲ ቦብ ውድዋርድ የተጻፈውና ከአሜሪካው ፕሬዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ጋር የተደረጉ 18 ቃለመጠይቆችን ያካተተው “ሬጅ” የተሰኘ አነጋጋሪ መጽሐፍ ለህትመት በበቃ በመጀመሪያው ሳምንት ብቻ ከ600 ሺህ ቅጂ በላይ መሸጡን አሶሼትድ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
ብዙዎች በጉጉት ሲጠብቁት የነበረውና ከሳምንት በፊት ለአንባብያን የደረሰው መጽሐፉ፣ ለህተመት በበቃ በቀናት ጊዜ ውስጥ በአማዞን ድረገጽና በሌሎች ምርጥ ሽያጭ ያስመዘገቡ መጽሐፍት ዝርዝር ውስጥ በአንደኛ ደረጃ ላይ መቀመጡንና የወረቀት፣ የድምጽ፣ እና የኢሊክትሮኒክ ኪፒዎችን ጨምሮ በድምሩ 600 ሺህ በላይ ቅጂዎች እንደተሸጠ ዘገባው አመልክቷል፡፡ አሳታሚው ድርጅት ሲሞን ኤንድ ሹስተር ባለፈው ረቡዕ በሰጠው መግለጫ፣ መጽሐፉን ለአራተኛ ጊዜ በድጋሜ ለማተም ዝግጅት እያደረገ እንደሚገኝና ህትመቱ ሲያልቅ በወረቀት ታትመው ለገበያ የቀረቡ የመጽሐፉ ቅጂዎች ብዛት 1.3 ሚሊዮን እንደሚደርስም አስታውቋል፡፡
ደራሲው ከሁለት አመታት በፊት ለንባብ ያበቁትና በፕሬዚዳንት ትራምፕ ላይ የሚያጠነጠነው “ፊር” የተሰኘ መጽሐፍ በታተመ በመጀመሪያው ሳምንት ከ1 ሚሊዮን በላይ ቅጂዎች እንደተሸጡለት ያስታወሰው ዘገባው፣ እስካሁን ድረስ 2 ሚሊዮን ያህል ቅጂዎች መሸጣቸውንም አክሎ ገልጧል፡፡



 ፖርቶሪኳዊው ድምጻዊ ሉዊስ ፎንሲ ያቀነቀነውና ዳዲ ያንኪ በአጃቢነት የተሳተፈበት “ዲስፓሲቶ” የተሰኘ ተወዳጅ የሙዚቃ ቪዲዮ፣ በዩቲዩብ ድረገጽ 7 ቢሊዮን ጊዜ በመታየት በአንደኛ ደረጃ ላይ እንደሚገኝ ተነግሯል፡፡
ዩቲዩብ ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ ሃፒ ድረገጽ እንዳስነበበው 5 ቢሊዮን ጊዜ ያህል በዩቲዩብ ተመልካቾች የታየው የኤድ ሼራን ተወዳጅ ሙዚቃ “ሼፕ ኦፍ ዩ” በሁለተኛ ደረጃ ላይ ሲቀመጥ፣ የዊዝ ካሊፋ “ሲ ዩ አጌን” 4.7 ቢሊዮን ጊዜ በመታየት ሶስተኛ ደረጃን ይዟል፡፡
የማርክ ሮንሰን “አፕታውን ፋንክ” በ3.9 ቢሊዮን፣ የፒኤስዋይ “ጋንጋም ስታይል”፣ በ3.8 ቢሊዮን፣ የጀስቲን ቢበር “ሶሪ” በ3.3 ቢሊዮን፣ የማሮን ፋይቭ “ሹገር” በ3.3 ቢሊዮን፣ የኬቲ ፔሪ “ሮር” በ3.2 ቢሊዮን፣ የኤድ ሼራን “ቲንኪንግ አውት ላውድ” በ3.1 ቢሊዮን እንዲሁም የዋን ሪፐብሊክ “ካውንቲንግ ስታርስ” በ3 ቢሊዮን እይታዎች እንደ ቅደም ተከተላቸው እስከ አስረኛ ያለውን ደረጃ የያዙ የዩቲዩብ የሙዚቃ ቪዲዮዎች መሆናቸውንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡



  የደመራ ስጦታ ለደንበኞች


           ሃበሻ ቢራ “ቅዳሜ” የተሰኘ አዲስ የቢራ ምርቱን ከዛሬ ጀምሮ ለተጠቃሚዎች እንደሚያቀርብ አስታወቀ፡፡
ከ8ሺ በላይ የአክሲዮን ባለድርሻ ኢትዮጵያውያን ተመስርቶ፣ በ2007 “ሐበሻ ቢራ” እና “ንጉስ” የተባሉ የቢራ ምርቶችን ለገበያ ማቅረብ የጀመረው ሐበሻ ቢራ፤ አዲሱን “ቅዳሜ” የተሰኘ ምርቱን ዛሬ በደመራ እለት ለደንበኞቹ ያቀርባል፡፡
ኩባንያው ለተጠቃሚዎች ይዞ የቀረበው አዲሱ “ቅዳሜ” የተሰኘው የቢራ ምርት ከፍተኛ ጥራት ያለው እርካታን የሚሰጥ ጣዕም ያለው ምርት መሆኑን ኩባንያው በመግለጫው አስታውቋል፡፡
ሀበሻ ቢራን ለገበያ ማቅረብ ከጀመረ 5 አመታት ያስቆረጠውና ከአልኮል ነፃ የሆነውን ንጉስ የተሰኘውን መጠጥ ደግሞ ማቅረብ ከጀመረ ሁለት አመታት የሆኑት ኩባንያው ምርቶቹን ከሀገር ውስጥ በተጨማሪ በተለያዩ የአውሮፓ ሀገራት እና አሜሪካ እየቀረበ መሆኑን አስታውቋል፡፡  

   ኢትዮ ቴሌኮም ደንበኞቹ በተለያየ አጋጣሚ የሞባይል ስልካቸው በሚጠፋበት ጊዜ ወዲያውኑ ባለማዘጋታቸው እንዲሁም በማወቅም ሆነ ባለማወቅ የስልክ መስመራቸውን (ሲም ካርዳቸውን) ለሶስተኛ ወገን አሳልፈው በመስጠታቸው የተነሳ ወንጀለኞች የስልክ መስመሩን ለተለያዩ የቴሌኮም ማጭበርበር ወንጀሎች የሚጠቀሙበት በመሆኑ፣ ደንበኞች ለእንግልትና ለወንጀል ድርጊት ተጠያቂነት እየተዳረጉ መሆኑን ጠቁሞ፤ ኩባንያውንም ለከፍተኛ የገንዘብ ኪሳራ እየዳረጉ እንደሆነ አስታውቋል፡፡
ኩባንያው በቴክኖሎጂ የታገዘ የቁጥጥርና የክትትል ሥርዓት በመዘርጋት፣ ቀደም ሲል የቴሌኮም መሠረተ ልማቶችን በመጠቀም ሲፈፀሙ የነበሩ የማጭበርበር ወንጀሎችን የቀነሰ ቢሆንም፤ ህገወጦች በደንበኞች በኩል የሚስተዋለውን ክፍተት በመጠቀም፣ የሚፈጽሙት የማጭበርበር ድርጊት፣ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ መጥቷል ብሏል፡፡
ከዚሁ ጋር በተያያዘም፤ በ2012 ዓ.ም ብቻ በ130 ሺህ የስልክ መስመሮች የቴሌኮም ማጭበርበር ድርጊት የተፈፀመ ሲሆን በዚህም ኩባንያው ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ ኪሳራ እንደገጠመው አስታውቋል፡፡
ደንበኞች የሞባይል ስልካቸው በሚጠፋባቸው ጊዜ ወደ ኩባንያው 994 የጥሪ ማዕከል በመደወል፣ በ8994 አጭር የጽሑፍ መልዕክት በመላክ ወይም ይፋዊ የማህበራዊ ድረገፆችን በመጠቀም፣ ወዲያውኑ መስመራቸውን እንዲያዘጉና በአቅራቢያቸው ከሚገኝ የሽያጭ ማዕከል ምትክ ሲም ካርድ እንዲወስዱ የጠቆመው ኢትዮ - ቴሌኮም፤ የስልክ መስመራቸውን ለሶስተኛ ወገን አሳልፈው ከመስጠት በመቆጠብም፣ ራሳቸውን ከአጭበርባሪዎች የወንጀል ድርጊት እንዲከላከሉ አሳስቧል፡፡

  ከዕለታት አንድ ቀን በአንድ ትልቅ ጫካ ውስጥ አንድ ነብርና አንድ ዱኩላ አንድ ላይ ይኖሩ ነበር፡፡ በየፊናቸው ሌሎች አውሬዎችን በማደን የእለት ምግባቸውን እያሟሉ ነበር፡፡ ድኩላው ነብሩ እንዳያገኘው እየተጠነቀቀ በአንድ አቅጣጫ ይሸሻል፡፡ ነብሩም ድኩላው ካገኘው ሊወጋው እንደሚችል በማሰብ፣ በአንድ አቅጣጫ ይሸሻል፡፡ ውሎ አድሮ ግን እንዲህ በየአቅጣጫው እየሸሹ መኖር ሁሌ አይሳካምና፣ አንድ ቀን ፊት ለፊት ተገናኙ፡፡ ይሄኔ ነብሩ አንድ ሃሳብ ብልጭ አለለት፡፡
“አያ ድኩላ እንደምታውቀው በዚህ ጫካ ውስጥ ለብዙ ዘመን ኖረናል፡፡ ሆኖም ሁለታችንም አንዳችን አንዳችንን በመፍራት እየሸሸን በሥጋት ስንሸማቀቅ እንደ ልባችን ተዘዋውረን የፈለግነውን አድነን ያለ ሃሳብ የተንቀሳቀስንበት ምንም ጊዜ አልነበረም፡፡ አሁን ግን አንድ የአኗኗር ለውጥ ብናደርግ ጥሩ ይመስለኛል፡፡” አለው፡፡
ዱኩላ፤ “እኔም’ኮ ተገናኝተን ብንነጋገርና በጋራ ተመካክረን፣ ያለመፈራራት ብንኖር ጥሩ ነበር እያልኩ ብዙ ጊዜ አስባለሁ፡፡ ነገር ግን እንዳለመታደል ሆኖ አለመገጣጠም አለመቻላችን ብዙ ዓመታት አለፉ፡፡”
ነብሩም፤ “እንደዚህ ያለ ቀና አሳብ ካለህማ አንድ ስምምነት ብናደርግ መልካም ነው፤ በቃ ከእንግዲህ በክፉ አይን ላንተያይ በክፉ ላንፈላለግ፣ በጫካው ያሉትን አውሬዎች በጋራ እየተመገብን ኑሯችንን ልንገፋ እንስማማ”
ድኩላ፤ “በጣም ደስ የሚል ነገር ነው፡፡ አየህ መመካከር እንደዚህ ያለ ጥሩ ውሳኔ ላይ ለመድረስ ይጠቅማል፡፡ እንደዚህ ያለ ሰፊ ጫካ ለኔና ለአንተ ብቻ ሳይሆን ለሌሎችም እንስሳት የሚተርፍ ሀብት ያለው ነውና፣ ከእንግዲህ ያለ ሥጋት እንኑር፡፡ እንደውም ሌላ አውሬ ቢመጣብን በጋራ ሆነን እየተከላከልን ማጥፋት አለብን፡፡” አለው፡፡ በዚሁ ተስማሙና መኃላ ፈፀሙ፡፡ መሃላቸውም፤ “ከእንግዲህ አንነካካም፤ ብንነካካ ግፉ በልጅ ልጆቻችን ይድረስ” የሚል ነበር፡፡
ነብሩና ድኩላ በስምምነትና በፍቅር ተስማምተው ይኖሩ ጀመር፡፡ ሆኖም በጫካው የሚኖሩት የሚታደኑት እንስሳት ቀስ በቀስ ቁጥራቸው እየተመናመነ መጣ፡፡ በመጨረሻም ጨርሶ አንድም የሚታደን አውሬ ጠፋና ምን እናድርግ ተባባሉ፡፡ “ወደ ጐረቤት ጫካ እንሂድና እናድን እንጂ፤ እዚህ እየተራብን መቀመጥ የለብንም”፡፡ አሉና ራቅ ወዳለው ሌላ ጫካ ዘመቱ፡፡ እዚያም ያገኙትን እየተመገቡ ሰንብተው ያለውን በልተው ጨርሰው፣ ፆማቸውን የሚያድሩበት ጊዜ መጣ፡፡ ድኩላው ማናቸውንም ቅጠላ ቅጠል ለመብላት ስለሚችል ብዙ አልተጐዳም፡፡ አያ ነብሮ ግን ሥጋ - በል ብቻ በመሆኑ በረሃብ ተሰቃየ፡፡
አንድ ቀን ዱኩላው ቅጠል ለመብላት ዛፍ ላይ በሁለት እግሩ ተንጠራርቶ ሲቀነጣጥስ፣ ነብር ከመሬት ተኝቶ የድኩላውን  ጭንና ታፋ ተመለከተ፡፡ “ይሄን የመሰለ ሥጋ እያለልኝ በረሃብ መሞት የለብኝም ብሎ አሰበና ባለ በሌለ ኃይሉ ቸር ብሎ ወደ ድኩላው ተወረወረ፡፡ ሆኖም ጉልበቱ እጅግ ፈጣንና ጠንካራ ከመሆኑ የተነሳ የድኩላውን አካል አልፎ በሆዱ ቀንዱ ላይ አረፈ፡፡ የድኩላው ቀንድ ነብሩ ሆድ ተሰክቶ አንጀቱን ዘረገፈው፡፡ አያ ነብሮ ሊሞት በማጣጣር ላይ ሳለ፣ አያ ድኩላ “ምነው እንዳንነካካ ተማምለን አልነበረም?”  አለው፡፡
ድኩላም “አያ ነብሮ፤ የኛ አያት ቅድመ አያቶች “እንዳንነካካ ግፉ በልጅ ልጆቻችን ይድረስ” ተባብለው ተማምለው እንደሆነ፤ ማን ያውቃል?” አለው ይባላል፡፡
*   *   *
ከአያት ቅድመ አያት ሲወርድ ሲዋረድ የመጣ መሃላ ታሪክ፣ ባህላዊ እሴት፣ ለተከታይ ትውልድ ይደርሳል፡፡ መንገዱ ይለያይ እንጂ አይቀሬ ነው፡፡ ያንን መሃላ አክብሮ እንደ ቃሉ መፈፀም የተረካቢው ማህበረሰብ ኃላፊነት ነው፡፡ ብዙ ብርቅና ድንቅ የሚሰኙ ታሪካዊ ሃብቶችና እሴቶች ልማዶች፣ እንዲሁም ከሌሎች ሀገሮች የሚለየኝን ቅርሶች አሉን፡፡ እነዚህን ቅርሶች ተንከባክበን፣ ይሁነኝ ብለን… መጠበቅና ለልጅ ልጆቻችን ማቆየት ታላቅ ነገር ነው፡፡ ስለዚህም በመጀመሪያ ምን ምን እንደሆኑ መለየት፣ ከነዚያ ውስጥ እንደየ ደረጃቸው ውድቅና ብርቅ የሆኑትን መርምሮ በመልክ በመልክ መደርደር፣ ከዚያም የማይባክኑበትንና የማይዘረፉበትን ሁኔታ በማመቻቸትና ተገቢነት ያለው የማስቀመጫ ቦታ በማዘጋጀት ጥበቃ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ ከዚህ ቀደም አያሌ በየቤተክርስቲያናቱ በየገዳማቱና በተለያዩ ተቋማት ውስጥ በተበታተነ ሁኔታ የተቀመጡ ሃብቶች ይሰባሰቡ ተብሎ ለነ ዶ/ር ሪቻርድ ፓንክረስት አማካኝነት፣ በኢትዮጵያ የጥናቶች ኢንስቲቲዩት በዩኒቨርስቲ እንዲሰባሰቡ ተደርጐ ነበር፡፡ ሆኖም ተሰባስበው የተቀመጡበት ቦታ ምቹ ባለመሆኑና ተደራርበው አንድ ላይ ታፍገው በመቀመጣቸው ምክንያት በእርጥበትና በመዘበራረቅ እንዲሁም በመፈጋፈግ ኦርጅናሊ መልካቸውን በማጣት አንዳንዶቹ ከናካቴው ከጥቅም ውጪ በመሆናቸው ዶ/ር ሪቻርድ ፓንክረስት ፤ “We are victims of our own success” (የራሳችን ድል ሰለባዎች ሆንን እንደማለት ነው) ተብሎ ተነግሮ ነበር፡፡ ከዚያ በኋላ ነው፡፡ የቅርሶች ማከማቻ የሚሆን ህንፃ እንዲገነባ ተብሎ የመሠረት ድንጊያ የተቀመጠው፡፡ በሀገራችን ብዙ በዘመቻ የሚሰሩ ነገሮች የመኖራቸው ነገር መቼም ሰው ያወቀው ፀሐይ የሞቀው ጉዳይ ነው፡፡ ሆኖም ዋና ችግራችን የአንድ ሰሞን ሞቅ ሞቅ ብቻ ሆኖ መቅረታቸው ነው፡፡ ችግኝ ለመትከል ከፍተኛ ርብርብ ይደረጋል፡፡ ማደጋቸውን መከታተልና የት ደረሱ የማለት ባህል ግን ገና በቅጡ አላዳበርንም፡፡ ብዙ መኖሪያ ቤቶች ይሰራሉ፤ በምን ሁኔታ ላይ ናቸው?  እንዴት እየተከታተልናቸው ነው? የሚለውን ጥያቄ ግን ተከታትሎ አስፈላጊውን የሚያደርግ የለም፡፡ ይህንን ስራዬ ብሎ ማሰብ ተገቢ ነው፡፡ እንደ ሁልጊዜው ዛሬም በተደጋጋሚ ይነገር እንጂ በቅጡ ምላሽ ያላገኘ አንገብጋቢ ጥያቄ - የትክክለኛውን ሰው በትክክለኛው ቦታ አለመመደብ አባዜ ነው፡፡ (The right man at the right place እንዲል) በቂ የሰው ኃይል አለመኖር እንደ አንድ ችግር ተጠቃሽ ሆኖ ሳለ፣ ያለውን የሰው ኃይል በተገቢው ቦታ አለመደልደል ደግሞ በእንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ ያደርገዋል፡፡ “ይህንን ችግር ካለብን የተማረ የሰው ኃይል እጥረት ጋር እንደ አቅማችን አጣጥመን በማስተዋል በጽሞና ለመፍታት መጣጣር፣ እጅግ ወሳኝ መሆኑን የሚመለከተው ክፍል ሊያስብበት ይገባል፡፡ ሁሉንም በአንድ ጊዜ ወይም በአንድ ድንጋይ መምታት እንደማይቻል መቼም  ሳይታለም የተፈታ ነው፡፡ (Defacto እንዲሉ) ሆኖም ብርቱ ጥረት ከተደረገ የማይፈታ ችግር የለም፡፡ በሚል ሁሉንም የሚያግባባ አረፍተነገር ማስቀመጥ ይቻላል፡፡ ከዛ ቀጣዩ ነገር እንደ ቅደም ተከተል መሰናዶ ጉዳይ ነው፡፡ (prioritizion እንዲሉ) በየደረጃው የትኛው እጅግ ወቅታዊ፣ በጣም ወቅታዊና ወቅታዊ ብሎ ከፋፍሎ… ማየት በጣም ቁልፍ ነገር ነው፡፡ ይህ ደግሞ በፈንታው ረብ - ያለው ጥናት ማድረግን ግድ ይላል፡፡ ጥናቱ ደግሞ አጥኚ መፈለጉ ሳይታለም የተፈታ ነው፡፡ የነዚህ ሁሉ ማሰሪያ ደግሞ የማቀናጀትና የማዋሃድ ተግባር ነው፡፡ (coordination and integration እንዲል መጽሐፍ) እንግዲህ በተባ አእምሮና በቀና ልቦና በተቻለ ብቃት ከተጋን የምኞታችንን ማሳካት ይቻለናልና ጥናቱን ይስጠን እንላለን፡፡
አዲሱ ዓመትና የመስቀል በዓል የመልካም ምኞት መግለጫ ብቻ ሳይሆን ደግ ደጉን የመተግበሪያና የማሳኪያ እንዲሆን ከወዲሁ አስበንበት ታጥቀን ስንነሳ፣ በመልካም ትጋት ጥንካሬና ብስለት እንዲሆን ከመመኘት ጋር ነው፡፡ በትናንሽ ችግሮች ባለመደናገጥ ለመጓዝ ጥረት እናድርግ!
“በካፊያ የሚደነግጥ የዶፉን ዕለት መጠጊያ ያጣል” እንዲሉ፡፡
መልካም የመስቀል በዓል!




 በተለያዩ የቲያትርና ፊልም ትወናዎቿ፤ ማስታወቂያ ስራዎች የምትታወቀው የአንጋፋዋ አርቲስት አልማዝ ኃይሌ (ማሚ) ስርዓተ ቀብር፣ በዛሬው እለት በመንበረ ፀባኦት ቅድስት ስላሴ ካቴድራል ይፈፀማል።
በቲያትርና በፊልም፣ በተከታታይ የቴሌቪዥንና ሬዲዮ ድራማዎች እንዲሁም በማስታወቂያ ስራዎች በእጅጉ የምትታወቀው   አንጋፋዋ  አርቲስት አልማዝ ኃይሌ፣ ባደረባት ህመም በትላንትናው እለት ከዚህ ዓለም በሞት ተለይታለች።
ከአራት አሰርት አመታት በፊት በብሔራዊ ቲያትር በተወዛዋዥነት የተቀጠረችው አርቲስቷ፣ በኋላ ላይ ወደ ትወና እንደገባችና ጡረታ እስከወጣችበት ጊዜ ድረስ በሙያው እንደዘለቀች ይታወቃል። ከቲያትር ቤቱ በጡረታ መውጣቷን ተከትሎም፣ በተለያዩ ፊልሞችና የቲቪና የሬዲዮ ድራማዎች ላይ ተውናለች።
በአርቲስት አልማዝ ኃይሌ ህልፈት የአዲስ አድማስ ዝግጅት ክፍል የተሰማውን ሃዘን ስንገልፅ ለቤተሰቦቿ መፅናናትን እንመኛሰን፡፡


Protests are continuing to shake the Egyptian regime of President Abdel-Fattah el-Sissi as anti-government protesters took to the streets at least 16 different sites on Sunday amid heightened security in the country in advance of anticipated demonstrations.
Videos circulating on social media showed the demonstrators holding banners and chanting slogans calling on el-Sissi to step down. Others were seen setting a police car on fire and throwing stones at security forces. Dozens demonstrated in the al-Basateen district, a large neighborhood in southern Cairo, and in several surrounding areas. Protesters marched in Maadi, another large district that houses embassies and foreigners and in Madinat Nasr, a Cairo suburb.
The country has tightened security after former army contractor Mohamed Ali called for anti-government protests to commemorate the anniversary of the 2019 mass protests. During the 2019 protests, Egyptian security forces arrested people arbitrarily and even killed some on the grounds that they were armed. More than six people were killed by security forces. The people were allegedly members of the Muslim Brotherhood. Labeling the group as a terrorist organization, el-Sissi's regime has detained, tortured and killed thousands of people with the claim that they were linked to the group. According to Egyptian media, more than 1,200 people were arrested during the protests. However, Egyptian activists claim that the number is much higher since there were hundreds of detained people who were not registered by the police.
El-Sissi ascended to power through external aid and support after leading a bloody military coup in 2013 against Mohammed Morsi, the country's first freely elected president who died suspiciously in June during a trial. Thousands of people rejected the army's move and demonstrated in the streets. Thousands were killed in Rabaa Square in one night on the grounds that the army had to disperse the protesters to preserve order. Since then, a harsh crackdown on dissidents, not only the Muslim Brotherhood but anyone who opposed el-Sissi, has commenced.
Following the bloody coup, Saudi Arabia and the United Arab Emirates (UAE) financed the new regime generously. Moreover, the U.S. has not refrained from pledging support despite the explicit human rights violations. U.S. President Donald Trump, who previously called el-Sissi "his favorite dictator," continues to back him. He also declared that el-Sissi was a "great leader" and "highly respected." Other Western countries were also silent over the mass human rights violations and the oppression of civil society.
Egypt has long been criticized for its violations of human rights, silencing dissidents and putting thousands in prison. Since 2015, the number of executions in Egypt has surged to an unprecedented level, according to rights activists who are concerned that more innocent Egyptians, many of them members of the Muslim Brotherhood, will be subjected to unfair executions.
(Source: DAILY SABAH)


On 10 September, federal prosecutors charged opposition leader EskinderNega and six others with crimes including training a terror group to assassinate the former acting Addis Ababa mayor and inciting ethnic and religious conflict to try and illegally take power in the capital.
Eskinder, a writer and politician who opposes ethno-nationalist movements and styles himself as a pro-democracy activist, has been arrested multiple times before his 1 July detention during a bout of deadly political violence. He was sentenced to 18 years for terrorism offenses, including trying to foment an ‘Ethiopian Spring’ in 2012 and released in 2018. In 2006, after the violent fallout from competitive elections the year before, Eskinder was imprisoned for treason, but released a year later.
The head of the Balderas for True Democracy Party, which is registered by the electoral board and whose stated mission is to protect the rights of citizens in self-governing, multi-ethnic Addis Ababa, is on trial at the Federal High Court with six co-defendants, two of whom are at large and four of who are leading Balderas officials. On 17 September, the charges were read to the defendants, who are in two groups. Lawyer HenokAkilu told Ethiopia Insight that the defense team did not attend the hearing as they were informed too late.
The charge sheet against Eskinder and four others says that since August 2019 they appointed themselves to a “caretaker” Addis Ababa council, attempted 14 times to initiate ethnic and religious conflict, and conspired against the government and the constitution.
Among the second set of charges, which also include Eskinder, are that they organized the training of a terrorist group in Motta, East Gojjam Zone, Amhara region, with the aim of assassinating former acting mayor Takele Uma and other top officials. The sixth defendant, AshenafiAweke, recruited and presented the trainees to Eskinder, the charges allege. They will also be tried for plotting to burn religious institutions to create chaos in Addis Ababa and overthrow the city government.
The first group are charged under articles 32(1)(a) and (b), 35, 38, and 240(1)(b) of the Criminal Code. The two absentee defendants and Eskinder are also accused of violating articles 32, 35, and 38 of the Criminal Code and Article 6(2) of Proclamation 1176/2020 Anti-Terrorism Proclamation.
Yesterday, the Attorney General’s Office announced that Oromo nationalist leaders Jawar Mohammed and BekeleGerbe would also be charged with terrorism crimes. Meanwhile, centrist politician LidetuAyalew, is being prosecuted for firearms offenses in an Oromia court.
According to prosecutors, the first five defendants in Eskinder’s case and their followers used fake Facebook accounts and other means of communication with the aim of provoking clashes between Amhara and Oromo and Muslims and Christians. When a site was designated in Nefas Silk Sub-City for construction of a mosque, on 12 August 2019, Eskinder, as self-appointed leader of the ‘caretaker’ council, ordered his followers to spread information that Takele is promoting Islam’s expansion and used words that were designed to provoke Muslims, the charges state.
On 5 February, after police and community members clashed around HayaArat area in Addis Ababa over the construction of a church, Eskinder is accused of attempting to initiate unrest by visiting the location and telling the community that this is the work of Takele, and that the now Mines Minister is a “killer”.
The charge sheet says that on 10 April, at the headquarters of Balderas, Eskinder told supporters: “We will use every opportunity and pay every sacrifice including our lives to remove the government by 10 October [the original expiry of all governments’ five-year terms before parliament extended them in June due to the pandemic]. We are prepared for both peaceful and armed struggle. Sub cities which aren’t well organized should be accordingly organized.”
In May, prosecutors say Eskinder told party members: “The election has been postponed. This isn’t a legitimate government and it will only stay in power after 10 October over our dead bodies. Alert the forces in and around the city to be prepared and we’ll have aid from our members inside the Orthodox Church.”
Moreover, the defendants allegedly used musician HachaluHundessa’s 29 June killing to stoke ethnic and religious clashes. The next morning, Eskinder and two other defendants told supporters that Qeerroos—literally, Oromo bachelors, but also the name of a youthful political movement that has been involved in peaceful and violent protests since 2015—are coming into Addis Ababa from multiple directions and they need to attack to make them retreat. Following the order given to youth groups by him and the fourth defendant, AskaleDemese, Oromo and their properties were attacked around Kirkos and KolfeKeranyo sub-cities and Tor Hailoch.
On 1 July, the day of his arrest, prosecutors say Eskinder told the second defendant, SentayehuChekol, a top Balderas official, to organize youth groups around Kirkos, distribute flyers, and engage in unrest. Allegedly, Eskinder promised 500,000 birr for the activity. On the same day, both defendants went to Bulgaria in Kirkos Sub-City and disseminated false reports that Qeerroos are coming to burn down Kirkos and St. Michael churches. That drove the churches to ring emergency bells, thereby fueling more unrest.
Due to the defendants organizing attacks on Oromo, Tigrayans and Muslims, 14 fatalities and the destruction of more than 187-million-birr worth of property occurred, prosecutors allege.
Eskinder told the court that security will be best served by releasing him: “If the state is worried about public safety, the best thing for the public peace and security is if we got released and participated in the election. The election won’t be trusted by the public if we are excluded.” Later he added: “The entire nation knows we are political prisoners and since the attorney general is recently appointed I understand he will experience a lot of pressure from the top officials to bring the desired outcome.”
Sentayehu said: “Takele has been unlawfully handing over to individuals, lands, condominium apartments and identity cards in Addis Ababa. As politicians who stood for public interest, it is our duty to reveal and contest such illegal actions, but we never planned to employ forceful measures.”
The charge sheet says the seventh defendant, FetawiGebremedhin, was previously sentenced to death and escaped from prison. However, defense lawyer Henock told Ethiopia Insight that neither he nor his clients have any knowledge of Fetawi and suspect he may not exist.
The defense asked the court to release the defendants on bail. The prosecution protested, as the charges carry potentially more than 15 years imprisonment, and as there is a possibility of further crimes since the defendants are willing to give their lives to overthrow the government. The defense objected that the charges carry a minimum of 10 years and bail is a constitutional right. Judges rule on the bail request on 22 September.
(Source: Ethiopia Insight)


Page 4 of 497