Administrator

Administrator

Saturday, 07 March 2020 12:57

የግጥም ጥግ

የድል በር
ተፅፎ ባይታይም
አቅጣጫ ሚጠቁም ጉልህ ማሳሰቢያ
ለጀግና መውጪያው ነው የፈሪዎች መግቢያ
***
የላጤ ሐገር
ከአቅመ አዳም ልንገባ ደጁ ተሰልፈን
ሃያ አመት ከሞላን ሃያ አመት አለፈን
***
ለፓርቲዎቻችን
ከአምስት አመት እንቅልፍ ድንገት ስትነሱ
ህዝቡ ቀድሞ ነቅቷል እንዳትቀሰቅሱ
***
ታራሚ
የኔና ያንቺ ነገር ግራ ነው ለዳኛ
አብረን መቆም ሳንችል አብረን የምንተኛ
***
ጊዜ የሰጠው
ጊዜን ጊዜ ሲወልድ ቀን እየበረረ
ጊዜ የሰጠው ቅል ድንጋይ ከሰበረ
ይሄ ሁሉ አለት ለም አፈር ሆኖ እንዳይ
ቅል አርገኝ አምላኬ ለሀገሬ ድንጋይ
ከሙሉቀን ሰ.
፪ሺህ፲፪


      --የታሪክ ሰነዶች እንደሚያስረዱት፣ የመጀመሪያው የግብጽ መሪ ኸዲቭ እስማኤል፣ የዓባይ ተፋሰስ አገራትን ‹‹ውሃ›› ለማስገበር ወረራ አድርጓል፡፡ የግብጽ ጦር ሠራዊት አስቀድሞ ሱዳንን ያዘ፡፡ በ1868 ዓ.ም. ከከረን ወደ ደጋማው የኢትዮጵያ ክፍል ተመመ:: የኢትዮጵያው ንጉሥ አፄ ዮሐንስ አራተኛ፤ ጦርነቱን መግጠም አልፈለጉም፡፡ ይልቁንም በዲፕሎማሲያዊ መንገድ ለመፍታት የተቻለውን ሁሉ ጥረት አደረጉ፡፡ ጥረታቸው ግን አዎንታዊ ምላሽ አላገኘም፡፡ አፄ ዮሐንስ ኅዳር 8 ቀን 1868 ዓ.ም. ማለዳ፣ ጉንዳጉንዲ ወይም ጉንደት ላይ ግብፅን ጦርነት ገጠሙ፡፡ የግብጽ ሠራዊት በኢትዮጵያ ወታደሮች ድባቅ ተመታ፡፡
ለግብጻውያን ሽንፈቱ አልተዋጠላቸውም:: ከአራት ወራት በኋላ ለኢትዮጵያ የመልስ ምት ለመስጠት 25 ሺህ ሠራዊት አስታጠቁና ዳግም ለጦርነት ተሰለፉ፡፡ በኢትዮጵያ መሬት ላይ ለሦስት ቀናት እልህ አስጨራሽ ውጊያ ተደረገ:: አሁንም ጦርነቱ በኢትዮጵያ አቸናፊነት ተጠናቀቀ፡፡ ይሁንና በሐምሌ ወር ከተካሄደው ጦርነት በኋላ፣ በ1876 ዓ.ም. ወደ ካይሮ የተላኩትን የአፄ ዮሐንስ መልዕክተኛን፣ ብላታ ገብረእግዚአብሔርን ግብፅ አሰረች፡፡ ከጥቂት ቀናት በኋላም ያለ ምንም ይቅርታ መልሳ ፈታች፡፡
የጥንቶቹ የግብጽ መሪዎች ኢትዮጵያ ውስጥ የዝናብ መጠኑ ሲያንስና የዓባይ ወንዝ የውሃ ሙላት ሲቀንስ፣ ‹‹ኢትዮጵያውያን ገድበውት ወይም ጠልፈውት ነው›› እያሉ ክፉኛ በስጋት ይናጡ ነበር፡፡ በዚህም የተነሳ ወደ ኢትዮጵያ የወቅቱ ነገስታት አማላጅ እየላኩ፣ የዓባይ ወንዝ እንዳይገደብባቸው ወይም እንዳይጠለፍባቸው ሲማፀኑ፤ ደጅ ሲጠኑ ኖረዋል፡፡
አፄ ይምርሐነ ክርስቶስ (1077-1117)፤ የግብፅ ክርስቲያኖች በእስላም ገዥዎቻቸው ትዕዛዝ የከፋ ስደትና መከራ እየተፈጸመባቸው መሆኑን ሰማ፡፡ በዚህን ጊዜ ለግብፁ ገዥ ክርስቲያኖችን ለማጥፋት የጀመረውን እኩይ ተግባሩን እንዲያቆም፤ ካላቆመም ዓባይ ወንዝን ከእነ ገባሮቹ ወደ ሌላ በረሃማ አቅጣጫ በመመለስ፣ ግብፃውያንን በውሃ ጥም ለመበቀል የቆረጠ መሆኑን የሚገልፅ መልዕክት ሰደደለት፡፡
የግብፅ ሕዝብ ይህንን በሰሙ ጊዜ በ‹‹ድርቅ ማለቃችን ነው›› ብለው በእጅጉ ተጨነቁ፡፡ የግብፅ ገዢም ዛሬ ነገ ሳይል እጅ መንሻ አሲይዞ፣ የግብፅ ፓትርያርክን አቡነ ሚካኤልን ወደ ኢትዮጵያ ላከ፡፡ እርሳቸውም አፄ ይምርሐነን  ያሰበው የዓባይ ውሃ ወደ ሌላ አቅጣጫ ቢቀለበስ በሚከሰተው ድርቅ የሚጐዱት ክርስቲያኖችም ጭምር እንደሆኑ አስረዱ:: አፄ ይምርሐነ ክርስቶስ፤ ለግብፅ ሕዝብና ለፓትርያርኩ ክብር ሲል እቅዱን መተውን ነገራቸው፡፡ ፓትርያርኩም የተላኩበትን ተግባር አከናውነውና ለመንፈስ ቅዱስ ልጆቻቸው፤ ለተዋሕዶ ኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች ምዕመናን ቡራኬ ሰጥተው በደስታ ወደ ግብፅ ተመለሱ፡፡
በአፄ ዐምደ ጽዮን (1297-1327) እንዲሁም በአፄ ሰይፈ አርእድ (1327-1355) የንግስና ዘመንም፣ ግብጾች “የዓባይን ወንዝ አቅጣጫ በመቀየር ጉድ እንሰራችኋለን” ተብለዋል፡፡ ግብጾች በ19ኛው ክፍለ ዘመን በዘላቂነት በዓባይ ወንዝ ላይ ያላቸውን ጥቅም የሚያስጠብቁበትን መላ ከመዘየድ አልቦዘኑም፡፡ በመካከለኛ ዘመን ከ1789-1879 እ.ኤ.አ. የግብፅ መሪ የነበረው መሐመድ ዓሊ፤ ‹‹የግብፅ ደህንነትና ብልፅግና የሚረጋገጠው፣ ግብፅ ከፍተኛ ውሃ በምታገኝበት የኢትዮጵያ ግዛት ላይ አሸናፊነቷን ስታስከብር ነው!›› የሚል አቋም ነበረው፡፡ ቀጥሎ የመጣው የግብፅ መሪ ከዲቭ እስማኤል አማካሪ የነበረው የስዊዝ ዜጋ ዋርነር ሙዚንገር ዓባይን በተመለከተ‹‹ኢትዮጵያ ለግብፅ አስጊ ሀገር ናት!›› የሚል ማስጠንቀቂያ አዘል ምክር መለገሱ ይነገራል፡፡
*    *   *
ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ በ1927 እ.ኤ.አ በጣና ሐይቅ መውጫ ላይ ግድብ ለመሥራት ማቀዳቸው ተሰማ፡፡ ይሄን ተከትሎ ግብጾች ሥም የማጥፋት ዘመቻቸውን ተያያዙት፡፡ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ‹‹ሞአ አንበሳ ዘእምነገደ ይሁዳ›› የሚለውን ስያሜ የሚጠቀሙት ‹‹ኢትዮጵያውያን የንጉሥ ሰለሞን የእሥራኤል ዘር ስላላቸው ነው፡፡ በዚህም የተነሳ የእሥራኤል ወዳጅ ናቸው፡፡ ጽዮናዊ የመንግሥት ሥርዓትንም ያራምዳሉ›› በማለት ኢትዮጵያን ከአረብ አገራት ጋር ለማራራቅ ከፍተኛ ጥረት አድርገዋል፡፡
ንጉሡ ግድቡን በእውን ለመተግበርም በአሜሪካን አገር በሚገኘው ‹‹ዋይት ኢንጂነሪንግ ኮርፖሬሽን›› አማካኝነት ማስጠናት ጀመሩ፡፡ የካርታ ሥራው ከተከናወነ በኋላ ግን በግብፅና በእንግሊዝ መንግሥታት ክፉኛ ተቃውሞ በመነሳቱ ሥራው ሳይተገበር ቀርቷል፡፡ በወቅቱ የግብጽ ዜጐች በዓለም ባንክ እስከ ምክትል ዳይሬክተርነትና በተባበሩት መንግሥታት እስከ ዋና ፀሐፊነት በያዙት ኃላፊነት በመጠቀም፣ ኢትዮጵያ በዓባይ ወንዝ ላይ ለምትሰራው ግድብ፣ እርዳታና ብድር እንዳታገኝ ሳያሰልሱ ተንቀሳቅሰዋል፡፡ በግብፅ እጅ ጥምዘዛ፣ እ.ኤ.አ በ1929 የግብፅና የሱዳን ስምምነት መሰረት፣ የዓባይ ወንዝ ይኖረዋል ከተባለው አጠቃላይ የውሃ መጠን ግብፅ 92 በመቶ፣ ሱዳን 8 በመቶ ድርሻ እንዲኖራቸው አድርጋለች፡፡ በዚህ ወቅት በቅኝ ግዛት ሥር ያልወደቀችው ብቸኛ አገር ኢትዮጵያም ሆነች ሌሎች የላይኛው ተፋሰስ አገራት፣ ከዓባይ ወንዝ ላይ ምንም ድርሻ እንዳይኖራቸው ተደርጐ ከድልድሉ ውጭ ሆነዋል፡፡ በዚህም ምክንያት የላይኛው ተፋሰስ አገራት በግልፅ የውሃ ድርሻ የተነፈጋቸውና እንደ ባለድርሻ ያልታዩበት ሁኔታ ተፈጠረ፡፡
እ.ኤ.አ በ1947 ዓ.ም. የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት፣ የአገራትን የኢኮኖሚ መብቶችና ግዴታዎች ለመደንገግ ያፀደቀው ቻርተር፤ ኢትዮጵያ የተፈጥሮ ሀብቶቿን የመጠቀም መብቷን አይከለክልም፡፡ ይህንን እያወቁ ግብጦች ከላይ ታች፤ ከታች ላይ መማሰን ጀመሩ፡፡ ይሁንና ግብጾች በጦርነት፣ እንግሊዝ በውልና በስምምነት ስም፣ የዓባይ ወንዝ መነሻ የሆነችውን ኢትዮጵያን የመቆጣጠር ምኞታቸውን ማሳካት አልተቻላቸውም፡፡ በ1941 እ.ኤ.አ ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ በጣልያን ጦርነት ምክንያት በስደት ሱዳን ካርቱም በነበሩበት ወቅት ከፍተኛ ወታደራዊ መኮንን የነበረው ጋማል አብድል ናስር፣ የዓባይ ወንዝ ከመነሻው እስከ መድረሻው ለመቆጣጠር ‹‹የዓባይ ተፋሰስ አንድነት›› በሚል ሽፋን፣ ኢትዮጵያ ግብጽና ሱዳን እንዲዋሃዱ ሀሳብ አቅርቦላቸው ነበር፡፡ ይሁንና በወቅቱ በሱዳን ካርቱም፣ የኢትዮጵያ ቆንስላ የነበሩት መለስ አንዶም ወደ ካይሮ አመሩ፡፡ በዓባይ ተፋሰስ አንድነት ስም የተጠነሰሰውን ሴራ በማጋለጥም መልዕክታቸውን አድርሰው ወደ ኢትዮጵያ ተመለሱ፡፡---
(በቅርቡ ለኅትመት ከሚበቃው የጋዜጠኛ ጌጡ ተመስገን መጽሐፍ ላይ የተቀነጨበ)

     ከወደ ቻይና ድንገት ብቅ ብሎ መላውን አለም ስጋት ውስጥ የከተተውን የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በተመለከተ እያደር አስደንጋጭ፣ አሳዛኝና ተስፋ አስቆራጭ እንጂ ይህ ነው
የሚባል በጎ ነገር ሳይሰማ ቀናትና ሳምንታት መፈራረቃቸውን ቀጥለዋል፡፡ ነጋ ጠባ መስፋፋቱን የቀጠለው ኮሮና ቫይረስ እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ በ87 የአለማችን አገራትና ግዛቶች ውስጥ የሚገኙ 96 ሺህ 955 ያህል ሰዎችን ሲያጠቃ፣ ከ3 ሺህ 310 በላይ የሚሆኑትን ደግሞ ለሞት መዳረጉ እየተነገረ ነው፡፡ ቫይረሱ በተቀሰቀሰባት ቻይና በኮሮና የተጠቁ ሰዎች ቁጥር ከ80 ሺህ 430 ማለፉንና የሟቾች ቁጥርም ከ3 ሺህ 13 በላይ መድረሱን አለማቀፍ መገናኛ ብዙሃን ከትናንት በስቲያ ባወጧቸው ዘገባዎች አስነብበዋል፡፡ በፍጥነት በመስፋፋት ላይ የሚገኘውና
በመላው አለም ካጠቃቸው ሰዎች መካከል 3.4 በመቶ ያህሉን ለህልፈተ ህይወት እንደዳረገ የሚነገርለት ኮሮና ቫይረስ፤ በሳምንቱ ለመጀመሪያ ጊዜ ከገባባቸው አገራት መካከል ስሎቬኒያ፣ ቦስኒያ ሄርዜጎቪኒያና ደቡብ አፍሪካ ይገኙበታል፡፡ አርጀንቲናና ቺሊም በተገባደደው ሳምንት ለመጀመሪያ ጊዜ የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች የተገኙባቸውና በቫይረሱ የተጠቁ የአለማችን
አገራትን አጠቃላይ ቁጥር ወደ 86 ከፍ ያደረጉ መሆናቸው የተነገረ ሲሆን፣ በአለማቀፍ ደረጃ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ በሳምንቱ ከወጡ ዘገባዎች መካከል የመራረጥናቸውን አቀናብረን እንደሚከተለው እናቀርባለን፡፡

             አፍሪካ
ከሁለት ሳምንታት በፊት ከጣሊያኗ ሚላን ወደ አልጀሪያ ርዕሰ መዲና አልጀርስ የበረሩት የ61 አመት ጣሊያናዊ አዛውንት ነበሩ፣ በአህጉረ አፍሪካ የመጀመሪያው የኮሮና ቫይረስ ተጠቂ
የመገኘቱ የመርዶ ዜና ምክንያት፡፡ በአልጀሪያ የጀመረው የኮሮና ቫይረስ ክስተት ባለፉት ሳምንታትም በሌሎች የአፍሪካ አገራት የታየ ሲሆን እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ የኮሮና
ቫይረስ ተጠቂዎች እንደተገኙ የተረጋገጡባቸው የአፍሪካ አገራት አልጀሪያ፣ ሴኔጋል፣ ግብጽ፣ ሞሮኮ፣ ናይጀሪያ፣ ቱኒዝያና ደቡብ አፍሪካ መሆናቸውም ተነግሯል፡፡
በአልጀሪያ 17፣ በሴኔጋል 4፣ በግብጽ 2፣ በሞሮኮ፣ ናይጀሪያ፣ ቱኒዝያና ደቡብ አፍሪካ አንድ አንድ፣ በድምሩ 27 ሰዎች በኮሮና ቫይረስ መያዛቸው መረጋገጡንም ቢቢሲ ዘግቧል፡፡ የተሟላ የጤናም ሆነ የሌሎች መሰረተ ልማት አውታሮች አቅርቦት ያለባቸው ያደጉ አገራት ሊቋቋሙት የተሳናቸው አደገኛው ኮሮና ቫይረስ፤ ወደ ድሆቹ የአፍሪካ አገራት በስፋት ቢሰራጭ ሊያደርሰው የሚችለው ጥፋት እጅግ የከፋ እንደሚሆን ብዙዎች ይናገራሉ፡፡ አብዛኞቹ የአፍሪካ አገራት የውጭ ምርቶችን በብዛት የሚያስገቡት ከቻይና ከመሆኑ ጋር በተያያዘ
ኮሮና ቫይረስ በአፍሪካ አገራት ኢኮኖሚ ላይ የጎላ ተጽዕኖ ሳይፈጥር አይቀርም ተብሎ መሰጋቱን ኦል አፍሪካን ኒውስ ዘግቧል፡፡

             የአፍሪካ አየር መንገዶች ከኮሮና ቫይረስ ስርጭት ጋር በተያያዘ በፈረንጆች አመት 2020 የሚያገኙት ገቢ በ40 ሚሊዮን ዶላር ያህል ሊቀንስ እንደሚችል መነገሩን የዘገበው ደግሞ
ሮይተርስ ነው፡፡ በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የአፍሪካ ኢኮኖሚ ኮሚሽን ከጥቂት ቀናት በኋላ በአዲስ አበባ ሊያካሂድ የነበረውን የሚኒስትሮች ስብሰባ ጨምሮ ሌሎች ቀጣይ
የድርጅቱ ስብሰባዎችን በሙሉ ከኮሮና ቫይረስ ስጋት መባባስ ጋር በተያያዘ መሰረዙ ታውቋል፡፡ ከመጋቢት 10 እስከ 16 በአዲስ አበባ ሊካሄድ የታቀደው 53ኛው የአፍሪካ የፋይናንስ፣ ዕቅድና ኢኮኖሚ ልማት ሚኒስትሮች አመታዊ ስብሰባ፣ የኮሮና ስጋት በማየሉና ለጉዳዩ ተጨማሪ ትኩረት ለመስጠት ሲባል መሰረዙን ባወጣው መግለጫ ያስታወቀው በተመድ የአፍሪካ
ኢኮኖሚ ኮሚሽን፤ በቀጣይ ሊከናወኑ የታቀዱ የድርጅቱ ስብሰባዎች በሙሉ ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ ላልተወሰነ ጊዜ እንዲራዘሙ መወሰኑን አስታውቋል፡፡
ከአውሮፕላን ማረፊያ በቀጥታ ወደ ተከለለ ማረፊያ ማዕከል በማስገባት ለሁለት ሳምንታት ያህል በጥበቃ ለማቆየት ማቀዷን የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ሺንዞ አቤ ከትናንት በስቲያ
ያስታወቁ ሲሆን፣ የተባበሩት አረብ ኤሜሬትስ ከኮሮና መስፋፋት ጋር በተያያዘ ወደሌሎች አገራት እንዳይጓዙ ለዜጎቿ ጥብቅ ማስጠንቀቂያ ማስተላለፏ ተነግሯል፡፡
የፍልስጤም ባለስልጣናት የውጭ አገራት ቱሪስቶች እንዳይገቡ ትናንት እገዳ የጣሉ ሲሆን በቤቴልሄም የሚገኘውና የእየሱስ ክርስቶስ የውልደት ቦታ እንደሆነ የሚነገርለት ቤተ
ክርስቲያንም እንዲዘጋ ተደርጓል፡፡ የዚምባቡዌው ፕሬዚዳንት ምናንግዋ፤ ኮሮና ቫይረስን ይዘውብኝ ሊመጡ ይችላሉ በሚል ስጋት የመንግስት ሰራተኞችን በሙሉ ወደ
ውጭ አገራት ጉዞ እንዳያደርጉ መከልከላቸውን የዘገበው ኦል አፍሪካን ኒውስ፤ የአገሪቱ ዜጎችን ደግሞ በተለይ ከአፍሪካ ውጭ ጉዞ እንዳያደርጉ አጥብቀው መምከራቸውን አመልክቷል፡፡ ከ53 በላይ ሰዎች በኮሮና ቫይረስ የተጠቁባትና አንድ ሰው የሞተባት የአሜሪካዋ ካሊፎርኒያ ግዛት ከትናንት በስቲያ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ያወጀች ሲሆን፣ በ16 ግዛቶች 150
ያህል ሰዎች በቫይረሱ የተጠቁባትና 11 ሰዎች የሞቱባት አሜሪካ ኮሮና ቫይረስን ለመከላከል 9 ቢሊዮን ዶላር መመደቧ ተነግሯል፡፡

            ከ290 ሚ. በላይ ተማሪዎች ትምህርት አቋርጠዋል የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ሰሞኑን ባወጣው መግለጫ እንዳለው፣ ከኮሮና ቫይረስ ስጋት ጋር በተያያዘ ትምህርት ቤቶች
በተዘጉባቸው 13 የአለማችን አገራት ውስጥ ብቻ ከ290 ሚሊዮን በላይ ተማሪዎች ከትምህርት ገበታቸው ርቀው ይገኛሉ፡፡ ቫይረሱ በከፍተኛ ሁኔታ ከተሰራጨባቸውና ጥፋት እያደረሰ ከሚገኝባቸው ቀዳሚዎቹ የአለማችን አገራት አንዷ እንደሆነች የሚነገርላት ኢራን፣ ሁሉንም ትምህርት ቤቶችና ዩኒቨርሲቲዎች እስከ መጋቢት ወር መጨረሻ የዘጋች ሲሆን፣ በህንድ መዲና ኒው ዴልሂ ሁሉም የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ቤቶች፣ በግሪክ የተወሰኑ ግዛቶች ትምህርት ቤቶች መዘጋታቸው ተነግሯል፡፡ በአውሮፓ ከፍተኛው የኮሮና ቫይረስ ጥቃት የደረሰባት አገር እንደሆነች የሚነገርላትና በኮሮና የተጠቁ ዜጎቿ ቁጥር ከትናንት በስቲያ 3 ሺህ 89 መድረሱ ከፍተኛ ስጋት ውስጥ የጣላት ጣሊያን፤ ሁሉንም ትምህርት ቤቶቿንና ዩኒቨርሲቲዎቿን
ለተወሰነ ጊዜ ለመዝጋት መወሰኗንም ብሉምበርግ ዘግቧል፡፡

               የጉዞ እገዳ እና የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ጃፓን ከነገ በስቲያ ጀምሮ ከቻይና እና ከደቡብ ኮርያ የሚመጡ መንገደኞችን በሙሉ ከአውሮፕላን ማረፊያ በቀጥታ ወደ ተከለለ
ማረፊያ ማዕከል በማስገባት ለሁለት ሳምንታት ያህል በጥበቃ ለማቆየት ማቀዷን የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ሺንዞ አቤ ከትናንት በስቲያ ያስታወቁ ሲሆን፣ የተባበሩት አረብ ኤሜሬትስ
ከኮሮና መስፋፋት ጋር በተያያዘ ወደሌሎች አገራት እንዳይጓዙ ለዜጎቿ ጥብቅ ማስጠንቀቂያ ማስተላለፏ ተነግሯል፡፡

      ኢኮኖሚያዊ ተጽዕኖ

የኮሮና ቫይረስ መስፋፋት አለማችን በ2020 የፈረንጆች አመት የምታመርተውን አጠቃላይ ምርት ባለፉት አስር አመታት ታይቶ በማይታይ መልኩ ይቀንሰዋል ተብሎ እንደሚገመት
አለማቀፉ የገንዘብ ተቋም አይኤምኤፍ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል፡፡ አለማቀፉ የአየር ትራንስፖርት ማህበር አያታ ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ አልጀዚራ እንደዘገበው
ደግሞ፣ ከኮሮና ቫይረስ ስጋት ጋር በተያያዘ የአለማችን አየር መንገዶች፣ የ2020 የፈረንጆች አመት ገቢ በድምሩ በ113 ቢሊዮን ዶላር ያህል ሊቀንስ እንደሚችል ይገመታል፡፡ ታዋቂው አየር
መንገድ ሉፍታንዛ ከሚያደርጋቸው አጠቃላይ በረራዎች መካከል 20 በመቶ ያህሉን በኮሮና ቫይረስ ስጋት ምክንያት ለማቋረጥ መወሰኑን ባለፈው ረቡዕ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል::
የኮሮና ቫይረስ መስፋፋት በተለያዩ የአለማችን አገራት የህክምና ቁሳቁስና የመድሃኒቶች እጥረትና የዋጋ ውድነትን ሊያስከትል ይችላል የሚል ስጋት መፍጠሩንና የምርቶችና መድሃኒቶች እጥረትና የዋጋ ውድነት መፈጠሩን የዘገበው ዴይሊ ሜይል፤ ይህን ተከትሎም መንግስታት የተለያዩ እርምጃዎችን መውሰድ እንደጀመሩ ዘግቧል፡፡ ቫይረሱ በእጅጉ እየተስፋፋበት ያለችዋ የደቡብ ኮርያ፣ የቼክ ሪፐብሊክ፣ የጀርመንና የሩስያ መንግስታት የፊት ጭምብል፣ ጓንትና የመሳሰሉ ምርቶች እጥረት በከፍተኛ ሁኔታ መባባሱን ተከትሎ፣ እነዚህ ምርቶች ወደ
ሌሎች አገራት ኤክስፖርት እንዳይደረጉ ጥብቅ ትዕዛዝ ያስተላለፉ ሲሆን፣ በደቡብ ኮርያ መሰል ምርቶችን ወደሌሎች አገራት ሲልኩ ወይም በድብቅ ሲከዝኑ የተገኙ አምራቾችና
አከፋፋዮች አደገኛ ቅጣት እንደሚጠብቃቸው ተነግሯል፡፡ የህንድ መንግስት ፓራሲታሞል በተባለው የማስታገሻ መድሃኒት ሽያጭ ላይ ከትናንት በስቲያ ገደብ መጣሏን የጠቆመው ዘገባው፣ የፊት ጭምብል የማታመርተዋና 10 ሚሊዮን ያህል የፊት ጭምብሎች የሚያስፈልጓት ጣሊያን ከደቡብ አፍሪካ 800 ሺህ ያህል ብቻ ማግኘት መቻሏንም አመልክቷል፡፡

             ከገንዘብ ድጋፍ እስከ ክትባት ፍለጋ ተቋማትና መንግስታት እንደ ሰደድ እሳት በመስፋፋት ላይ የሚገኘውን ኮሮና ቫይረስ በፍጥነት ለመግታት ለሚደረገው ጥረት ከፍተኛ
የገንዘብ ድጋፍ ማድረጋቸውን፣ የአለማችን የህክምናው ዘርፍ ተመራማሪዎችና የምርምር ተቋማት ደግሞ መድሃኒትና ክትባት ለማግኘት ርብርብ ማድረጋቸውን እንደቀጠሉበት እየተነገረ
ነው፡፡ የጃፓኑ ኦሳካ ዩኒቨርሲቲ ከታዋቂው የአገሪቱ የመድሃኒት አምራች ኩባንያ አንጌስ ጋር በመተባበር ለኮሮና ቫይረስ ክትባት ለማግኘት በምርምር መጠመዱን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
የአለም ባንክ በኮሮና ቫይረስ የተጠቁ አገራትን ለማገዝ የሚውል የ12 ቢሊዮን ዶላር የመጀመሪያ ዙር አስቸኳይ የገንዘብ እርዳታ እንደሚሰጥ በሳምንቱ መጀመሪያ ያስታወቀ ሲሆን፣ አለማቀፉ የገንዘብ ተቋም አይኤምኤፍ በበኩሉ በቫይረሱ ለተጠቁ አገራት የ50 ቢሊዮን ዶላር ድጋፍ እንደሚሰጥ ከትናንት በስቲያ ይፋ አድርጓል፡፡
  ቻይና የኮሮና ቫይረስን ለመግታት ለሚደረገው ጥረት 16 ቢሊዮን ዶላር መመደቧን የአገሪቱ የገንዘብ ሚኒስትር ከትናንት በስቲያ ማስታወቃቸውም ተዘግቧል፡፡
  የአሜሪካ መንግስት በበኩሉ፤ በ25 የአለማችን አገራት የቫይረሱን ስርጭት ለመግታትና ለመከላከል ለሚደረጉ ጥረቶች መደገፊያ የ37 ሚሊዮን ዶላር የገንዘብ ድጋፍ ለማድረግ
መወሰኑን ባለፈው ማክሰኞ ይፋ ያደረገ ሲሆን፣ ድጋፉ ከሚደረግላቸው 25 አገራት መካከል ኢትዮጵያ አንዷ እንደምትሆንም ተነግሯል፡፡

    ከዕለታት አንድ ቀን አንድ የቄስ ትምህርት በመማር ላይ የነበረ ዳተኛ ተማሪ በአንድ መንደር ይኖር ነበር፡፡
ይሄ ልጅ ሰበበኛ ልጅ ነው፡፡ አንድ ቀን አባቱ ልጁ እቤት ተቀምጦ ሳለ ድንገት ይመጣል፡፡ አባት፤
“አንተ?!” አለው በቁጣ፡፡
ልጅ “አቤት አባዬ”
“ትምህርት የለም እንዴ?” እቤት ምን ታደርጋለህ?
“አሞኝ ነው፤ አባዬ”
“ለአስተማሪህ ነግረሃቸዋል - መታመምህን?”
“አልነገርኳቸውም”
“ለምን?”
“እሳቸው አልነበሩም፡፡ “ለቅሶ አለብኝ፤ አጥኑ” ብለውን ሄዱ”
“ዋ! ይሄ ያልከኝ ውሸት ይሆንና ወዮልህ የውስጥ ቆዳህ ወደ ውጪ እስኪገለበጥ ነው የምገርፍህ!”
“ሌሎቹን ልጆች ጠይቃቸው ብትፈልግ”
“እሺ፤ እጠይቃቸዋለሁ፡፡ ውሸት ሆኖ ቢገኝ ግን አንተን አያርገኝ!”
ልጁ ይረጋጋል፡፡ አባቱ እስከ ጐረቤት ጥየቃ ድረስ እንደማይደርስ ያውቃል፡፡
በዚህ ሁኔታ ብዙ ዓመታት ቆይተው አንድ ቀን ልጅ እንደለመደው ቤት ተቀምጦ ሳለ አባት ከተፍ ይላል! ልጅ እያለቀሰ ነው፡፡
“አንተ! ትምህርት የለህም እንዴ? ደሞ ምን ያስለቅስሃል?”
“የኔታ መትተውኝ ነው!”
“ምን አጥፍተህ መቱህ?”
“ኧረ ምንም አላጠፋሁ፡፡”
“ያጠፋኸውማ አለ! ተናገር ዛሬ”
“አይ “ሀ” በል ሲሉኝ እምቢ ስላልኳቸው ነው!”
“ኧ! አንት የማትረባ!” “ሀ” ማለት አቅቶህ ትገረፋለህ?
“አይ አባዬ! የየኔታ ጉዳቸው መች ያልቃል እሺ ብለህ “ሀ” ካልካቸው “ሁ” በል ይሉሃል፡፡ ሁ ስትል ደሞ “ሂ” በል ይሉሃል፡፡ እንዲህ እያሉ እስከ “ፐ” ሊያስለፉኝኮ ነው” አለ ይባላል፡፡
***
መከራን መሸሽ ለባሰ መከራ ሊዳርግ እንደሚችል አለማስተዋል ክፉ አበሳ ነው፡፡
ሲቆይ የማይመረቅዝ ቁስል በጣም ጥቂት ነው፡፡
መንገድ ሲያምር መንገደኛን ይወልዳል፡፡ አብዮት ሲሰምር ቀና አብዮተኛን ያፈራል፡፡ መንገደኛ ሌላ አዲስ መንገድ ይቀዳል፡፡ በአዲሱ መንገድ ላይ አዳዲስ እግሮች ይራመዳሉ፡፡ ያኔ አዲስ ህይወት መጀመሩ አይቀሬ ይሆናል፡፡
ረዣዥም እግሮች ስላሉን ብቻ በአንድ ጊዜ ረጃጅም እርምጃዎችን አንጀምርም፡፡ የመንገዱን ገጽታ እንመዝናለን፡፡ በመንገዱ ላይ የሚራመዱትን እግሮችም እናጠናለን፡፡ ያጠናናቸውን እግሮች እርምጃ መጠን እንለካለን፡፡ ተፎካካሪ ለመሆን በቂ ምጣኔ እንዳለንና እንደሌለን ግንዛቤ እንወስዳለን፤ አቅማችንንም እናጤናለን፡፡
መንገድ ጀምረን እንግዳ ሁኔታ ካልተፈጠረ በስተቀር አናቋርጠው፡፡ ወይም አንቁረጠው፡፡ ይልቁንም ቆርጠን መጓዝን እናዘውትር፡፡ የቆረጠ እግቡ ይደርሳል ይባላልና!
“መንገድ መንገድ አለኝ፣ ጐዳና ጐዳና
አልግደረደርም ዘንድሮስ እንዳምና”
ያልነው እንዲያው ለዋዛና በዋዛ አይደለም፡፡
የዐባይን ድልድይ ስንገነባ ይሄንን መንፈስ ሳንለቅ ነው፡፡ አለበለዚያ “መብላቷን ሳታቅ እጇን ታጠበች” የሚለው ተረት ይፋጠጠናል፡፡ አንድም “ባሉ ሳይገኝ ሚዜ ታማርጣለች” እንደሚባለው ተምሳሌታዊ አነጋገር ይሆንብናል፡፡ ከስምንት ዓመት በላይ የፈጀው ዐባይ ድልድይ፤ ግብጽን፣ ሱዳንን፣ የታችኛውን ተፋሰስ አገሮች አይን ከሳበ ቆይቷል፡፡ የሀገራችን የለውጥ ሂደት ብቅ ጥልቅ ይወዳል፡፡ ዳር መድረስ እርም ከሆነብን እጅግ ሰነባብቷል፡፡ የአንድ ሰሞን ግርግር የዓለም ፍፃሜ የደረሰ እስኪመስል ድረስ ያጨናንቀናል፤
የአይነ ስውሩ ብጤ ነው
“አይንህ ነገ ይበራልሃል” ቢሉት፤
“ዛሬን እንዴት አድሬ?!” አለ
እንደተባለው ነው፡፡ ማናቸውንም አዲስ ዕቅድ ከማንሳታችን በፊት ሶስት ነገሮችን ማጤን ይገባናል
1/ ባለሙያን መምረጥ
2/ ባለሙያን ማማከር
3/ ዕድሉን ለባለሙያው መስጠት
ከሦስቱም ነጥቦች የምንገነዘበው ባለሙያ የነገራችን ሁሉ ቁልፍ መሆኑን ነው
የጥንቱ ወዳጃችን ሌኒን፤ በኋላም ዶክተር እሸቱ ጮሌ፤
‹‹To day, is have three message: for you
Organize
Organize
Organize”
እንዳለው ነው (በዛሬው ዕለት ሶስት መልዕክቶችን ይዤላችሁ መጥቻለሁ፡፡
ሀ) ተደራጅ
ለ) ተደራጅ
ሐ) ተደራጅ፤ እንደ ማለት ነው)
ዛሬም የተደራጅ ጥያቄ ሁላችንንም ይመለከተናል፤ ያገባናልም፡፡ በራችንን መክፈት ይኖርብናል፡፡ እዚህ ጋ ኑረዲን ኢሳን መጥቀስ አግባብነት ይኖረዋል፡-
‹‹እኔ ምን አገባኝ፣ የምትሉት ሐረግ
እሱ ነው አገሬን፣ ያረዳት እንደ በግ››
ብዬ ግጥም ልጽፍ ተነሳሁኝና፤
ምን አገባኝ ብዬ፣ ቁጭ አልኩ እንደገና፡፡
ዕውነተኛ ጉልበት፣ ዕውነተኛ ዕውቀት፣
ዕውነተኛ ስብዕና ያስፈልገናል፡፡ ያንን አሟልተን ከተገኘን ለለውጥ ራሳችንን አዘጋጀን ማለት ነው:: ለውጥ እፎይታ እንጂ ወከባ አይደለም፡፡ ለውጥ ይስሙላን አይወድም፡፡ ለውጥ ድለላን አይሻም! ምነው ቢሉ፤
‹‹ሆድን በጎመን ቢደልሉት፣ ጉልበት
በዳገት ይለግማል›› ይሏልና!  

    በሮያል የማስታወቂያ ድርጅት በየወሩ የሚሰናዳውና የትልልቅ ኢትዮጵያውያንን ስራና ታሪክ የሚዘክረው ‹‹ኢትዮጵያውያን ለኢትዮጵያውያን›› የተሰኘው የኪነ ጥበብ ዝግጅት የፊታችን አርብ የካቲት 27 ቀን 2012 ዓ.ም ከቀኑ 7፡00 ጀምሮ በአገር ፍቅር ቴአትር ይካሄዳል፡፡
በዚህ ወር የሚዘከሩት ፊታውራሪ አመዴ ለማ ሲሆኑ ልጃቸው አቶ ካሱ አመዴ ለማ በክብር እንግድነት እንደሚገኙ አዘጋጆቹ ገልፀዋል፡፡ በዚህ የኪነ ጥበብ መሰናዶ ኮሜዲያን አሰፋ ተገኝ፣ ገጣሚና ተዋናይ ዮሐንስ አፈወርቅ፣ ድምፃዊያኑ ታረቀኝ ሙሉ፣ በእውቀቱ ሰውመሆን (ጉስም)፣ ኢየሩሳሌም  አስፋው (ጄሪ)፣ ወደሬ ታደሰ፣ ሞላ ካሳ (ሙለር ኮንሶ)፣ አንተነህ በፍቃዱ፣ ተስፋሁን ሀይሉና ሌሎችም ስራዎቻቸውን የሚያቀርቡ ሲሆን፣ መድረኩ በዋና አዘጋጁና አንጋፋው ጋዜጠኛ ሲመራ አጠቃላይ መርሃ ግብሩን አንጋፋው ጋዜጠኛ ይጥና ደምሴና ወጣቱ ጋዜጠኛ ኢዮብ አባተ እንደሚያስተባብሩትም ተገልጿል፡፡    

    ከዕለታት አንድ ቀን አባትና ልጅ ስለ አንድ ስላስቸገራቸው ጅብ ይወያያሉ፡፡
አባት - እኔ የምልህ የኔ ልጅ ይሄ የሠፈራችን ጅብኮ ለያዥ ለገራዥ አስቸገረ፤ ምን ይሻላል?
ልጅ - አባዬ፤ እኔም ግራ ገብቶኛል
አባት - እንዴ በቅርቡ ጋሼ ታደሰ ግቢ ገብቶ አንድ ጊደር ወሰደ፡፡ ባለፈው ሰሞን የባሻ እንዳይላሉን ጥጃ ቦትርፎ ሸሸ፡፡
ልጅ - ለምን የሠፈሩን ሰው አስተባብረን ወጥመድ አበጅተን፤ አጥምደን አንጠብቀውም?
አባት - ሰው መቼ ይተባበራል? ገና እርስ በርስ ከመዘራረፍ ያልወጣ ህዝብ መቼ ተሰባስቦ የረባ ሥራ ይሠራል?
ልጅ - ግዴለህም አባዬ “ለአንድ ብርቱ ሁለት መዳኒቱ” ይባላል፡፡ እንስማማና መላ እንምታ!
አባት - ይሁን ካልክ ከታች ሰፈር አብዬ ገለታን፣ ከላይ ሰፈር እትዬ ቦጌን፣ ከመካከል አቶ ውርጌሣን እንይዝና አንድ ዘዴ እንዘይድ?
ልጅ - አባዬ፤ እኔ አሁኑኑ ሄጄ እጠራቸዋለሁ፤ አለና ወደ አብዬ ገለታ፣ እትዬ ቦጋለችና አቶ ውርጌሣ ቤት ሄዱ፡፡ ሶስቱ ሰዎች ተሰባሰቡና ምን ብልሃት እንደሚያበጁ ተወያዩ፡፡
አቶ ውርጌሣ አንድ ዘዴ ታያቸውና
“እኔ አንድ ፍቱን መፍትሔ ታይቶኛል” አሉ፡፡
እትዬ ቦጌ፡-
“ምን ታየዎት?”
አቶ ውርጌሣ፤
“እኔ ጠመንጃ አለኝ አደለ?”
“እንምታው እንዳይሉ ብቻ?”
“አይደለም፡፡ ለጅቡ ወጥመድ እንስራ”
“እንዴት?”
አቶ ውርጌሣ፤
“እኔ የታየኝ፤ ጠመንጃዬ አፈሙዝ ላይ ሙዳ ሥጋ እናስቀምጥና፤ ሙዳውን በገመድ አሥረን ገመዱን ከጠመንጃዬ ቃታ ጋር እናያይዘው፡፡ ከዛ ጅብ ሆዬ ሥጋውን አገኘሁ ብሎ ሲጐትት ቃታውን አብሮ ይስበውና ያልቅለታል!”
ሁሉም ዘዴው ደስ አላቸውና
“ይሁን! ይሁን! ይሁን!” አሉ፡፡
ሙዳው ከጠመንጃው አፈሙዝ ጋር ታሠረና ጅቡ የሚያዘወትርበት በረት ፊት ለፊት ተጠመደ::
ልጅ “በል ውጤቱን ጠብቅ  ተባለና ይጠብቅ ጀመር፡፡
ከጥቂት ጊዜ በኋላ ወደ አባቱ ሲሮጥ ይመጣና፤
“አባዬ ጉድ ሆነናል”
“እንዴት? ምን ተፈጠረ?”
“ጅቡ ጠመንጃችንን ይዞት ሄደ”
“እንዴት አድርጐ?”
“ጠመንጃውን በአፈሙዙ በኩል ሳይሆን በሰደፉ በኩል ነክሶ ይዞት ሮጠ!”
አባትም፤
“አዬ ጉድ! እንኳን ጠመንጃ ሰጥተኸው እንዲሁም አልቻልነው!” አሉ ይባላል፡፡  
የአገራችንም ችግር ይሄን መሳይ ነው፡፡ ለአንዱ ያጠመድነው መልሶ ለራሳችን ወጥመድ ይሆንብናል፡፡ ባለ ቀረርቶ ፎካሪ አለው እንደተባለው ይሆናል ማለት ነው፤ ፎካሪው የሚከተለውን አለ አሉ፡-
‹‹ላይተኩስ ላይመታ
ፎካሪው በረታ
ጥይቱ አግድም ሲሄድ ተኳሹ ሳይነቃ
ኢላማው ሳይሰምር አላሚው ተጠቃ
መሣሪያው ሳያብል ጥይቱ ሳያንሰው
እንዴት ልሙት ብሎ እጁን ይሰጣል ሰው?!››
ላንመታ የምናልመው ብዙ ነው፡፡ ሁለት አይናችንን ጨፍነን እንደ መተኮስ ያለ የእውር የድንበር ጉዞ ነው። ይልቁንም በደምብ አልመንና በሚገባ አውጠንጥነን፤
‹‹አለ አንዳንድ ነገር
አለ ብዙም ነገር
‹‹እኛ መላው ጠፍቶን ስንደነጋገር
በዚህ ቢሉት በዚያ ከመሆን የማይቀር››
እንዲል መጽሐፍ፣ ጠንቀቅን አስተውለን እንጓዝ፡፡ የወጣቱን በባዶ መንከራተት እናስብና ከሁሉም በፊት በወጣቱ ላይና ከወጣቱ ጋር እንስራ፡፡ ከትምህርቱ ተፋቶ ያላአንዳች መላ፣ ለቤተሰቡና ለአገሩ ሸክም እየሆነ እንደመጣ እያደርም ከድጡ ወደማጡ እየዘቀጠ እየመጣ መሆኑን ሳንሸነጋገል እንወያይበት፡፡
የትምህርቱ ሁኔታ አሳሳቢ ነው!
የጤናው ሁኔታ አሳሳቢ ነው! ነገ የሚያልፈው ለመጪው የረባ ቅርስ ሳይተው በዋል ፈሰስ ትውልድ ሆኖ እንዲቀር ማድረጋችንን ከልብ እናስብ፡፡ አስፋልት ብለን የሰራነውን መንገድ በነጋታው ሲፈርስ እያየን ‹‹ዱሮም ሹሮ ፈሰስ ነበርኮ!›› እያልን እያሾፍን እስከ መቼ እንገፋለን? በራሳችን እያፌዝን በመንግሥት እያላከክን፣ ተስፋችንን እያጨለምን፣ አገር እየገደልን የቱን የሕይወት ልምላሜ እንጠብቃለን?! እስከ መቼስ መንገዳችን ቁልቁል እያንደረደረን እንዘልቀዋለን? ጎበዝ ሕልውናችን ጥያቄ ውስጥ መሆኑን አንዘንጋ፡፡ ዝም የማይባሉ በርካታ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የማህበራዊ ሳንካ መናኸሪያ እየሆንን እየመጣን መሆኑን ለአፍታም አንርሳ፡፡ ለወትሮው  Silver is Golden/ዝምታ ወርቅ ነው/ እንል ነበር፡፡ እየዋልን እያደርን ስናየው ግን ዝምታችን ወርቅ አይደለም! አይበጀንምም፡፡ ኤሊ አዝግማ ጥንቸልን መቅደሟ ዛሬ ተረት ነው፡፡ ዝም ባለ አፍ ዝምብ አይገባበትም የሚለውም አባባል ዛሬ ተረት ነው፡፡ ጉዳያችንና ጉዟችን ሁሉ Boumerang ‹‹አንጋጠው ቢተፉ ተመልሶ ባፉ›› እንዳይሆን ከትላንት እንማር፡፡ ዛሬን እንገንባ፡፡ ነገን ከዛሬ እንጀምረው፡፡ አናመንታ ቆርጠን መጓዝ የነገን ሙሉ ልብ ይፈጥርልናል፡፡ ሕልማችንን እውን ለማድረግ እንትጋ! የነገው ብርሃን ከዛሬው ጨለማ አብራክ መወለዱ አይቀሬ ነው፡፡ ይህ ግን ልባችንን ካላጨለምን ነው!
አለበለዚያ አባትየው አሉ እንደተባለው ‹‹እንኳን ጠመንጃ ሰጥተኸው እንዲሁም አልቻልነው›› ይሆንብናል! ጠንቀቅ እንበልና ነገን ከዛሬ እንገንባው!!




         በአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ መምህርና ተመራማሪ በሆኑት አቶ መኮንን ተካ የተዘጋጀው መጽሐፍ በሁሉም የመጽሐፍት መደብሮች ለገበያ ቀርቧል፡፡ መምህር መኮንን ተካ የጋዜጠኝነትና ተግባቦት መምህር ሲሆኑ ከዚህ መጽሐፍ በተጨማሪ ዝናቸው ከፍ ባሉ አለም አቀፍ የምርምር ጆርናሎች የተለያዩ
የምርምር መጣጥፎችን አበርክተዋል፡፡ ለ3ኛ ጊዜ የታተመና ጠለቅ ያለ ማሻሻያ የተደረገበት ይህ መጽሐፍ የሚከተሉትን ጉዳዮች ይዳስሳል፡-
- የሚዲያን ተጽዕኖና የማህበረሰብ ግንኙነትን በተመለከተ በቂ መረጃ ያቀርባል፣
- ስለ ሚዲያና ህዝብ ግንኙነት ዝርዝር ፍልስፍናዎችንና የአሠራር መርሆዎችን ይተነትናል፣
- ለተለያዩ የሚዲያ ዘውጐች የሚሆኑ ዘገባዎች እንዴት መሰናዳት እንዳለባቸው ያብራራል፣
- የሃሳብ ነፃነትን፣ የሚዲያ ህጐችንና የጋዜጠኝነት አተገባበር ምን መምሰል እንዳለበት ሃሳብ ያቀርባል፣
- በሀገራችን የሚዲያና የህዝብ ግንኙነት አተገባበር ላይ በንድፈ - ሀሳባዊ ቅኝት በመታገዝ አውዳዊ እውቀትን ያስጨብጣል፡፡
- መረጃና እውቀት እንዴት በጋዜጠኝነት መደራጀት እንዳለበት ያብራራል፣
- ከህትመትና ከአርትኦት ጋር በተገናኙ ርእሰ ጉዳዮች፣ ከጋዜጠኝነት አተገባበር አንፃር በቂ መረጃ ያቀርባል፡፡


* ታህሳስ 29 ቀን 1992ዓ.ም የመጀመሪያው "አዲስ አድማስ" ጋዜጣ፣ በመጀመሪያው ዕለት ቅዳሜ ለንባብ በቃ!!
*ላለፉት 20 ዓመታት በየሳምንቱ ቅዳሜ፤ እውነተኛና ትክክለኛ፣ ምሉዕና ሚዛናዊ ዜናዎችን…በመረጃ የበለፀጉ ፖሎቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ዘገባዎችን…ጠንካራ ትንታኔዎችን…በኪናዊ ውበታችው የላቁ ማህበራዊና ጥበባዊ ጽሑፎችን አስነብበናል!!
*አምስት አገራዊ ምርጫዎችን ዘግበን፣ ከአገራችንና ከአንባቢዎቻችን ጋር ብዙ ውጣ ውረዶችን አልፈናል፤ ለዘንድሮው ምርጫም እየተዘጋጀን ነው!!
*ድንቅ ጽሁፎችን በፍቅር እያበረከታችሁ ለዘለቃችሁ የአድማስ ብዕርተኞች ሁሉ፤ ባለውለታዎቻችን ናችሁ!!
*ለሁለት አስርት ዐመታት በፍቅር ያነበባችሁን ሁሉ እናመሰግናለን፤ እንወዳችኋለን!!
*ምርትን አገልግሎታችሁን ለማስተዋወቅ እኛና ለመረጣችሁ ድርጅቶች ሁሉ አክብሮታችንን እንገልጻን!!
*ዓላማችን መረጃንና ዕውቀትን በማክበር፤ በአዕምሮና በሥራ የሚበለጽግ፣ ራሱን ችሎ የሚያስብና የሚቆም፣ ምክንያታዊና አስተዋይ ትውልድ ይበረከት ዘንድ መትጋት ነው!!

Saturday, 22 February 2020 12:32

የልጆች ጥግ


       ውድ ልጆች፡- በቤት ውስጥ ሁሉም ነገር የየራሱ ቦታ አለው፡፡ ፍራፍሬ (ሙዝ፣ ብርቱካን፣ ወይን፣ ወዘተ) በቅርጫት ወይም በፍራፍሬ ቦውል ውስጥ ይቀመጣል:: የቆሸሸ ልብስ ደግሞ ቅርጫት ውስጥ ይጠራቀማል፡፡ የሕጻናት መጫዎቻዎች ተሰብስበው የሚቀመጡበት ሳጥን ወይም ካርቶን ይኖራቸዋል፡፡ ማናቸውንም ነገሮች በምትፈልጓቸው ጊዜ ብቻ  ነው አውጥታችሁ መጠቀም ያለባችሁ፡፡ ተጠቅማችሁ ስትጨርሱም… ወዲያውኑ እቦታቸው መመለስ አለባችሁ፡፡ ያለበለዚያ ግን ሌላ ጊዜ ስትፈልጓቸው በቀላሉ አታገኟቸው፡፡ አንዳንድ ነገሮች እየጠፋብችሁ የምትቸገሩት ለምን ይመስላችሁ? በትክክለኛ ቦታቸው ስለማታስቀምጧቸው ነው፡፡ ስለዚህ ሁሉንም ነገር በቦታ በቦታው ማስቀመጣችሁን አትዘንጉ!  
ውድ ልጆች፡- ቤት ውስጥ የተበላሸ ወይም የተዘበራረቀ ነገር ካለ ወዲያውኑ አስተካክሉት፡፡ የሚያደናቅፍ ነገር ካያችሁ፣ ቶሎ ብላችሁ አንሱት፡፡ እናንተን ወይም ሌላ ሰው ሊጥል ይችላል፡፡ ውሃ ወይም ለስላሳ ወለሉ ላይ ከፈሰሰ ዝም ብላችሁ አትለፉት፤ አድርቁት፡፡ መሬት ላይ የወደቀ ሶፍት ወይም ወረቀት ከተመለከታችሁ አንስታችሁ የቆሻሻ ቅርጫት ውስጥ ጨምሩት፡፡ እናንተ መስራት የምትችሉትን ነገር፣ ሌላ ሰው እንዲሰራላችሁ አትጠብቁ፡፡
ውድ ልጆች፡- ከት/ቤት ስትመለሱ፣ ዩኑፎርማችሁን ቀይራችሁ፣ አልጋ ላይ ወይም እዚህና እዚያ  መጣል ተገቢ አይደለም:: በትክክል አጣጥፋችሁ ማስቀመጥ  አለባችሁ:: ጫማና ካልሲያችሁንም እንደዚያው፡፡ መኝታ ቤታችሁንና የጥናት ክፍላችሁን ምንጊዜም ንፁህ አድርጉት:: ወላጆቻችሁ፤ “ክፍላችሁን አጽዱ” ብለው እስኪነግሯችሁ ድረስ አትጠብቁ፡፡ የራሳችሁን ሥራ ራሳችሁ ተወጡ፡፡
ውድ ልጆች፡- ታናናሽ ወንድሞችና እህቶቻችሁን ማጫወት፣ መምከርና ማገዝ እንጂ ማብሸቅና ማስለቀስ የለባችሁም:: ተገቢም አይደለም፡፡ የትም ቦታ ቢሆን ታላላቆቻችሁን አክብሩ፡፡ ቤተሰባችሁንም ውደዱ፡፡
እደጉ! ተመንደጉ!

Monday, 24 February 2020 00:00

ኮሮና ቫይረስ በሳምንቱ

   ከዕለት ወደ ዕለት መስፋፋቱንና ብዙዎችን ተጠቂ ማድረጉን የቀጠለው ኮሮና ቫይረስ እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ በመላው አለም ከ75 ሺህ በላይ ሰዎችን ማጥቃቱንና ለሞት መዳረጉን አለማቀፍ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል፡፡
ወረርሽኙ በተቀሰቀሰባት ቻይና እስከ ትናንት በስቲያ ድረስ 74 ሺህ 185 ሰዎች በቫይረሱ ሲጠቁ፤ የሟቾች ቁጥር ደግሞ 2004 መድረሱ ተነግሯል፡፡ ኢራንና ግብጽ በሳምንቱ አዳዲስ የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች የተገኙባቸው ሁለቱ የአለማችን አገራት ሲሆኑ በኢራን 2፣ በግብጽ ደግሞ 1 ሰው በቫይረሱ መያዙ ተረጋግጧል ሲል ሮይተርስ ዘግቧል፡፡ በደቡብ ኮርያ ባለፈው ረቡዕ ብቻ 20 አዳዲስ የቫይረሱ ተጠቂዎች መገኘታቸውን የጠቆመው ዘገባው፤ የተጠቂዎች ቁጥር ወደ 51 ከፍ ማለቱንም አመልክቷል፡፡ በሺህዎች የሚቆጠሩ መንገደኞችን አሳፍራ በጃፓን የባህር ዳርቻ ለቀናት ታፍና በቆየችው መርከብ ውስጥ የነበሩት 542 ሰዎች ቫይረሱ እንዳለባቸው የተረጋገጠ ሲሆን የሩስያ መንግስት ከትናንት በስቲያ ጀምሮ ቻይናውያን ወደ ግዛቱ እንዳይገቡ እገዳ መጣሉን የዘገበው ዘ ጋርዲያን፤ እገዳው እስከ መቼ እንደሚቆይ የታወቀ ነገር የለም ብሏል፡፡
የአሜሪካ የንግድ ምክር ቤት ሰራሁት ያለውን ጥናት ጠቅሶ ዘ ኢንዲፔንደንት እንደዘገበው ደግሞ፣ በቻይና ከሚገኙት የአሜሪካ ኩባንያዎች መካከል ግማሹ በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ እንቅስቃሴያቸው በከፍተኛ ሁኔታ መገታቱን መግለጻቸውና 78 በመቶ የሚሆኑት ደግሞ የሰው ሃይል እጥረት እንደገጠማቸው መናገራቸው ተወስቷል፡፡

Page 12 of 477