Administrator

Administrator

  •    ከ40 በላይ አገራት ከብሪታኒያ የሚደረጉ በረራዎችን አግደዋል
       በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ በቀውስ ማዕበል ስትናጥ አንድ አመት ያህል ከተጓዘች በኋላ እንደምንም ከማዕበሉ ልትወጣበት በምትችለው የክትባት ግኝት በተስፋ ቀና

ማለት የጀመረችው አለማችን፣ አሁን ደግሞ ሌላ አዲስና ከቀድሞው የከፋ የኮሮና ቫይረስ ስርጭት ስጋት ተደቅኖባት በድንጋጤ ክው ብላለች፡፡
ባለፈው ሳምንት ቅዳሜ ከወደ ብሪታኒያ የተሰማው ዜና፣አስደንጋጭና አለምን ወደባሰ ስጋት የከተተ ነበር፡፡ ለንደንን ጨምሮ በአንዳንድ አካባቢዎች ከነባሩ
ቫይረስ በበለጠ ሁኔታ በፍጥነት የሚስፋፋ አዲስ የኮሮና ቫይረስ ዝርያመገኘቱ ይፋ መደረጉን ተከትሎ፣ ቫይረሱ ድንበር ተሻግሮ በተቀረው አለምም ሌላ
የወረርሽኝ ማዕበል ይፈጥራል የሚል ስጋት ማየሉን መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል፡፡
ጀርመን፣አየርላንድ፣ፈረንሳይ፣ጣሊያን፣ኔዘርላንድናቤልጂየምን ጨምሮ ጉዳዩ ያሳሰባቸው አገራት ወደ ብሪታኒያየሚያደርጉትን የአየርበረራ ለማቋረጥና አዳዲስ
የጉዞ ገደቦችን ለመጣል ደግመው ማሰብ አላስፈለጋቸውም፡፡ጉዳዩ አሳሳቢ ሆኖ በቀጠለባቸው ያለፉት ቀናት ሁሉም የአውሮፓ ህብረት አባል አገራት በሚባል
ደረጃ የጉዞ ገደቦችን ቢጥሉም፣ የህብረቱ ኮሚሽን ግን አገራቱ በብሪታኒያ ላይ የጣሉትን የጉዞ እገዳ እንዲያነሱና ወሳኝ ጉዞዎችን እንዲያስጀምሩ ጥሪ አስተላልፏል፡፡
ህንድ፣ ኢራንና ካናዳን ጨምሮ ከበፊቱ ቫይረስ ጋር ሲነጻጸር ከፍተኛ ስርጭት እንዳለው እንጂ ገዳይነቱ ምን ያህል የከፋ እንደሆነ አሁንም ገና ያልተረጋገጠው አዲሱ
ቫይረስ ያሰጋቸው ከ40 በላይ የሚሆኑ የአለማችን አገራት ከብሪታኒያ ወደግዛታቸው የሚደረጉ የአውሮፕላን በረራዎችን ማገዳቸውን የዘገበው ቢቢሲ፣ አዲሱ
ቫይረስ ዴንማርክ ውስጥ መታየቱን ተከትሎ ስዊድን ወደ ዴንማርክ የሚደረግ ጉዞን ማገዷንም አስነብቧል፡፡
ጠቅላይ ሚኒስትር ቦሪስ ጆንሰን ባለፈው ቅዳሜ በሰጡት መግለጫ፤ አዲሱ ቫይረስ ከቀድሞው ጋር ሲነጻጸር የመዛመትና የስርጭት ፍጥነቱ በ70 በመቶ ያህል
እንደሚጨምር መናገራቸውን ያስታወሰው ዘገባው፣ አዲሱ ቫይረስ ራሱን የሚያባዛበት መንገድ ከቀድሞው የተለየ ከመሆኑ ጋር በተያያዘ  ለቁጥጥር ያስቸግር
ይሆናል የሚል ስጋት ማጫሩንና በቀጣይም ራሱን እየለወጠ ከመተንፈሻ አካል ውጭ ያሉ ሴሎችንም ሊያጠቃ የሚችልበት እድል መኖሩንም አክሎ ገልጧል፡፡
የአለምጤናድርጅት ቫይረሱ በጊዜ ሂደት ዝርያውን ለውጦ በአዲስ መልኩ መከሰቱ የሚጠበቅ መሆኑን በመጥቀስ፣ የብሪታኒያው ቫይረስ ከቁጥጥር ውጭ
አለመውጣቱን ቢያስታውቅም፣ ቫይረሱ በዴንማርክ፣ አውስትራሊያ፣ ኔዘርላንድና ጣሊያን ውስጥ መገኘቱንና ወደሌሎች አገራት ሳይዛመት አይቀርም የሚል
ጥርጣሬን ማጫሩንም ዘገባው አመልክቷል፡፡
አዲሱ የብሪታኒያ ኮሮና ቫይረስ ዝርያ አለምን ማስጨነቅ ከጀመረ ከቀናት በኋላ ደግሞ፣ ከዚህም የተለየ ሌላ አዲስ የኮሮና ቫይረስ ዝርያ በደቡብ አፍሪካ መገኘቱንና
አገራት በደቡብ አፍሪካ ተጓዦች ላይ እገዳ መጣል መጀመራቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡
የተለያዩ አገራት ለነባሩ የኮሮና ቫይረስ ሊሰጧቸው ያሰቧቸው ክትባቶች አዲሱን ቫይረስ በመከላከል ረገድ ሙሉ ለሙሉ ባይሆንም ውጤታማ ናቸው መባሉን
አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል፡፡ በሌላ በኩል፤ኮሮና ቫይረስ ከመላው አለም አህጉራት ወረርሽኙ ድርሽ ሳይልበት ወደቆየው አንታርክቲካ ከሰሞኑ መግባቱንና
በአህጉሩ በሚገኘው ቤርናርዶ ኦ ሂጀን የተሰኘ የቺሊ ባህር ሃይል የምርምር ማዕከል ወታደሮችን ጨምሮ 36 ያህል የቫይረሱ ተጠቂዎች መገኘታቸውንም ዘገባው
አመልክቷል፡፡ ቫይረሱ ወደ አህጉሪቱ የገባው በቺሊየባህርሃይልመርከብ ተሳፍረው ወደ ምርምር ማዕከሉ ከገቡ መንገደኞች እንደሆነ መነገሩንም ዘገባው
ጠቁሟል፡፡



Ethiopia's Prime Minister Abiy Ahmed said on Thursday he had deployed forces to the western
Benishangul-Gumuz region, a day after gunmen killed more than 100 people in the area, which
has seen regular ethnic violence.
On Wednesday, the state-run Ethiopian Human Rights Commission said gunmen had killed over
100 people in a dawn attack in the village of Bekoji in Bulen county in the Metekel zone, an area
where numerous ethnic groups live.
"The massacre of civilians in Benishangul-Gumuz region is very tragic," Abiy said on Twitter.
"The government, to solve the root causes of the problem, has deployed a necessary force."
Africa's second-most populous nation has been wrestling with outbreaks of deadly violence since
Abiy took office in 2018 and accelerated democratic and economic reforms that have loosened
the state's iron grip on regional rivalries.
Residents on Wednesday described to Reuters seeing dozens of dead bodies and being chased by
unknown gunmen shooting at locals.
Abiy and senior officials had visited the region on Tuesday to call for calm after multiple deadly
attacks in recent months, such as a Nov. 14 assault in which gunmen targeted a bus and killed 34
people.
In a separate part of the country, Ethiopia's military has been fighting rebels in the northern
Tigray region for more than six weeks in a conflict that has displaced close to 950,000 people.
The deployment of federal troops there has led to fears of a security vacuum in other restive
regions.
(Reuters, December 24, 2020 )

ሊጠናቀቅ የአንድ ሳምንት እድሜ ብቻ በቀረው የፈረንጆች አመት (2020) በአለም ዙሪያ በድምሩ ከ274 በላይ ጋዜጠኞች በስራ ገበታቸው ላይ ሳሉ ለእስር መዳረጋቸውንና አመቱ በታሪክ ከፍተኛው የጋዜጠኞች እስር የተፈጸመበት መሆኑን አለማቀፉ የጋዜጠኞች መብት ተሟጋች ድርጅት ሲፒጄ ሰሞኑን አስታውቋል፡፡
እስካለፈው ታህሳስ 1 ቀን በነበሩት 12 ወራት ጊዜ ውስጥ ብቻ በአሜሪካ፣ አፍሪካ፣ አውሮፓ፣ የመካከለኛው ምስራቅና አፍሪካ አገራት ቢያንስ 274 ያህል ጋዜጠኞች ለእስር መዳረጋቸውንና በአብዛኞቹ የአለም አገራት ለጋዜጠኞች እስር መበራከት በሰበብነት የሚጠቀሱት ተቃውሞዎችና ፖለቲካዊ ውጥረቶች መሆናቸውን ተቋሙ ባለፈው ሰኞ ባወጣው አመታዊ ሪፖርቱ ገልጧል፡፡
ባለፈው አመት በርካታ ጋዜጠኞችን በማሰር ከአለማችን አገራት ቀዳሚዋ የነበረችውና ባለፉት 12 ወራት ስለ ኮሮና ዘግባችኋል ብላ የያዘቻቸውን ጨምሮ 47 ጋዜጠኞችን ያሰረችው ቻይና፣ ዘንድሮም በጋዜጠኞች ላይ የከፋ ጥቃት በማድረስ ቀዳሚዋ የአለማችን አገር መሆኗን ሪፖርቱ ያሳየ ሲሆን፣ ቱርክ፣ ግብጽና ሳዑዲ አረቢያ እንደ ቅደም ተከተላቸው ከሁለተኛ እስከ አራተኛ ያለውን ደረጃ ይዘዋል፡፡
በአመቱ በተለያዩ የአለማችን አገራት በጋዜጠኞች ላይ እስር፣ የወንጀል ክስ፣ ድብደባና የመብት ጥሰቶችን ጨምሮ የተለያዩ ጥቃቶችና በደሎች መፈጸማቸውን ያስታወሰው ሪፖርቱ፣ በአሁኑ ወቅት በመላው አለም በእስር ላይ ከሚገኙ ጋዜጠኞች መካከል ከ65 በመቶ በላይ የሚሆኑት ከሽብርተኝነትና ከህገወጥ ቡድኖች ጋር በተያያዘ ክስ የቀረበባቸው እንደሆኑም አክሎ ገልጧል፡፡
የፈረንጆች አመት 2020 አሜሪካ በታሪኳ አድርጋው የማታውቀውን የ120 ጋዜጠኞች እስር የፈጸመችበት ነው ያለው ሪፖርቱ፣ በአመቱ ከአለማችን አገራት መካከል በጋዜጠኞች እስር ከፍተኛ መጨመር ታይቶባቸዋል ሲል ሪፖርቱ የጠቀሳቸው ሁለቱ አገራት ኢትዮጵያና ቤላሩስ ናቸው ብሏል፡፡

የላይቤሪያ መሪ የስልጣን ዘመን ከ6 ወደ 5 አመት ዝቅ ሊል ነው

         ስልጣንን ያላግባብ ተጠቅሞ በዙፋን ላይ እስከ ዕለተ ሞት የመቆየትን ኩሸት በጸጋ አንቀበልም ያሉ ዜጎችን ለከፍተኛ ቁጣ ዳርጎ ለተቃውሞ አደባባይ ባስወጣና በመቶዎች የሚቆጠሩትን ለሞት በዳረገ አወዛጋቢና ተቃውሞ ያልተለየው ምርጫ፣ አሸናፊነታቸውን ያወጁት የጊኒው ፕሬዚዳንት አልፋ ኮንዴ፤ ባለፈው ማክሰኞ ለ3ኛ የስልጣን ዘመን ቃለ-መሃላ የፈጸሙ ሲሆን በላይቤሪያ ደግሞ የፕሬዚዳንቱ የስልጣን ዘመን እንዲቀነስ ህዝቡ ወስኗል፡፡
የ82 አመቱ የእድሜ ባለጸጋ የበርካታ አፍሪካ አገራት መሪዎችና ደጋፊዎቿቸው በተገኙበት በፈጸሙት ቃለ መሃላ “አገሬን ከዚህ ቀደሙ በተለየ መልኩ ለማስተዳደር ስላሰብኩ አታስቡ፣ ያለፈውን መጥፎ ጊዜ እርሱት” ሲሉ ለህዝባቸው መልዕክት አስተላልፈዋል፡፡
የቀድሞው የአገሪቱ ተቃዋሚ ፓርቲ መሪ የነበሩትና እ.ኤ.አ በ2021 በተደረገ ምርጫ አሸንፈው በዲሞክራሲያዊ ምርጫ ስልጣን የያዙ የመጀመሪያው የምዕራብ አፍሪካዊቷ አገር መሪ የነበሩት ኮንዴ፤ በ2015 በድጋሚ ምርጫ አሸንፈው በስልጣን ላይ ቢቆዩም፣ ከወራት በፊት ህገ መንግስቱን አሻሽለው ለሶስተኛ የስልጣን ዘመን ለመወዳደር መወሰናቸው አገሪቱን ወደ ብጥብጥ እንዳስገባት ሮይተርስ አስታውሷል፡፡
በላይቤሪያ በአንጻሩ፣ የአገሪቱ ፕሬዚዳንት የቀድሞው የአለም የእግር ኳስ ኮከብ ጆርጅ ዊሃ ያቀረበውን የፕሬዚዳንቱ የስልጣን ዘመን ቆይታ የሚያሳጥር የህገ መንግስት ማሻሻያ፣ ህዝቡ በአብላጫ ድምጽ እንዳጸደቀው አሶሼትድ ፕሬስ ዘግቧል፡፡
ባለፈው ሳምንት በተካሄደው ህዝበ ውሳኔ የአገሪቱ ፕሬዚዳንት አንድ የስልጣን ዘመን ቆይታ ከስድስት አመት ወደ አምስት አመት ዝቅ እንዲል ከቀረበው የህገ መንግስት ማሻሻያ በተጨማሪ፣ ተደራራቢ ዜግነትን በሚከለክለው ረቂቅ ህግና ሌሎች ማሻሻያዎች ላይ ድምጹን መስጠቱንም ዘገባው አመልክቷል፡፡

ለድሃ አገራት በወቅቱ የኮሮና ቫይረስ ክትባቶችን ለማዳረስ ተብሎ የተቋቋመው አለማቀፉ የኮሮና ጥምረት ለአገራቱ ክትባቱን በአፋጣኝ የማድረስ ዕቅዱ ከፍተኛ ስጋት እንደተጋረጠበትና ጥምረቱ ክትባቱን በቢሊዮኖች የሚቆጠሩ ዜጎች ለሚኖሩባቸው አገራት እስከ ፈረንጆች አመት 2024 ላያደርስ እንደሚችል መነገሩን ሮይተርስ ዘግቧል፡፡
የአለም የጤና ድርጅት የጀመረውና ኮቫክስ የተባለው ዋነኛ ፕሮግራም እስከ መጪው የፈረንጆች አመት 2021 መጨረሻ ድረስ በ91 ድሃና መካከለኛ ገቢ ያላቸው የአለማችን አገራት ለሚገኙ ተጋላጭ የህብረተሰብ ክፍሎች 2 ቢሊዮን ያህል ክትባቶችን ለማድረስ አቅዶ እንደነበር ያስታወሰው ዘገባው፣ ያም ሆኖ ግን ፕሮግራሙ በገንዘብ እጥረትና በሌሎች እንቅፋቶች ሳቢያ ግቡን ላይመታ የሚችልበት አስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ መግባቱን የሚያሳዩ መረጃዎች መውጣታቸውን አመልክቷል፡፡
ኮቫክስ በመጪው አመት ክትባቶችን ለድሃ አገራት ለማዳረስ የያዘውን ዕቅድ ለማሳካት 7 ቢሊዮን ዶላር እንደሚያስፈልገው የጠቆመው ዘገባው፣ እስካሁን ድረስ ማሰባሰብ የቻለው ግን 2.1 ቢሊዮን ዶላር ያህል ብቻ መሆኑንና ለጋሾች በአፋጣኝ እርብርብ ማድረግ ካልጀመሩ ዕቅዱ ሳይሳካ እንደሚቀር መነገሩንም አክሎ ገልጧል፡፡
በሌላ የኮሮና ቫይረስ መረጃ፣ ባለፈው ሃሙስ አዛውንቶችንና የጤና ባለሙያዎችን ጨምሮ ለተጋላጭ የህብረተሰብ ክፍሎች የኮሮና ቫይረስ ክትባት መስጠት የጀመረችው ብሪታኒያ፣ በሳምንቱ 140 ሺህ ያህል ሰዎችን መከተብ መቻሏን ዘ ጋርዲያን የዘገበ ሲሆን ቢቢሲ በበኩሉ፤ ከሰሞኑ ለፋይዘር ክትባት እውቅና የሰጠቺው አሜሪካ ባለፈው ማክሰኞ ሞደርና የተባለው ሌላ ክትባት 94 በመቶ አስተማማኝ መሆኑን በማረጋገጧ፣ ለክትባቱ እውቅና መስጠቷንና ይህም ክትባቱን ለሰዎች ለመስጠት በር ከፋች መሆኑን አስነብቧል፡፡

  ከመነሻው ጀምሮ ትምህርት ፖሊሲው ብዙ ትችቶችን ያስተናገደ ነበር፡፡ ዋናው ትችት ፖሊሲው በረጂ ሀገራት መራሽነት መመንጨቱና ከሀገር ይልቅ የድርጅቱን ህልውና ታሳቢ ማድረጉ ላይ ነበር፡፡ ይህም በአብዮታዊ ዲሞክራሲ (የብዙሐን ወገኝተኝነት) ስም ትምህርትን ለብዙኃኑ አድርሺአለሁ ለሚል ልፈፋው እንዲበጀው የሰራው ስራ ጥራቱን እጅግ አሽቆልቁሏል፡፡ በተሳሳተ ፖሊሲ “እንዳይማር ተደርጎ የሚመራው” ወደፊት ለመማር የሚኖረውን ዕድል እንኳን ያጠፋ ነበር። ነገሩ ለሌላ አውድ የተፃፈ ቢሆንም፤ ብርጊት ብሮክ “whose education for all? The recolonization of the African mind” በሚል በፈረንጆቹ ሚሊኒየም መጀመሪያ ላይ የፃፈችው መጽሐፍ ትርጉም፣ በኢትዮጵያ አውድ እንድናስብ ያደርገናል፡፡ የእርሷ ጥያቄ ትምህርት ለሁሉም (ይስፋፋ) ሲባል “ምን ዓይነት ትምህርት” የሚል ነው፡፡ እኛ ጋ ደግሞ ትምህርት ለሁሉም (ይስፋፋ) ሲባል “ምን ዓይነት ትምህርት” ተብሎ መጠየቅ ነበረበት፡፡ የጥራቱ ችግር በተመሳሳይ ደረጃ ብቻ ሳይሆን፤ በላዕላይ ገልብጦ ለህዝብ ተብሎ እንደተሰራና እንደ ስኬት መቆጠሩ አስገራሚ ብቻ ሳይሆን አበሳጪም ጭምር ነበር፡፡
ህወሃት ኢህአዴግ በሁሉም ደረጃ ስለታየው የጥራት ችግር፣ ብዙዎቹ እየጮሁ በማን አለብኝነት “ጆሮ ዳባ ልበስ” ማለቱ ትውልዱን ለማኮላሸት የረቀቀ ስትራቴጂኩ በመሆኑ ነው መባሉ አግባብ ነበር፡፡ የዚህም መልስ ነው ህወኃት ኢህአዴግን የድንቁርና ጌታ የሚያሰኘው፡፡ ከዓመታት በኋላ ዶ/ር አክሎግ ቢራራ ውጤቱን፤ "ህወሃት ቀጪ ስርዓት ፈጥሮ የተቀናጣና “የተረገመ” የሚመስል ትውልድ አምርቷል። ህወሃት ወጣቱን ትውልድ ሽባ ለማድረግ በአገሩ ጉዳይ ላይ ከመነጋገር ፋንታ የእንግሊዞችን ፉት ቦል ማየት፣ የአረቦችን ሺሻ  ማዘውተር፣ ሽሙጥን እንደቁም ነገር መቀበል፣ የትምህርት ውጤትና ዲግሪ በማጭበርበርና በገንዘብ ሲገዛ እንደ ተራ ነገር መቀበልን እንዲመርጥ አሳምኖታል። ሆነ ተብሎ ወጣቱን ትውልድ ሽባ የማድረግ ዘዴ…።; በማለት መግለፃቸው የድርጅቱን የትምህርት አዝማሚያ በትክክል ያሳየ ነው ሊባል ይችላል።
ዩኒቨርሲቲዎችን ማብዛት ዩኒቨርሲቲውን ለመቅጣት ነው ሲባል፤ ብሽሽቅ ቢመስልም፤ ከህወሃት  አናሳ ተፈጥሮ አንጻር ትርጉም የሚሰጥ ዕይታ ነው። የህወሓትን መሰረተ ሰናናነት በልፈፋ ለማፋፋት በወጣው የትምህርት ፖሊሲ፣ ቀዳሚ ተጎጂው አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ነበር። ስለዚህ የህወሓት ኢህአዴግ የከፍተኛ ትምህርት ተቋም/ ዩኒቨርሲቲ አቋም መነሻ፣ ከዩኒቨርሲቲው ጋር የገባው ፀብ ነበር ማለት ይቻላል። የዩኒቨርሲቲውን ብሔራዊነት የማጥፋት የቅርብ ዓላማውን አሳክቷል። የ1985ቱን ተቃውሞ ተከትሎ በፍጥነት ሰልፋቸውን ከዩኒቨርሲቲው ጋር ያደረጉትን የሌሎች ኮሌጆች እንቅስቃሴ መነጠል ከሞላ ጎደል ተችሏል። ስለዚህ እነርሱ ስለ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ምንም አያገባቸውም፤ ወይ ዩኒቨርሲቲው ስለ እነርሱ አያገባውም ማለት ነው ጀመሩ።
በአንድ ድንጋይ ሁለት ወፍ እንዲሉም፤ ዩኒቨርሲቲዎችን ማብዛቱን ለትምህርት መስፋፋት እንደሰራው ማስመሰል ችሏል። ለዚህም ዓላማ በትምህርት ሚኒስቴርና አቅም ግንባታ ሚኒስቴር አማካኝነት ዩኒቨርሲቲዎችን መልሶ  ለማዋቀር በስሩ የሚተዳደር የዩኒቨርሲቲዎች አቅም ግንባታ ፕሮግራም ጀምሯል። የመጀመሪያ ስራውም 13 ዩኒቨርሲቲዎችን ግንባታና የዩኒቨርሲዎችን አስተዳደርን እንደገና ማዋቀር ነበር። ዩኒቨርሲቲዎቹን ከ1993-1995 ዓ.ም በሁለት ዓመት ብቻ ከሁለት ወደ ስድስት አሳድጓል። አስተሳሰቡ  ከላይ እንዳልኩት ያለ እድሜዋ ተድራ ከምትወልደው ህጻን ጋር አብራ ያለ አቅሟ የእናትነትን ሸክም ተሸክማ የምታድገውን ልጅ የጫጨ ዕድገት ይመስላል። ሂደቱን የሚመራው ደግሞ ለራሱ አቅም የሌለው፣ በተፈራ ዋልዋ የሚመራው የአቅም ግንባታ ሚኒስቴር ነበር።
ከዚህ በኋላ ትምህርት ሚኒስቴር ዩኒቨርሲቲውን እንደሌሎች ተቋማት በስሩ አድርጎ በዕለት ተዕለት ስራው ሳይቀር ጣልቃ እየገባ ማዘዝ ጀመረ። ከዚያም አልፎ ወደፊት ዩኒቨርሲቲውን ራሱን እንደ እፉኝት የሚበሉትን ሰዎች ዩኒቨርሲቲው አሰልጥኖ እንዲያስመርቅ ማዘዝ ጀመረ። የመጀመሪያዎቹ በክረምት ለሁለተኛ ዲግሪ ያለ ምንም ፈተና ተቀብሎ አስተምሮ እንዲያስመርቅ መደረጉ ነበር። ኋላ ከእነርሱ መካከል የክልሎች የትምህርት ቢሮዎችን ብቻ ሳይሆን ዩኒቨርሲቲውን  ጨምሮ ሌሎች ከፍተኛ ትምህርት ተቋማትን እንዲመሩ ተሹመዋል።
("የድንቁርና ጌቶች ሞገሱን የገፈፉት ዩኒቨርሲቲ" ከሚለው አዲስ መጽሐፍ የተቀነጨበ)


 (“የቲማቲም ማሳው፣ የማራዶናና የማንዴላ ወጎች”)

            የዚህ ጽሁፍ ዓላማ ከሰሞኑ የአገራችን ሁኔታ ጋር በተያያዘ የሚታየውን ጉዳይ አስመልክቶ፣ የተለያዩ ነጠብጣቦችን ማገናኘት (Connecting the dots) የሚለውን ስልት በመከተል፤”ካለፈው ያለመማር”፣ “በዘር የተቃኘ አስተሳሰብ” እና “የውጭ ኃይሎች የሴራ ፖለቲካ” መጨረሻቸው ዕልቂት መሆኑን ማሳየት ነው፡፡
ጉዳዩን በአፄ ኃይለሥላሴ ጀምሬ፣ ስለ ደርግና ወያኔ አንስቼ በእግረ መንገድ ጽሁፉን እያዋዛሁ ለማቅረብ ከቲማቲም ማሳ ጀምሮ፣ ማራዶና፣ ማንዴላ፣ አብርሃም ሊንከለንና አፄ ምንሊክን በተገቢ ቦታዎች ላይ አነሳሳለሁ፡፡ የዚህ ጽሁፍ ጥቅል ሀሳብ፡-
“ማንኛውንም ተግባር ከመጀመሪያው ጊዜ ጀምሮ እና በማንኛውም ወቅት በትክክል አከናውን” የሚል ነው፡፡
ወደ ዝርዝር ጉዳያችን ለመግባት ትንሽ ወደ ኋላ ሸርተት ብለን የሚከተሉትን ሁነቶች በአጭር በአጭሩ እንቃኝ፡-
ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ (ጃንሆይ)፡-
1923 ዓ.ም. - 1966 ዓ.ም.  
አፄ ኃይለሥላሴ ጊዜ እየከዳቸው መሆኑ ቢነገራቸውም እውነታውን ሊረዱት አልፈቀዱም፡፡ በ1953 ዓ.ም በኮሎኔል መንግሥቱ ነዋይና በወንድማቸው አቶ ገርማሜ ነዋይ አስተባባሪነት የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ ተደረገባቸው፡፡ ይህ “የታህሣሥ ግርግር” እየተባለ የሚጠራው መንግሥት የመገልበጥ ሙከራ በአጭሩ ቢከሽፍም፣ የንጉሡን የቅርብ ባለሥልጣኖችና የሴራው ዋና ጠንሳሾች የተባሉትን ወንድማማቾች ሕይወት ቀጥፏል፡፡
የ1953 ዓ.ም “የታህሣሥ ግርግር” እንዳበቃ ክቡር አቶ ሀዲስ አለማየሁ (የ"ፍቅር እስከ መቃብር" መፅሐፍ ደራሲ)፣ በንጉሡ በኩል የማስተካከያ እርምጃ ሊወሰድባቸው የሚገባቸውን ነጥቦች የሚዘረዝር ጽሁፍ ያለ ምንም ፍራቻ አቅርበው ነበር፡፡ ንጉሡ ግን ሳይቀበሉት ቀሩ፡፡ ሀዲስ አለማየሁ አስተዋይ የመንግሥት ባለሥልጣን፣ ጥሩ ዲፕሎማትና የተዋጣላቸው ደራሲ ብቻ ሳይሆኑ ምርጥ አማካሪ መሆናቸውን ለትውልድ አስተምረዋል፡፡ በአስቸጋሪ ወቅትም ቢሆን የሚያምኑበትን ሃሳብ ለንጉሡ አቅርበዋል፡፡ ንጉሡን ሊያስደስታቸው የሚገባውን ሳይሆን፣ ለአገር ይበጃሉ ያሉአቸውን ጠንከር ጠንከር ያሉ የማሻሻያ ሃሳቦችን አቅርበው ነበር፡፡ የሚሰማውንና የሚያምንበትን በግልፅና በድፍረት፣ ሆኖም ግን በታላቅ ትህትና የሚያቀርብ፣ በርግጥም የመርህ ሰው ይባላል። ጥሩ አማካሪ የሚባለው የዚህ አይነት ሰብዕና ያለው ሰው ነው፡፡ ሀዲስ አለማየሁ የመርህ ሰው ነበሩ፡፡
ጃንሆይ ከመፈንቅለ መንግሥቱ ሙከራ በኋላ ሁኔታዎችን ለማሻሻል የሚያስችል ከበቂ በላይ ጊዜ (13 ዓመታት) ቢኖራቸውም ጊዜውን ሳይጠቀሙበት ቀሩ፡፡ መጨረሻቸውም በአሳዛኝና በአሰቃቂ ሁኔታ ተደመደመ፡፡
ኮሎኔል መንግሥቱ ኃ/ማርያም፡-
ከ1966 ዓ.ም - 1983 ዓ.ም
መንግሥት እንደ ቀድሞ መግዛት ሲያቅተው፣ ሕዝብ ደግሞ ለመገዛት ፈቃደኛ ባልሆነ ጊዜ ሥር-ነቀል ለውጥ (አብዮት) ይከሰታል፡፡ በ1966 ዓ.ም በአገራችን የተፈጠረው ይኸው ነው፡፡ መንግሥት አቃተው፡፡ ሕዝቡ በቃኝ አለ፡፡ በመካከሉ የተደራጀ ኃይል ባለመኖሩ መንግሥታዊ ሥልጣን “ሜዳ” ላይ ወደቀ፡፡ የተሻለ አደረጃጀት የነበረው የወታደሩ ክፍል ሥልጣኑን በእጁ አስገባ፡፡ ደርግ በዚህ መንገድ ሥልጣኑን በመያዙ የመጀመሪያው አካባቢ “የጁንታ መንግሥት” እየተባለ ይጠራ ነበር፡፡ ቀለል ባለ አቀራረብ ያን ጊዜ የተፈፀመው ሁኔታ ይህን ይመስል ነበር፡፡
መንግሥቱ ኃ/ማርያም ሥልጣን ላይ የወጡበትን ዝርዝር ጉዳይ ወደ ጎን ትተን፣ 60 ዎቹን ሰዎች እና ጃንሆይን ያስገደሉበት መንገድ የጊዜ ጉዳይ ካልሆነ በቀር የደርግም ሆነ የሳቸው እጣ ፈንታ የከፋ እንደሚሆን የሚያሳይ ነበር፡፡ የ60 ዎቹን ሰዎች ግድያ አስመልክቶ በተደረገ ስብሰባ ላይ፣ የደርግ አባል የነበሩት ኮሎኔል ብርሃኑ ባየህ ሁኔታዎቹ በህጉ መሠረት እንዲታዩ ያቀረቡት ሃሳብ ተቀባይነት ሳያገኝ ቀረ፡፡ በአስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ይህንን ዓይነት አስተያየት ያቀረቡት ኮሎኔል ብርሃኑ የመርህ ሰው መሆናቸውን ተግባራቸው ያሳያል፡፡
ይህንን የ60 ዎቹን ግድያ ጉዳይ በተመለከተ “በሸገር 102.1 ራዲዮ ጣቢያ” በእሸቴ አሰፋ ተዘጋጅቶ የቀረበውን የራዲዮ ፕሮግራም መከታተል ይቻላል፡፡ ይህ ለ70 ደቂቃ የሚዘልቅ ታላቅ የአገር ታሪክ የተቀነባበረበት የራዲዮ ፕሮግራም የአቅራቢውን ልዩ ችሎታና ባለሙያነት ከማሳየቱም በላይ ታላቅ የታሪክ ሰነድ ሆኖ የሚቀመጥ ሥራ ነው፡፡
ደርግ በጥሩ ጎኑ የሚነሳለት ነጥብ ቢኖር በጦርነት የተጎዱ ወገኖችን የሚያስተናግድበት መንገድ ነበር፡፡ ለዚህ ሥራው “የሕፃናት አምባ” በመባል የሚታወቀውና በጦርነት ምክንያት ወላጆቻቸውን ያጡ ህፃናትና ወጣቶችን ለማሳደግ የተቋቋመው፣ እንዲሁም “የጀግኖች አምባ” በመባል የሚታወቀውና በጦርነቱ ወቅት የአካል ጉዳት የደረሰባቸውን ወታደሮች ለመንከባከብ የተቋቋመው ጥሩ ምሳሌዎች ነበሩ። ወታደሮቹ የሕይወት መስዋዕትነት የከፈሉትና አካለ ጎዶሎ የሆኑት ለአገርና ለሰንደቅ-ዓላማ ክብር በመሆኑ የተቋማቱ አገልግሎት ተገቢና የሚያስመሰግን ነበር፡፡
ደርግ እንደ ቡድን፤ መንግሥቱ ኃ/ማርያም እንደ መሪነታቸው፣ ከጃንሆይ አወዳደቅ ምንም ሳይማሩ ቀሩ፡፡የመጨረሻው ሰዓት በመጣ ጊዜ፣ የደርግ ባለሥልጣናት እጃቸውን ለመስጠት ሲጋፉ ተመለከትን፡፡ መሪው መንግሥቱም “አንድ ሰው - አንድ ጥይት” እስኪቀር እዋጋለሁ የሚለውን መፈክራቸውን እንደያዙ ከአገር ኮበለሉ፡፡
ወያኔ፡- ከ1983 ዓ.ም. - 2010 ዓ.ም.
ባለተራዎቹ ወያኔዎች ለራሳቸው “ተራራውን ያንቀጠቀጠ ትውልድ” የሚል ስም ሰጥተው ብቅ አሉ፡፡ ገና ከመጀመሪያው ለአገሪቱ ሰንደቅ-ዓላማ ክብር እንደሌላቸው ለማሳየት፣ “ጨርቅ” በማለት ገለጡት፡፡ ጦርነትን ማሸነፍ ብቻ ሳይሆን፣ ጦርነትን መፍጠር እንደሚችሉና ጥርሳቸውንም እንደነቀሉበት ማውራት የዘወትር ተግባራቸው ሆነ፡፡
የአገሪቱን ሠራዊት “የደርግ ወታደር” በማለት ከአጣጣሉት በኋላ፣ ይባስ ብለው የእግረኛ ጦሩን፣ አየር ኃይሉንና የባህር ኃይሉን ሙሉ ለሙሉ በተኑት፡፡ መሪው አቶ መለስ ዜናዊ የሚመሩትን ህዝብና አገር በተመለክተ፣ ድብቅ ዓላማ ያላቸው መሆናቸውን ኤርትራ እንድትገነጠልና አገሪቱ ወደብ አልባ እንድትሆን በፈቀዱበት መንገድ በግልፅ አረጋገጡ፡፡ በዚህ ወቅት የአቶ መለስን ድርጊት በመቃወም፣ ፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ፣ ነገሩ ሥርዓት ባለው መንገድ መፈጸም እንደሚገባው አሳስበው ነበር፡፡ እዚህ ላይ ፕሮፌሰሩ የመርህ ሰው መሆናቸውን አሳይተዋል፡፡
መለስ የሕገ-መንግሥቱ ሰነድ የተደበቀ ዓላማቸው ማጠንጠኛ መሆኑን በድፍረት ይናገሩ ገቡ፡፡ በአገር ውስጥ ከሚመሩት ሕዝብ ማግኘት ከሚገባቸው ክብር ይልቅ፣ የውጪ መንግሥታት የሚሰጧቸው አድናቆት ይናፍቃቸው ጀመር፡፡ የቡድን ስምንት፣ የቡድን ሃያ፣ የኔፓድ፣ የከባቢ ዓየር ብክለት ወዘተ የአፍሪቃ ተወካይ ይሆኑ ዘንድ በምዕራባውያኑ ተቀቡ፡፡ ነጮቹ፣ ኢትዮጵያም ሆነች አፍሪካ አሁን ገና “ጥሩ እንግሊዝኛ የሚናገር የበሰለ መሪና ተወካይ” አገኙ ይሉ ጀመር፡፡
ወያኔ የፖለቲካ ሥልጣኑን፤ የኢኮኖሚ አውታሮችንና የማህበራዊ ዘርፍ አገልግሎቶችን በተቀነባበረ መንገድ የተወሰነ ቡድንን ጥቅም እንዲያስከብሩ አድርጎ አዋቀራቸው። በማህበራዊው ዘርፍ የትምህርት ሥርዓቱን ለማዳከም የተሰራው ተንኮል፣ ወጣቱ ትውልድ ላይ የተፈፀመ እጅጉን የከፋ ደባ ነበር፡፡ የውጭ ግንኙነቱ የምዕራባውያንን የእጅ አዙር ቅኝ አገዛዝ፣ በተለይ የእንግሊዝንና የአሜሪካንን ጥቅም በሌሎች የአፍሪቃ አገሮች ጭምር ለማስጠበቅ በሚያስችል መልኩ በመለስ ዜናዊ አጋፋሪነት ሲካሄድ ቆይቷል፡፡ መለስ የከፋ በደል ከመፈፀማቸው በፊት ፈጣሪ ቀደማቸው። አሟሟታቸው ግልፅ ባልሆነ መንገድ አለፉ፡፡ ከእሳቸው ህልፈት በኋላ “ተራራውን ያንቀጠቀጠው ትውልድ” በተራው መንቀጥቀጥ ጀመረ፡፡ የሴራ-መሀንዲሱን በማጣቱ ተፍረከረከ፡፡
በ2010 ዓ.ም የኢህአዴግ አባል ድርጅቶችና ወያኔ ተፋጠጡ፡፡ ወያኔ ተረታ፡፡ ከኢህአዴግ ወያኔን ቀንሶ አጋር ድርጅቶችን ጨምሮ “ብልፅግና” የሚባል የኢህአዴግ ወራሽ ፓርቲ ተመሰረተ፡፡ ይህም ፓርቲ ጥገናዊ ለውጥ (Reform) እስከሚቀጥለው ምርጫ የምከተለው አካሄድ ነው አለ፡፡ ከደርግም ከወያኔም የተለየሁ ነኝ ማለቱ ነው፡፡ አብዮት ሳይሆን ጥገናዊ ለውጥ ነው ለአገራችን የሚያስፈልጋት የሚል አቋም ያዘ፡፡ በዚህ ጊዜ ወያኔ ለሌላ ሴራ ወደ መቀሌ ሄዶ መሸገ፡፡ ትንሽ ቆይቶ ቡድኑ የጁንታ ጠባይ ማለትም የመንግሥትን ሥልጣን በሃይል የመንጠቅ ሙከራ በግልጽ ማሳየት ጀመረ፡፡ ውስጥ ለውስጥም ዝግጅቱን ተያያዘው፡፡
የብልጽግና እና የወያኔ የውስጥ ለውስጥ ሽኩቻ ቀጥሎ፣ ጥቅምት 24 ቀን 2013 ዓ.ም. ታሪክ ይቅር የማይለው ግፍ በአገሪቱ መከላከያ ሠራዊት ላይ በወያኔ ቡድን ተፈፀመ፡፡ በጦርነቱ መካከል በማይካድራ ከተማ ሌላ የዘር ማጥፋት ወንጀል ተደገመ፡፡ የተፈፀመው ግፍ እንኳን ሊተገበር፣ ሊታሰብ የማይገባው በመሆኑ ሕዝቡ፣ መከላከያ ሠራዊቱና መንግሥት በጋራ በመሆን ወያኔ ላይ የመጨረሻ የጠነከረ በትራቸውን አሳረፉበት፡፡
የሰንደቅ-ዓላማ ክብር የሌለው፣ ከህዝቡ ጋር እልህ የተጋባው የወያኔ ቡድን፤ እንደ ደርግ ባለሥልጣናት ዓይነት ዕድል የሚኖረው አይመስልም፡፡ የፈፀመው ወንጀል ወደ ዓለም አቀፍ ወንጀለኝነት ከፍ በማለቱ ፍርዱም ቅጣቱም ከፍ ይላል፡፡
ወያኔ ከደርግም፤ ከቀዳማዊ ኃይለሥላሴም ያልተማረ፤ በሰብዕናውም ሆነ በአስተሳሰቡ በጣም የወረደ ቡድን ስብስብ ሲሆን፤ ዋና ዓላማው አገርን ለምዕራባውያን እጅ መንሻ በማቅረብ፣ ሥልጣንና ሃብትን በሞኖፖል መቆጣጠር ነበር፡፡
ወደ ምዕራባውያን ጉዳይ ለመሸጋገር ይረዳን ዘንድ “በቲማቲም ማሳ” በኩል እንለፍ፡-
“የቲማቲም ማሳው ነገር”
ቀደም ባለው ጊዜ ምዕራባውያን አፍሪካን እንደ ቅርጫ ለመቀራመት ባወጡት እቅድ መሰረት፤ እንግሊዝ፣ ጣሊያን፣ ፈረንሳይና ቤልጂየም ድርሻ ድርሻቸውን ተካፍለዋል፡፡ ኢትዮጵያ ለጣሊያን ብትመደብም፣ ክብር አድዋ ላይ ለወደቁትና ለአጼ ምንሊክ ይሁንና፣ቅርምቱ በኢትዮጵያ ላይ ተግባራዊ ሳይሆን ቀረ፡፡ ቀሪዎቹ የአፍሪካ አገሮች ከቅኝ አገዛዝ ለመውጣት ኢትዮጵያን እንደ ተምሳሌት በመቁጠራቸው፣ የቅርምቱ መሪ እንግሊዝ አገራችን ላይ ከፍተኛ ቂም ያዘች፡፡
የቀጥታ ቅኝ አገዛዝ ዘመን ሲያበቃ፣ የእጅ አዙር ቅኝ አገዛዝ ለማካሄድ የሚቻልበት ዘዴ በእንግሊዝ ፊት አውራሪነት ተነደፈ፡፡ ይህ በዘርና በቋንቋ ዙርያ የተጠመደ ጊዜ እየጠበቀ የሚፈነዳ ቦምብ፣ ዛሬ በብዙ የአፍሪካ አገራት ለሚታየው ከዘር ጋር የተያያዘው ችግር ዋና ምክንያት ነው፡፡ እኛ አገርም በሰነድ ተደግፎ በወያኔ በኩል እንዲገባ የተደረገው “የዘር ፖለቲካ”፣ የዚሁ የእንግሊዝ መሰሪነት ደባ ውጤት ነው፡፡ እንግሊዝን በጭንቅላታችን ይዘን ወደ ቲማቲም ማሳችን እንዝለቅ፡፡
አብዛኞቹ የአፍሪካ አገሮች እ.ኤ.አ በ1960 ዎቹ ነጻ መውጣታቸውን ተከትሎ፣ የእጅ አዙር ቅኝ አገዛዝ ዓላማ በውስጡ የያዘ የልማት ትብብር፤ የእርዳታ ድጋፍ፣ የእውቀት ሽግግር ወዘተ በሚል ሽፋን ብዙ የውጭ ድርጅቶች አፍሪካ ውስጥ እንደ አሸን ፈልተው ነበር፡፡ አሁንም አሉ፡፡
አንድ የምዕራባውያን ድርጅት በአንዲት የአፍሪካ አገር ለሚኖሩ ገበሬዎች፣ እንዴት የቲማቲም ተክልን በተሻለ ሁኔታ ማምረት እንደሚችሉ ሥልጠናና ትምህርት ሰጠ፡፡ “አፍሪካ በጣም ለም መሬት አላት’’፤ “ስላላወቃችሁ ነው እንጂ ይህ መሬት ደግሞ ብዙ የቲማቲም ተክል ለማፍራት የተመቸ ነው”፤ "በሉ እነዚህን ዘሮች እንዝራና እንዴት ፍሬያማ እንደሚሆኑ እናሳያችኋለን" እያሉ፡፡
የቲማቲም ተክሎች አፍርተው ብስል ቀያይ በሆኑ ጊዜ፣ በአቅራቢያው ከሚገኘው ወንዝ ውስጥ የሚገኙ ጉማሬዎች ወጡና የቲማቲም ማሳውን እንዳይሆን አድርገውት ሄዱ፡፡
ፈረንጆቹ፡- (በድንጋጤ) እንዴ ጉማሬዎቹ…?
መንደርተኞቹ፡- (ፈገግ ብለው) በዚህ ምክንያት ነው እኮ እኛ በዚህ አካባቢ ምንም ዓይነት
 የእርሻ ሥራ የማንሰራው፡፡፡
ፈረንጆቹ፡- ታዲያ ለምን በቅድሚያ አልነገራችሁንም?
መንደርተኞቹ፤- መቼ ጠየቃችሁንና!!
የምዕራባውያን አገሮች፤ የልማት ዕርዳታ ድርጅቶችም ሆኑ የዓለም አቀፍ ድርጅቶች ዋና ችግር “እኛ እናውቅላችኋለን” የሚለው ፈሊጣቸው ነው፡፡ ጠይቆ መረዳት አይሆንላቸውም፡፡ በዚሁ ወደ ማራዶና ወግ እንዝለቅ፡፡
“ማራዶና እንግሊዝን አሸነፈ”
እንግሊዝና አርጀንቲና ፎክላንድ የምትባለው ደሴት ትገባኛለች በሚል መነሻ ጦርነት ገጥመው ነበር፡፡ እንግሊዝ አሸነፈች፡፡ የእንግሊዝ ሚዲያዎች የጻፉትና የተናገሩት ዕብሪት የተሞላበት ነገር፡ “እውነት ፈጣሪ የለህማ” የሚያሰኝ ነበር፡፡  
ከጦርነቱ ማግስት እ.ኤ.አ በ1986 ዓ.ም ሜክሲኮ ላይ በተደረገው የዓለም ዋንጫ፣ እንግሊዝና አርጀንቲና አንድ ምድብ ተደለደሉ። አርጀንቲናዎች በማራዶና አማካኝነት ግብ አስቆጠሩ፡፡ እንግሊዞች በእጁ ነው ያገባው በማለት ተከራከሩ፡፡ ዳኛውና መስመር ዳኛው ግቡን አጸደቁት፡፡ ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ ማራዶና በድጋሚ አስደናቂ ግብ አስቆጠረ። ይህቺ ግብ በተለያዩ ዓለም ዋንጫዎች ላይ ከተቆጠሩ አስደናቂ ግቦች አንዷ ተብላ የተመዘገበች ስትሆን፤ ማራዶና አራት-አምስት የሚሆኑ ተከላካዮችን በማለፍ ያስቆጠራት ግብ ነች፡፡
በአጠቃላይ ውጤት አርጀንቲና እንግሊዝን 2ለ1 አሸነፈች፡፡ በጦርነቱ አንገቱን ደፍቶ የነበረው የአርጀንቲና ሕዝብ፣ በእንግሊዝ ሚዲያዎች ጩኸትና ፉከራ ተበሳጭቶ የነበረው ሕዝብ፣ ለደስታው ወሰን አልነበረውም፡፡ በዚህ ብቻ ሳይበቃ አርጀንቲና የዓለም ዋንጫውንም በማራዶና አስደናቂ ብቃት በመታገዝ አሸነፈች። በደስታ ላይ ሌላ ታላቅ ደስታ ተጨመረ። የአርጀንቲና ጋዜጦች “ማራዶና እንግሊዝን አሸነፈ” ብለው ጻፉ፡፡ ለእናንተ አንድ ሰው ይበቃችኋል ነው መልዕክቱ፡፡
እንግሊዞች ቂም ቋጠሩ፡፡ የማራዶናን ችሎታ ማጣጣሉን ተያያዙት፡፡ ሥነ፟ምግባር የጎደለው፤ አጭበርባሪ ወዘተ፡፡ ያልተናገሩትንና ያልጻፉትን መጥፎ ነገር መጥቀስ ይቀልላል፡፡ ማራዶና መልስ ሰጠ፡፡ ኳሱ በእጁ ተነክቶ ከነበረ “ይህ እጅ የእግዚአብሔር እጅ ነው” አለ፡፡ ከዚያ በኋላ ግብዋ “The Hand of God” እየተባለች ትጠራለች፡፡ የአርጀንቲና ሕዝብ እንግሊዝን ለመበቀል ከእግዚአብሔር እንደተሰጠች የበደል ካሳ አድርጎ ይቆጥራታል፡፡
በቅርቡ ማራዶና በተወለደ በ60 ዓመቱ በልብ ሕመም አረፈ፡፡ የዓለም የእግር ኳስ ስፖርት ቤተሰብ ለዚህ ታላቅ የእግር ኳስ አንጸባረቂ ኮከብ የሰላም እረፍት ተመኘለት፡፡ እንግሊዞች በስፖርት ሜዳ የታየውን ሽንፈት እንደ ውርደት በመቁጠር “አጭበርባሪው አረፈ” እያሉ በሞቱ ሊዘባበቱበት ሞከሩ፡፡ የዓለም ስፖርት ቤተሰብ ግን ታዘባቸው፡፡ አርጀንቲናውያንና የዓለም የእግር ኳስ ስፖርት ቤተሰብ ታላቁን እግር ኳስ ተጫዋች በክብር ሽኙት፡፡
እንደገና ወደ አገራችን፡-
የእንግሊዝ ሚዲያዎች በቅርቡ በግፍ የተገደሉትን የመከላከያ ሠራዊት አባላትን ሞት ከምንም ሳይቆጥሩ፣ በማይካድራ ስለረገፉት ንጹሐን ዜጎቻችን ምንም ሳይናገሩ፤ ጩኸት በለመዱ ሚዲያዎቻቸው የተባበሩት መንግስታት አገራችን ላይ ማዕቀብ እንዲጥል ሲያስተባብሩ ከረሙ፤ ሆኖም ግን አልተሳካም። በአድዋ አልተሳካም፣ በመቀሌም አልተሳካም። ለማንኛውም እነሱን “በማያገባችሁ አትግቡ” ብለን ወደ ማንዴላ ወግ እንለፍ፡፡
“በማያገባችሁ አትግቡ”፡- ኔልሰን ማንዴላ
ምዕራባውያን አሜሪካንን ጨምሮ አፍሪካውያንን ዝቅ አድርጎ የማየት እብሪት አለባቸው፡፡ ሳይጠብቁት አንድ መልካም ሰብዕና የተላበሰ፣ በመርህ የሚመራ፣ ግርማ ሞገስ ያለው፣ በአስተሳሰቡ የመጠቀ፣ ትሁት ግን በጣም ደፋር፣ በእስር ብዛት አእምሮው ይላሽቃል ብለው ጠብቀውት የነበረ፤ ሆኖም ይበልጥ የሰላ፣ አነጋገሩ የተመጠነ ግን በጠንካራ መልእክት የተሞላ፣ ታላቅ መሪ ብቅ አለባቸው፡፡
ሌሎች የአፍሪካ መሪዎችን በጥሩ ተምሳሌትነት ያነሳሳል ብለው ስለሰጉ፤ የማሳነስ፣ የማሸማቀቅና የማዋረድ ዘመቻቸው እንደተለመደው ለእንግሊዝ ሚዲያዎች በኃላፊነት ተሰጠ፡፡
ጩኸት አንድ፡-
ጥያቄ፡- ማንዴላ አምባገነኖችንና ሽብርተኞችን ይደግፋል ይባላል፡፡ ለምሳሌ ጋዳፊ፣ ካስትሮ፣ ያሲር አረፋት ወዘተ፡፡
ማንዴላ፡- አዎ እደግፋለሁ፡፡ በአፓርታይድ ስርዓት እንሰቃይ በነበረ ጊዜ የደገፉንን ሁሉ እደግፋለሁ፡፡ እናንተ የምትወዷቸውን የመውደድና የምትጠሏቸውን የመጥላት ግዴታ የለብኝም፡፡ ድጋፋችንም ሆነ ተቃውሞአችን ከአገራችን ጥቅም ጋር የተያያዘ ነው፡፡ በችግራችን ጊዜ የረዱንን በሙሉ ዛሬም እናመሰግናለን፡፡ ስለዚህ “በማያገባችሁ አትግቡ’’፡፡
ጩኸት ሁለት፡-
ጥያቄ፡- የፖለቲካና የኢኮኖሚ መስመራችሁ ካፒታሊዝም ነው ወይስ ሶሻሊዝም? ድርጅታችሁ ኮምኒስት ነው እየተባለ ይታማል…
ማንዴላ፡- ለእኛ ድመቷ ጥቁር ሆነች ነጭ አያሳስበንም፡፡ ዋናው ቁም ነገር አይጥ መያዟ ብቻ ነው፡፡ እናም አገራችንን የምንመራው ከእናንተ በምናገኘው መመሪያ ሳይሆን፣ ለአገራችን የሚያስፈልጋትን የኢኮኖሚ ድጋፍ ከየትኛውም አቅጣጫ ለመቀበል ዝግጁ በመሆን ነው፡፡
ጩኸት ሦስት፡-
“የአፍሪካ አዲሱ ትውልድ ተራማጅ መሪዎችን በመፍጠር ማንዴላን የማሳነስ ሙከራ”
የማንዴላ ተቀባይነትና አካሄድ አሳስቧቸዋል። ፊት ለፊት በሚደረጉ ውይይቶች ማንዴላን ማሳነስና ማጣጣል አልተቻለም፡፡ በመርህ ላይ የተመሰረተ ሃሳብ ይዞ የሚጓዝን ሰው በቀላሉ ማዋከብ አይቻልም፡፡ ዕቅዱ ተራማጅ አስተሳሰብ አላቸው የተባሉ “ወጣት የአፍሪካ መሪዎችን” መፍጠርና ከማንዴላ የተሻሉ እንደሆኑ ማስተጋባት ነበር፡፡ ተራማጅ አስተሳሰብ አላቸው የተባሉት በ1990 እ.ኤ.አ በተቀራረበ ጊዜ ወደ መሪነት ብቅ ያሉ መሪዎች ናቸው፡፡ እነሱም፡- መለስ ዜናዊ፣ ኢሳያስ አፈወርቂ፣ ፖል ካጋሜና ዩዊሪ ሙሴቪኒ ናቸው፡፡
በአውሮፓና በአሜሪካ ስለነዚህ “ወጣት ተራማጅ መሪዎች” ያልተነዛ ፕሮፓጋንዳ የለም። ብዙም ሳይቆዩ መለስና ኢሳያስ አፈወርቂ ጦርነቱ ውስጥ ገቡ፡፡ ካጋሜና ሙሴቬኒ ግጭት ፈጠሩ፡፡ ማንዴላን የማሳነሱ ሙከራ ባይሳካም፤ “ተራማጆቹ መሪዎች” ሲበጣበጡ ነጮቹ ገላጋይ እየሆኑ በመቅረብ መሰሪ አጀንዳዎቻቸውን ለመትከል እረድቷቸዋል፡፡ የዚያን ጊዜ “ወጣት ተራማጅ መሪዎች” አገሮቻቸውን ወደ ሰላሳ ዓመታት ለሚጠጋ ጊዜ እየመሩ ይገኛሉ፡፡ በመርህ የሚመሩት ማንዴላ ግን ከአምስት ዓመት በላይ በመሪነት መቆየት አልፈለጉም፡፡
አሁን ኢትዮጵያና ኤርትራ ነቅተዋል፡፡ እንደ ማንዴላ “በማያገባችሁ አትግቡብን’’ ማለት ጀምረዋል፡፡ የማዕቀብ ማስፈራራቱ ከነፃነታችንና ከሉአላዊነታችን አይበልጥብንም እያሉ ነው፡፡
የቲማቲም ማሳው፣የማራዶናም ሆነ የማንዴላ ታሪኮች የሚያጠነጥኑት የውጭ ሀይሎች ጣልቃ ገብነት፤ ጥቅማቸው ላይ የተመሰረተ መሆኑንና ለጥቅማቸው ሲሉ ግለ-ሰብንና የአገር መሪን ከመፈታተን ወደ ኋላ እንደማይመለሱ የሚያሳዩ ናቸው፡፡ ይህንን ለማክሸፍ የሚቻለው ህዝብና መሪዎቹ በጋራ ሲቆሙ ነው፡፡ መሪዎችም እንደ ማንዴላ በመርህ በመመራት ጠንካራ አቋም ሲያሳዩ ነው።
 “እኔ ባላቆየሁት አገር ልጄ መኖር አይችልም”
ዝግጅቱ በጦር ሜዳ ተገኝተው ለነበሩ ጋዜጠኞች ዕውቅና ለመስጠት የተዘጋጀ ፕሮግራም ነው፡፡ “ዳዊት መሥፍን” የተባለ ጋዜጠኛ የጦር ግንባር ውሎ ታሪኮችን በንግግር ለታዳሚው አካፈለ፡፡ ንግግሩ በጽሁፍ ሲቀርብ ይህንን ይመስላል፦
“… አንዲት የሴት ወታደር ከውጊያው ከሶስት ዓመታት በፊት አንድ ህጻን ልጅ ትወልዳለች። ደቡብ ከልል ክሚገኙት ቤተሰቦቿ ዘንድ ለስድስት ወራት ያህል ዕረፍት ላይ ከቆየች በኋላ ወደ ምድብ ክፍሏ ትመለሳለች፡፡ የልጇ ናፍቆት ቢያስቸግራት፣ የእናትነት ሆዷ አላስችል ቢላት፣ ከሁለት ዓመት ተኩል በኋላ እንደገና ልታየው ሄደች፡፡ አገኘችው፡፡ ናፍቆቱ አልወጣልሽ ስላላት፣ የሦሥት ዓመቱን ህጻን ወደ ምድብ ክፍሏ ይዛው ሄደች፡፡
መጥፎ አጋጣሚ ሆነና የዚያኑ ለሊት ጦሩን በከዱ አባላት ጥቃት ተከፈተ፡፡ ልጇን ምን ታድርገው? ባልደረቦቿ ለአገራቸውና ለሰንደቅ ዓላማቸው በቆራጥነት ለመሰዋት እየተዘጋጁ ነው፡፡ ከውስጧ የሚሰማትን ስሜት ልትቋቋመው አልተቻላትም፡፡ ወታደሮቹ በተከፈተው ድንገተኛ ጥቃት አዛዣቸው እንዳይገደሉ ወይም እንዳይማረኩ ሸፋን ለመስጠትና ክአዛዣቸው በፊት በመውደቅ ቃለ-መሃላቸውን ለመፈጸም በቆራጥነት ውጊያ ጀምረዋል፡፡ ከአገርና ከልጅ፣ ለዚያውም የሶሰት ዓመት ህጻን ለምርጫ የቀረቡላት ወታደር፣ ህጻን ልጇን ብድግ አድርጋ ጀነራሉ ጋር አስቀመጠች። ፊቷን ወደ ኋላ ሳትመልስ ለአገሯ ክብር፣ ለልጇ ብሩህ ህይወት ለመዋጋት ከባልደረቦቿ  ጋር ተቀላቀለች፡፡ የወደቀው ወድቆ ጥቃቱን በመመከት ሰራዊቱ ወደ ማጥቃት ተሸጋገረ፡፡ በመቀጠልም አኩሪ ድል ተቀዳጀ፡፡
ጋዜጠኛው፦ እንዴት እንዲህ ዓይነት ውሳኔ ለመወሰን ቻልሸ?
ወታደሯ፦ መልሷ አጭርና ግልጽ ነበር፡፡ “እኔ ባላቆየሁት አገር ልጄ መኖር አይችልም”
ከድል በኋላ ምን ይጠበቃል?
ከጦርነት በኋላ የድል አጥቢያ አርበኛ ይበዛል፡፡ ስለ ድሉ ማውራት፣ ማን በየትኛው አውደ ውጊያ፣ ምን አይነት ገድል እንደፈጸመ፣ ያልተጻፈ ሁሉ መነበብ ይጀምራል፡፡ የታሪክ ሽሚያ ይጧጧፋል፡፡ የምሁራን ትንተና ይበዛል፡፡ የሚዲያዎች የሰበር ዜና ፉክክር ጣራ ይነካል፡፡ የዚህን ጊዜ በመርህ አክባሪነታቸውና የአመራር ችሎታቸው፣ እንዲሁም በጦርነት ውስጥ በማለፍ ካገኙት ልምድ በመነሳት እንደ አጼ ምኒሊክና አብርሃም ሊኒከለንን ዓይነት መሪዎችን ማስታወስ ጠቃሚ ይሆናል፡፡
ትንሽ ስለ አጼ ምንሊክ፡-
ሕዝብንም ጦርነትንም እንዴት አድርጎ መምራት እንደሚቻል የሚያውቁ ታላቅ መሪ ናቸው፡፡ ምድባቸውም ከነአብርሃም ሊንከንና ከማንዴላ ጋር ነው፡፡ ምንሊክ የሚመሩት ሕዝብ ‘’እምየ” ምኒሊክ እያለ የሚጠራቸው፣ እንዲህ ብለህ ጥራቸው ተብሎ ስለታዘዘ አይደለም። ከተግባራቸው በመነሳት እንጂ፡፡ ምንሊክ ኢትዮጵያውያን ብቻ ሳይሆኑ ጥቁር ሕዝቦችም የሚኮሩባቸው መሪ ነበሩ፡፡
ምዕራባውያን በተለይ ጣሊያንና እንግሊዝ የምንሊክ ስም ሲነሳ ያንቀጠቅጣቸዋል፡፡ “በእንግሊዝ የሚመራውን አፍሪካን የመቀራመት ዕቅድ” አድዋ ላይ ቀንዱን የሰበሩት እሳቸው ናቸው፡፡ የእሳቸውን ክብር ለማዋረድ የእጅ አዙር ቅኝ ገዢዎች ተላላኪ የሆነው ወያኔ፣ የቤት ሥራ ተሰጠው፡፡ በምንሊክ ላይ ዘመቻ ጀመረ፡፡ ዘመቻውን ሳያጠናቅቅ እንደ ጉም ተበተነ፡፡
ምኒሊክ የጣልያንን ጦር ድል ከመቱ በኋላ በዕብሪት አልታበዩም፡፡ ይልቁንም ጦርነቱ ከአስከተለው ሰብአዊ ጉዳት በቶሎ ለማገገም ይጥሩ ነበር፡፡ የኢጣልያን ምርኮኞች ያስተናገዱበት መንገድ ታላቅ ሰብእና ያላቸው መሆናቸውን የሚገልጽ ነበር፡፡ ታላቅ መሪ ከድል በኋላ ፍርዱን ለሕግና ለፈጣሪ በመተው፣ ትኩረቱን በጦርነቱ የተፈጠሩትን ቀዳዳዎች መድፈን ላይ ያደርጋል፡፡ መሰራት ሲገባቸው ያልተከናወኑ ተግባሮችን ለመስራት ደፋ ቀና ማለቱን ይቀጥላል፡፡       
ትንሽ ስለ አብርሃም ሊኒከለን፡-
አሜሪካ ካፈራቻቸው መሪዎች ከታላላቆቹ ተርታ በቀዳሚነት የሚጠቀስ ነው፡፡ ዝርዝር የሕይወት ጉዞው አስተማሪ ነው፡፡ በፕሬዚዳትነት ዘመኑ አሜሪካ ከ3 ዓመታት በላይ የዘለቀ የእርስ በእርስ ጦርነት ውስጥ ገባች። የባሪያ ንግድ መቆም አለበት፣ በተጨማሪም አሜሪካ አንድ መሆን አለባት በሚሉና የባሪያ ንግድ መቆም የለበትም፣ እንዲያውም ከአንድነቱ እንገነጣጠላለን የሚሉ ወገኖች በሌላ በኩል ተሰለፉ፡፡ አብርሃም ሊኒከለን አገር አትበታተንም፣ የባሪያ ንግድም አይኖርም በሚለው አቋም በመጽናት ጦርነቱን በአሸነፊነት አጠናቀቀ፡፡
አብርሃም ሊኒከለን በጦርነቱ ውስጥ እያለ ካደረጋቸው ንግግሮች ስለ ሕዝብ፣ ስለ መንግስትና የጦርነቱን ማብቃት አስመልክቶ የተናገራቸው ለወቅቱ የአገራችን ጉዳይ የሚጠቅሙ ናቸው፡፡
“ስለ ሕዝብ”   
“…የሕዝብ አስተያየት ከተከተሉ ምንም ዓይነት ውድቀት አይኖርም፤ የሕዝብን ሃሳብ ካልተቀበሉ ግን ምንም ዓይነት ድል ማድረግ አይቻልም፡፡”
ስለ አንድነት
“…የተከፋፈለ ቤት አይፀናም፣ ይህ መንግስት በከፊል ነጻነትን፣ በከፊል ደግሞ ባርነትን እየደገፈ ጸንቶ መቆም አይቻለውም፡፡”
“ስለ ጦርነት”
“…የአገሪቱን ችግር ማከም፤ ጦርነቱን የተዋጉትን ወታደሮች መንከባከብ፤ ባሎቻቸውን ያጡትን ሴቶችና ወላጆቻቸውን የተነጠቁትን ሕጻናት መደገፍ ዘላቂ በሆነ መንገድ ልናከናውናቸው የሚገቡ ዋነኛተግባሮች ናቸው፡፡”
እንደገና ወደ ዋናው ጉዳይ
ከላይ በዝርዝር እንዳየነው አሁን ላጋጠመን ችግር፤ እንደ ዋና ዋና ምክንያቶች የሚቆጠሩት፤ ከአለፉት መንግሥታት ውድቀት ያለመማር፣ በዘር የተቃኘ የፖለቲካ አስተሳሰብና ከውጭ ጣልቃ ገቦች ሴራ ጋር የተያያዙ ናቸው፡፡
የጊዜ ጉዳይ ካልሆነ በስተቀር “ሲያልቅ አያምር” እንደሚባለው፣ በዘር ላይ የተመሰረተ የፖለቲካ ሥልጣን መጨረሻው ውድቀትና ኪሳራ ነው፡፡ የሀብትና የዕውቀት ምንጮች “ዘር” አና “ስልጣን” ከሆኑ የሚያስከትሉት እብሪት ህሊናን የመጋረድና ልቡናን የመንሳት አቅም አላቸው፡፡ በጣም ደካማና ሰነፍ የሆኑ ሰዎች “በዘር ጥላ” ስር ተጠልለው የማይገባ ጥቅም ለማግኘት በሚያደርጉት ጥረት አገርንና ህዝብን አደጋ ላይ ይጥላሉ፡፡ ለዚህ ዋና መፍትሔው ካለፉት ሁኔታዎች መማር ነው፡፡
የመጨረሻው መጨረሻ፣
የጦርነቱ ዋና አሸናፊዎች ህዝቡና መከላከያ ሠራዊቱ ሲሆኑ፣ መንግስትም ላሳየው ከፍተኛ ጥረት ተገቢው ክብርና ምስጋና ሊቸረው ይገባል:: ችግሩን በዘላቂነት ለመፍታት ከሚረዱ ነጥቦች ውስጥ፤ በመጀመርያ ራስን ማወቅ፣ ቀጥሎ ደግሞ ራስን በሌላው ቦታ አድርጎ ማየት፣ በችግሮቻችን ላይ የሃሳብ የበላይነት እንዲኖረን ያደርጋል፡፡
የችግሩ ዋና ምክንያት የሆኑት ፖለቲከኞችና የመንግስት ባለስልጣናት፣ ራሳቸውን በግንባር እየተዋደቁ ባሉት (ህዝቡና መከላከያው) ቦታ አስቀምጠው በማየት እኔስ ብሆን ኖሮ? እያሉ ማሰብ ይገባል፡፡ የችግሩ መፍትሄ ክሃሳብና ከጠራ አመለካከት እንደሚገኝ በመረዳት፣ በግል ህይወታቸውም ሆነ የፖለቲካ ተሳትፎአቸው ግልጽ የሆነ መርህ ሊከተሉ ይገባል፡፡
ህዝቡም፦
በመርህ ላይ ተመስርተው፡ “ከመጀመሪያው ጊዜ ጀምሮ በማንኛውም ወቅት ትክክለኛ አሰራር ተከተል” የሚለውን አስተሳሰብ የሚከተሉና የሚተገብሩ ግለሰቦችን፣ መሪዎችንና ፓርቲዎችን ለይቶ ማወቅ ለትክክለኛ ውሳኔ ይረዳዋል፡፡


    የተረት - አባት የሆነው ኤዞፕ እንዲህ ይለናል፡፡
ከዕለታት አንድ ቀን ተኩላዎች ተመካከሩና መልዕክተኞች ወደ በጐች ላኩ፡፡
የተኩላዎቹ ልዑካን እበጐች መንደር ደረሱ፡፡ በጐች ተኩሎች መጡብን ብለው ተሸሸጉ፡፡
አድፍጠው ጋጣቸው ውስጥ አድብተው ተቀመጡ፡፡ ተኩሎቹ ግን ረጋ ብለው፣ አደብ ገዝተው፤
“በጐች አትደናገጡ” “እንደምና ዋላችሁ” አሉ፡፡
“ለድርድር ነው የመጣነው” አሉ ተኩሎቹ፡፡
በጐቹ ቀስ በቀስ ከተደበቁበት ወጡ፡፡
“እኛ በድርድር እናምናለን፡፡ እህስ? ምን እግር ጥሏችሁ መጣችሁ? ምን የድርድር ሃሳብ ይዛችሁ መጣችሁ?” አሉ በጐች፡፡
“አንድ የቸገረ ነገር ገጥሞን ነበርና ልናዋያችሁ ፈልገን ነው”
“ምንድነው? ከተመካከርን የማይፈታ ምንም ነገር አይኖርም፡፡ ዋናው ተቀራርቦ መነጋገር ነው
ንገሩን፡፡”
ተኩሎችም፤
“እግዚአብሔር ይስጥልን፡፡ የቸገረን ነገር ምን መሰላችሁ? ይኸው ከተፈጠርን ጀምሮ ከውሾች
ጋር ነጋ - ጠባ እንታገላለን፡፡ የችግራችን መነሻም መድረሻም ውሾች ናቸው፡፡ እርኩስ ውሾች እኛን ባዩ ቁጥር ይጮሃሉ፡፡ ይተነኩሱናል፡፡ ሠፈር ይረበሻል! ለእኛና ለእናንተ ወዳጅነትና ሰላም ዋናዎቹ እንቅፋቶች ውሾች ናቸው፡፡”
በጐችም፤
“ታዲያ ምን እናድርግ? ምን ዘዴ ብንፈጥር እንቅፋቶቹን ማስወገድ እንችላለን?”
ተኩሎችም፤
“እናንተ እሺ ካላችሁማ ዘዴ አይጠፋም ነበር”
“እኮ ዘዴ ካለ ንገሩና?”
“ለጌታችሁ ንገሩ፡፡ ውሾች እንዳልተመቿችሁ፣ ሰላምም እንደነሷችሁ አስረዱ፡፡ ይባረሩልን
በሉ!”
“ይሄማ ቀላል ነው፡፡ እንነግረዋለን፡፡”
በዚህ ተስማሙና ተኩሎቹ ሄዱ፡፡
በጐቹ፤ ውሾቹ እንዲባረሩ ለጌታቸው አመለከቱ፡፡ ጌታቸውም ስንት ዘመን ቤት - ደጁን ይጠብቁ የነበሩትን ውሾች ከቤት አስወጥቶ አባረራቸው፡፡
ከዚያን ቀን በኋላ፣ የዋሆቹ በጐች የዘመናት ጠባቂዎቻቸውን አጡ፡፡ ተንኮለኞቹ ተኩሎች እየተዝናኑና በጐቹን አንድ በአንድ እየለቀሙ፤ በሏቸው፡፡
* * *
የድርድርን ትርጉም አለማወቅ እርግማን ነው፡፡ ከማን ጋር ነው የምደራደረው? ተደራዳሪዬስ ሊደራደረኝ ያሰበው ምን አስቦ ነው? ጠላቴ እንኳ ቢሆን ድርድሩ ያዋጣኛል ወይ? ከቅርብ ጊዜ ግቤ አንፃር ምን እጠቀማለሁ? ከዘለቄታ ግቤ አንፃርስ ምን እጠቀማለሁ? ትላንትና ምን ዓይነት ግንኙነት ነበረኝ፡፡ ዛሬስ? ዛሬን በዛሬው ክስተት መዳኘት እንዴት እችላለሁ? ብሎ ማሰብ የአባት ነው፡፡
በሁለኛው የዓለም ጦርነት ወቅት የአሜሪካው ጄኔራል ማካርተር በፊሊፒንስ የአሜሪካ ጦር አዛዥ ተደርጐ ሲሾም አንድ ረዳት መኰንን አንድ መጽሐፍ ይሰጠዋል፡፡ መጽሐፉ ከዚህ ቀደም የነበሩት አዛዦች የዋሉባቸውን ጦርነቶች ዝርዝር የያዘ ነው፡፡ ማካርተር “የዚህ መጽሐፍ ስንት ቅጂ አለ?” ብሎ ጠየቀው፡፡ ረዳቱም “ስድስት አሉ” አለው፡፡ ጄኔራሉም “መልካም፡፡ በል ስድስቱንም መጽሐፍት ሰብስበህ አቃጥልልኝ፡፡ እኔ የትላንትና ውሎዎች ባሪያ መሆን አልፈልግም፡፡
ችግር ሲከሰት እዛው ወዲያውኑ መፍትሔ እሰጠዋለሁ፡፡ መጽሐፍቱን በሙሉ አቃጥልና ሁኔታዎች በተከሰቱ ሰዓት እንደ ሁኔታው ግዳጅህን ፈጽም” አለው፡፡ ታሪክ የራሱ ዋጋ አለው፤ያንን እንደ ተመክሮ መውሰድ ተገቢም፣ ደንብም ነው፡፡ በትላንት ለመመካት ከሆነ ግን የግብዝ አመድ - አፋሽ መሆን ነው!
“ነበርን ማለት ግን ከንቱ ነው፣ ተውነው መጀነኑ በቅቶን
ጉራ መንዛት መዘባነን፣ የሚያዛልቅ ዘዴ ባይሆን!” ይለናል ኦቴሎ የሼክስፒሩ፤ በፀጋዬ ገ/መድህን ብዕር ልሣን! ስለታሪክ፣ ስለትላንት ማውራት ሳይሆን ዛሬን ማሸነፍ ነው የፖለቲካ ፋይዳው! ይሄን ያወቁ ላቁ! ይሄን የናቁ ወደቁ! እንደማለት ነው፡፡
ከ1966 ጀምሮ የተከሰቱ የሀገራችን የፖለቲካ ፓርቲዎች አበሳዎች፤ እከሌ ከእከሌ ሳይባል በትንሹ አሥር መሠረታዊ ጉዳዮች ላይ የተንተራሱ ይመስላሉ፡፡ ከአበሳዎቹ፤ አንደኛው/ በትንሽ በትልቁ መከፋፈል፣ ያለመስዋዕትነት ድል መመኘት፣ ውሎ አድሮ ጧት የማሉበትን ማታ መካድ፡፡
“ዕምነት ሲታመም፣ ሺ ወረቀት መፈራረም” ነው፡፡ 2ኛው/ ለባላንጣቸው ሠርጐ - ገብነት መጋለጥ ነው፡፡ 3ኛው/ እርስ በርስ አለመከባበር፣ አለመተሳሰብ 4ኛው/ የመስመር ጥራት አለመኖር ርዕዮተ - ዓለማዊ ብስለት ማጣት 5ኛው/ በትንሽ ድል መወጣጠርና በትንሽ ሽንፈት መፍረክረክ 6ኛው/ ተጋጣሚን መናቅና ወሬን/አሉባልታን እንደ አቋም መውሰድ 7ኛ/ የጊዜን ፋይዳ በትክክል መረዳት፣ ባልፈውስ? አለማለትና የኃይል ሚዛን የማን ነው አለማለት፣ ከተፈፀመም አለመመዘን፣ ይሄ ዓላማ ባይሳካ ምን ሁለተኛ ዘዴ ቀይሻለሁ? ብሎ አለመዘጋጀት፡፡ 8ኛው/ ባለፈው ያረግነው የት አደረሰን? ታሪኩ ተተንትኖ ተገምግሞ ሳያልቅ በነዚያው ተዋንያን ተውኔቱ መቀጠሉ 9ኛው/ እምቢ አላረጅም ማለት ነው፡፡ አዲሱ ያሸንፈኛል አለማለት The new is invincible የሚለውን መርሳት “ካፈርኩ አይመልሰኝ” ማለት፡፡ 10ኛው/ እኔ ባልሆንስ መፍትሔው? ሌላ ቢኖርስ ከኔ የተሻለ አለ ብሎ ፈጽሞ አለማሰብ…
ከነዚህ ሁሉ ይሰውረን፡፡ እነዚህን ሁሉ ከልብ ከመረመርን ፓርቲዎቹ ሁሉ የቆሙት በአንድ ወይም በጥቂት ቡድን ሐብለ ሠረሠር (Spinal cord) ዙሪያ ነው፡፡ ይሄ እንግዲህ የሚሆነው፤
“ከተኳሾቹም - አሉ በልዩ
ማህል - አገዳ የሚለያዩ”
በምንልበት አገር ነው፡፡ ከፖለቲካ ንቃተ - ባህሉ (ትምክህቱ ጥበቱ፣ ዕምነቱ፣ የፖለቲካ
ጥንቆላው፣ ሟርቱ ወዘተ) ባለበት አገር ልማድን አለመመርመር ጦሱ ብዙ ነው፡፡ አጠቃላይ
የፖለቲካ ተመክሮአችን ገና አልተፈተሸም፡፡ “ዳሩ ሲነካ መሀከሉ ዳር ይሆናል” ይላል ያበሻ አባባል፡፡ ዞሮ ዞሮ ግን ግንዱ ሲመታ ቅርንጫፉና ቅጠሉ መርገፉ አይቀሬ ነው፡፡ ቻይናዎቹ “ዛፉ ሲወድቅ ዝንጀሮዎቹ ይበተናሉ” የሚሉን መሠረታዊ ነገር የሚሆነው ለዚህ ነው! “ቁልቋል የወደቀው ቅርንጫፍ ስላበዛ ነው” የሚለውም የትግሪኛ ተረት አዙረን ስናየው እንደቻይናዎቹ ነው!!

  የፈረንሳዩዋ ርዕሰ መዲና ፓሪስ ከሚገባው በላይ በርካታ ቁጥር ያላቸው ሴቶችን ወደ ስራ ገበታ በማሰማራት “ለሴቶች አድልተሻል፤ ወንዶችን በድለሻል” ተብላ የ110 ሺህ ዶላር የገንዘብ ቅጣት እንደተጣለባት አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ከሰሞኑ ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡
የፈረንሳይ መንግስት የሲቪል ሰርቪስ ሚኒስቴር፣ ፓሪስ የጾታ እኩልነትን በሚያዛባ መልኩ በርካታ ሴቶችን በተለያዩ የሙያ መስኮች በመቅጠር ህግ ጥሳለች በማለት በከተማዋ ላይ የገንዘብ ቅጣት መጣሉን የጠቆመው ዘገባው፤ ውሳኔውን የተቃወሙት የፓሪስ ከተማ ከንቲባ አና ሂዳልጎ ግን፣ “ቅጣቱ እጅግ አደገኛ፣ ኢ-ፍትሃዊ፣ ሃላፊነት የጎደለውና ለማመን የሚያዳግት ነው” ማለታቸውን አመልክቷል፡፡
በፈረንጆች አመት 2018 በፓሪስ ከተማ ምክር ቤት ውስጥ ከተቀጠሩት የአስተዳደር ሰራተኞች መካከል 69 በመቶው ሴቶች እንደነበሩ ያስታወሰው ዘገባው፣ ይህም በህግ ከተቀመጠው ውጭ በመሆኑ ሚኒስቴሩ በከተማዋ ላይ ቅጣት እንዲጥል እንዳነሳሳው አክሎ ገልጧል፡፡

 የአቦይ ስብሃት ልጅ መገደሉ ተረጋገጠ
                               
             ተፈላጊዎቹ “የህወኃት ጁንታ” አመራሮች ያሉበትን ለጠቆመ 10 ሚሊዮን ብር የማበረታቻ ሽልማት እንደሚሰጥ የመከላከያ ሰራዊት  ትላንት አስታውቋል፡፡
10 ሚሊዮን ብሩ መንግስት የወሰደውን ህግ የማስከበር እርምጃ በመሸሽ የተደበቁትን የህወኃት አመራሮች ያሉበትን ቦታ ለሚያውቅና ለሚጠቁም እንዲሁም ተፈላጊዎቹን አሳልፎ ለሚሰጥ አካል የሚበረከት መሆኑን የመከላከያ ሰራዊት የህብረተሰብ መረጃ ዋና መምሪያ ሃላፊ ሌተናል ጀነራል አስራት ዴኔሮ ተናግረዋል፡፡ የህወኃት አመራሮች ጦር በማስተማር ሲመራ የነበረው የአቦይ ስበሃት ልጅ ተከስተ ስብሃት ነጋ በገበሬው መገደሉ መረጋገጡ ተገልጿል። ከሚፈለጉት የህወኃት ከፍተኛ አመራሮችም መካከል የተያዙም የተገደሉም እንደሚገኙ የጠቆሙት  ጀነራል ባጫ ደበሌ  ሁሉን ነገር ከተጣራና ከተመረመረ በኋላ ይፋ ይደረጋል ብለዋል፡፡

Page 4 of 510