Administrator

Administrator

European Union officials are racing to determine who can visit the bloc beginning July 1,

as countries try to restart travel while keeping new coronavirus infections at bay.

A draft list of acceptable travelers includes those from China and Vietnam, but visitors

from the U.S., Russia and Brazil will not be welcome, according to the document seen by The

New York Times. A final decision is expected early next week, though European officials aid

it was highly unlikely an exception would be made for the United States.

Prohibiting American travelers from entering the European Union has significant

ramifications and is a blow to President Trump’s handling of the virus. Millions of

American tourists visit Europe every summer. Business travel is common, given the huge

economic ties between the United States and the E.U.

(The New York Times)

 የኢትዮጵያ ብሄራዊ ምርጫ ቦርድ፣ የትግራይ ክልል ምክር ቤት፣ ክልላዊ ምርጫ ለማድረግ ያቀረበውን ጥያቄ እንደማይቀበል ማስታወቁን ፋና ብሮድካስቲንግ የቦርዱን መግለጫ ጠቅሶ ዘግቧል፡፡
ቦርድ ባወጣው መግለጫ “የትግራይ ክልል ምክር ቤት ኮቪድ 19ን እየተከላከለ፣ 6ኛውን ዙር ምርጫ ለማካሄድ የወሰነ በመሆኑ የኢፌዲሪ ህገ መንግስት በሚያዘው መሰረት፣ ቦርዱ ውሳኔውን ተቀብሎ ምርጫውን እንዲያስፈፅም፣ ምርጫውን ለማካሄድ የሚያስፈልግ የሰው ሃይልና ሎጂስቲክስ ዝግጅት እንዲያደርግና ውሳኔውን ለምክር ቤቱ እንዲያሳውቀን” ሲል ጥያቄ አቅርቦ እንደነበር አስታውሷል፡፡
6ኛው ሃገራዊ ጠቅላላ ምርጫ የሚካሄድበት ጊዜ እንዲራዘም ምክንያት የሆነው የኮቪድ 19 ወረርሽኝ ሁኔታ እንደገና ተገምግሞ ምርጫ ማካሄድ የሚያስችል ሁኔታ መፈጠሩ እስኪረጋገጥ ድረስ  ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በየትኛውም የሃገሪቱ ክልል ምርጫ አያካሂድም ብሏል፤ ቦርዱ፡፡ በተጨማሪም፣ የፖለቲካ ፓርቲዎችን የመመዝገብ፣ መቆጣጠርና ማስተዳደር፣ የምርጫ ጊዜ ሰሌዳን ማውጣት፣
ምርጫውን ከተጽእኖ ነጻና ፍትሃዊ በሆነ መልኩ የማስፈጸም ስልጣን ያለው ብቸኛ ተቋም መሆኑንም አውስቷል፡፡  
በኢትዮጵያ ውስጥ የምርጫ የጊዜ ሰሌዳን፣ አፈጻጸምንም ሆነ ተያያዥ ሁኔታን የሚወስነውም ቦርዱ ብቻ በመሆኑም የትግራይ ክልል ምክር ቤት በክልሉ ውስጥ 6ኛውን ዙር የክልል ምክር ቤት ምርጫ
እንዲካሄድ ውሳኔ ለመስጠት እንዲሁም ቦርዱ ይህንን ውሳኔውን ተቀብሎ ሊያስፈጽም ይገባል የሚልበት ህጋዊ መሠረት የለውምም ብሏል፡፡
ከዚህ ቀደም የፌዴሬሽን ምክር ቤት ሰኔ 3 ቀን 2012 ዓ.ም በሰጠው ውሳኔ፣ ምርጫውን፣ የኮቪድ 19 ወረርሽኝ የህዝብ ጤና ስጋት ሆኖ ባለበት ሁኔታ ማካሄድ የማይቻል በመሆኑ፣
የፌደራልና ክልል ምክርቤቶች የስልጣን ዘመን እንዲቀጥል እንዲሁም አጠቃላይ ምርጫው ስልጣን ያላቸው አካላት ወረርሽኙ የህዝብ ጤና ስጋት አለመሆኑን ካረጋገጡበት ጊዜ ጀምሮ ከዘጠኝ ወር እስከ
አንድ አመት ባለው ጊዜ እንዲካሄድ መወሰኑ የሚታወስ ነው፡፡

487 million Euro  to support Ethiopia’s COVID 19 response effort
 The European Union and its Member States have mobilised 487 million Euro (19 billion Birr)

to support Ethiopia’s COVID 19 response effort.
Building on many years of partnership with Ethiopia including investment in strengthening

health and social protection systems, addressing communicable diseases and providing

humanitarian support, Team Europe response has reached 487 million Euro to date.

This includes support to the Ethiopian health system and quarantine sites, social

protection enhancement, livelihood recovery and significant support to the country in its

overall economic response to the crisis. The European Union and several Member State

Embassies and agencies have worked closely with the Ministry of Finance, as well as the

Ministry of Health and the Ethiopian Public Health Institute to address the crisis from the

outset.

Team Europe is also making important contributions to the World Health Organisation and the

wider UN system, demonstrating our continued support for multilateralism and underlining

the need for an integrated, effective and coherent global response to this pandemic.
Furthermore,  EU with Team Europe is contributing EUR 60 million to IGAD’s regional

coordination in supporting border facilities, continuity of health services, ensuring

critical supply chains for safe trade and promoting digital solutions for COVID-19 health

 response.


Saturday, 20 June 2020 16:50

Reviving Ethiopia’s press post-pandemic

  Governments around the world are currently grappling with the economic downturn induced by COVID-19, some quickly rolling
out stimulus packages in an effort to cushion the blow to their formal and informal business sectors.
Ethiopia, on its part, has also implemented mitigating measures. Supplementary to its 386.9 billion birr ($13.5 billion) annual
budget, on two separate occasions the government approved a total of another 76 billion birr ($2.3 billion) to meet unforeseen public
expenditure and compensate for a decline in revenue as a result of COVID-19. Yet, no specific mention was made of bailout provisions
for media organizations, many of which are struggling to pay their staff or have shut down altogether since the onslaught of the
pandemic.
Since the start of lockdown measures, The Reporter newspaper claims to have lost half of its advertising income; Nahoo TV similarly
reported a loss of 80 percent, according to Sirara magazine. JTV Ethiopia, a private television channel operating since 2016, closed in
May of this year citing low advertising revenue and inability to pay salaries. Addis Fortune reported that even ETV, the state
broadcaster, faced a precarious financial situation and made a plea for government support, indicating many others must also be
struggling.
The growing crisis has forced some newspaper outlets—Addis Admass, The Reporter and Fitih among others—to adjust by
reducing their printing volumes and circulation numbers, while others—such as Ghion Journal, Sheger Times and Berera—have had
to temporarily close.
The issue of sustaining news outlets is not new in the age of ‘digital disruption’, which marks a shift in how news is produced,
distributed and consumed since the rise of social media platforms adversely impacted the traditional business models of print media
in particular. Unlike distribution systems elsewhere that function on newspaper subscriptions and postal delivery, the newspaper
business in Ethiopia still largely relies on a physical handover between seller and reader. Add to this the fact that Ethiopia’s media
outlets already took a hit from previous repressive environment and the recent government ban on alcohol advertising, its largest
source of income.
In the past, Ethiopian print media have tried integrating digital strategies with mixed results. Though some managed to successfully
establish their online presence, many have failed to generate a level of engagement needed to be profitable. This can be partly
attributed to the country’s internet penetration rate of less than 20 percent.  So, the media was already struggling to adapt before the
pandemic.
Access to reliable, timely information is all the more critical now given that mainstream media have been the main points of reference
for Ethiopians on the nature of the virus and what measures limit transmission. As such, ensuring the viability of newspapers, radio
and television channels should be prioritized by the government.
The scale of closures and retrenchment that news outlets are currently experiencing highlights the urgent need for context-specific
interventions to adapt with the times and build resilience to existential threats, of which COVID-19 is the latest.
To this end, Mulatu Alemayehu, co-founder of a CSO, the Ethiopian National Media Support (ENMS), urged the government to revive
its media outlets with the financial life support necessary to continue informing the public on how to fight the spread of COVID-19.
He also noted that privately owned outlets should diversify their revenue sources beyond commercial advertising.
In South Africa, for example, the Media Development and Diversity Agency (MDDA) launched an Emergency Relief Fund with the goal
of  alleviating some of the COVID-19 related hardships faced by the media sector. To date, it has disbursed R10 million (US$586,194)
to over 300 broadcasters and publications across the country.
In view of the economic challenges outlined above, four models of media relief funding should be considered in Ethiopia. First, the
government could finance a media relief fund through the Ethiopian Broadcasting Authority, similar to South Africa’s MDDA and the
Zimbabwe Mass Media Trust (ZMMT). Such an initiative would need to operate independently once rolled out, so as not to
compromise on editorial freedom and journalistic impartiality. More importantly, a system of checks and balances needs to be in place

to make sure media organizations receive financial bailouts on merit.
To make this assessment, the government should create an Independent National Media Relief Fund in the mould of the Media

Development and Diversity Agency in South Africa and the Zimbabwe Mass Media Trust. The fund should use a number of variables

to assess whether to support the media, including audience, financial situation, and staff numbers.
Second, a donor-coordinated media relief fund could be set up whereby financial assistance frm the likes of the Open Society
Foundation is channeled through independent and transparent civil society organizations. Transparency and financial reports would
be necessary prerequisites for all grant applications and disbursement mechanisms.
Third, a media resilience fund could be established on the basis of an agreement between digital platforms and local media
organizations. Ethiopian media organizations could in turn apply for assistance to this dedicated fund. In Australia, the Competition
and Consumer Commission is developing a mandatory code between its media companies and platforms such as Facebook, Google
and Twitter which would ensure that advertising revenue generated by those giants is shared more equitably. Separately, Facebook
recently announced $390,000 in media grants open to African news organizations and journalists working on informing the public
despite the economic impact of COVID-19.
Fourth, an international programme for media support could be underwritten and coordinated by the United Nations Educational,
Scientific and Cultural Organization (UNESCO). Through its national office here in Addis Ababa, UNESCO would receive applications
for media assistance and have them considered by an expert committee, including representatives from Ethiopia’s media houses and
the Ethiopian Broadcast Authority.
Beyond these options, the government should prohibit advertisements in publicly funded media outlets, in keeping with others such
as the BBC, to free up a larger share of advertising revenue for private media. The current situation means publicly owned stations
such as ETV air commercials while private broadcasters, who are playing a critical role in the country’s democratic transition,  are
struggling to stay afloat.
It should be noted that there are shortcomings in the above proposals for reviving Ethiopia’s media sector. For instance, the adoption
of a media relief fund administered through Ethiopian Broadcast Authority may be resisted by news organizations for fear of media
capture, editorial interference and structural censorship of media content. Reliance on donor funding has also been criticized for
creating dependency. The benefit of an advertising code with digital platforms is significantly limited by the generally poor online
presence and content production of Ethiopian media. It is also likely that the government will be reluctant to promulgate legislation
that bans advertising on its own media houses.
To underscore, there are no one-size-fit-all solutions for the current challenges facing Ethiopia’s media during this unprecedented
crisis and beyond. The precarious state of media organizations needs to be urgently addressed, however, before it is too late.
(Ethiopian Insight)



  • ከጠዋቱ 3 ሰዓት ከ45 ላይ ለ38 ሴኮንድ  ጨለማ ይሆናል
         • በማያን የቀን አቆጣጠር “የዓለም ፍፃሜ” ነው

               ነገ እሁድ ማለዳ ‹‹ቀለበታዊ የፀሃይ ግርዶሽ›› በኢትዮጵያ ሰማይ ላይ ለ6 ሰዓታት እንደሚታይ ተገለፀ፡፡ የኢትዮጵያ ስፔስ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ተቋም እንደጠቆመው፤ መሰል ክስተት በድጋሚ የሚያጋጥመው ከ18 ዓመታት በኋላ ሲሆን ሙሉ የፀሐይ ግርዶሽ የሚኖረው ደግሞ ከ146 ዓመታት በኋላ ነው፡፡ የኢትዮጵያ ስፔስ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት፤ ነገ ሰኔ 14  ከምዕራብ እስከ ሰሜን ምስራቅ ኢትዮጵያ ቀለበታዊ የፀሀይ ግርዶሽ እንደሚከሰት ያስታወቀው ከወራት በፊት ነበር፡፡ በተለይ ላሊበላ አካባቢ ግርዶሹ ከማለዳው 12 ሰዓት ከ45 ጀምሮ እስከ 6 ሰዓት ከ33 ድረስ እንደሚቆይ የተገለፀ ሲሆን፤ ግርዶሹ ለስድስት ሰዓታት ይቆያል ተብሏል። ዋናው ቀለበታዊ ግርዶሽ የሚከሰትበትና ቀኑ የሚጨልምበት ሰዓት በዕለቱ ከጠዋቱ 3፡45 ላይ እንደሚሆንና ለ38 ሰከንድ እንደሚቆይም ተነግሯል፡፡
ቀለበታዊ የፀሃይ ግርዶሽ ከላሊበላ ባሻገር ወለጋ፣ ከፊል ጎጃምና ጎንደርም የሚታይ ሲሆን ከኢትዮጵያ ውጭ በደቡብ ሱዳን፤ በኤርትራ፤ በኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ፤ በየመን፤ በኦማን፤ በፓኪስታን፤ በህንድ፤ በቲቤትና በቻይናም ይታያል ተብሎም ይጠበቃል፡፡
መጋቤ ሐዲስ ዶክተር ሮዳስ ታደሰ፣ በጉዳዩ ላይ በሰጡት ማብራርያ፤ ‹‹ጨረቃ ፀሐይን ሙሉ ለሙሉ መሸፈን ሳትችል ስትቀር፣ በጨረቃ ጠርዝ ዙሪያ ቀለበት ሠርታ ፀሐይ የምትታየን ከሆነ “ቀለበታዊ የፀሐይ ግርዶሽ” (annular solar eclipse) ይባላል፡፡ ይህም ሊሆን የሚችለው ጨረቃ ከመሬት እርቃ ባለችበትና “አፖጊ” (apogee) ተብሎ በሚጠራው ርቀት ላይ ስትሆን ነው፡፡ በዚህ ወቅት የጨረቃ ጥቁሩ ጥላ (ጸሊም ጽላሎት) መሬት ላይ ላያርፍ ይችላል›› ብለዋል፡፡
ይህ በእንዲህ እንዳለ የነገውን ‹‹ቀለበታዊ የፀሃይ ግርዶሽ›› ከዓለም ፍፃሜ ጋር የሚያገናኙ ዘገባዎችም እየተሰራጩ ነው፡፡ በማያ ስልጣኔ ስለ ‹‹የዓለም መጨረሻ›› የተነገረው ትንቢት የሚፈፀመው በዚሁ ቀን (ጁን 21 ቀን 2020፤ ወይም ሰኔ 14 ቀን 2012 ዓ.ም ላይ) መሆኑን የእንግሊዙ ዘ ኤክስፕረስ ዘግቧል፡፡  የማያን የቀን መቁጠሪያ ከ5,126 ዓመታት በዚሁ ቀለበታዊ የፀሐይ ግርዶሽ በሚከሰትበት ወቅት እንደሚጠናቀቅ ተመራማሪዎች መግለፃቸውን የጠቀሰው ዘ ኤክስፕረስ፤ ቀደም ሲል ዲሴምበር 21 ቀን 2012 እ.ኤ.አ የዓለም ፍፃሜ ይሆናል ተብሎ ሳይከሰት መቅረቱንም አስታውሷል፡፡
የኢትዮጵያ ስፔስ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት፤ ክስተቱን ላቅ ያለ ሥነ ፈለካዊና ሀገር በቀል ዕውቀትን ከቴክኖሎጂ ጋር የሚያገናኝ ታሪካዊ አጋጣሚ ሲል ገልፆታል፡፡ በኢትዮጵያ ከዚህ ቀደም በ1545 ዓ.ም፣ ሕዳር 5 ቀን 1661 ዓ.ም፣ መጋቢት 24 ቀን 1672 ዓ.ም እንዲሁም በ1720 ዓ.ም ፀሐይ ሙሉ በሙሉ ተጋርዳ እንደነበር ያስታወሰው ኢንስቲትዩቱ፤ ይህን ታሪካዊ ክስተት ሕዝብ ሳይደናገጥ በዕድለኛነት ስሜት በነጻነት፣ በንቃትና በጥንቃቄ ሊከታተለው እንደሚገባም መክሯል፡፡ ክስተቱ በተፈጥሮ ላይ ምንም ተፅዕኖ እንደማይኖረውና ምናልባትም የአየር ንብረት ለውጥ ሊኖር እንደሚችልም ጠቁሟል፡፡ ተማሪዎች፣ ተመራማሪዎችና ማኅበረሰቡ ክስተቱ ሊያመልጣቸው አይገባም ያለው ተቋሙ፤ በባዶ ዓይን ማየት ግን ለአደጋ በእጅጉ እንደሚያጋልጥ አስጠንቅቋል፡፡


Saturday, 20 June 2020 12:50

የግጥም ጥግ

  ድኽነት
ቢርበው ቢታረዝ
የሚላስ ‘ሚቀመስ
ባይኖረው የደስደስ
ከሕይወት ሲካሰስ - የኾነው ተረጂ
እሱ ድኻ አይደለም፤ ሀብት የለውም
እንጂ፤
ምሬት የመረዘው
ኑሮ የጎመዘዘው
ማጣጣም ያቃተው፤ የዚች ዓለም ቃና
እሱ ድኻ አይደለም
ተነፍጎ እንጂ ኢማን፤ ተነፍጎ እንጂ
ጤና፤
ካ‘ጣው የሚያተርፍ
ያተረፈው ያጣ
ኹሉ ነገር ኖሮት፣ ከኹሉ የነጣ
ፍጡርን ‘ሚለካ በ‘ሱ እህል ውኃ
‘ማስበውን ዐስብ
ብሎ የሚያስገድድ፣ ይሄኛው ነው
ድኻ።
          
                           *   *   *  
ወይን ጠጁ ሐሙስ
አመሻሽ ላይ መጥተሽ
ወይን ጠጅ ከንፈርሽ፤ ከወይን ጠጅ
ሐሙስ
ዐርብን አስገደፉኝ
ቅዳሜን አስረሱኝ
እሑድ‘ም እንዲሁ - አስይዘውኛል
ሱስ፤
ሰኞን አጥቁረሽው፤ ሥራ ፈትቻለሁ
ጽድቅሽን ስለምሻ፣ ግን እመክርሻለሁ፤
ማክሰኞ በጠዋት፤ ከቤትሽ ስትወጪ
ዝርዝሩን አንድ ብር
ድጋሚ ዘርዝረሽ፤ ለተመጽዋች ስጪ፤
 ሮብም ተነሥተሽ…
ያዲሳባን መንገድ
በመስጠት ብለሽ ገድ
ለኔ ቢጤ ዝርዝር
ለትውልድሽ ምክር - ለግሰሽ ዕለፊ
ቀኑን በጾም ውለሽ፤ በጸሎት ግደፊ፤
እቴ እንድትጸድቂ፤ የምልሽን ሥሪ
ከኹሉም ከኹሉም፤ ሐሙስ
እንዳትቀሪ።
ዩሱፍ ግዛው ዓለምጉድ - (ናፍቆት፤2012)

  ሰሚ ያለው ጆሮ ይስማ!!
ሩዝቬልት፣ የኒኳራጋው አምባገነን መሪ ሳሞዛ ዜጎቻቸው ላይ የሚፈጽሙትን ግፍ አስመልክቶ ሃገራቸው እንደዚህ አይነቱን አምባገንን ለምን እንደምትታገስ ሲጠየቁ፤ የሳሞዛ ውለታን ቆጥረው “May be Somoza is son of a bitch, but he is our son of a bitch” (በጨዋ አማርኛ “ሳሞዛ ግፈኛ ሊሆን ይችላል፤ ነገር ግን እኛ የፈቀድንለት ግፈኛ ስለሆነ ግፉን አንቆጥርበትም፡፡”) እንዳሉ ይወሳል፡፡
ዛሬም ጭፍን ብሔረተኞችና የስልጣን ጥመኞች በተቋማትና በመንግስት መዋቅር ውስጥ ተሰግስገው ስማቸውን በመቀየር፣ በሕገ ወጥ መንገድ ሃብት ከማካበት፣ ሰልጣን ከመቀራመትና ግጭት ከመቀስቀስ ውጭ ሕዝባዊ ግብ እንደሌላቸው በድጋሚ እያየን ነው፡፡ እነዚህ ሃይሎች “ነገ” እንዳይኖር ተግተው የሚሰሩና ስለ ነገ የማይጨነቁ፣ የቀን ተቀን ሕልማቸውም፣ በጭቁን ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ስም እየማሉና እየተገዘቱ፣ በሙስናና በዘረፋ ለመክብር የሚጋጋጡ መሆናቸው እየተገለጠ ነው፡፡ ባገኙት አጋጣሚ ሁሉንም እየጨፈላለቁ ወደሚቀጥለው የስልጣን እርከን መገስገሳቸው ፤ ለነሱ “የማንነታቸው መገለጫ መብት”፤ ለሌላው ዜጋ ደግሞ “የማንነቱ መገለጫ ግዴታ” አድርገው የደመደሙ ናቸው፡፡ ለራሳቸው እስከተመቻቸው ድረስ ቀጣይ ተረኛና ጉልበተኛ እስኪመጣ የወቅቱን ጉልበተኛ እያገነኑና እያነገሱ በስልጣን ላይ ስልጣን፣ በሃብት ላይ ሃብት ማካበትን ያቀዱ፤ የማንም ውክልና የሌላቸው ሃይሎች  ናቸው፡፡
ይህ ዓይነት መንገድ እንደ “ሳሞዛ” ቸል በመባሉ፣ አሸናፊና ተሸናፊ ወደ ማይኖርበትና የስርዓት አልበኞች ሀገርነት እየገፋን ነው፤ ከሰሜን እስከ ደቡብ ከምዕራብ እስከ ምስራቅ በየክልሉ በጠራራ ጸሃይ የሚገደለው፣ ንብረቱ የሚቃጠለው፣ የሚታጠረው፣ የሚሸጠው፣ የሚዘረፈው የሕዝብ መሬትና ሃብት ውድቀት እየደቀነ ነው፡፡ ለዘረፋና ለሹመት ተራውን እየጠበቀ ያለው ሃይል የመግነኑን ያክል፤ ከዛሬ ነገ እጣ ፈንታዬ ምን ይሆን በሚል ስጋት የሚሳቀቀው ዜጋ ቁጥር የትየለሌ እየሆነ ነው፡፡ አሳዛኙ ነገር ቀውሱን የሚያቀነባብሩት፣ የሚያስተባብሩትና ክስተቱን በፌስ ቡክና መገናኛ ብዙሃን እየተቀባበሉ የሚያሰራጩት ሃይሎች፣ በሰላማዊ ዜጎችና በመንግስት እምብርት ውስጥ ሆነው “ለራሳቸው የሰላም ደሴት” ፈጥረው ሌላውን ማተራመስ መቻላቸው ነው፡፡
ስርዓት የነገሰበትና የህግ የበላይነት የሰፈነበት ሀገር ላይ ስልጣን መቀዳጃና ሀብት ማፍሪያ መንገድ አንድ ብቻ ነው፡፡ ስልጣንን በምርጫ፤ ሃብትን በጉልበትህ በእውቀትህና በላብህ፡፡ ሌላ አማራጭ ፈጽሞ ሊፈቀድ አይገባም፡፡ የሕገ ወጥነት በር ለአንዱ ከተከፈተ፣ ሌላው በተከፈተው በር ዘው ማለቱ አይቀሬ ነው፡፡ እንደ ሀገርና ሕዝብ፣ ትናንት ላንመለስበት በጋራ የተሻገርነውን ድልድይ ዳግም እንድንሻገረው ቸል መባሉ ከማንወጣበት ማጥ ይከተናል። ሰሚ ያለው ጆሮ ይስማ!!!
(ከሙሼ ሰሙ ፌስቡክ)

እኛ እና ፖለቲካ
የሰው ህይወት በክብ ቅርጽ በተሰራ የድግግሞሽ ኡደት ይመሰላል። የድግግሞሽ ኡደቱ ግን የሰው ልጅ በተፈጥሮ ህጎች ውስጥ ሆኖ እንደሚያዘጋጀው ስርዓት የሚወሰን። የነገሮች ድግግሞሽ እንደ አዘጋጁ ስርዓት የሚለያይ። እራሳችንን ከነበርንበት በተደጋጋሚ የምናገኘው በአዘጋጀነው ስርዓት ምክንያት ነው። እዚህም ላይ ነው አሳቢያን ከማህበረሰብ ጋር የሚጋጩት፣ ኡደትን የሚወስነው ስርአት ይቀየር ወይስ ባለንበት እንቀጥል ሙግት። በነገራችን ላይ ማህበረሰብ ለውጥን ለመቃወም ፈጣን፣ ለመቀበል ዳተኛም ነው።
ይህች አለም የውድድር ናት። የወቅቱን የአለም ሁኔታ የተረዳ ቡድን በተሻለ የሚኖርባት። ሌላው ግን የሚጠፋባት፣ ካልጠፋም የበታች አገልጋይ የሚሆንባት። እናም ደካማ ከሆንን ለአለም ችግር ሁሉ የመጀመሪያ ተቋዳሽ እንሆናለን። የመብት እኩልነት ጥያቄ መልስ የለውም። እናም የበታች ሆነን ሳንፈጠር፣ በአለም ስርዓቱ ምክንያት የበታች እንሆናለን። ለዚህ መፍትሄው ትግልን በእውቀት መምራት፣ ለአገር ጠንክረን ሰርተን ጠንካራ አገር መገንባት መቻል ነው። አንድነት የሌለው አገር ይዘን፣ ተከፋፍለን ግን በተናጠል የጠነከርን ቢመስለንም፣ ደካማነታችንን ሌላው አገር ያሳየናል። የእኛም ነገር ይኸው ነው። ለዘላቂ መፍትሄ አለመስራት።
ሃያ አንደኛው ክፍለ ዘመን ለኢትዮጵያችን ጥሩ ነገር ይዞ መጥቷል። ወቅታዊው ትርምስም የሚያመለክተን በዚህ ሽግግር ውስጥ መሆናችንን ነው። ይህ ሽግግር እንዳይኖር የሚተጉ ደካሞች እያየን ቢሆንም። ይህንንም በሚጻፈው ሃሳብ ብዛት ማረጋገጥ ይቻላል። ማንኛውም የአገር ጉዳይ በትኩረትና በጥልቀት ሲተነተን እያየን ነው። ሃሳቦች የመንግስትን አቋም ሲያስቀይሩ አይተናል። ሁሉም ዜጋ የአገሩ ጉዳይ እንደሚያገባው አምኖ ተሳታፊ መሆን ጀምሯል። አሁን የሚጎድለው የተቋማት ግንባታ አለመቀላጠፍና ፖሊሲዎችን ማውጣቱና መተግበሩ መጓተቱ ነው። ለዚህም መንግስት የሚጠበቅበትን እንዲያደርግ፣ ሕዝቡ ግፊት ማድረግ አለበት። በዚሁ አጋጣሚ የሌብነት ጥቅማቸው በተነካባቸው ደካሞች የአገር ሰላም እንዳይናጋ፣ ወደ አልታሰበ የእርስ በርስ ጦርነት እንዳንገባ፣ የውጭ ጣልቃ ገቦች መጠቀሚያ እንዳንሆን ጥንቃቄ መደረግ ይኖርበታል።
እንደ አገር ደሃ፣ ማይምነትና ድንቁርና የሰፈነብን የሆንንበት አንዱ ምክንያት የፖለቲካ ተቋማት የሆኑት ዘመናዊና በጥሩ ቢሮክራሲ የተዋቀረ አገረ መንግስት፣ የሕግ የበላይነት የሚከበርበት ሁኔታና የዴሞክራሲያዊ ስርዓት ባለመገንባታችን ምክንያት ነው። የአገራችን የፖለቲካ ችግር ትልቁ ምክንያት፣ የግለሰብ ጥቅም ከአገርና ሕዝብ ጥቅም መቅደሙም ነው። ይህም እነዚህ ሆዳም ፖለቲከኞች፣ በተሳሳተ መረጃ ሕዝብ የእራሱን ጥቅም ለሌቦች አሳልፎ እንዲሰጥና የመደበቂያ ዋሻቸው እንዲሆን ያደርጉታል። ካልሆነም፣ በባንዳነታቸው የደህንነት ስጋት ይሆናሉ። ይህም ችግር የአገር ሰላም መጥፋት መንስኤዎች የሆኑትን ሥራ አጥ ወጣቶች፣ ሌባ ፖለቲከኞች፣ የማይጠግቡ ባለሃብቶች፣ ብልሹ የፍትህና የደህንነት አካላት፣ ደካማ የትምህርት ሥርዓት፣ እውቀቱና ተጠያቂነቱ የሌለው ሚዲያ፣ የሥነ-ምግባርና የሞራል እሴት መጥፋት፣ የውጭ መንግስታትና ባለሃብቶች ጣልቃገብነት፣ የውሸት ሃሳብ አቅራቢ ልሂቃን ይፈጥራል።
በሚገርም ሁኔታ ለአለፉት 50 አመታት እያስተዋልን ያለው ነገር፣ የዘውግ ፖለቲከኞች አገርን የማፍረስ ወይም አፍርሰው የመስራት ፍላጎት ነው። ችግሩ ማፍረስ እንጂ መስራት ምን እንደሆነ አለመረዳታቸው ነው። ለምን ለማፍረስና እንደ አዲስ መስራት አሰባችሁ ስትላቸው፣ የተወሰነ ቡድን የባህል የበላይነት ስላለው ይሉሃል። እንዴት ነው ይህ የሚስተካከለው ስትላቸው መልስ የላቸውም። ያላቸው ጥላቻ ብቻ ነው። የአለምም ታሪክ ይህ መሆኑን አይቀበሉም። የነበረውን ሁሉ ሲያፈርሱ ሌላው ዝም ብሎ የሚያያቸው ይመስላቸዋል። እንዲያውም፣ ሁሌም የሚደጋገምና የሚገርም ጉዳይ አለ። ህዝብ ሊወያይበትና ድምጽ ሊሰጥበት ይገባል የምትለዋ የልሂቃንና ፖለቲከኞች አባባል። ግን ከመቼ ጀምሮ ነው፣ ሕዝብ ወሳኝ ሆኖ የሚያውቀው? ለመሆኑ ከልሂቃንና ፖለቲከኞች ውጭ ሕዝብ ወሳኝ የሆነበት ሀገር በአለማችን ውስጥ አለ? የሕዝብ አመለካከትስ የሚቀረፀው በነዚሁ አካላት አይደለም ወይ? ስለዚህም ለሚታየው አዎንታዊም፣ አሉታዊም ውጤት ተጠያቂዎቹ እነዚሁ አካላት ናቸውና በሕዝብ ውስጥ መመሸጋቸውን ሊያቆሙ ይገባል። እናም የተሻለው መፍትሔ አቃፊ ስርዓት መመስረት፣ ችግሮችንም በፖሊሲ ቀስ በቀስ መፍታት እንጂ አገርንና የቆመበትን ባህል በአንዴ ማፍረስ አይደለም እላለሁ።
የፖለቲከኛ ስራ የአሳቢዎችን ሃሳብ ከቻለ በራሱ፣ ከአልቻለ በአማካሪ ታግዞ ወደ ተግባር መቀየር፣ አብዛኛው ሕዝብ ሃብትን እንዲያፈራ፣ ፖሊሲና ስትራቴጂ ማውጣት ነው። መሪዎች መስራት ያለባቸው ሕዝብ በኢኮኖሚው፣ በፖለቲካውና በማህበራዊ ኑሮው ደስተኛ እንዲሆን ነው። የአንድ አገር መንግስት ትልቁ ሃላፊነት፣ የሰውን ሕይወትና ሃብቱን፣ የሰዎችን የስነ ምግባርና ግብረ ገብነት በሕግጋት እና የአገርን ደህንነት መጠበቅ ነው። ነገር ግን፣ ሁላችንም እያስተዋልነው ያለው የፖለቲከኞቻችን ትልቁ ስህተት፣ ዘላቂነት ያላቸውንና መሰረታዊ ችግሮቻችንን መፍታት ሳይሆን በተራና የአጭር ጊዜ የፖለቲካ ጥቅም በሚያስገኝ ጉዳይ ላይ ማተኮራቸውን ነው። በፖለቲከኝነት፣ በሃይማኖት መሪነት ተሸሽገው የሕዝብን ደህንነት የሚጎዱ፣ የባህል እሴቱን የሚንዱ በዝተዋል። የእኛ መሪዎች ከትናንት እስከ ዛሬ እየሰሩ ያሉት እራሳቸውንና ጭፍሮቻቸውን የማስደሰት ስራ ነው። ይህም የመንግስት አስተዳደሩ የሌቦች መናኸሪያ እንዲሆንና የሕዝብን የሞራል እሴት እንዲሸረሸር በማድረግ ሁሉን ሌባ አድርገውታል። ሕዝቡ ከእነሱ የተማረው ሌብነትን ነውና። እጅግ የሚገርም ሁኔታ፣ በእውቀት ሳንበስል መምህርና ተመራማሪ፣ ፖለቲካና አገር አስተዳደር ሳይገባን የፖለቲካ መሪ፣ የአገርን እድገት እየሰበክን እውቀቱም ሞራሉም ግን በተግባር የአለመኖር፣ የዛሬንና የቅርቡን እንጂ የሩቁን ነገ ያለማየት ችግር ተጠናውቶናል። እናም እላለሁ፤ እውቀትን መሠረት አድርገን፣ ለነገ ዛሬ ካልሰራን በአለንበት የምንዳክር ድሆች፣ የሆዳሞች ስብስብ መሆናችን ይቀጥላል። የችግር መፍትሄው እውቀትን ማካበትና መተግበር መቻል ነው። ለዚህ ደግሞ በጥሩ የትምህርት ስርዓት እየተመሩ ማስተማርን፣ የንባብ ባህልን ማዳበርን ይጠይቃል። የሚያስፈልገን ጥሩ ትምህርት፣ ብሎም ጥሩ አሳቢያንና የተግባር ሰዎች ነው። ምንም ኢንቨስት ያልተደረገበትን ሕዝብ ለችግራችን ተጠያቂ ማድረግ አይቻልምና።
ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሃመድ ኦሮሞ ነው፣ አይደለም? የሚል ክርክር አሳፋሪ ነው። በመጀመሪያ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ኢትዮጵያዊ፣ የሚመራው ፓርቲ ብሔራዊ ነው። እናም ጥያቄው መሆን ያለበት በትክክል እየመራ ነው ወይስ አይደለም የሚለው ነው። በተጨማሪም፣ በእኛ ፖለቲከኞችና አክቲቪስቶች የሚታየው ትልቁ ስህተት፤ አንዱ ብሔር ከሌላው የበለጠ ጀግናና አገር ወዳድ ለማድረግ የሚሄዱበት መንገድ ነው። እውነቱ፣ ሁሉም የእራሱ ጥንካሬም ድክመትም አለው። ማንም ብቻውን የመቆም አቅሙ የለውም። እናም የሕዝብን ትብብር ትልቅነት፣ ለሌብነት ለማዋል መጣሩ መቆምም አለበት። ሌላም ጉዳይ እዚሁ ላይ ላንሳ፣ ከሕወሓት የተነካካ ሁሉ አንገቱን ይድፋ አይነት አካሄድ ሊታረም ይገባል። ለምንመኛት ኢትዮጵያ ግንባታ እንቅፋት የሚሆን፣ የአገርን ጥቅምና አንድነት የሚጎዳ፣ ለሕወሓት ቅርብ የሆኑ የዜጎችን መብት የሚጋፋ፣ አጠፉ ከሚሏቸው ያለመሻልን የሚያመለክትም ነው። እብድ ፖለቲከኞችና ሌቦች እንጂ ሕዝብ በጀምላ የሚጠየቅበት አግባብ የለም። ምክንያቱም ሕዝብ እንደ ሕዝብ ሁሌም መልካም ነውና።
ምርጫው መራዘሙ ተገቢና ለአገር ደህንነት የተደረገ ጥሩ እርምጃ ነው። የሕወሓት ምርጫ አካሂዳለሁም አቋም፤ የአገርን ሰላም ከማወክ የዘለለ አላማ የለውም። እናም የፌዴራል መንግስቱ ማድረግ ያለበት፣ በመጀመሪያ በተቻለ መጠን ዴሞክራሲያዊ የሆነ የተቋማት አደረጃጀትን መከተልና እራሱ መንግስትም ዴሞክራሲያዊ እንቅስቃሴን ማድረግ፣ ሁሉንም ዜጋ ያለ ብሔር ልዩነት በእኩል ሊያስተዳድሩ የሚችሉ የፖለቲካ መሪዎችን ማስመረጥና መሾም፣ ዴሞክራሲያዊ እንቅስቃሴ የማያደርጉ ፓርቲዎች በህጉ መሠረት ተጠያቂ ማድረግ፣ ያልታሰበ ግጭት ተከስቶ ወደ እርስ በእርስ ጦርነት እንዳንገባ ጥንቃቄ ማድረግ፣ የጦር ሃይል እርምጃን የመጨረሻ አማራጭ ማድረግ ነው። የምንፈልገው፣ የአማራ፣ የኦሮሞ ወይም የትግሬ መንግስት አይደለም። የምንፈልገው የኢትዮጵያ መንግስት ነው። የአማራ፣ ኦሮሞና ትግሬ የዘውግ ፖለቲከኞችና አክቲቪስቶች ግን አላማቸው ከዚህ በተቃራኒ ነው። ስልጣንን ለራስ ቡድን ማድረግና የአገር ሃብትን መቦጥቦጥ መቻል። ግን ደግሞ እነዚሁ ቡድኖች ስለ አገር እድገት፣ ስለ ሕዝብ ሰላምና ደህንነት ሲያወሩ ይሰማል። እንዳይመጡ መንገድ ዘግተው፣ እንዴት ነው ስለዚህ የሚያወሩት?
የዲሞክራሲና የእኩል ተጠቃሚነቱን ጥያቄ መመለስ እንዳለ ሆኖ፣ የጠሚ ዶ/ር ዐብይ መንግስት፣ ገበሬውንና ከኦሮሞ፣ አማራና ትግሬ ውጭ የሆነውንም በገጠርና በዳር የሚኖረውን ትኩረቱ ውስጥ አስገብቶ መስራት አለበት። 80% የሀገሪቱ ሕዝብ መተዳደሪያ፣ ዋናው የውጭ ምንዛሬ ምንጭ ግብርና ወደ ጎን የተገፋ ይመስላልና። የዘውግ ፖለቲካው ከሕገ-መንግስቱና ከፌደሬሽኑ አወቃቀር ጋር ተዳምሮ ዋናው የችግራችን ምንጭ ሆኗል። እናም ምን ምን ተቋማት ያስፈልጉናል፣ ችግሮቻችን ምንድን ናቸው፣ የሕዝብ መንግስት እንዴት ይመስረት፣ ሕገ-መንግስቱ እንዴት ይሻሻል፣ ፌዴሬሽኑ እንዴት ይስተካከል፣ በአጠቃላይ ምን አይነት የሕግ ማዕቀፍ ያስፈልገናል በሚለውም ላይ መስማማት ይጠይቃል። ለጥቃቅን ምሁራን የአገርን ሃብት በመርጨት ስልጣን ላይ ለመቆየት መሞከርም አገርንና እራስንም ይዞ እንደሚወድቅ ሊታወቅ ይገባል። የጋራ ርእዮት እንዲኖር መስራትም ያስፈልገናል። ለአገራችን የጋራ ራዕይና ርዕዮት ሆነው ሊያገለግሉ የሚችሉት፣ ድህነትንና ማይምነትን የጋራ ጠላቶች፣ ዜግነትን የጋራ ማንነት ማድረግ ወይስ ሌሎች እንደ ግብጽ ጠላትነት አይነት አማራጮች አሉ?
ወንጀል የሠራ አካልን፣ በስርዓቱ በፍትህ አካል መጠየቅ እንጂ በሕዝብ ሃብት የተቀጠረን የፀጥታ አካል ህግ አድርጎ መጠቀም ተገቢ አለመሆኑ ሊታወቅ፣ በስልጣን ያለ የፓርቲ አባልም ከሌላው የተለየ መብት የሌለው መሆኑን ሊያውቅ ይገባል። መንግስት ባንዳነቱ ለተረጋገጠ ማንም ግለሰብ ወይም ቡድን ትግስት ሊኖረው አይገባም። ሚዲያዎችም ጊዜያዊ ድርጊትን መዘገብ ብቻ ሳይሆን መንስኤና ውጤትን፣ ብሎም መፍትሔን መሰረት ያደረጉ ዝግጅቶችን፣ አዋቂዎችን በሚዲያዎች በማቅረብ ሕዝብን ሊያስተምሩ ይገባል። የተሻለ ስርዓት በማዘጋጀት፣ የድርጊትን ድግግሞሽ ባናቆመውም፣ የመጥፎ ድርጊት ድግግሞሽን ማቆም እንችላለን። እናም ለዘላቂ እድገት፣ ለጥሩ ስርዓት ግንባታ መጣር ይኖርብናል።
(ከመልካሙ አዳል ፌስቡክ)

ዲሞክራሲ ብሎ ነገር ምን ይሰራልናል?
ዲሞክራሲን እንፈልጋለን። ዳቦ ነው የሚያስፈልጋችሁ አትበሉን። እያንዳንዳችን የምንፈልገውን በራሳችን እንወቀው። የራሳችንን እድል በራሳችን እንወስን።
ዲሞክራሲ የሚያስፈልገን፤ እያንዳንዳችን በተናጥል የምንፈልገውን ነገር እንድናውቀው ነው። የምፈልገውን ነገር እንዳውቀው ነው። ፍላጎቶቼ የራሴው የግሌ መሆናቸውን ለማረጋገጥ ነው። ግን እኮ ዲሞክራሲ የፖለቲካ ስርአት ነው። በፖለቲካ ስርአት ደሞ የሚወሰነው የግለሰብ ጥቅም ወይም ፍላጎት ሳይሆን የሀገር ጥቅም ወይም ፍላጎት ነው። እንዴት ነው ታዲያ ዲሞክራሲ የሚጠቅመው እያንዳንዱ ሰው የሚፈልገውን እንዲያውቀው ነው የምትለው? የሚል ጥያቄ ይሰማኛል ወይም እጠብቃለሁ። ይኸውልህ ወዳጄ፤ የተለመደውን የዲሞክራሲ ትርክት እንመልከተው። በተለመደው የዲሞክራሲ ትርክት መሰረት፤ ዲሞክራሲ የሚወልደው ሁለት ነገር ነው። የሀገር ጥቅም ወይም ፍላጎት የሚባለውን ነገር ይወልዳል። በሁለተኛ ደረጃ ደሞ ይህን የሃገር ጥቅም ወይም ፍላጎት የሚያገለግል መንግስት ይወለዳል። የሀገር ጥቅም ወይም ፍላጎት ማለት የዜጎች ጥቅም ወይም ፍላጎት ማለት ነው። እያንዳንዱ መራጭ ዜጋ የሚፈልገውን ነገር በምርጫና በተሳትፎው ይገልጣል። በዚህ ሂደት አብዛኛው ሰው በምርጫውና በተሳትፎው የገለጠው ፍላጎት፣ የሀገር ፍላጎት ወይም ጥቅም ተደርጎ ይወሰዳል። እኔ የምፈልገው ይሄን ነው እላለሁ። አንተም እንደዚሁ። እንዲህ እያለ ሃምሳ ሚሊዮን ወይም 200 ሺ ወይም 20 ሚሊዮን ሰው ፍላጎቱን ያሳውቃል። በብዙ ሰው የተገለጠው ፍላጎት የሀገር ወይም የህዝብ ፍላጎት እንደሆነ ይገመታል። በጥቂት ሰዎች የተንፀባረቀ ፍላጎት ሰሚ ያጣል። በእርግጥ እንዲህ አይነት ሰሚ ያጡ ሰዎችን ቁጥር ለመቀነስ ያልተማከለ አስተዳደር፥ ገበያና መሰረታዊ የመብቶች ጥበቃ አስተዋጽኦ ያደርጋል።
ልብ በል፤ የሀገር ፍላጎት ወይም ጥቅም መሰረቱ የዜጎች ፍላጎትና ጥቅም ነው። ሀገር ማለት የዜጎች ድምር እንደ ማለት ነው። እያንዳንዱ ሰው ፍላጎቱን ያውቃል፥ የሚበጀውን ያውቃል፥ ለጊዜያዊ እርካታ ሲል ቋሚ ጥቅሙን አሳልፎ አይሰጥም ተብሎ በመታሰቡ ነው። እውነት ግን እንደዚያ ነው? እውነት ፍላጎትህን ታውቀዋለህ? እውነት ግን የሚበጅህን ታውቀዋለህ?
እውነት ግን ራስህን መቆጣጠር ትችላለህ? በእነዚህ ጉዳዮች ላይ አያሌ ፅሁፎች ተፅፈዋልና ለማብራራት አልሞክርም። በእርግጥ እኔም በተለያዩ ጊዜያት በፉዣዥ የፃፍኩባቸው ናቸው። ላሁኑ ግን የሚከተለውን ልበል።
ፍላጎቶች የልምምድ ውጤቶች ናቸው። ከህፃንነት ጀምሮ በድግግሞሽና በሌሎች መንገዶች የተሞላሃቸው ናቸው። አብዛኛዎቹ የኔ የምትላቸው ፍላጎቶች ያንተ እንኳን አይደሉም። ሁሉም የወላጆችህ፥ የአስተማሪዎችህ፥ የአብሮ አዳጊዎችህ ናቸው ሊባሉም እንኳን አይችሉም። ምንጫቸው ሰባት ትውልድ ወደ ኋላ የሆነ ብዙ ፍላጎቶችን ነው የኔ ብለህ የምታስባቸው።
ካንተ የተለየ ሰባት ትውልድ የሚመዘዙና በተለያዩ ጊዜያት የተወለዱና ያደጉ ሰዎች ደሞ የተለያዩ ፍላጎቶቹን እንደ ራሳቸው ፍላጎቶች ይዘዋል። የኔ የምትለውን ፍላጎት የሆነ ኮሮጆ ውስጥ ከተህ በመመለስ ምን ያህል ሰዎች ተመሳሳይ ፍላጎት እንዳላቸውና ያንተ ፍላጎት በሀገር ፖሊሲ ውስጥ ምን ያህል እንደተንፀባረቀልህ ለማየት ውጤቱን መጠባበቅ አይደለም የዲሞክራሲ ዋናው ጥቅም። ቀዳሚው ጥቅምም ይህ አይደለም።
ፍላጎቶቻቸው፥ ጥቅሞቻቸው በሀገር ፍላጎት ወይም ጥቅም ያልተካተተላቸው ሰዎች ምን ይሆናሉ? ለነገሩ የተካተተላቸውም ቢሆን ሁሉም ፍላጎታቸው አይካተትላቸውም። እጅግ ጥቂት ፍላጎቶቻቸው እንጂ። ለምን? ምክንያቱም በሀገር ጥቅም ውስጥ የሚካተቱ ጥቅሞች በመንግስት የሚከወኑ ስራዎች ነው። በመንግስት የሚከወኑ ስራዎች የአብዛኛውን ጥቅም ማስጠበቃቸውን ለማረጋገጥ ነው የሀገር ጥቅም መነሻ የሚሆነው። ነገር ግን የዜጎች ጥቅም የሚከበረው ወይም የሚሰፋውና የሚበዛው በመንግስት ስራዎች ብቻ አይደለም። በዋናነት በዜጎች ስራና  ትብብር ነው። በመሆኑም አብዛኛው የዜጎች ጥቅም በሀገር ጥቅም ባይካተትም፣ በግለሰቦች ጥረትና ትብብር የሚስተናገድ ይሆናል።
ከዚህ አኳያ ስናየው የዲሞክራሲ ዋናውና ቀዳሚው ጥቅም፣ የሀገር ጥቅምንና ህዝባዊ መንግስት መውለድ አይደለም። ይልቅስ እያንዳንዱ ሰው የኔ ከሚለው ፍላጎት የተለዩ፥ አንዳንዴም የተቃረኑ ፍላጎቶች፣ ሌሎች ሰዎችም እንዳላቸው እንዲያውቅ ይረዳዋል። ማወቅ ብቻውን ግን ፋይዳ አልባ ነው። የሚልቀው ለምን እነዚህ ሰዎች ከኔ ተለዩ ብሎ እንዲጠይቅ ይረዳዋል። ለምን ተለየሁ ብሎ ራሱን እንዲጠይቅ ያደርገዋል። በመንግስት ስራዎች ከሚከወኑት ባሻገር ያሉ ፍላጎቶቹን ጥቅሞቹንም መልሶ እንዲፈትሻቸው እድል ይሰጠዋል።
ከዚህ በላይ እንደጠቀስኩት ፍላጎቶቻችን የኔ ወይም የእኛ ብንላቸውም በእርግጥም የኔ ወይም የእኛ አይደሉም። ከዚህ በፊት “የእንቁራሪት ጥብስ” በሚል ፅሁፍ ይህን ጉዳይ በፉዣዥ ለመመርመር ሞክሬ ነበር። ዲሞክራሲ ይህን እንድታውቅ እድል ይሰጥሃል። የሌሎች ሰዎችና ያንተ ጥቅሞችና ፍላጎቶች፥ ስጋቶችና፥ ፍርሃቶች ምንጫቸው ምን እንደሆነ እንድታውቅ ዲሞክራሲ እድል ይሰጥሃል። ይህን በሚገባ በመመርመር ከስዎች ጋር ያለህን ትብብር ማላቅ ትችላለህ። እድሜህን በሙሉ የኔ ያልከውን ነገር ግን ያልሆነውን ፍላጎት በማገልገል ከመባከን ትድናለህ።
ይህ ነው የዲሞክራሲ ተስፋ። ይህ ነው የዲሞክራሲ እድል። ይህን ተስፋና እድል የምትለማመደው ደሞ በምርጫ ወቅትና በፓርቲዎች የምርጫ ክርክርና የምረጡኝ ዘመቻ ወቅት ብቻ አይደለም። ከቤትህ ይጀምራል። ከትዳርህ ይጀምራል። ከልጆችህ ይጀምራል። የኔ የምትላቸውን ያልተሟሉ ፍላጎቶችና ምኞቶች እንዲሟሉልህና በውክልና ለመርካት በሚል ተስፋ ከሆነ ልጆችህን የምታሳድገው፤ ምርጫና የፓርቲዎች ክርክር ምን ሊጠቅምህ እንደሚችልም ግልፅ አይደለም ለኔ። እና የመሳሰሉት። የራሱን እድል በራሱ መወሰን ያልቻለ ዜጋ፤ በቡድን ሆኖ የቡድኑን የራስ እድል በራስ መወሰን ይችላል የሚለውን መቀበል ከባድ ይመስለኛል።
(ከሙሉጌታ መንግስት አያሌው ፌስቡክ)
ኤልያስና ኢዮብ አንድም ሁለትም.!
“እንደ ቃል” ፣ ሽሽት ነው፡፡ ከሥጋ ወደ መንፈስ የመመለስ ሩጫ፡፡ ከጨለማ ወጥቶ ወደ ብርሃን የመግባት ጥድፊያ፡፡ ገና ሲጀምር መንቃቱን ያውጃል፡፡ ተርፌአለሁ ብሎ ይለፍፋል ፡፡ ቃላቱ ተቃርኗዊ ውህድትን ያዘሉ ናቸው፡፡ መንቃት ከማንቀላፋት በኋላ የሚመጣ ነው፡፡ መትረፍም የአደጋ ተከታይ::
የአብዮቱ መባቻ ስንኞች ተቀበዝባዦች አይደሉም፡፡ ይሁነኝ ተብለው አሁንም አሁንም እየመጡ የሰርክ ህይወትን የሚፈትኑ እንጂ፡፡ “ነገን ላየው” የሚልን ሙዚቃ የሚሰማ ሰው፤ ግሩም የሬጌ ሐሳብን አገኘሁ ብሎ ሥጋውን ያስደስት ይሆናል፡፡ ግን አይደለም፡፡ ትርጉሙ ከመጀመሪያው ዜማ የቀጠለ ነው፡፡ መንቃት በትናንትና በዛሬ መካከል መቆም ብቻም ሳይሆን ወደ ነገም ለመሻገር ያንደረድራል፡፡ በዘፈን የማዘመር አብዮትንም ያስጀምራል፡፡
በከንቱ እየደከምኩ አይመስለኝም፡፡ “ነቅቻለሁ” ውስጥ ያሉት ተከታይ ስንኞች የፍርሃት ክንብንብን ወዲያ ጥለው ኢዮብ እየዘመረ መሆኑን ያረጋግጣሉ፡፡
“የተራበ ልብ ፍቅርን የጓጓ
ከእውነት ቤት ሄዶ የእውነት ያንኳኳ
ደጁን ለጠና እዛው ቆይቶ
የራሱን ያቅፋል በሩ ተከፍቶ”
ለአማኙ ኤልያስ መልካ፤ የእውነት ቤት ማለት የእግዚአብሔር ቃል መሆኑ የሚያከራክር አይደለም፡፡ መጽሐፉም እንዲህ ይላል፡- “ቃልህም እውነት ነው” (መዝሙረ ዳዊት 118 /119፡142 )
አላበቃንም፡፡ ተከታዮቹ ስንኞችም የሙዚቃውን ሰም አሽቀንጥረው ጥለው ወርቁን በግላጭ ይሰብካሉ፡፡ “ደጁን ለጠና እዛው ቆይቶ ፤ የራሱን ያቅፋል በሩ ተከፍቶ” እያሉ በማቴዎስና በሉቃስ ወንጌል የተነገረውን “መዝጊያውን ለሚያንኳኳው ይከፈትለታልን” ያጸናሉ፡፡
አንድምታው የእውነተኛ ፍቅር ባለቤት እግዚአብሔር መሆኑን ያስታውሳል፡፡ ሰዋዊው ፍቅርስ የአምላክን ቃል ዘንግቶ እንዴት ይሳካል? እያለ ይሰብካል፡፡ መዝሙረኛው ኤልያስ፤ ናፍቆቱም ምድራዊ አይመስልም፡፡ “ነገን ላየው” የሚለው ዜማው ሕይወትን በምድር ብቻ አይሰፍርም፤ መሻቱ ሰማያዊውን ዓለም ይመስላል፡፡
ለአፍታ “እንደ ቃልን” ተሰናብተን “ ከምን ነፃ ልውጣ ?” ወደ ሚለው የቤሪ አልበም እናምራ፡፡ የማይደበዝዘው ኮከብ ኢዮብ ያዜመውን “ነገን ላየው“ የተሰኘ ሙዚቃ በድጋሚ በቤሪ በኩል ያስደምጠናል:: በቀደመው አልበም ውስጥ ሊነግረን የፈለገውን ሐሳብ ፍንትው አድርጎ ያሳየናል::
ሕይወት የሩቅ እንጂ
የምድር መች አጭር ሆነች
የእውነቱ ነገ እንጂ
ዛሬን ስል ለምን ልጎምጅ፡፡
ስንኞቹን የትናንት ዜማውን ትርጉም ተናግረው የሚያቆሙ አይመስሉም:: ይልቁኑ የኢዮብ ህልፈት የወለደው መለያየት ስጋዊ እንጂ መንፈሳዊ አለመሆኑን ያሳያሉ፡፡ ምድራዊ ወዳጅነታቸው ተገታ እንጂ ሕይወት አለማብቃቷን ይጠቁማሉ፡፡ ኤልያስ እና ኢዮብ አንድም ሁለትም ነበሩ:: አንድነታቸው ከትናንት መፋታታቸው ነው፡፡ የቀደመውን ማንነታቸውን ገለዋል:: በራሳቸው ሰብዕና ላይ አምጸዋል፡፡ ባለፈ ታሪካቸው ተጸጽተው በደላቸውን ተናዘዋል፡፡ በእንጉርጉሮ ዜማም ቀድሞ የነበረውን የጥፋት ሕይወታቸውን ኮንነዋል፡፡ አምነውም “ንስሐ” ገብተዋል፡፡
እንዳጠፋሽ አጥፍቻለሁ
እንደሸፈትሽ ሸፍቻለሁ
ያየሽውን አይቻለሁ
ያለ ፅድቄ ያለ ፍርድ ቆሚያለሁ፡፡
ሐሳቡ ግላዊ ብቻ ሳይሆን መጽሐፍ ቅዱሳዊ ነው፡፡ በዮሐንስ ወንጌል 8፡7 ላይ “ከእናንተ ኃጥያት የሌለበት አስቀድሞ በድንጋይ ይውገራት” ብሏልና፡፡ የዚህ ዜማ መልዕክት ሌላም ትርጉም አለው ብለው የሚሟገቱ አሉ፡፡ በኦሪት ዘመን ሚስቴ አመነዘረች ያለ ሰው ወደ ካህን ይወስዳታል፡፡ በዛም መራራ ውኃን እንድትጠጣ ይደረጋል:: አምንዝራ ስለነበረ ሆዷ ተነፋ ፡፡ እግሮቿም ሰለሉ፡፡
ባሏ የእጇን አገኘች አላለም፡፡ በእሷ ቅጣት ውስጥ እራሱን አሰበ፡፡ እሱም ንጹህ አይደለም፡፡ መጽሐፉ በዛ ሰው ውስጡ ያለውን መደበላለቅ አልነገረንም፡፡ ኤልያስ ግን የዛ ሰውን ህመም ሳይታመምለት የቀረ አይመስልም፡፡
ችኩል ቅጣቱ ከአንች የጀመረ
ሊታዘበኝ ነው የእኔን አሳደረ
ዋጋ ልክፈል ብሎ ካሰላው ጥፋቴን
ይደምርብኛል አንዴ ዳኝነቴን
“እንደ ቃል” የሙዚቀኞቹን “መንቃት” ሲያወጅ ተፈጥሯዊውን ከእንቅልፍ የመነሳት ገፅታ ተውሶ ነው፡፡ የጠዋት ብሩህ ወገግታ በአንድ በኩል፣ የትናንት ስንፍና በሌላ በኩል በኤልያስ ህሊና ውስጥ ግብግብ ይዘዋል፡፡ እጓለ ገብረዮሃንስ እንዲህ ያለውን ስሜት፣ የመንፈስ መከፈል ይሉታል፡፡ ነገሩን ሲያብራሩም፤ ሰው ከታች ከእንስሳዊ ከላይ ከአምላካዊ ነፍስ ጋር ተጎራብቷል ይላሉ፡፡ ሐሳቡ ፍልስፍናዊ በመሆኑ ጥቂት ሊብራራ ይገባዋል፡፡
የሰው ልጅ በሁለት ባሕሪያት መኻል የሚዋልል ፍጡር ነው፡፡ ሰብዓዊ እርቃኑ ሲገለጥ እንስሳዊ ገመናው ይታያል:: የፈጣሪውን መንገድ ሲከተል ቃሌን ብትሰሙ እኔን ትመስላላችሁን የሚለውን ጥቅስ ያስታውሳል፡፡ ሰው ህሊናን መታደሉ ደመነፍሳዊ ባህሪን እንዲጸየፍ ነው ፡፡
እሱ ብቻውን ግን እግዚአብሔርን ለመመስል አይረዳውም፡፡ ምድራዊ ሕይወት ላይ መሰልጠንም ያሻዋል፡፡ ኤልያስ በእንደ ቃል አልበም ውስጥ ከፍ ብሎ አምልካን ለመምሰል ቢጥርም፣ የመንፈስ መከፈሉ ግን ምድራዊ ኑሮን ሸሽቶ እንዳይሸሽው አደርጎታል፡፡
“የቋንቋ ፈላስፋ” ውስጥ የምንሰማው ኤልያስ የዚህ ነፀብራቅ ነው፡፡ ፉክክራችን የኢትዮጵያን ችግር በጥሩ ቋንቋ መግልጽ እንጂ ህመሟን ማከም አለመሆኑ ያብሰለስለዋል፡፡ መነሻው የሩቅ አይደለም:: በወቅቱ “50 ሎሚ” የተባለ የቴሌቪዥን ፕሮግራም ነበር፡፡ ተሳታፊዎች ለማይክ ይሽቀዳደማሉ፡፡ የሀገራቸውን ችግር ውብ አድርገው ይተርካሉ፡፡ ግን ምን ይፈይዳል? ትናንትም እንዲህ ነበርን ዛሬም እንደዛ ፤ምናልባትም ነገ ይከተል ይሆናል፡፡ የማይደበዝዘው ኮከብ በዚህ ግጥሙ ውስጥ የአንድን ድሃ ገበሬ ስሜት ድንቅ አድርጎ የገለፀው ይመስለኛል፡፡
ተጠራርተን ከየቤቱ
ቃልን መርጠን መሻማቱ
ለእኛስ ነው ወይ መድኃኒቱ
ሃምሳ ሎሚ ከብዶት ይሸከም ጉልበቴ
አታግዙኝ ይቅር ጌጤ ነው ቅርጫቴ
“እንደ ቃል” የአብዮት መባቻ ነው፡፡ አልበሙ ሲጀምር የምንሰማው የመጀመሪያ ቃል “ነቅቻለሁ” ይላል፡፡ በእኔ ግምት ተከታዮቹ አስር ዜማዎችም ሆኑ ከዛ በኋላ የመጡት አልበሞቹ የዚህ ቃል እስረኞች ናቸው፡፡ ቁምነገሩ ግን እሱ አይደለም፡፡ መሰረታዊው ጉዳይ ኤልያስ ዘፈን ሀጥያት ነው ከሚሉት ጋር ጦርነት ሲጀምር አንዳችንም አልሰማንም፡፡ ነቅቻለሁ ብሎ በትናንት ትውፊት ላይ ሲያምፅም የነገረንም የለም፡፡
በህልፈቱ ሰሞን በኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ አንዲት ጽሑፍን አቅርቤ ነበር:: ከመድረክ እንደወረድኩ ከአድናቂዎቹ አንዱ እንዲህ አለኝ፡- “ሐሳቦቹ ጥሩ ናቸው፤ ግን ኤልያስን እሱ የማያውቀውን አብዮት መሪ አድረገነውስ ቢሆን?“ ጥያቄው የዋዛ አይደለም፡፡
የማይደበዝዘውን ኮከብ፤ ነፃነት የማያውቅ ነፃ አውጭ አድርገው የሚያስቡትም እንዳሉ አልዘነጋሁም፡፡ ግን አይደለም፡፡ የኤልያስ መልካ “ነቅቻለሁ” አልበም፤ “የንስሃ” ዘፈን ነው ፡፡ ትናንትን ተፀይፎ አዲስ ማንነትን መላበስ፡፡ የአብዮት መባቻ ላይም መድረስ::.........
(ከማዕረግ ጌታቸው ፌስቡክ)

  በአብዛኛው፤ የኢትዮጵያ ተረቶች ወጎችና ትርክቶች መነሻቸው አንዳች ዕውነታ ነው። ስለሆነም ታሪካዊ አመጣጡን አንወቅ እንጂ መነሻ ሥረ መሰረት አለው። እነሆ ለአስረጂነት፡-
ከዕለታት አንድ ቀን፣ አንድ አንቱ የተባሉ የቅኔ መምህር፣ ጎጃም ውስጥ ይኖሩ ነበር። በዚያ የቅኔ ቤት ባህል፣ የቆሎ ተማሪዎች ሲመረቁ በአካባቢው ያሉ የቅኔ መምህራን ይጠሩና ለተመራቂዎቹ ጥያቄ ያቀርባሉ። ተማሪዎቹም እንደየ ብቃታቸው መልስ ይሰጣሉ - ቅኔ ይዘርፋሉ፣ ይፈታሉ። ይሄ ሥነ ሥርዓት ከመካሄዱ አስቀድሞ ግን ዋናው የቅኔ ቤቱ መምህር ቅኔ ይዘርፋሉ። በዚያም በዚህ ደረጃ የምገኝ ባለቅኔ ነኝ ዛሬ ልጆቼን የማስመርቀው እንደ ማለት ያህል ክህሎታቸውን ያሳያሉ።
በዚህ መካከል እኒያ መምህር “ታምሪሃ ለቤዛ” የሚል ቃል ሲያወጡ፤ “ታምሪሃ”ን አላልተው ማለት ሲገባቸው እርግጥ አድርገው “ሪ”ን በጣም አጥብቀው አነበቡ።
ይሄኔ ከሚመረቁት ተማሪዎች አንዱ፤ “የኔታ ልመልስዎት?” አለና ጠየቀ።
“ታምሪሃን አላልተው ማለት ሲገባዎት አጥብቀውታል” አላቸው።
የኔታ አፈሩ። ምነው ቢሉ የሚያስመርቁት ልጅ፣ ገና መጤ ተማሪ ነዋ! ግድ ነውና የኔታ አላልተው ደገሙት።  
የዛሬው ቅኔ በዚሁ ተጠናቆ እንግዶቹ ተመለሱ፤ የጎንደሮቹም ወደ ጎንደር፣ የሸዋዎቹም ወደ ሸዋ… ወደ የቅኔ ቤታቸው ሄዱ። የየኔታ ቤት ከፍታ ቦታ ላይ ነው።
በነገታው የኔታ ግቢያቸው ካለ የወይራ ዛፍ ላይ የወይራ አርጩሜ ይመለምሉና ጋቢያቸው ውስጥ ይደብቃሉ። ይህንን ሲያደርጉ ያ የቆሎ ተማሪያቸው፣ ታች ነውና ቤቱ፣ ሽቅብ ሲመለከት የኔታ የሚያደርጉት ሁሉ ፍንትው ብሎ ይታየዋል።
የኔታ ወደ ቅኔ ትምህርት ቤት መጡ። ያም ተማሪ መጥቷል። ትምህርቱ ተጀመረ። የኔታ ቅኔ ሲጀምሩ “ለማስታወስ ያህል ትላንት የቅኔ መምህራኑ ፊት የዘረፍኩትን ቅኔ ልድገምላችሁ”፤ አሉና ቅኔውን ጀመሩ። ከዚያም “ታምሪሃ” ጋ ደረሱ። ልክ እንደ ትላንቱ፤
“ታምሪሃ ለቤዛ” ብለው፣ ጠበቅ አድርገው ተናገሩት።
ተሜ፤ ዝም!
አሁንም ደግመው ማላላት ሲገባቸው አጥብቀው፤
“ታምሪሃ!” አሉ።
ተሜ፤ አሁም ዝም።
በሦስተኛው ተናደውና ጮክ ብለው፤
“ኧረ ታምሪሃ!” አሉ፤ እጅግ አጥብቀው። ተሜ ዝም፤ አለ።
የኔታ በንዴት፡-
“አንተ፤ አትመልሰኝም እንዴ?” ብለው ጠየቁት።
ተሜም፤
“አይ የኔታ፤ ይህቺማ ውስጠ - ወይራ ናት!” አለ!
*   *    *
መምህር ተማሪው ሲጎብዝለት ሊደሰት ይገባዋል። እንዲያውም እንዲበረታታ፤ “በዚሁ ቀጥል!” ማለት ሲገባ አርጩሜ ቀጥፎ ለመግረፍ መዘጋጀት ከመልካም መምህር የሚጠበቅ አይደለም፡፤ በእርግጥ አበው እንደሚሉት፤
“አዬ! አስተማሪ፣ ያለበት አባዜ
አስተዋይ ተማሪ፣ የጠየቀው ጊዜ”
ተብሎ መጠቀሱ፣ አንድም የአስተማሪውን አለመዘጋጀትና ሥጋት፤ አንድ ከተማሪዎቹ መካከል የተባ አዕምሮ ያለው ንቁ ተማሪ ሊኖር እንደሚችል የሚጠቁመን ነው።
ለወትሮው ተማሪና አስተማሪ፣ ግብረ ገብን መሰረት ያደረገ ግንኙነት ነበር የሚያስተሳስራቸው።
- አስተማሪ፤ የእውቀት የበላይ ነው።
- አስተማሪ፤ የሥነ ምግባር አርአያ ነው።
- አስተማሪ፤ ከወላጆች ቀጥሎ እናት አባትን የሚተካና የህይወትን አቅጣጫ አስተካክሎ የሚጠቁም ተወርዋሪ ኮከብ ነው!
- አስተማሪ የልብን የሚያይ ነው።
- አስተማሪ የወላጆች ምትክ ነውና ቢቀጣ ያምርበታል። ቢቆጣ ይሰማለታል።
- አስተማሪ የመማር ማስተማርን ሂደት ከሚያቀላጥፉ ሀይሎች አንዱ ነው፡፡
በህብረተሰብ ዕድገት ውስጥ ሞተር ስለሆነ ነው ስለ ወጣት ስናነሳ፤
- “ወላጁ ማነው?” ብሎ መጠየቅ ደግ የሚሆነው።
- “መምህሩ ማነው?” ቀጣዩ ጥያቄ ይሆናል።
- “ጓደኛው ማነው?” የዛን ያህል ተገቢ ጥያቄ ሆኖ ይቀጥላል።
- “የት አካባቢ ነው ት/ቤቱ?” ወዘተ. ማለትም አይቀሬ ነው፡፡
ችግኝ ስንተክል ልጅ የማሳደግን ፋይዳ አብረን እሳቤ ውስጥ እየከተትን ቢሆን፣ ዕፅዋት ወ እንስሳት እንዲሉ ምሉዕነት ይኖረናል (Flora and Fauna እንዲሉ፤ ከልጅ እስከ አዋቂ ለአገር ዕድገት አሰለፍን እንደ ማለት ነው።)
ከቶውንም አገርን ስናለማ በወርቅ አልጋ በእርግብ ላባ ላይ ሆነን እንዳልሆነ ልባችን ሊያውቀው ይገባል፡-
“እንደ እባብ መሰሪ፣ እንደ እባብ ጠቢብ፤
ሆነህ አገልግላት የዋሂቱን ርግብ”
የሚባለው በዚህ ጊዜ ነው። ከመንገዳችን ላይ እንቅፋት መቼም ቢሆን እንደሚኖር አስተውለን ለዚያም ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ባህላዊ ዝግጁነት ሊኖረን የግድ ነው። እንደ አንዳንድ ፀሐፍት አስተምህሮ፤ “ገንዘብ የሚገኘው አንድም አገር ስትለማ፣ አንድም አገር ስትጠፋ ነው። አገር ስትጠፋ ቶሎ መበልፀግ ይቻላል። አገር ስትለማ ግን ብልፅግናው የሚገኘው ቀስ በቀስ ነው” ይባላል። በሙስናዊ መንገድ ቶሎ ባለሀብት እሆናለሁ ብሎ ማቀድ የሙሰኞች ሁሉ ምኞት ነው። በላቡ፣ በወዙ አገር አለማለሁ ብሎ ደፋ ቀና የሚል ታታሪ የመኖሩን ያህል፤ “ውሻ በቀደደው ጅብ ይገባል” ብለው የሚያደቡ እኩይ ጮሌዎችም መኖራቸውን አንዘንጋ፡፡
“በሀዘን ቤት ደረት መቺ አልቃሽ፤ በሰርግ ቤት አፋሽ አጎንባሽ” መቼም ቢሆን ጠፍቶ አያውቅም። እንዲህ ያሉት ደግሞ መቼም ቢሆን መቼም የታረሙ፣ የተቀጡ ይመስለናል እንጂ “ዞሮ ዞሮ አካፋ አካፋ” ነው። ስለሆነም እርምጃ መውሰድ፣ ለመቅደምም መፍጠን፣ ግዴታና ዋና ነገር ነው። ከሰው ቀድመው ለአገር አሳቢ ለመምሰል ተፍ ተፍ፤ ቀደም ቀደም ለሚሉ “ሐሳዊ መሲሆች” በግልፅ ቋንቋ  “የቆቅ ለማዳ የለውም” ብሎ እቅጩን መንገር ያስፈልጋል።
“በአሮጌ ጋን አዲስ ጠላ እንጥመቅ” በሚሉን መሸንገልም ሆነ፣ መጭበርበር የለብንም። ይልቁንም “አባይን የማውቀው ዱሮ ጭብጦዬን የወሰደብኝ ጊዜ ነው”፤ ‘በዱሮ በሬ ደግሞ ያረሰ የለም’ ብሎ አይንን መግለጥ የአባት ነው።
የቀበሮ ባህታዊ፣ የቆቅም ለማዳ የለውም!!   


   --ሐሳቡ የታየኝ ሰው ሠራሽ ጥርሴን በገዛሁ ቀን ነበር፡፡ የማለዳውን ሁኔታ በጥራት አስታውሳለሁ፡፡ ለሁለት ሩብ ጉዳይ ሲሆን ነበር ከአልጋዬ በመውረድ ልጆቼ ሳይቀድሙኝ መታጠቢያ ቤት የገባሁት፡፡
የወርኅ ጥር የማለዳ አየር ቀዝቃዛ ሲሆን ሰማዩም በተበጣጠሱ ቢጫ ደመና የቆሸሸ መስሏል፡፡ በጠባቡ የመታጠቢያ ቤት መስኮት ቁልቁል ዐሥር በአምስት ሜትር ስፋት ያለውን የሳር መስክና አጭር አጥር አያለሁ፡፡ የሁሉም ቤት የጀርባ አፀድ ተመሳሳይ የኤልዝሚር ጐዳና ቤቶች አፀድ አንድ ልዩነት ብቻ ይታይባቸዋል፡፡ እርሱም ሕፃናት የሌሉበት ግቢ፣ ሳሩ ያልተመለጠና አረንጓዴ ምንጣፍ መመስሉ ነው፡፡
ውኃው ገንዳውን እስኪሞላው ድረስ ፂሜን በደነዘው ምላጭ ለመላጨት እየታገልኩ ነው፡፡ የእኔው ፊት ከመስታወቱ ጀርባ አፍጥጦ ያየኛል፡፡ ከፊቱ ጋር የሚመሳሰለው ሰው ሠራሽ ጥርሴ ደግሞ ከታች የውኃ ብርጭቆ ውስጥ ተቀምጧል:: ሃሰተኛውን ጥርስ የሰጠኝ የጥርስ ሃኪማ ዋርነር ሲሆን አዲስ ጥርስ እስኪሠራልኝ ድረስ የሰጠኝ ጊዜያዊ ጥርሴ ነው፡፡
ፊቴ አስቀያሚ አይደለም፡፡ እውነቱን ነው የፊቴ ቀለም ከቀይ የሸክላ ጡብ ጋር የሚቀራረብ ሲሆን ከቅቤ መሰል ቢጫ ፀጉሬና ፈዛዛ ሰማያዊ አይኖቼ ጋር ህብር የሚፈጥር ሆኗል፡፡ እግዚአብሔር ይመስገን ፀጉሬ አልተመለጠም፤ አልሸበተምም፤ ሰው ሠራሽ ጥርሴ ሲደርስልኝ ምናልባት ከአርባ አምስት ዓመት ዕድሜዬ በታች ወጣት እመስል ይሆናል፡፡
አዲስ የፂም መላጫ ለመግዛት እያሰብኩ ገላ መታጠቢያ ገንዳው ውስጥ ገብቼ፣ ሰውነቴን ሳሙና መምታት ጀመርኩኝ፡፡ የአጭሩ ክንዴ ቆዳ እስከ ክርኔ ድረስ ጥቁር ነጠብጣብ አለበት፡፡ እርሱን ሳሙና ከቀባሁ በኋላ ወትሮም በእጄ የማልደርስበትን ትንሽዬን በገላ መታሻው ሳሙና መምታት ቀጠልኩኝ፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በእጄ የማልደርስባቸው የሰውነት ክፍሎቼ በዝተዋል፡፡
እውነቱን ለመናገር ሰውነቴ ከወፍራሞች ጐራ ሊቀላቅለኝ ተቃርቧል፡፡ ድቡልቡል የምባል ባልሆንም በቅርቡ ስመዘን ክብደቴ ከ90 ኪሎ አልበለጠም፡፡ ለመጨረሻ ጊዜ እንደለካሁት የወገቤ ቁጥር 48 ወይም 49 እንደነበር ትዝ ይለኛል፡፡ ትክክለኛው የወገብ ቁጥሬ የትኛው እንደሆነ ግን አላስታውስም፡፡ ውፍረቴ ለእይታ የሚቀፍ ዓይነት አይደለም:: ሆኖም ግን ሰውነቴ ሰፋ ያለ ጉርድ በርሜል መሰል ነው፡፡ እንደ አስቀያሚ ወፍራሞች ቦርጬ ከጉልበቴ አልፎ አልተዘረገፈም:: በአጠቃላይ ለሚመለከተኝ ወፍራም፣ ሰውነቱን በቅልጥፍና የሚያንቀሳቅስ ደልዳላ ነኝ፡፡ “ዱብዬ” ወይም “ፈርጣማ” የሚል ተቀጽላ ያላቸውና የፓርቲው ዓይን የሆኑ ቀልጣፋ ሰዎች ታውቃላችሁ  እመስላለሁ! ሰዎች “ዱብዬው ቦውሊንግ” በማለት አቆላምጠው ይጠሩኛል፡፡ እውነተኛ ስሜ ደግሞ ጆርጅ ቦውሊንግ ነው፡፡
በርግጥ በዚህ ወቅት የፓርቲው ዓይን የምባል ዓይነት አይደለሁም፡፡ በቂ እንቅልፍና ጤናማ አመጋገብ ኖሮኝ እንኳን ጠዋት ከእንቅልፌ ስነሳ ጀምሮ ግልፍተኛ እሆናለሁ፡፡ ምክንያቱን አውቄዋለሁ፤ ሃሰተኛ ጥርሴ ነው፡፡ አሁን እንኳን በብርጭቆው ውኃ መጠኑ ጐልቶ ስመለከተው ያገጠጠ የራስ ቅል ይመስላል፡፡ ጥርሱን ስታጠልቁት መራራ ፖም የገመጣችሁ ዓይነት ጎምዛዛ ስሜት ይሰማችኋል፡፡
እናንተ የፈለጋችሁትን በሉት እንጂ ሃሰተኛ ጥርስ የሕይወትን ምዕራፍ የሚያሳይ ጉልህ ምልክት ነው፡፡ የመጨረሻው እውነተኛ ጥርሳችሁ ከተነቀለ በኋላ ራሳችሁን እንደ ሆሊውድ ሽቅርቅር ወጣት በመገመት ራሳችሁን ማሞኘት ስትጀምሩ፣ በእርግጥም ለፍፃሜ ተቃርባችኋል ማለት ነው፡፡ እነሆ የአርባ አምስት ዓመት ወፍራም ጐልማሳ ነኝ፡፡ ማንኛውም ወፍራም ሰው እንደሚገጥመው ሁሉ እኔም አጐንብሼ ማየት የቻልኩት፣ የእግሮቼን ግማሽ የፊት አካልና ጣቶቼን ብቻ ነው፡፡ መታጠቢያው ጓዳ ውስጥ ቆሜ ሰውነቴን ለማየት ብሞክርም የሚታየኝ ግማሹ ብቻ ሆኗል:: ቦርጬን ሳሙና እየቀባሁ ስለ ሰውነቴ ሳስብ፣ አንድ ሴት ገንዘብ ካልተከፈላት በቀር የእኔን ሰውነት በፍላጐቷ ሁለት ጊዜ ማየት እንደማትወድ ተሰማኝ፡፡ እኔም ብሆን አንዲት ሴት ሰውነቴን ደግማ እንድትመለከተው አልፈልግም፡፡
ዛሬ በማለዳው መንፈሴን ያነቃቁት በርካታ ምክንያቶች አሉ፡፡ የመጀመሪያው ዛሬ ሥራ አለመሥራቴ ነው፡፡ አሮጌዋ መኪናዬ ለጊዜው ጥገና ላይ ብትሆንም የሥራ ቀጠናዬን በእርሷ ነበር የማካልለው (በነገራችን ላይ የኢንሹራንስ ሠራተኛ መሆኔን ብነግራችሁ ጥሩ ነው፡፡ የበረራ የሕይወት፣ የእሳት ቃጠሎ፣ የዘረፋ፣ የመንትያ ልጆች ውርስ፣ የመርከብ ጉዞ…የሁሉንም ነገር መድህን ዋስትና እሠራለሁ)፡፡ የለንደኑ ቢሮዬ ጐራ ብዬ ወረቀት አስቀምጣለሁ፡፡ መኪናዬ ብትኖር እንኳን ዛሬ አዲሱ ጥርሴን ስለምቀበል ሥራ አልሠራም፡፡
ሌላው ነገር ደግሞ ከእኔ በቀር ማንም የማያውቀው ዐሥራ ሰባት ፓውንድ አለኝ:: ጉዳዩ እንዲህ ነው፡፡ ሜሎር የተባለ የሥራ ባልደረባዬ አንድ የኮከብ ቆጠራ መጽሐፍ እጁ ገብቷል፡፡ መጽሐፉን ለፈረስ ግልቢያ ውድድር መጠቀም እንደሚያስችልና ለማሸነፍ የሚያበቃው ሁኔታ ደግሞ ፕላኔቶች ጋላቢው በሚለብሰው ልብስ ቀለም ላይ የሚያደርሱት ተጽእኖ ነው፡፡ በዚያው ሰሞን የኮርሳር ዝርያ የሆነችውን ባዝራ የሚጋልባት ተወዳዳሪ አረንጓዴ የሚለብስ መሆኑንና ቀለሙም በዚያው ወቅት ለሚደረደሩት ፕላኔቶች ተመራጭ መሆኑን ነገረኝ፡፡ ሜሎር ባዝራዋን ወክሎ ብዙ ፓውንድ የተወራረደ ሲሆን እኔም እንዳስይዝ እግሬ ስር ወድቆ ተማፀነኝ:: ቁማር አልወድም ሆኖም ግን ከሜሎር ለመገላገል ብዬ ዐሥር ሽልንግ አስያዝኩኝ፡፡ በእርግጥ ባዝራዋ አሸነፈች፡፡ የውርርዱን አሠራር ባላውቀውም ግን በዐሥር ሽልንጌ ያገኘሁት ዐሥራ ሰባት ፓውንድ ሆነ፡፡ ይህ ሌላው የሕይወቴ ጉልህ ምዕራፍ መሆኑ ነው፡፡ ገንዘቡን በተመለከተ ለማንም ሳልናገር ባንክ አስቀመጥኩት፡፡
ከዚያ በፊት እንደዚያ ያለ ድብቅነት አልነበረብኝም፡፡ እንደ ጥሩ ባልና አባት በገንዘቡ ለሚስቴ ሂልዳ ቀሚስ፤ ለልጆቼ ደግሞ ቦቲ ጫማ መግዛት ነበረብኝ፡፡ ሆኖም ግን ላለፉት ዐሥራ አምስት ዓመታት መልካም አባትና ጥሩ ባል ሆኜ በመኖሬ፣ አሁን አሁን መሰልቸት ጀምሬያለሁ፡፡
ገላዬን ሳሙና ከቀባሁ በኋላ መታጠቢያ ገንዳ ውስጥ ተደላድዬ በመቀመጥ ዐሥራ ሰባት ፓውንዱን ምን እንደማደርግበት ማሰላሰል ጀመርኩኝ፡፡ በመጀመሪያ የታዩኝ ሁለት ነገሮች ሲሆኑ እነርሱም በገንዘቡ የሳምንቱን መጨረሻ ከአንዲት ሴት ጋር ዘና ማለት፤ አሊያም ደግሞ በሲጋራና ደብል ውስኪ መዝናናት፡፡
ሙቅ ውኃውን ከፍቼ ስለ ሴትና ሲጋራ ማሰላሰል ስጀምር፣ ከውስጥ የጐሽ መንጋ የሚመስል የሩጫ ድምጽ ወደ መታጠቢያ ቤቱ በር ሲቃረብ ሰማሁ፡፡ የልጆቼ ኮቴ ነው፡፡ እንደ እኔ ዓይነት ጠባብ ቤት ውስጥ ሁለት ልጆችን ማኖር ማለት በአንዲት የቢራ ብርጭቆ ውስጥ ሙሉ ጆግ ቢራ ለመያዝ እንደ መሞከር ነው፡፡ የመታጠቢያ ቤቱን በር እየደበደቡ ተጣሩ፡፡
“አባ - መግባት እፈልጋለሁ”
“አትችልም፡፡ ጥፋ ከዚህ”
“ሌላ ቦታ ልሸና ነው አባዬ”
“የትም ሽና አሁን ግን ገላዬን ልታጠብበት ሂድ”
“አባ…የሆነ ቦታ ልሄድ ነው”
ክርክሬ ዋጋ ቢስ መሆኑን አውቃለሁ:: የሽንት መቀመጫው መታጠቢያ ክፍል ውስጥ ነው፡፡ ለነገሩ እንደ እኛ ባለች ጠባብ ቤት ሁለተኛ መፀዳጃ ሊኖር አይችልም:: ከገንዳው ወጥቼ ሰውነቴን አደራረቅኩና በሩን ከፈትኩለት፡፡ የሰባት ዓመቱ ትንሹ ልጄ ቢሊ ተወርውሮ ገባ፡፡ ልብሴን ለባብሼ ከረባት ስፈልግ ነበር ሳሙናውን ከአንገቴ ላይ በአግባቡ አለማስለቀቄን ያወቅኩት:: ሰውነታችሁ ላይ ሳሙና ካለ አስቀያሚ ስሜት ይፈጥርባችኋል፤ ቀኑን ሙሉ ይረብሻችኋል፡፡ እኔም እየተነጫነጭኩኝ ወደ ምድር ቤት ወረድኩኝ፡፡
መመገቢያ ክፍላችን በኤቢዝሚር ጐዳና እንዳሉት ቤቶች ሁሉ ጠባብ ነው፡፡ ዐሥራ አራት በዐሥራ ሁለት ጫማ የማይሞላ ስፋት አላት፡፡ የጃፓን የእንጨት ጠረጴዛችን ግማሹን ወለል ይዞታል፡፡ የሂልዳ እናት ለሰርጋችን ያበረከቱልን ሁለት ባዶ የወይን በርሜሎች ከነብረት እግሮቻቸው ቀሪውን ቦታ ስለያዙት እልፍኛችን ብዙም አያፈናፍንም፡፡ አሮጊቷ ሚስቴ ሂልዳ ከሻይ ጀበናው ጀርባ ፊቷን ቋጥራ ቆማለች፡፡ የዛሬው ስጋቷ ምናልባትም ከ “ኒው ክሮኒክል” ጋዜጣ ላይ የቅቤ ዋጋ መናሩን አንብባ ይሆናል፡፡ በጭንቀት ተሞልታ በመቆሟ የምድጃውን ጋዝ እንኳን አላበራችውም፡፡ ቁና ቁና እየተነፈስኩ አጐንብሼ ለኮስኩላት (ማጐንበስ አልወድም)፡፡ “ምን አለፋህ?” የሚል አንድምታ ባለው ሁኔታ የጐንዮሽ አየችኝና ወደ ቁዘማዋ ተመለሰች፡፡
ሂልዳ ገና 39 ዓመቷ ነው፡፡ ያኔ ሳገባት ነጭ ጥንቸል ትመስል ነበር፡፡ መበሳጨቷ ለዚህ አብቅቷታል፡፡ አንዳንዴ በጣም ስትናደድ ቀጭን እጇን በጡቷ ዙሪያ ጠምጥማ ስትታይ እሳት ዳር የቆመች የጂፕሲ ጠንቋይ ትመስላለች - ታስፈራለች፡፡ ሂልዳ በጥቃቅን ነገሮች የመከሰት ዕድል ከወዲሁ በስጋት የምትሞላ ዓይነት ሴት ናት፡፡ የሚያስጨንቋት ነገሮች ደግሞ ተራና መናኛ ናቸው፡፡
መፃኢ ጦርነት፤ የመሬት መንቀጥቀጥ፤ ወረርሽኝ፤ ርሃብና የመሳሰሉት አደጋዎች ምንም እያሰጓትም፡፡ የቅቤና የጋዝ ዋጋ መጨመር፤ የልጆቻችንም ቦቲ ጫማ ማለቅ ግን ከምንም በላይ ያስጨንቃታል፡፡ በዚህ ማለዳ እንደገመትኩት ወዲያ ወዲህ እየተመላለሰችና ቀጫጭን ክንዶቿን ደረቷ ላይ አጣምራ እንዲህ አለችኝ፡-
“ጆርጅ - ነገሩ እኮ አስጊ ነው፡፡ አንተ ፈጽሞ ሊታይህ አልቻለም፤ እሺ ገንዘቡን ከየት ልናመጣ ነው? ምን እንሆናለን? ምን ይውጠናል? ለመሆኑ የት እንወድቅ ይሆን…?”
(1984 እና ሌሎች፤ጆርጅ ኦርዌል፤ ትርጉም፡-ሙሉቀን ታሪኩ፤ መጋቢት 2012)


  ኮሮና ቫይረስ እስካለፈው ሃሙስ አመሻሽ ድረስ በመላው አለም ከ8.5 ሚሊዮን በላይ ሰዎችን ማጥቃቱንና ከ453 ሺህ በላይ ሰዎችን ለህልፈተ ህይወት መዳረጉን፤ ከቫይረሱ ያገገሙ ሰዎች ብዛት ደግሞ 4.5 ሚሊዮን ያህል መድረሱን መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡ እስከተጠቀሰው ጊዜ ድረስ ከ2.24 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በቫይረሱ በተጠቁባት አሜሪካ፣ የሟቾች ቁጥር ደግሞ ከ120 ሺህ በላይ መድረሱን የዎርልዶሜትር ድረገጽ ባወጣው መረጃ አስታውቋል፡፡
የቫይረሱ ተጠቂዎች ቁጥር በብራዚል ከ960 ሺህ፣ በሩስያ ከ562 ሺህ፣ በህንድ ከ373 ሺህ፣ በእንግሊዝ ከ300 ሺህ በላይ መድረሱን የጠቆመው ድረገጹ፤ የሟቾች ቁጥር ደግሞ በብራዚል 47 ሺህ፣ በእንግሊዝ 42 ሺህ፣ በጣሊያን 34 ሺህ በስፔን 27 ሺህ መድረሱን አመልክቷል፡፡
መላው አለም ለኮሮና መፍትሄ የሚሆን መድሃኒት ወይም ክትባት ለማግኘት ደፋ ቀና በማለት ላይ ከሚገኙ 120 በላይ ኩባንያዎችና የምርምር ተቋማት አንዳች የምስራች እንሰማ ይሆናል በሚል ተስፋ ቀናትን መቁጠር ከጀመረ ከወራት በኋላ፤ ባለፈው ሰኞ ከወደ እንግሊዝ አንድ በጎ ነገር ተሰማ:: የእንግሊዝ ተመራማሪዎች ዴክሳሜታሶን የተባለው መድሃኒት በኮሮና ቫይረስ በጽኑ ከታመሙ ሰዎች የአንድ ሦስተኛውን፣  ኦክስጂን ከሚያስፈልጋቸው ሰዎች የአንድ አምስተኛውን ሞት ሊቀንስ እንደሚችል በምርምር ማረጋገጣቸውን ለአለም ይፋ በማድረግ፣ የምርምር ውጤታቸውን ለአለም የጤና ድርጅት አቀረቡ፡፡
የዓለም ጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ዶ/ር ቴድሮስ አድሃኖምም፤ ዴክሳሜታሶን ኦክስጂንና የመተንፈሻ መርጃ መሳሪያ በሚያስፈልጋቸው የኮሮና ቫይረስ ህሙማን ላይ የሚያጋጥምን ሞት የሚቀንስ የመጀመሪያው መድሃኒት መሆኑን በመግለጽ፣ ለዚህ ታላቅ ግኝት አስተዋጽኦ ላበረከቱት ለኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ፣ ለሆስፒታሎችና ለህሙማን የእንኳን ደስ ያላችሁ መልዕክት አስተላልፈዋል።  ያም ሆኖ ግን ተመራማሪዎቹ እንደሚሉት፤ መድሃኒቱ በጸና ለታመሙ ሰዎች እንጂ ቀለል ያለ ህመም ላለባቸው ሰዎች የሚጠቅም አይደለም፤ የአለም የጤና ድርጅትም አደራችሁን በጽኑ ያልታመማችሁ ሰዎች መድሃኒቱን ወስዳችሁ ለከፋ አደጋ እንዳትዳረጉ ሲል አስጠንቅቋል፡፡
ዴክሳሜታሶን ላለፉት 60 ያህል አመታት በተለያዩ ህመሞች ምክንያት የሚያጋጥሙ እብጠቶችን ለመቀነስና የተወሰኑ አይነት የካንሰር ህመሞችን ለማከም ጥቅም ላይ ሲውል መቆየቱን ያስታወሰው ሮይተርስ፤ ዋጋው ርካሽ ከመሆኑ በተጨማሪ በብዛት እንደሚገኝም አመልክቷል፡፡ ነገርዬው በጭንቅ ለተያዘች አለም ተስፋ ሰጪ መልካም ዜና መሆኑ እንዳለ ሆኖ፣ መድሃኒት ተገኝቷል ብለው የሚዘናጉ ሰዎችን ለከፋ አደጋ እንዳይዳርግ መሰጋቱንም ዘገባዎች እየጠቆሙ ይገኛሉ፡፡

ያልተነገሩ 130 ሺህ ሞቶች
ዎርልዶሜትር ድረገጽ እና ጆን ሆፕኪንስ ዩኒቨርሲቲ፤ መንግስታትና ተቋማት የሚሰጡትን የአገራት የኮሮና ቫይረስ ሟቾች ቁጥር እየደመሩ እስካሁን በመላው አለም ከ440 ሺህ በላይ ሰዎች ለሞት እንደተዳረጉ ቢነግሩንም፣ ቢቢሲ ግን ቁጥሩ ከዚህም ይልቃል፤ ተጨማሪ 130 ሺህ ያህል ሰዎች ከኮሮና ጋር በተያያዘ ለሞት መዳረጋቸውን አረጋግጫለሁ ብሏል፡፡
በአለም ዙሪያ ከሚገኙ 27 አገራት የሰበሰብኳቸውን ይፋዊ የኮሮና ቫይረስ ሟቾች ቁጥር በማጥናት ያገኘሁት ውጤት፣ አገራቱ ካመኗቸውና መገናኛ ብዙሃን ከዘገቧቸው በእጅጉ የሚበልጥ ቁጥር ያላቸው ሰዎች በቫይረሱ ምክንያት መሞታቸውን የሚያረጋግጥ ነው ብሏል ቢቢሲ፡፡ የቫይረሱ ስርጭት በላቲን አሜሪካ፣ ሕንድና አፍሪካ እየጨመረ መምጣቱን ተከትሎ፣ በመንግሥታት ሪፖርት የማይደረጉ የሟቾች ቁጥር መጨመሩን እንደሚቀጥል መገመቱንም ቢቢሲ አስነብቧል፡፡

አፍሪካ
ኮሮና ቫይረስ እስካለፈው ሃሙስ አመሻሽ ድረስ በመላው አፍሪካ ወደ 270 ሺህ የሚጠጉ ሰዎችን ሲያጠቃ፣ ከ7 ሺህ 500 በላይ ሰዎችን ደግሞ ለሞት መዳረጉን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ በኮሮና የሚጠቁ ዜጎቿ ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ በፍጥነት እያደገ ወደ 12 ሺህ የደረሰባት ምዕራብ አፍሪካዊቷ ጋና፣ ከሰሞኑ ጭምብል ማድረግን ግዴታ የሚያደርግ መመሪያ ማውጣቷ ተዘግቧል፡፡
ቻይናዊው ቢልየነር ጃክ ማ፤ ለኬንያውያን በእርዳታ መልክ የላኳቸው የተለያዩ የኮሮና ህክምና ቁሳቁሶች ድንገት የውሃ ሽታ መሆናቸውን በሳምንቱ መጀመሪያ ይፋ ያደረገው የአገሪቱ የጤና ሚኒስቴር፣ ጉዳዩን በመመርመር ቀናትን ቢያሳልፍም ይህ ነው የሚባል ውጤት አለማግኘቱን ከትናንት በስቲያ ገልጧል፡፡ የኮሮና ቫይረስ መመርመሪያና የአፍና አፍንጫ መሸፈኛ ጭምብልን ጨምሮ ከጃክ ማ የተላኩትና  መጋቢት 24 ቀን በመዲናዋ ናይሮቢ የደረሱትን ቁሳቁሶች የመነተፉትን ሰዎች የማፈላለጉ ጥረት ግን ተጠናክሮ መቀጠሉ ተነግሯል፡፡
ኬንያ በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ ለሞት የተዳረጉ ሰዎች በሞቱ በ48 ሰዓታት ውስጥ እንዲቀበሩ አውጥታ የነበረውን አወዛጋቢ ደንብ ከሰሞኑ ማላላቷ የተነገረ ሲሆን፣ የሟቾች አስከሬን በጥንቃቄ እስከተያዘ ድረስ በፈለጋችሁ ጊዜ መቅበር ትችላላችሁ የሚል መልዕክት ለዜጎቿ አስተላልፋለች ተብሏል፡፡
የታንዛንያው ፕሬዚዳንት ጆን ማጉፉሊ፤ በኮሮና ወረርሽኝ ሳቢያ ተዘግተው የነበሩ የአገሪቱ ትምህርት ቤቶች ሙሉ በሙሉ ከሰኔ ወር መጨረሻ ጀምሮ እንዲከፈቱ እና ዜጎች አቋርጠውት የነበረውን የማህበራዊ ሕይወታቸውንም ሆነ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴያቸውን እንዲቀጥሉ ማሳሰባቸውን ቢቢሲ ዘግቧል።

የክትባቱ ነገር…
የአለም የጤና ድርጅት 10 ያህል ተስፋ ሰጪ የኮሮና ቫይረስ ክትባቶች በሰዎች ላይ በመሞከር ላይ እንደሚገኙና በመጪዎቹ 6 ወራት ጊዜ ውስጥ በመላው አለም በመቶ ሚሊዮን የሚቆጠሩ የኮሮና ክትባቶች ይመረታሉ ተብሎ እንደሚጠበቅ ከትናንት በስቲያ አስታውቋል፡፡ በድርጅቱ ዋና ተመራማሪ የሆኑት ሱምያ ስዋሚናታንን ጠቅሶ አልጀዚራ እንደዘገበው፣ አገራት የክትባቶች ፍቱንነት ሳይረጋገጥ ገና ከአሁኑ ከመድሃኒት አምራች ኩባንያዎች ጋር የግዢ ስምምነት መፈጸም የጀመሩ ሲሆን እስከ መጪው አመት 2021 መጨረሻም 2 ቢሊዮን ያህል ክትባቶች ሊመረቱ እንደሚችሉ ተነግሯል፡፡
ድርጅቱ እውቅና የተሰጣቸውን ክትባቶች በቅድሚያ ማግኘት ያለበት ማን ነው በሚለው ጉዳይ ዙሪያ እቅድ እያወጣ እንደሚገኝ የጠቆመው ዘገባው፣ በኮሮና ህክምና ላይ ለተሰማሩ የህክምና ባለሙያዎች፣ በዕድሜና በሌሎች ምክንያቶች ሳቢያ የበለጠ ተጋላጭ ለሆኑ የህብረተሰብ ክፍሎች፣ የቫይረሱ ስርጭት ሰፊ በሆኑባቸው እስር ቤቶችን የመሳሰሉ ቦታዎች ለሚኖሩና ለሚሰሩ ሰዎች ቅድሚያ ሊሰጥ እንደሚችልም አመልክቷል፡፡
በተያያዘ ዜና ደግሞ፣ የአለም ጤና ድርጅት፣ የኮሮና ቫይረስ ታማሚዎችን ለማከም ይረዳል ተብሎ የተነገረለት ሃይድሮክሎሮኪን የተባለው የወባ መድሃኒት፣ ለኮሮና ታማሚዎች ፍቱን አለመሆኑን ማረጋገጡን ተከትሎ፣ በመድሃኒቱ ላይ ሲያደርግ የቆየውን ጥናት ማቋረጡን ከሰሞኑ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል።

የውጭ ቀጥታ ኢንቨስትመንት በ40% በመቶ ይቀንሳል
የአለማችን የውጭ ቀጥታ ኢንቨስትመንት ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በ2020 የፈረንጆች አመት የ40 በመቶ ቅናሽ እንደሚያሳይና እ.ኤ.አ ከ2005 ወዲህ ለመጀመሪያ ጊዜ ከ1 ትሪሊዮን ዶላር በታች ይወርዳል ተብሎ እንደሚጠበቅ ተመድ ከትናንት በስቲያ ባወጣው አለማቀፍ ሪፖርት አመልክቷል፡፡
በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የንግድና ልማት ጉባኤ ባወጣው የ2020 ሪፖርቱ እንዳለው፤ ባለፈው የፈረንጆች አመት 1.54 ትሪሊዮን ዶላር የነበረው አለማቀፍ የውጭ ቀጥታ ኢንቨስትመንት ዘንድሮ ከ1 ትሪሊዮን በታች ይሆናል ተብሎ የሚጠበቅ ሲሆን በቀጣዩ  አመት ደግሞ እስከ 10 በመቶ ሊቀንስ እንደሚችል ይገመታል፡፡

489 የሩስያ የጤና ባለሙያዎች በኮሮና ሞተዋል
የሆንዱራሱ መሪ
ከነባለቤታቸው በቫይረሱ ተይዘዋል
በሩስያ በአንድ ወር ብቻ ከ300 በላይ የጤና ባለሙያዎች በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ ለሞት መዳረጋቸውንና በአገሪቱ እስካሁን በቫይረሱ ሳቢያ የሞቱ ባለሙያዎች አጠቃላይ ቁጥር 489 መድረሱን ቢቢሲ ባወጣው ዘገባ አመልክቷል፡፡
በሌላ ዘገባ ደግሞ የሆንዱራንስ ፕሬዚዳንት ዩዋን ኦርላንዶ ሄርናንዴዝ፣ ባለቤታቸው እንዲሁም ሁለት ረዳቶቻቸው በኮሮና ቫይረስ መያዛቸውን ቢቢሲ አስነብቧል፡፡

90% የአለማችን ሙዚየሞች ተዘግተዋል
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መከሰቱንና መስፋፋቱን ተከትሎ በመላው አለም ከሚገኙት ሙዚየሞች መካከል 90 በመቶ ያህሉ አገልግሎታቸውን አቋርጠው ተዘግተዋል ተብሎ እንደሚገመት ተመድ ከሰሞኑ ባወጣው መግለጫ አስታውቋል:: በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የትምህርት የሳይንስና የባህል ተቋም (ዩኔስኮ) ባወጣው መግለጫ እንዳለው፣ በአለማችን ከሚገኙት 95 ሺህ ሙዚየሞች መካከል 90 በመቶ የሚሆኑት በኮሮና ሳቢያ ጎብኚ በማጣታቸውና ገቢያቸው እጅጉ በመቀነሱ በሮቻቸውን ዘግተዋል፡፡
በኮሮና ቫይረስ ሳቢያ ከተዘጉት ሙዚየሞች መካከል 13 በመቶ የሚሆኑት ወረርሽኙ በቁጥጥር ስር ከዋለ በኋላ ዳግም ወደ ስራ ይመለሳሉ ተብሎ እንደማይጠበቅ የጠቆመው ተቋሙ፤ 33 በመቶ ያህሉ ደግሞ ስራ ቢጀምሩ እንኳን ከቀድሞው አቅማቸው በእጅጉ ቀንሰው እንደሚሆን አመልክቷል፡፡
በወረርሽኙ ሳቢያ አገልግሎታቸውን ካቋረጡና ለወደፊትም ዳግም ወደ ስራ ይመለሳሉ ተብለው ከማይጠበቁ ተዘግተው የሚቀሩ ሙዚየሞች መካከል አብዛኞቹ በአፍሪካ፣ በአረብና በፓሲፊክ አገራት እንደሚገኙ የጠቆመው ተቋሙ፤ ይህም የአገራቱ ባህል፣ ታሪክና ሳይንስ እንዲጠፋ በማድረግ እጅግ ከፍተኛ ጉዳት ያስከትላል ተብሎ እንደሚጠበቅ ገልጧል፡፡

በህንድ በ1 ቀን 13 ሺህ ተጠቂዎች ሲገኙ፣ በጀርመን 7 ሺህ ሰዎች ወደ ለይቶ ማቆያ ገብተዋል
በህንድ ባለፈው ረቡዕ ብቻ 13 ሺህ የሚጠጉ አዳዲስ የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች መገኘታቸውንና ይህም በአገሪቱ ከፍተኛው ዕለታዊ የቫይረሱ ተጠቂዎች ቁጥር መሆኑን ሂንዱስታን ታይምስ ዘግቧል፡፡
በዕለቱ በመላ አገሪቱ 12 ሺህ 881 ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸውን የጠቆመው ዘገባው፣ የአገሪቱ የጤና ተቋማት ማስተናገድ ከሚችሉት በላይ ቁጥር ባላቸው ታማሚዎች መጨናነቃቸውንና ደልሂ እና ሙምባይን በመሳሰሉ የአገሪቱ ከተሞች የሚገኙ ሆስፒታሎች ታማሚዎችን ላለመቀበል መወሰናቸውን አክሎ ገልጧል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ በጀርመን ከሰሞኑ 650 የቄራ ሰራተኞች በቫይረሱ መያዛቸውን ተከትሎ፣ ከ7 ሺህ በላይ ተጠርጣሪ ሰዎች ወደ ለይቶ ማቆያ እንዲገቡ መደረጉን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
 
ቤጂንግ እንደገና…
ወረርሽኙን ተቆጣጥሬዋለሁ ብላ እገዳና ክልከላዎችን ባነሳችው የቻይና ርዕሰ መዲና ቤጂንግ፣ በኮሮና ቫይረስ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር ከሰሞኑ እንደገና ጭማሪ ማሳየት የጀመረ ሲሆን፣ ይህን ተከትሎም ተነስተው የነበሩ አስገዳጅ መመሪያዎች እንደገና እንዲጣሉ የከተማዋ አስተዳደር መወሰኑን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
ለ57 ቀናት ያህል በማህበረሰቡ ውስጥ ምንም አይነት የኮሮና ቫይረስ ስርጭት ባልተመዘገበባት ቤጂንግ፣ ከሰኞ እስከ ረቡዕ ብቻ 17 ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸውንም ዘገባው አመልክቷል፡፡


Page 8 of 487