Administrator

Administrator

Wednesday, 14 August 2019 00:00

የአድማስ ትውስታ

 “የብሔር - ብሔረሰብ” ድርጅቶች ይፍረሱ!

     ከአዘጋጁ፡-
ጋዜጣችን አዲስ አድማስ የተመሰረተችበትን 20ኛ ዓመት ከጥቂት ወራት በኋላ ታከብራለች:: የመጀመሪያው የአዲስ አድማስ ዕትም፣ ቅዳሜ ታህሳስ 29 ቀን 1992 ዓ.ም ነበር ለአንባብያን የደረሰው፡፡ ወደ 20ኛው ዓመት በዓላችን በሚያዳርሱን ጥቂት ወራት “የአድማስ ትውስታ” በሚል በሰየምነው በዚህ አዲስ ዓምድ፤ ከቀድሞ ዕትሞች እየመረጥን ጊዜውንና ጋዜጣችንን እናስታውሳችኋለን፡፡ (ሰኔ 1 ቀን 1994)
                     


              በአዋሣ የታየውን አሳዛኝ ክስተት መነሻ በማድረግ በCapital ጋዜጣ የወጣ አንድ ጽሑፍ “Is Ethiopia Dying” በሚል ርዕስ ይጀምራል፡፡ በእርግጥ አገርን የሚገድል ጉድ ሊፈጠር መቻሉን ለሚጠራጠር ሰው፣ “ኢትዮጵያ እየሞተች ነውን?” የሚለው ርዕስ ያልተጠበቀ አደጋ የመጣ ያህል ሊያስደነግጠው ይችላል፡፡
የመጐዳት ወይም የመሞት አደጋ የሚደርሰው በሰው ላይ መሆኑን ለሚገነዘቡ ደግሞ ጥያቄው ግር ሊያሰኝ ይችላል፡፡ የጽሑፉ አቅራቢ ሃሳባቸውን ለማብራራት ጥረዋል፡፡ በቢዝነስ ስራ ታታሪነታቸውና በሰከነ ምሁርነታቸው የሚታወቁት የቀድሞ የአዲስ አበባ ንግድ ም/ቤት ፕሬዚዳንት አቶ ክብሩ ገና ናቸው - ፀሐፊው፡፡
በአዋሳ በተፈጠረው ብጥብጥ የበርካታ ሰዎች ህይወት መጥፋቱን በጽሑፋቸው መግቢያ ላይ የጠቀሱት አቶ ክቡር ገና፤ “እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ በሰላም ሲኖሩ የቆዩ የጐሳ ቡድኖች፤ አላአግባብ በቸልታ የታየ በሚመስል አንድ የፖለቲካ ውሳኔ ዙሪያ ተጋጭተዋል” ካሉ በኋላ የሚያስጨንቁ ጥያቄዎችን አቅርበዋል፡፡
“Have we passed the poing of no return? Are we on the Slippery slope of ethnic violence? Are we heading to oblivion?” አቶ ክቡር ከአዋሳው ግጭት በፊትም እነዚህን ጥያቄዎች ሲያነሱ እንደነበሩ ጽሑፋቸው ያመለክታል፡፡
“የመመለሻ እድል ከሌለበት ቦታ ላይ ደርሰናልን? የምንገኘው በአንሸራታቹ የጐሳ ግጭት ቁልቁለት ላይ ነውን? እያቀናን ያለው ወደ ጠቅላላ ጥፋት ነውን? ለተወሰነ ጊዜ እነዚህን ጥያቄዎች ለራሴ ሳቀርብ ቆይቻለሁ፡፡ እንዲያውም እቅጩን ለመናገር፤ ኢትዮጵያ በህይወት ስለመኖርዋ ወይም ሞታ እንደሆነ ራሴን ጠይቄአለሁ፡፡”
እኔ እንደተረዳሁት፤ አቶ ክቡር “ኢትዮጵያ እየሞተች ነውን?” በሚል ርዕስ ሲጽፉ፤ አገርን የሚገድል አዲስ ያልተጠበቀ አደጋ ተፈጥሯል ለማለት አይደም፤ አደጋው የጐሳ ግጭት እንደሆነ ገልፀዋልና፡፡ የጐሳ ግጭት ደግሞ ከኛው ጋር የከረመ እንጂ ያልተጠበቀ አደጋ አይደለም፤ የሚያስፈራ እንጂ እንደ አዲስ አያስደነግጥም፡፡
“አገር እየሞተች ነውን?” ማለትስ ግር ያሰኛልን? አንዳንዴ በእርግጥም ግር ከማሰኘትም አልፎ ትርጉም የለሽ ይሆናል፡፡ የ“ኢትዮጵያ ትቅደም” መፈክር ይዞ፤ “ከራስህ በፊት አገርህን አስቀድም” ብሎ፤ አገር ከዜጐች ውጭ በራሱ ሕይወት ያለውና የሚመለክ ነገር አድርጐ ማቅረብ ፈጽሞ ለአእምሮ የማይገባ እብደት ነው፡፡
አገር ማለት ለሰዎች ጥቅም፤ ለዜጐች ነፃነትና መብት መከበር ሲባል መፈጠር ያለበት እንጂ ሰዎች የሚያመልኩትና በባርነት የሚገዙለት ጣዖት ለማየት አይሞክርም፤ “ኢትዮጵያ እየሞተች ነውን?” ሲሉ፤ ጭንቀታቸው የዜጐች ህይወት እንደሆነ ገልፀዋል:: አገራችን ማቆምያና መመለሻ ወደሌለው የጐሳ ግጭት እያመራች፣ እንደ አውሬ ወደምንበላላበት እንጦሮጦስ እየተንደረደርን እናልቅ ይሆን? ሲሉ ነው የሚጠይቁት፡፡ ወደዚህ የዜጐች ጠቅላላ እልቂት ማምራት ነው የአገር መሞት - ለአቶ ክቡር ገና፡፡ ለዚህም ነው ጽሑፋቸውን የወደድኩት፡፡ እንዴት ብትሉ፤ ኢትዮጵያውያን ከመከራና ከእልቂት መገላገል ያቃታቸው፤ ዜጋን ሰውን የሚያስቀድም ትክክለኛ የፖለቲካ አስተሳሰብ በአገራችን ጐልቶ የወጣበት አጋጣሚ እስከ ዛሬ ሳይፈጠር በመቆየቱ መሆኑን ስለማውቅ ነው፡፡
አሁን ደግሞ “ከራስህ በፊት ብሔር ብሔረሰብን አስቀድም” በሚል የፋሺዝም ፖለቲካ ሳቢያ እየባባሰ የመጣ የጐሳ ግጭት ትልቅ የእልቂት አደጋ ደቅናኖብናል፡፡ አደጋው በጣም ያስፈራል፡፡ በየጊዜው የጐሳ ግጭት ሲከሰት በይፋ ሲገለጽ የማንሰማው፤ በሰፊው ውይይት ሲካሄድበት የማናየውም በጣም ስለሚያስፈራ ይመስለኛል፡፡ እንዲያ ባይሆን ኖሮማ፣ በተለይ ባለፉት ሦስት ዓመታት በአገራችን ታይቶ በማይታወቅ መጠንና ስፋት ከዳር እስከዳር የጐሳ ግጭቶች መበራከታቸው ማንም ሊክደው የማይችል እውነት ሆኖ እያለ እንዴት ተድበስብሶ ችላ ይባላል? በእጅጉ የሚዘገንን እልቂት የሚያስከትል አደጋ በአካባቢው ሲፍለቀለቅ አይቶ እንዳላየ ማለፍስ ከፍርሃት ሌላ ምን ምክንያት ይኖረዋል? ከፍርሃት ሌላ ተጨማሪ ምክንያትማ አሳፋሪነቱ ነው፡፡ አብዛኛው ኢትዮጵያዊ፤ ስለ ጐሳ ግጭት፣ ማውራት ያሳፍረዋል:: በዘር ተቧድነው የሚጋጩ ሰዎች ስለመኖራቸው ከመስማትም ሆነ ከመናገር ይሸሻል - አብዛኛው ኢትዮጵያዊ፡፡
ይሁንና፤ የጐሳ ግጭት አስፈሪና አሳፋሪ ቢሆንም በመሸሽ፣ አይንን በመጨፈንና ጆሮን በመድፈን በሰበቡ ከሚመጣ ዘግናኝ መአት መዳን አይቻልም:: መፍትሔ አይደለም፡፡ እንዲያውም የጐሳ ግጭት አሳፋሪና አስፈሪ መሆኑ አይተን እንዳላየን እንድናልፈው ሳይሆን እውነታውን አይተን ወደ ጠቅላላ ጥፋት ከመድረሳችን በፊት እንድናስወግደው የሚያነሳሳን መሆን አለበት፡፡ ችግሩ የጐሳ ግጭትን የማስወገድ ፍላጐትና ቅንነት ቢኖረን እንኳ በቂ አለመሆኑ ነው፡፡ ፍላጐትና ቅንነትማ በአብዛኛው ኢትዮጵያዊ ዘንድ አለ፡፡ የጐሳ ግጭትን ማስወገድና በሩዋንዳ እንደደረሰው አይነት የሚሊዮን ሰዎች እልቂት እንዳይከሰት መከላከል የሚቻለው ለጐሳ ግጭት የሚዳርግ የተሳሳተ እኩይ አስተሳሰብን በትክክለኛ የስነምግባርና የፖለቲካ አስተሳሰብ ውድቅ በማድረግ፣ ከዚያም በተግባር በመተርጐም ብቻ ነው፡፡ በትክክለኛውና በተሳሳተው አስተሳሰብ መካከል ያለውን ልዩነት በማወቅና ትክክለኛውን በተግባር ላይ በማዋል ነው፡፡
ጥያቄው፤ አእምሮውን በመጠቀም ራሱን የሚቆጣጠር ነፃ ሰው በመሆን እንዲሁም አእምሮን ጥሎ በጐሳ መሪ የሚነዳ የመንጋ አባል (እንስሳ) በመሆን መካከል ነው፤ ጥያቄው፤ ራስን የመቻል ሰብዕናን ለመቀዳጀት በመምረጥና፤ እንደ ተባይ በደምና በአጥንት ቆጠራ ለመኖር፤ በዘር ሀረግ ለመንጠላጠል በመመኘት መካከል ነው፡፡ ጥያቄው፤ በሰብአዊ መብት ፖለቲካና በብሔር ብሔረሰብ ፖለቲካ መካከል ነው፡፡
በእርግጥም ጥያቄው በነፃነት፣ በሰላምና በብልጽግና የመኖር የስነምግባርና የፖለቲካ ጥያቄ ነው፡፡ ሰው በአእምሮው የሚጠቀም፤ አስቦ የሚሰራ፣ በጥረቱ ውጤትና በምርቱ የሚኖር፤ የራስ አክብሮትንና ኩሩ ስብዕናን የሚቀዳጅ ሊሆን ይገባዋል? ወይስ፤ “የኛ ዘር” በሚለው የጐሳ መሪ የሚነዳ፤ የራሱ ሃሳብ ሳይኖረው “የኛ ዘር” የሚላቸውን ሰዎች ለማስደሰት የሚርመጠመጥ፤ አንዳች ነገር ሳያመርት “የኛ ዘር ንብረት፤ የኛ ብሔረሰብ ሀብት” የሚል፤ የራስ አክብሮትና ስብዕና የሌለው የመንጋ አባል መሆን አለበት?
እያንዳንዱ ሰው ከሌሎች ከሰዎች ጋር የሚኖረው ግንኙነት በነፃነትና በጋራ ጥቅም ላይ የተመሰረተ የሃሳብ ልውውጥ፣ የስራ ክፍፍልና የምርት ንግድ ሊሆን ይገባዋል? ወይስ “ለኛ ዘር መስዋዕት መሆን ይገባኛል ይገባችኋል” የሚል ትዕዛዝ የመስጠትና የመበል፤ ንብረትን የመንጠቅና የማከፋፈል መሆን አለበት?
ሰውን ጥሩና መጥፎ የሚለው አእምሮውን በመጠቀም የሰውየውን አስተሳሰብ፣ ተግባርና ባህርይ በማየትና በመመዘን መሆን ይገባዋል? ወይስ አእምሮውን አደንዝዞ በጭፍን “የኛ ዘር ጥሩ፤ የዚያ ዘር ጠላት” የሚል መሆን ይገባዋል? ወይስ እሱስ ጥሩ መባል የሚፈልገው በአስተሳሰቡ፣ በተግባሩና በባህርይው መሆን አለበት? ወይስ “የኛ መንጋ አባል ነው” በሚል ምክንያት?
“እያንዳንዱ ሰው፤ ስራው ያውጣው” የሚል የፍትህ መርህ መኖር አለበት? ወይስ ደምና አጥንቱ እየታየ? ሁሉም ሰው በተፈጥሮው አንድ አይነት ሰብአዊ መብት አለው? ወይስ የዚያ ዘር ተወላጅ በመሆኑ የሚቀነስበት አልያም የሚጨመርለት መብት አለው?
የአንድ አገር መንግስት፤ የሁሉም ዜጐች ሰብአዊ መብት አንድ ዓይነት መሆኑን ተገንዝቦ፣ ዘርንና ብሔረሰብን ሳያይ፣ የሁሉንም ሰብአዊ መብት ያስከብር? ወይስ “አንተ የማን ዘር ነህ? አንተኛው የማን ብሔረሰብ ተወላጅ ነህ?” እያለ ዘር ይቁጠር?
የአብዛኛው ኢትዮጵያዊ መልስ ምን እንደሚሆን የሚያጠራጥር አይደለም፡፡ ዘር መታየት የለበትም እንደሚል እርግጠኛ ነኝ፡፡ ዘረኛ፤ የብሔር ብሔረሰብ ፖለቲካን እንደሚጠላ እርግጠኛ ነኝ፡፡
አእምሮውን የሚጠቀም፤ ራሱን የቻለ፤ ነፃ፣ የራስ አክብሮት ያለው ኩሩ ሰው መሆን እንጂ በጐሳ መሪ የሚነዳ የመንጋ አባል፣ ተባይ፣ ባዶ፣ እኩይ መሆን ለሰው ተፈጥሮ ተገቢ እንዳልሆነ
ጥሩነት በአስተሳሰብ፣ በተግባርና በባህርይ እንጂ ራሱንም ሆነ ሌላውን በዘር ሀረግ መመዘን እንዲሁም በደምና አጥንት መኩራትም ሆነ ማፈር ተባይነት እንደሆነ
የዚህ ብሔር ወይም የዚያ ብሔረሰብ ተወላጅ በመሆን የሚጨመርም ሆነ የሚቀነስ መብት እንደሌለና የብሔር ብሔረሰብ ፖለቲካ ዋነኛ የሰብአዊ መብት ጠላት እንደሆነ መገንዘብ፤ የተሳሳተና እኩይ አስተሳሰብን ውድቅ የሚያደርግ ትክክለኛና ቅዱስ አስተሳሰብን መያዝ ማለት ነው፡፡
ከዚህ ቀጥሎ የሚመጣው የመጀመሪያ እርምጃ፤ በተገኘው አጋጣሚ ይህንን ትክክለኛ አስተሳሰብ ይዞ ዘረኛ አስተሳሰብን መመከትና በድፍረት ያለመታከት መከራከር፤ ወላጆችም ለልጆቻቸው በግልጽ ማስተማር ይሆናል፡፡ እያንዳንዳ ዜጋ በተለይም ወጣቶች በአሁኑ ጊዜ ከዚህ የበለጠ ቅዱስ አላማ እንደሌለ ተረድተው በጽናት ጥረት ሊያደርጉ ይገባል:: ከዚህ በኋላ መስራት የሚኖርባቸው በርካታ ነገሮች አሉ፡፡
መንግስታዊ በሆኑ ማናቸውም ነገሮች ውስጥ ብሔርህ፤ ብሔረሰብሽ ምንድነው ተብሎ እንዳይመዘገብ፤ “የዚህ ብሔር ክልል፤ የዚያ ብሔረሰብ ዞን፤ የእገሌ ዘር ወረዳና ከተማ” የሚባል ነገር እንዲቀር፤ በሃህገ መንግስቱና በሌሎች ህጐች ውስጥ “የብሔር - ብሔረሰብ መብት”፤ “የብሔር - ብሔረሰብ ተወካይ”…ወዘተ ተብለው የተጠቀሱ ጽሑፎች እንዲሰረዙ ድምጽን ማሰማት ጥቂቶቹ ናቸው፡፡
በተለይ ደግሞ ሁሉም ሰው፤ ልጆቹን ከመርዘኛ ዘረኝነት ለማዳን መትጋት አለበት፡፡ ዘረኝነትንና የብሔር ብሔረሰብ ፖለቲካን የሚሰብኩ የትምህርት መፃሕፍት፣ የወጣው ወጪ ወጥቶ በአፋጣኝ እንዲለወጡ ወይም እንዲቀሩ ማድረግ ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባ ተግባር ነው፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ እስከዛሬ “በብሔር በብሔረሰብ በዘር” ስም የተደራጁ ኢህአዴግን ጨምሮ በርካታ ተቃዋሚ ፓርቲዎች፤ መንገዳቸው ዘረኝነትን የሚያስፋፋ መሆኑን ተገንዝበው፣ ስህተታቸውን እንዲያርሙ ግፊት ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ ፓርቲ መመስረት ያለበት በፖለቲካዊ አስተሳሰብ ዙሪያ እንጂ በዘር መሆን እንደሌለበት ተረድተው፣ ስህተታቸውን ለማረም የማይፈቅዱትን ድርጅቶች፣ በጥብቅ ማውገዝና ድጋፍ እንዲያጡ መቀስቀስ፣ የዜጐች የእለት ተእለት ተግባር መሆን አለበት፡፡ “የዚህ ብሄር ምሁራን፤ የዚያ ብሔረሰብ ወጣቶች፣ የእገሌ ዘር የልማት ድርጅት” እየተባሉ የሚቋቋሙ ማህበራት፤ በአጠቃላይ ዘርን እንደ መሰባሰቢያ ቆጥረው የሚፈጠሩ ቡድኖችን መኮነን፣ የእያንዳንዱ ቀና ዜጋ ሃላፊነት መሆን አለበት፡፡
ስነምግባርና ፖለቲካ ፍፁም ከዘር ቆጠራና ከብሔር ብሔረሰብ ትንተና ለማጽዳት መጣር አለበት፡፡ ሰው የመሆን ክብርን ለመቀዳጀት የሚፈልግ ኢትዮጵያዊ ሁሉ፤ በጐሳ ግጭት ከሚመጣ እልቂት ለመዳን የሚፈልግ ሰው ሁሉ፤ የዚህ ወይም የዚያ ዘር ተወላጅ ሳይባል የሁሉም ኢትዮጵያዊ መብት የሚከበርበትና ዘርን የማያይ የፖለቲካ ስርዓት እንዲፈጠር የሚፈልግ ዜጋ ሁሉ!!    

Wednesday, 14 August 2019 10:36

የዘላለም ጥግ


(ስለ ይቅር ባይነት)
• ይቅር ባይነት ያለፈውን አይለውጠውም፤ የወደፊቱን ግን ያሰፋዋል፡፡
ፓውል ሌዊስ ቦሴ
• ያለ ይቅር ባይነት ፍቅር የለም፤ ያለ ፍቅርም ይቅር ባይነት የለም፡፡
ብሪያንት ኤች.ማክጊል
• እርስ በርስ ይቅር እንባባል - ያን ጊዜ ብቻ ነው በሰላም የምንኖረው፡፡
ሊዮ ኒኮላቪች ቶልስቶይ
• ይቅርታ ማድረግ እስረኛን ነፃ ማውጣትና እስረኛው አንተ እንደነበርክ መገንዘብ ነው፡፡
ሌዊስ ቢ. ስሜዴስ
• ደካሞች ፈጽሞ ይቅርታ ማድረግ አይችሉም፡፡ ይቅር ባይነት የጠንካሮች ባህርይ ነው፡፡
ማህትማ ጋንዲ
• ፍቅርን ከልባችን የምንፈልግ ከሆነ፤ ይቅር ባይነትን መማር አለብን፡፡
ማዘር ቴሬሳ
• ማንም ሰው እስክትጠላው ድረስ ወደ ታች እንዲያወርድህ አትፍቀድለት፡፡
ማርቲን ሉተር ኪንግ
• ኢየሱስ የሞተው እኛ የሰው ልጆች ምህረትና ይቅርታ እንድናገኝ ነው፡፡
ሊ ሰመር
• ለሃምሳ ጠላቶች ማርከሻው፣ አንድ ወዳጅ ነው፡፡
አሪስቶትል
• ይቅር ባይነት የአንዳንድ ጊዜ ተግባር አይደለም፤ ዘላቂ ባህርይ ነው፡፡
ማርቲን ሉተር ኪንግ
• ፈጣሪ ሃጢአተኞችን ይቅር ባይላቸው፣ ገነት ኦና ይሆን ነበር፡፡
ያልታወቀ ሰው
• ፈጣሪ ይቅር ይለናል… እኔ ታዲያ ማን ነኝና ነው ይቅር የማልለው?
ክላሪሳ ፒንኮላ ኢስቴስ
• ይቅር ባይነት፤ የነፃነት ሌላ ስሙ ነው፡፡
ባይሮን ኬቲ
• ይቅር ባይነት የጀግኖች ባህርይ ነው፡፡
ኢንዲራ ጋንዲ
• ያለ ይቅር ባይነት የተኖረ ሕይወት እስር ቤት ነው፡፡
Quote ambition
• ማህበረሰብ ብዙ ጊዜ ወንጀለኛን ይቅር ይላል፤ ህልመኛን ግን ጨርሶ ይቅር አይልም፡፡
ኦስካር ዋይልድ
• ሰው የበለጠ ሲያውቅ፣ የበለጠ ይቅርታ ያደርጋል፡፡
ኮንፉሺየስ
• ይቅር ባይነት የታላቅነት ዘውድ ነው፡፡
ኢማም አሊ
• ያለ ይቅር ባይነት መጪ ዘመን የሚባል ነገር
የለም፡፡
ዴዝሞንድ ቱቱ
• ፍቅር፤ ዘላለማዊ ይቅር ባይነት ነው፡፡
ራድሃናዝ ስዋሚ
• ይቅር ባይነት ያለፈውን መርሳት ነው፡፡
ጌራልድ ጃምፓልስኪ


• ምክረው ምክረው እንቢ ካለ በሴት አስመክረው::
• አንድ ማፍቀር ግድ ነው፤ ሁለት ማፍቀር ንግድ ነው፤ ሦስት ማፍቀር ኮንትሮባንድ ነው፡፡
• ምን ጊዜው ቢረዝምም ቋንጣና ባለሥልጣን መውረዱ አይቀርም፡፡
• ሹፌሩን በፍቅር ማሳቅ እንጂ በነገር ማሳቀቅ ክልክል ነው፡፡
• ድብርትንና ጥይትን ተኝቶ ማሳለፍ ነው፡፡
• በፍርፍር ያዘነ በጥብስ ይደሰታል፡፡ በፍቅር ያዘነ…?
• የዓለም ሙቀት መጨመር መንስኤ ጭቅጭቅ ነው፡፡
• ባለጌና ዋንጫ ወደ አፉ ሰፊ ነው፡፡
• ባጃጅን አወቅሽ አወቅሽ ሲሏት ታፔላ አወጡላት::
• ይሄ አናት ለቴስታ እንጂ ለትምህርት አይሆንም፡፡
• ሲጠሉህ ሳይሆን ሲወዱህም ለምን በል፡፡
• ማንም ሰው የጣለውን ሲያነሱበት አይወድም፡፡
• የኪስ ሌቦች ቆዩ! ሂሳቡን ሳንቀበል ሥራ እንዳትጀምሩ፡፡
• ሂሳብ ሳይከፍሉ ሀሳብ አይጀምሩ፡፡
• ኑሮና ታክሲ ካልታገሱት አይሞላም፡፡
• እስክናውቅ እንጂ እስክናብድ አንማርም፡፡
• ሱሪህን ሳይሆን ራስህን ዝቅ አድርገህ ኑር፡፡
• ያለውን የሰጠ ባዶውን ይቀራል፡፡
• ምክርና ቦክስ ለሰጪው ቀላል ነው፡፡
• ቅን ሁን እንጂ ቅንቅን አትሁን፡፡
• ለማይጨቃጨቅ የፀባይ ዋንጫ እንሸልማለን፡፡
• ለከፈሉት መጠነኛ ታሪፍ ዘና ይበሉ እንጂ አይኮፈሱ፡፡
• 3 ቀን ለመኖር 4 ቀን አትጨነቅ፡፡
• ሻወርና ትችት ከራስ ሲጀምር ጥሩ ነው፡፡
ምንጭ፡- (ሃበሻ ኢንተርቴይንመንትና አሪፍ ነገር ቲዩብ)

Wednesday, 14 August 2019 10:34

አስገራሚ የመሪዎች አባባል


• ሰዎች የመሪንና የአለቃን ልዩነት ይጠይቃሉ፡፡ መሪ ይመራል፤ አለቃ ደግሞ ይነዳል፡፡
ቴዎዶር ሩስቬልት
• በትልቅ ቡድን ውስጥ ያሉ ደደቦ፣ ያላቸውን ሀይል አሳንሳችሁ አትመልከቱ፡፡
ጆርጅ ካርሊን
• የስኬት ጎዳና ሁልጊዜም በግንባታ ላይ ነው፡፡
ያልታወቀ ሰው
• ስሜቶችህን መቆጣጠር ካልቻልክ፣ ገንዘብህን መቆጣጠር አትችልም፡፡
ዋረን በፌ
• በፍቅር ለወደቁ ሰዎች የመሬት ስበት ተጠያቂ ሊደረግ አይችልም፡፡
አልበርት አንስታይን
• ከሰላማዊ ባርነት ይልቅ አደገኛ ነፃነትን እመርጣለሁ፡፡
ቶማስ ጄፈርሰን
• ሰዎች ከእኔ ጋር ሲስማሙ የተሳሳትኩ መስሎ ይሰማኛል፡፡
ኦስካር ዋይልድ
• ስብሰባ የሚያስደስታቸው ሰዎች የምንም ነገር ሃላፊነት ሊሰጣቸው አይገባም፡፡
ቶማስ ሶዌል
• እርካታ ሲርቅህና ወደ ወጣትነት ዘመንህ መመለስ ስትሻ፣ ስለ አልጀብራ አስብ፡፡
ዊል ሮጀርስ
• መሪነት፤ ፍርሃትህን ከሌሎች የመደበቅ ችሎታ ነው፡፡
ላኦዚ
• የስኬት ቀመርን ልሰጥህ አልችልም፡፡ የውድቀት ቀመርን ግን ልሰጥህ እችላለሁ - እሱም ሁሉንም ሰው ለማስደሰት መሞከር ነው፡፡
ኸርበርት ባያርድ ስዎፕ
• ብርሃኑ እንዲታያቸው ማድረግ ካልቻልክ፣ ሙቀቱ እንዲሰማቸው አድርግ፡፡
ሮናልድ ሬጋን
• በእኛ አገር መጀመርያ እስር ቤት እንገባለን፤ ከዚያ በኋላ ነው ፕሬዚዳንት የምንሆነው፡፡
ኔልሰን ማንዴላ
• ሞት ለሁሉም ችግሮች መፍትሄ ነው፡፡ ሰው የለም - ችግር የለም፡፡
ጆሴፍ ስታሊን

Wednesday, 14 August 2019 10:33

የግጥም ጥግ

ማዘዝ ቁልቁለቱ
‹‹… ብረር ስልህ ብረር
ስበር ስልህ ስበር
ተኩስ ስልህ ተኩስ
ግደል ስልህ ግደል
ለሙሴ የተሰጠሁ
አሮን የተረከኝ
የኦሪት ሕግ ነኝ
ሀዲስ የማያውቀኝ?
(ለአንዳንድ አለቆች)
ከፈለቀ አበበ ‹‹ብርሃን እና ጥላ››
* * * * * *
ሀገርህ ናት በቃ!
ይቺው እናት ኢትዮጵያ… ሀገርህ ናት በቃ!
በዚህች ንፍቀ ክበብ፤ አይምሽ እንጂ መሽቶ፣
ማታው ከጠረቃ
የነቃም አይተኛ የተኛም አይነቃ፡፡
ይህቺው ናት ዓለምህ ብቻዋን የተኛች ከዓለም
ተደብቃ!!
አኪሯ ቀዝቅዞ ‹‹ያንቀላፋች ውቢት›› ያንተው
የክት ዕቃ!
ምን ትሆን እንግዲህ ሀገርህ ናት እሷ!
ልቧን አታውልቃት አትጨቅጭቃት በቃ፤
አብረህ አንቀላፋ፤ ወይ አብረሃት ንቃ!!
(ለማትጠገብ አገርና ለልብ አውልቆች)
ከነቢይ መኮንን ‹‹ጥቁር ነጭ ግራጫ››

Wednesday, 14 August 2019 10:32

የነገር ጥግ

 ታሪክ ሰሪና ታሪክ ዘጋቢ አንድ ጊዜ በአገራችን አንድ ከፍተኛ ኮሚቴ ይቋቋማል፡፡ ይህ ኮሚቴ የኢትዮጵያን ታሪክ፣ ባህል፣ ሥነ ቃል ወዘተ… በማጥናት ስለ ሕዝቡ ሥነ ልቦናዊ ሁኔታ በቂ ግንዛቤ ለመጨበጥ እንዲቻል እንዲያደርግ ኃላፊነት የተሰጠው ነው፡፡ ከኮሚቴው አባላት መካከል አንደኛው ዶክተር የዩኒቨርሲቲ መምህር ሲሆን በጊዜው ከነበረው መንግስት የፖሊት ቢሮ አባላት ከአንደኛው ጋር የድሮ የት/ቤት ጓደኞች ናቸው፡፡ ይህንኑ የፖሊት ቢሮ አባል ለኮሚቴው ሥራ ኢንተርቪው ሊያደርገው ሄዶ ያገኘዋል፡፡ የፖሊት ቢሮው ባለሥልጣን፤ ከዶክተሩ ጋር ከረዥም ጊዜ በኋላ በመገናኘታቸው ተገርሞ፤ ‹‹ይህ እንዴት ሊሆን ይችላል? አንተ ወደኛ ግቢ (ቤተ-መንግስት ማለቴ ነው) እንድትመጣ የሚያደርግ ምን ሁኔታ ተፈጠረ?›› ሲል ይጠይቀዋል፡። ዶክተሩም ሲመልስ፤ ‹‹እኔም ገርሞኛል፤ አንተን ታሪክ ሰሪ፣ እኔን ታሪክ ዘጋቢ ያደረገን ጊዜ ነው!›› አለው፡፡ ታሪክ ዘጋቢ አያሳጣን!!
(አዲስ አድማስ፤ ሰኔ 1 ቀን 1994 ዓ.ም)


Wednesday, 14 August 2019 10:31

የፖለቲካ ጥግ


 • ፖለቲካ ዝግጅት ምናልባት ምንም እንደማያስፈልገው ተደርጎ የሚታሰብ ብቸኛ ሙያ ነው፡፡
ሮበርት ሉዊስ ስቴቨንሰን
• ሃይማኖት ከፖለቲካ ጋር ምንም ግንኙነት የለውም የሚሉ ስለ ሃይማኖት የማያውቁ ናቸው፡፡
ማሃትማ ጋንዲ
• ፖለቲካ እንደ ኤክስሬይ ማሽን ይመስለኛል፡፡ ሁሉም ነገር በመጨረሻ ላይ ይታወቃል፡፡
ኒኮሌ ዋላስ
• ፖለቲካ ትክክለኛ ሳይንስ አይደለም፡፡
ኦቶ ቮን ቢስማርክ
• እውነት በአብላጫ ድምፅ አይረጋገጥም፡፡
ዱግ ግውይን
• ፖለቲከኛ ራሱ የሚናገረውን ስለማያምን፣ ሌሎች ሲያምኑት ይገረማል፡፡
ቻርልስ ደጎል
• መንግስት ሲወፍር፣ ነፃነት ይቀጭጫል፡፡
ሮናልድ ሬጋን
• አሳቢ ፈጽሞ የፓርቲ ሰው አይሆንም፡፡
ፍሬድሪክ ኒቼ
• ፖለቲከኞች የትም ቦታ አንድ ናቸው፡፡ ወንዞች በሌሉበትም ጭምር ድልድይ ለመስራት ቃል ይገባሉ፡፡
ኒኪታ ክሩሼቭ
• የትኛውንም መንግስት አትመን… በተለይ የራስህን መንግስት፡፡
አር. ፔሸንት
• ሀሳብ ያለቀበት ማንኛውም መሪ፤ ከሃላፊነት መልቀቅ አለበት፡፡
ንክዋቹክው ኦግቡአጉ
• ግንብ የሚገነባ ሰው፣ ድልድይ ለመገንባት የሚፈራ ነው፡፡
ጄሮሜ ሞንትጎሜሪ
• እኔ ፈጽሞ ፖለቲከኛ ልሆን አልችልም፤ ብዙ ጊዜ ሃቀኛ የመሆን ችግር አለብኝ፡፡
ካርል አር. ዋይት
• ትክክለኛ መሪ አገልጋይ ነው፡፡
ላይላህ ጊፍቲ አኪታ

Wednesday, 14 August 2019 10:17

የማን ቤት ልበለው?


            ለረጅም ጊዜ የተሰጠኝን ኃላፊነት ለመወጣት ስል ከመሯሯጥ በስተቀር ወደ ግል ጉዳይ አላልኩም፡፡ የነበረብኝ ኃላፊነት ከጊዜ ወደ ጊዜ ክብደት ነበረው፡፡ ከ1963 ዓ.ም እስከ 1966 ዓ.ም በደቡብ ግንባር በጦር አለቅነት (ሻለቃ አዛዥነት)፣ ድንበራችን በሱማሌ እንዳይደፈር በኃላፊነት አሠራ ነበር፡፡ በ1966 ዓ.ም መጨረሻ፣ በአብዮቱ ፍንዳታ ጊዜ፣ የአራተኛ ክፍለ ጦር ዘመቻ መኮንን እንደነበርኩ፣ የአስተባባሪ ደርግን ሥራ አስፈፃሚነት ደርቤ መስራት ጀመርኩ፡፡
በ1969 ዓ.ም መጀመሪያ ጀምሮ አንድ ክፍለ ጦር በአጭር ጊዜ ውስጥ እንዳሰለጥን ታዝዤ፣ በአምስት ክፍለ ሀገሮች በመከፋፈል ማለትም በሸዋ፣ በሲዳሞ፣ በከፋ፣ በሐረርጌና በጎንደር ማሰልጠን ጀመርኩ:: ክፍለ ጦሩ እንደተዘጋጀ በአዛዥነት ይዤ አስመራ ዘመትኩ፡፡ እዚያ እያለሁ የሰሜን እዝ ምክትል አዛዥ ሆንኩ፡፡ ይህ ኃላፊነት በወቅቱ ምን ዓይነት እንደነበረ ያየ ያውቀዋል፡፡ውጤቱ ግን ክፉ አልነበረም፡፡
በ1972 ዓ.ም የጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ሆንኩኝ፤ጥሩ ሹመትና ጥሩ ስራ ነበር ፡፡
በ1973 ዓ.ም በጥር ወር፣ ባላሰብኩት ሰው ገጭቼ ጡረታ ተባልኩ፡፡
አሁን ጎጆዬን ማየት ግድ ሆነ፡፡ ፈራርሳለች፣ ተጣማለች፣ ማቃኛዋ ቀላል አልሆነም፡፡ ለጊዜው 1,200፡00 ብር ብቻ እጄ ላይ ነበረች፡፡ በሷ ምን መስራት ይቻላል ቀደም ሲል የመጣ ሁለት መኪና ድንጋይ በራፍ ላይ ነበረኝ  ብቻውን ምን ዋጋ አለው?
‘’ጡረታ ወጥቷል ያውም  በጥፋት ነው’’ የሚባለው ወሬ ተሰማ፡፡ በዚህን ጊዜ ባለቤቴ ሆስፒታል  ልጄ እስር ቤት ነበሩ፡፡ ጡረታ የወጣው በጥፋት ነው  የሚለው  ቃል  የዕለት  ጓደኞቼን ሲያርቅ እውነተኛ ጓደኞቼን ይበልጥ ሰበሰበልኝ፡፡
ጀነራል መርዕድ በዚህ አጣብቂኝ ውስጥ እያለ ከቤታችን ከማይጠፉት ዘመዶቻችን መካከል ከጋሽ ተሰማና ከአቤ (ኢንጂነር ተሰማ ያኢና ኢንጂነር አበበ ነጋሽ) ጋር ማታ ቁጭ ብለው መወያየት ይጀምራል:: በማስታወሻው ላይ ስብሰባ ብሎ በሰየመው ርዕስ ይህንን ጭውውት  ከምን ተነስቶ ምን እንደደረሰ እየተረከ እንዲሁም በችግሩ ጊዜ የደረሱለትን ሰዎች እያነሳ ምስጋናውን ያቀርባል፡፡
ስብሰባው፡-የሀዘንና የትካዜ አልነበረም፡፡ በሚያሳፍር ተግባር አልወጣህም፣ ነገ ትመለሳለህ ትፈልጋለህ፡፡ እስከዚያ  እኛ አለንልህ ፡፡የትናንቱ የኢትዮጵያ ድንበር አስከባሪ ፣ የትናንቱ ጀግና፣ የተሻለ እንጂ ያነሰ አትኖርም፡፡ የኛ ወዳጅነት ትርጉም የሚኖረው ዛሬ ነው፡፡ ስለዚህ አታስብ ይልቁንስ ሃሳብህን ግለፅልን ሲሉ፣ ተሰማ ያኢና አበበ ነጋሽ ጠየቁኝ፡፡
“ቤት አድሳለሁ ብዬ ያመጣሁትን ድንጋይ ሸጡልኝ” አልኳቸው፡፡
“ለምን?” አሉኝ
ገንዘብ ስለሌለኝ እድሳቱን ማቆም ስላለብኝ ነው ብዬ መለስኩ፡፡
ነገ ማታ እመጣለሁ ብለው ሄዱ፡፡
በማግስቱ ማታ መጥተው ይህንን ቤት እናድሰዋለን፤ በሠራዊት በኩል እንደጀመሩት፣ በድንጋይና በአሸዋ ማቅረብ በኩል፣ እንዲረዱህ ጠይቅ አሉኝ፡፡ ኮሎኔል መሐመድና ሻለቃ ኪዳኔ ተክሉን ጠይቄ፣ የሚቻለውን ሁሉ እናደርጋለን አሉ:: የቤቱ ስራ በአበበና በተሰማ መሐንዲስነት ኃላፊነት ተጀመረ፡፡
በአምስተኛ ቀን ባለቤቴ ከሆስፒታል ልጄ ከእስር ቤት ወጥተው በአንድ ቀን አሮጌዋ ቤቴ ሞቀች፡፡ ዘመድ ወዳጅም እንደ ዛሬው ተሰበሰበ፡፡ የቤቱም ስራ ቀጥሎ ዛሬ ካለበት ደረጃ ደረሰ፡፡
(“ለወገንና ለአገር ክብር”
ሜጀር ጀኔራል መርዕድ ንጉሤ)



   - በስራ ምደባ ለውጥ ሳቢያ ባለፈው ሳምንት 2 ፖሊሶች በጥይት ሞተዋል
   - አንዱ ላይ ብቻ ነው የተኮስኩት ብሏል - በግድያ የታሰረው ፖሊስ
 - በአዲስ አበባ በአመት 220 ግድያዎች ተፈጽመዋል

                ሟች ብርቱካን ፍሬው ከዋና ሳጅን ብርሃነ ግደይ ጋር በጋብቻ ተሳስረው ሲኖሩ፣ አንድ ወንድ ልጅ አፍርተዋል፡፡ ለ9 ዓመታት በትዳር ቢቆዩም በመሀከላቸው በነበረ አለመግባባት ፍቺ መጠየቋን የፖሊስ መዝገብ ያስረዳል፡፡
ለፍ/ቤት የቀረበው የፍቺ ጥያቄ ለመጋቢት 4 ቀን 2011 ዓ.ም ነበር የተቀጠረው፡፡ ሆኖም ከቀጠሮ በፊት የካቲት 28፣ የፌደራል ፖሊስ ካምፕ አጠገብ በሚገኝ ካፌ ውስጥ ከወንድ ጋር ተቀምጣ አየኋት የሚለው ዋና ሳጅን ብርሃነ፤ ክላሽ በመውሰድ ሟች ብርቱካንን በ15 ጥይት እንደመታትና ህይወቷ እንዳለፈ መዝገቡ ይጠቁማል፡፡
ክስ ተመስርቶ ጉዳዩም ወደ ፍ/ቤት አምርቷል፡፡ የፌደራል ፖሊስ ረዳት ሳጅን ከበደና ዋና ሳጅን ፈይሳ ከድር፤ ከሁለት ዓመት በላይ አብረው ቢሠሩም፣ መልካም ግንኙነት እንዳልነበራቸው ለፖሊስ በሰጠው ቃል ላይ ይገልፃል - ረ/ሳጅን ከበደ፡፡
በማዕከላዊ ስታትስቲክስ ተመድቦ ይሰራ የነበረው ሳጅን ከበደ፣ ሀምሌ 29 ቀን 2011 ዓ.ም ለስራ ወደ ጃንሜዳ አካባቢ እንዲሄድ መልዕክት የደረሰው በዋና ሳጅን ፈይሳ ከድር ነበር፡፡ ለምን አንተ ትነግረኛለህ? ጥፋትም ካለብኝ በደብዳቤ ተገልፆልኝ ነው የምሄደው…›› በማለት ውዝግብ እንደተነሳ ተጠቅሷል፡፡ ወደ በር ሲሄድ ለስራ የተሰጠውን መሳሪያ ከአምስት ካርታ ጥይት ጋር ይዞ እንደነበርና ዋና ሳጅን ፈይሳን በመመልከቱ ሁለት ጊዜ ተኩሶ መግደሉን ለፖሊስ ተናግሯል::
በረዳት ሳጅን ታሪኩ ላይም ግድያ ፈጽመሃል ተብሎ ፖሊስ ቢጠረጥርም፣ እኔ የተከሰስኩት በዋና ሳጅን ፈይሳ ላይ ብቻ ነው፤ ምናልባት እሱን አልፎ በወጣ ጥይት ም/ሳጅን ታሪኩ ተመቶ ሊሆን ይችላል በማለት ነው ቃሉን የሰጠው፡፡
በአዲስ አበባ አስራ አንድ ሰዎች ህይወታቸው ያለፈው የፖሊስ አባላት ነው፡፡ አስሩ በስራ ላይ ባለመግባባት ሰበብ የተፈፀሙ ግድያዎች እንደሆኑ የምርመራ መዝገቦች ያሳያሉ፡፡
በአዲስ አበባ ከሐምሌ 1 ቀን 2010 ዓ.ም እስከ ሰኔ 30 ቀን 2011 ዓ.ም ድረስ ሁለት መቶ ሃያ ሁለት ግድያዎች መፈፀማቸውን የፖሊስ መረጃዎች ይገልፃሉ፡፡   


           እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ2016 ይፋ የሆነው መረጃ እንደሚያሳየው በኢትዮጵያ ኤችአይቪ ከእናት ወደ ልጅ እንዳይተላለፍ በሚደረገው ጥረት ፀረ ኤችአይቪ የሚወስዱ ቫይረሱ በደማቸው ያለ እርጉዝ እናቶች 69% ነበሩ፡፡ ይህንን መረጃ ያወጣው የአለም ባንክ ሲሆን ዳሰሳው የተካሄደውም የልማት አመላካች ሁኔታዎችን ከመገምገም አንጻር ነበር፡፡
ከ2010-2018 ድረስ ባለው መረጃ በአለም ላይ ወደ 1.4 ሚሊዮን የሚሆኑ ህጻናት በ PMTCT ፕሮግራም መሰረት በኤችአይቪ ቫይረስ እንዳይያዙ ሆነዋል፡፡
ኤችአይቪ ከእናት ወደልጅ የሚተላለፈው በእርግዝና ወቅት በወሊድ ጊዜ እና ጡት በማጥባት ወቅት ነው፡፡ እድሜአቸው ከ0-14 አመት የሚሆናቸው ሕጻናት በአብዛኛው የቫይረሱ ተጎጂ የሚሆኑት ከእናቶቻቸው በሚሰራጨው ቫይረስ ምክንያት ነው፡፡
አንዲት ሴት የኤችአይቪ ቫይረስ በደምዋ ውስጥ እያለ እርጉዝ ከሆነች እና ምንም አይነት የህክምና እርዳታ ካላገኘች ቫይረሱ ወደልጅዋ የመተላለፉ እድል ከ15%-45% ይሆናል፡፡ ነገር ግን በጊዜው ሕክምና አድርጋ ፀረ ኤችአይቪ (ART) መውሰድ ከጀመረች አደጋውን ወደ 5% ዝቅ ያደርገዋል፡፡
ኤችአይቪ ኤይድስን በሚመለከት አለም አቀፉ የመረጃና ትምህርት ድረገጽ www.avert.org እንደሚያስነብበው በአለም አቀፍ ደረጃ ሊተኮርባቸው የሚገቡ ዋና ዋና  ነጥቦች የሚከተሉት ናቸው፡፡
ኤችአይቪ ከእናት ወደልጅ እንዳይተላለፍ የሚያደርገው (PMTCT) ፕሮግራም እድሜያቸው ለስነተዋልዶ የደረሱ እና ቫይረሱ በደማቸው የሚገኝ ወይንም ለቫይረሱ ይጋለጣሉ ተብለው የሚታሰቡ ሴቶችን ጤንነት በመጠበቅ እና የሚወልዱዋቸውንም ጨቅላዎች በቫይረሱ እንዳይያዙ በማድረጉ ረገድ ከፍተኛ ሚናን ይጫወታል፡፡
የPMTCT አገልግሎት የኤችአይቪ ቫይረስ ከመጀመሩ በፊት እና በእርግዝናው ወቅት እንዲ ሁም በመውለድ ወይንም ጡት በማጥባት ጊዜ ቫይረሱ የሚተላለፍ መሆኑን ለተገልጋዮቹ እውን በማድረግ መሰራት አለበት፡፡
የPMTCT አገልግሎት ልጆች ቫይረሱ በደማቸው ካለባቸው ሴቶች ገና እንደተወለዱ ማለትም ከአራት እስከ ስድስት ሳምንት ምርመራው ሊደረግላቸው የሚገባ እና ከዚያም በ18/ኛው ወር ወይንም የጡት ማጥባት ወቅት እንዳበቃ ያሉበት ሁኔታ በደንብ መታየትና  ለቫይረሱ ለተጋለጡት ልጆች በተቻለ ፍጥነት ART ሊጀመርላቸው ይገባል፡፡  
በእርግጥ ሴቶችንና ጨቅላዎችን ከወሊድ በሁዋላ በ PMTCT ፕሮግራም በሚያስፈልገው መንገድ መርዳት ከባድ መሆኑ እሙን ነው፡፡ በአንዳንድ አገሮች ብዙ ጨቅላዎች በእርግዝናና ወሊድ ጊዜ ከሚኖረው የቫይረስ መተላለፍ ይልቅ በጡት ማጥባት ጊዜ በሚፈጠረው አጋጣሚ በቫይረሱ የመያዝ እድላቸው እየሰፋ ይገኛል:: የዚህም ምክንያቱ መደረግ የሚገባውን ጥንቃቄ እና የሚሰጠውን አገልግሎት አንዳንድ ሴቶች ስለማይተገብሩት ነው፡፡
ከ2010-2018 ድረስ ባለው መረጃ በአለም ላይ ወደ 1.4 ሚሊዮን የሚሆኑ ህጻናት በ PMTCT ፕሮግራም መሰረት በኤችአይቪ ቫይረስ እንዳይያዙ ሆነዋል፡፡
ኤችአይቪ ቫይረስ ከእናት ወደ ልጅ እንዳይተላለፍ ለማድረግ የተዘረጋው PMTCT የተሰኘው ፕሮግራም ለእናቶች እና ለጨቅላዎቻቸው ሰፋ ያለ አገልግሎትን ይሰጣል፡፡ ለምሳሌም በስነተዋልዶ እድሜ ላይ ያሉ (15-49) ሴቶችን በቫይረሱ እንዳይያዙ ከመከላል ጀምሮ ቫይረሱ በደማቸው ያለ ሴቶች ያልተፈለገ እርግዝናን እንዲከላከሉ እንዲሁም ቫይረሱ በደማቸው ውስጥ ቢኖርም እንኩዋን (ART) ፀረ ኤችአይቪን እየወሰዱ በሕይወት ዘመናቸው ጤናማ ኑሮ እንዲኖሩ ለማስቻል ይረዳል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በእርግዝና ላይ ላሉትም በእርግዝና ወቅት ወይንም በወሊድ እንዲሁም ጡት በማጥባት ቫይረሱ ወደ ልጆቻቸው እንዳይተላለፍ ማድረግ የሚችል ከፍተኛ ፕሮግራም መሆኑን www.avert.org ያስነብባል፡፡
avert እንደሚያስነብው ኤችአይቪ ከእናት ወደልጅ እንዳይተላለፍ የተዘረጋው ፕሮግራም ደህንነታቸው የተጠበቀ ሕጻናትን መውለድ የሚቻልባቸውን መንገዶች የሚያስተምር እና ለጨቅላዎች ትክክለኛው የአመጋገብ ስልት ምን እንደሆነ እንዲሁም ለቫይረሱ የተጋለጡ ጨቅላዎች በጡት ማጥባት ወቅት ሊደረግላቸው የሚገባው ክትትል ምን እንደሆነ ለወላጆች እንዲሁም ለቤተሰብ ያስተምራል፡፡ በተለይም ህጻናቱን ከቫይረሱ ለመከላከል ART ምን ያህል አስፈላጊ እንደሆነ እና አገልግሎቱን በትክክል መውሰድ አስፈላጊ መሆኑን ያሳያል::
avert የሚከተሉትን መረጃዎች ለንባብ አቅርቦአል፡፡  
ከ2010-2018 በአለም ላይ ወደ 1.4 ሚሊዮን የሚሆኑ ህጻናት በ PMTCT ፕሮግራም በሚደረግላቸው ክትትል ምክንያት በቫይረሱ እንዳይያዙ ማድረግ ተችሎአል፡፡
በ2017 ዓ/ም በአለም ላይ 80% የሚሆኑ እርጉዝ ሴቶች በደማቸው የኤችአይቪ ቫይረስ የነበራቸው ሲሆን የጸረ ኤችአይቪ መድሀኒት ወስደዋል፡፡
በአለም ላይ ወደ 740.000 በተዋልዶ እድሜ ላይ ያሉ ሴቶች በ2016 ዓ/ም ኤችአይቪ ቫይረስ በደማቸው ተገኝቶአል፡፡ ከእነዚህ መካከልም ወደ 73% የሚሆኑት ሴቶች በ23 ሀገራት የሚገኙ ሲሆን በአብዛኛውም ከሰሀራ በታች ባሉ የአፍሪካ አገራት ነው፡፡ እነዚህ ሀገራትም በከፍተኛ ደረጃ ኤችአይቪ ከእናት ወደልጅ እንዳይተላለፍ የሚሰራው ፕሮግራም እንደሚያስፈልጋቸው እና ቅድሚያ እንዲሰጣቸው UNAIDS ይጠቁማል፡፡
በአለማችን በ2017 ዓ/ም ቫይረሱ በደማቸው ውስጥ የሚገኙ ሕጻናት ማለትም ከ1.8 ሚሊዮን ውስጥ ከግማሽ በላይ ማለትም (52%) የሚሆኑት ፀረ ኤችኤቪ መድሀኒት ይወስዱ የነበሩ ሲሆን ከእነዚህ መካከልም ወደ 110.000 የሚሆኑት ህጻናት ተገቢው የህክምና ክትትል ስላል ተደረገላቸው ከቫይረሱ ጋር በተያያዘ በገጠማቸው ሕመም ምክንያት ለሕልፈት ተዳርገዋል፡፡
avert አክሎም በአለም ላይ በ2017 ዓ/ም በግምት ከ180.000 በአዲስ በቫይረሱ ከተያዙት ህጻናት መካከል ግማሾቹ ቫይረሱ የተላለፈባቸው ከእናቶቻቸው በጡት ማጥባት ወቅት መሆኑ ታውቆአል፡፡ ስለዚህም መረጃው እንደሚጠቁመው በተለያዩ ሀገራት እንደሚታየው ከሆነ ቫይረሱ በደማቸው ያለባቸውን ሴቶች በተገቢው መንገድ በተለይም ጡት በማጥባት ወቅት ART እንዲወስዱ ማድረግ እና በተገቢው መንገድ ክትትሉን እንዲያደርጉ ማስቻል አስቸጋሪ መሆኑን ነው፡፡ በዚህም የተነሳ ቫይረሱን መከላከል ወይንም መቀነስ እና በቫይረሱ የመያዝ እድልን መከላከል በተለይም በእርግዝናና ጡት ማጥባት ወቅት ተግባራዊ ማድረግ አስቸጋሪ ይሆናል፡፡ በዚህም ምክንያት በአንዳንድ አገሮች ጨቅላዎች በአሁኑ ወቅት በቫይረሱ የሚያዙበት ምክንያት በእርግዝና ወይንም በወሊድ ወቅት ሳይሆን ከተወለዱ በሁዋላ በጡት ማጥባት ጊዜ በመሆኑ እናቶች ወይንም መላው ቤተሰብ ልብ ሊለው የሚገባ ነገር ነው፡፡

Page 1 of 438