Administrator

Administrator

    ከአንድ መቶ ሰማኒያ ስምንት ሺ በላይ ባለ አክሲዮኖችን ቤተሰብ ያደረገ ባንክ ነው፡፡ ከስምንት ቢሊዮን ብር በላይ የተመዘገበና ስድስት ቢለዮን ብር የተከፈለ ካፒታል ወደ ምስረታ እየገሰገሰ የሚገኘው አማራ ባንክ፤ በነገው ዕለት ከፍተኛ የመንግስት ኃላፊዎች፣ ታዋቂ ሰዎች፣ የባንክ አደራጆችና ባለ
አክሲዮኖች በተገኙበት የመስራች ጠቅላላ ጉባኤ ያካሂዳሉ፤ ምስረታውንም ይፋ ያደርጋል ተብሎ ይጠበቃል፡፡ የአማራ ባንክ 30 በመቶ አክሲዮን የሸጠ
ሲሆን ባንኩ ስራ ሲጀምር በመላው የሀገራችን አካባቢዎች ቅርንጫፎችን በመክፈት አዳዲስ አገልገሎቶችን ያስተዋውቃል ተብሏል፡፡ በተያያዘ ዜና፤ አማራ ኢንሸራንስ አክሲዮን ማህበር (አ.ማ) ለመመስረት በዝግጅት ላይ እንደሆነ ታውቋል፡፡


Monday, 22 February 2021 08:42

የግጥም ጥግ

በወርኃ የካቲት የሚካኤል ለታ
ትልቅ ጠብ ተነስቶ መሬት ተቆጥታ
ቆስሎ ግራዚያኒ ሰበብ ሆናው ደሙ
ብዙ ሰው ታረደ ተናወጸ አለሙ፡፡
በየቤቱ ለቅሶ ጩኸት በየሜዳ
ይሰማል ይታያል በዚህ በዚያ ፍዳ፡፡
የሰው ልጅ እንደ ከብት ወድቆ እየታረደ
ሶስት ለሊት ሶስት መዓልት ከተማው ነደደ፡፡
ሽንትም እንደውኃ ተሸጠ በገንዘብ
ብልህ የሆነ ሰው ይህንን ይገንዘብ፡፡
ኢዮብ ነሽ ኢትዮጵያ የእግዚአብሔር
ወዳጅ
ወድቀሽ አልቀረሽም በጠላትሽ እጅ፡፡
(መስፍን ተፈሪ፤ አዲስ ዘመን ጋዜጣ፤
የካቲት 12/1961)

በሞት ሥም ግጥም

ምንም ግን ሞት፣
የጨለማ ሽርግድ፣
የሥጋ ከነብስ ስንግ መለየት፤
የሹኩሹክታ ጉድጉድ አይደለም!
ሕይወት ...
ብርሀን መሳይ መስመር ላይ መጓዝ፤
ሞት....
ከመስመሩ ላይ መገፋት፣
ወዳላወቁት መግባት፤
ምናልባት...
ከንቡጥ ጨለማ ውስጥ፣
የማይታይ ብርሀን፣
ይኖር ይሆናል፤
ማን ያውቃል?
(በሳሙኤል በለጠ-ባማ)

Monday, 22 February 2021 08:39

አድማስ ትውስታ

                   ሪቻርድ ፓንክረስት በጣሊያን ወረራ ጉዳይ


                      (“ቆርጦ መሰንበት” ለተባለው የጄፍ ፒርስ መፅሐፍ የፃፉት መቅድም)

        "የግራዚያኒን ሐውልት እንርሳው ካልን፣ ቀጥሎ የሚመጣው ለሒትለር ወይም ሙሶሎኒ የሚሰራ ሐውልት ነው። ከዚያ የሚቀጥለው ነገር ደግሞ ህዝቡ የዚህን ወንጀለኛ ተግባር እጀ- ሥራ እንዲኮርጅ መጠበቅ ነው።--"
              ትርጉም፡- ነቢይ መኮንን


         በውጭ መጻህፍት ዘንድ በሰፊው አቢሲኒያ በመባል የምትጠቀሰውንና ከአፍሪካ ብቸኛዋን፤ መቀመጫውን ጄኔቭ ያደረገው የሊግ ኦፍ ኔሽንስ አባል አገር- ኢትዮጵያን፤ ሙሶሊኒ ሳትነካው ወረራ አካሄደባት። ፋሽስት ኢጣሊያ የዓለም አቀፉን ስምምነት ጥሳ የመርዝ ጭስ ተጠቀመች። የተባበሩት መንግሥታት ሊግ፤ የግፈኛዋን አገር የገቢ ዕቃዎች፣ ማለትም ያለዚያ መኖር እየቻለች፣ የምታጋብሰው ሸቀጥ ላይ ማእቀብ አለመጣሉ ሳያንስ፣ ስዊስ ካናልን ለወራሪዎች ለመዝጋት ፍቃደኛ  አለመሆኑ ታየ። ንጉስ ኃይለ ሥላሴ፤ ለጄኔቭ እጅግ ሩቅ ከሆነችው አዲስ አበባ ተነስተው በባቡር፣ በጀልባና በአውሮፕላን ተጉዘው፤ በአንደበተ- ርቱዕ ንግግር፣ በዓለም ህሊና እንዲሁም “ለታሪክ ፍርድ ትውስታ…” የሚሆን አቤቱታቸውን አቀረቡ።
እነዚህ ሁሉ እንግዲህ ቀደም ባለው ዘመን የማይረሱ፤ ክዋኔዎች ናቸው። ያ ዘመን በአንድ ራስ -ሁለት ምላስ ሽፍጥ፣ የኃይል እና ግፍ ወረራ የተካሄደበት ዘመን ነው። የዚያ ዘመን ሰዎች የረሱት የሚመስልና የኋለኞቹ ትውልዶች ደግሞ በጭራሽ የማያውቁት ዘመን ነው። የእናቴን የሲልቪያ ፓንክረስትን ቅድመ- ጦርነት ኢትዮጵያ ወዳጅ የሆነውን “ኒው ታይምስ ኤንድ ኢትዮጵያ ኒውስ” የተባለውን ሳምንታዊ ጋዜጣ ያነብቡ የነበሩ አያሌ አንባቢያን፤ ያን ዘመን በብዛት ያስታውሱታል።
ያም ሆኖ የዚያን ዘመኑ ታሪክ ዛሬም በኢትዮጵያ ህያው እንደሆነ ሁሉ በኢጣሊያ ውስጥ ህያው ነው። በሁለቱም አገሮች ውስጥ በድንጋጤ፣ የሐዘን፣ እና የትውስታ ድምጾች እንደገና ሲያስተጋቡ ይሰማሉ።
ኢትዮጵያውያንና የኢትዮጵያ ወዳጆች በ2012 እ.ኤ.አ፤ እጅግ አስደንጋጭና እጅግ ልዩ የሆነ ክስተት እንዳለ አወቁ። ይኸውም በጣሊያን አገር ለግፈኛው የፋሽስት ጦር አዛዥ ለሮዶልፎ ግራዚያኒ፤ የትውልድ ቦታው በሆነችው በአፊሌ ከተማ፤ ሐውልት የመሰራቱ ዜና ነው። ግራዚያኒ፤ በ1935-6 ጣሊያን ኢትዮጵያን በወረረችበት ወቅት ከነበሩት ሁለት የፋሽስት ጦር አዛዦች አንዱ ነው። ሌላኛው አዛዥ የእሱ ተቀናቃኝና ይስሙላ የበላይ ፒየትሮ ባዶሊዮ ነበር። እኒህ ሁለት ሰዎች በኢትዮጵያ ላይ የጋዝ ጭስ እንዲዘንብ ያዘዙ ናቸው። ግራዚያኒን ለየት የሚያደርገው ኢትዮጵያውን የጦር እስረኞችን ያለ ርህራሄ እንዲጨፈጨፉ በማድረጉ ተጠያቂ መሆኑ ነው። ከዚህ የከፋው የግፍ ድርጊቱ ደግሞ በኢትዮጵያና በሊቢያ “ተወላጆች” ላይ “እገሌ ከገሌ የማይል” የሽብር ተግባር መመሪያ፤ ስራ ላይ እንዲውል ማድረጉ ነው። (በዚያ ጊዜ ሊቢያም በጣሊያን ቅኝ አገዛዝ ሥር ወድቃ ነበር)
መቼም ብዙዎቻችን እንደነዚህ ያሉ ክስተቶችን ትልቅ ፋይዳ ያላቸው፣ እንዲያውም እጅግ አሰቃቂ ከመሆናቸው የተነሳ፤ እንኳንስ ሊሸሸጉ ይቅርና ሊተውና ሊረሱ እንደማይገባ እናምናለን። የሰው ልጅ፤ እነዚህ ወንጀሎች ትልቅነታቸውን ከማወቁ ባልተናነሰ ትልቅ ትምህርት ይወስድባቸዋል።
የጄፍ ፒርስ የ1935-1941 ኢታሎ -አቢሲኒያ (የጣሊያንና የኢትዮጵያ) ጦርነት ጽሁፍ፣ ፍፁም የሆነ ፋይዳ ፍንትው የሚለው እዚህ ላይ ነው። ዓለም አቀፍ ሞራልና ፍትህ፣ ከፖለቲከኞችና ከወታደሮች ተግባራት ጋር ሲፋጠጥ የሚኖረው መልክ ቁልጭ አድርጎ የሚያብራራልን በመሆኑ ነው!
 ዛሬ የሙሶሎኒን ቀኝ እጅ ግራዚያኒን ከበሬታ መስጠት፤ ዱቼን ራሱን ማክበር ማለት ነው። ግራዚያኒ ለሙሶሎኒ የ1983 ዝና-ቢስ፣ ዘረኛ ህግጋት ድጋፍ የሰጠ ሰው ሲሆን፣ ወደ አውሮፓው ጦርነት ማብቂያ ግድም በኢጣሊያ አምባገነኑ መሪ ከስልጣኑ ሲፈነገል፤ ግራዚያኒ የዱቼ ዋነኛ የፋሽስት አዛዥ በመሆኑ የሳሎ ሪፑብሊክ በመባል በሚጠራው ስርዓት ዘንድ ተሾመ። የግራዚያኒን ሐውልት እንርሳው ካልን፣ ቀጥሎ የሚመጣው ለሒትለር ወይም ሙሶሎኒ የሚሰራ ሐውልት ነው። ከዚያ የሚቀጥለው ነገር ደግሞ ህዝቡ የዚህን ወንጀለኛ ተግባር እጀ- ሥራ እንዲኮርጅ መጠበቅ ነው።
እነዚህን በመሰሉ ፍርሀቶችና ስጋቶች ተውጠው ነው በለንደን፣ በዋሽንግተን፣ በኒውዮርክ በሌሎችም ቦታዎች የሚገኙት የኢትዮጵያ ዳያስፖራ አባላት፤ ከሌሎች የፋሽስት ኢጣሊያና የቅኝ ግዛት ህግ ተገዢ የነበሩ ሰዎች ጋር በመሆን፤ በሰላማዊ ሰልፍ የሰላም ድምጻቸውን ያሰሙት። ባለቤቴ ሪታ እና እኔ ለንደን ውስጥ ባለው የጣሊያን ኤምባሲ ፊት ለፊት በተደረገው ሰልፍ ውስጥ ነበር መሳተፍ የመረጥነው። እዚህ ቦታ ከዚህ ቀደም የጣሊያን መንግስት፣ ሙሶሎኒ በ1937 ወደ ሮም ወስዶት የነበረውን የአክሱምን ሐውልት መመለሱን ሲያዘገየው፣ ሁለት ጊዜ ሰልፍ አድርገን ነበር። ሁለት ጊዜም እንዲመለስ የተገደደበት ሁኔታ ተፈጥሮ ነበር።
ግራዚያኒ በኢትዮጵያ ለፈፀማቸው አያሌ የጦርነት ወንጀሎች በፍፁም ተከሶ ለፍርድ ቀርቦ አያውቅም። በሊቢያም እንደዚያው። እርግጥ ከጦርነቱ በኋላ ከጀርመን ጋር በማበር፣ በኢጣሊያ ህዝብ ላይ  ፈጽሟል ለተባለው ወንጀል ተከሶ ጣሊያን ውስጥ አስራ ዘጠኝ ዓመት ተፈርዶበት ነበር። ዳሩ ምን ያረጋል? በአፋጣኝ እንዲፈታ ተደርጓል።
የባዶሊዮ የድህረ-ጦርነት ክስ ጉዳይም፣ እንደ ግራዚያኒ ኮሚክና አስገራሚ ነበር። ከሙሶሊኒ ከሥልጣን መውደቅ በኋላ ባዶሊዮ ለኅብረቱ እጁን ሰጠ። በድኅረ-ጦርነት ኢጣሊያን፣ የቀኝ ክንፍ መንግሥት በማቋቋም ሰበብ፣ ጠቅላይ ሚኒስትር እንዲያደርጉት ግፊት አደረገ። ባንድ ፊት ጠቅላይ ሚኒስትር መሆን፣ በሌላ ፊት የጦር ወንጀለኛ ተብሎ ለፍርድ መቅረብ የማይታሰብ ነውና፤ የፍርድ ሂደቱ “በፍትሀዊ መንገድ” ተተወ። ሮማ ውስጥ የነበረው የብሪታኒያ አምባሳደር፤ በአዲሱ መንግስት ባዶሊዮ እንዳይታሰር ጥበቃ እንዲደረግለት ታዘዘ። ውጤቱም ያኔ አያሌ ጀርመናውያንና ጃፓናውያን የጦር ወንጀለኞች እየተባሉ በፍርድ ሲገደሉ፤ በኢትዮጵያ ለተፈፀሙ ስፍር ቁጥር የሌላቸው የጦር ወንጀሎች፣ አንድም ጣሊያን ተከሶ ለፍርድ አልቀረበም። ለ1936-38ቱ ነብሰ-ገዳይ ለግራዚያኒ፤ የተሰጠው ክብር እንግዲህ በርካታ ክንዋኔዎች መደምደሚያ ሲሆን፤ ይህ የጄፍ ፒርስ መፅሐፍ፣ በዚያ ወቅት መጀመሪያ የተፈጸሙ ድርጊቶች በላቀ ዕውቀትና ልዩ ጥናት አስደግፎ በትኩረት የተነተነበት ነው። እግረ-መንገዱንም (inter alia)፤ የብሪታኒያንና የፈረንሳይን፤ ሁለቱን የአውሮፓውያን ዲሞክራሲዎች፤ በማነጻጸር ቁልጭ ያለ ሂስ የሰጠበት ነው።
ይኸውም፤ ሙሶሎኒን ከዋና አጋሩና የነብስ ወዳጁ ከሂትለር ማለያየት በሚል ሰበብ፤ ለኢትዮጵያ ድጋፍ መንሳትን መምረጣቸው፣ መሰረተ-ቢስ ተስፋ ወይም ዕምነት ላይ መንጠልጠላቸውን በማስረዳት፣ ከንቱነታቸውን ማሳየት ነው።
(አዲስ አድማስ፣  የካቲት 25 ቀን 2009 ዓ.ም)


Monday, 22 February 2021 07:14

ማራኪ አንቀፅ

 ሕግ 2
በጓደኞችህ ላይ እምነት አታሳድር፤ ጠላትህን እንዴት እንደምትጠቀመበት እወቅ!
ብያኔ
ጓደኞችህን ስጋ፤ ተጠንቀቅም፤ በፍጥነት ሊከዱህ ይችላሉና፤ በቀላሉ ለቅናት ስለሚጋለጡ፡፡ ሞልቃቃ፣ ባለጌና አምባገነነንም ይሆናሉና፡፡ የቀድሞ ጠላትህን ቅጠረው  ከጓደኝህ የበለጠ ታማኝ ይሆናል፤ ምክንያቱም ማረጋገጥ አለበትና፡፡ በእርግጥ ከጠላቶችህ ይበልጥ አጥብቀህ መፍራት ያለብህ ጓደኞችህን ነው፡፡ ጠላት ከሌለህም ጠላት የምታፈራበት ዘዴ ፈልግ፡፡
ሕጉ ሲተገበር
በዘጠነኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ ሳልሳዊ ሚካኤል፣ የቤዛንታይንን በትረ መንግስት እንደሚጨብጥ ተገመተ። እናቱ ንግስት ቲኦደራ ገዳም ገብታ ቀለጠች፤ ፍቅረኛዋ ቲዎክቲስተስ ስለተገደለ፡፡ የዚህ ሴራ ዋነኛ መሪ ደግሞ ብሩህ ህሊና ያለው የሚካኤል አጎቴ ባርዓስ ነው፡፡ ወጣቱና ብዙ ልምድ የሌለው ሚካኤል ስልጣን  ሲይዝም በተንኮለኞች፤ በገዳዮችና ሴረኞች ባለስልጣናት ነበር የተከበበው። እናም በአቅራቢያው የሚያምነው ሰው ሲፈልግ ጓደኛው ባሲለስን አሰበ፡፡ ባሲለስ የመንግስት አስተዳደርና የፖለቲካ ዕውቀት የሌለው ነው፡፡ ከንጉስ ጋርም የተገናኙት ባሲለስ የንጉሳውያን የፈረስ መግሪያ ማዕከል ኃላፊም በነበረበት ወቅት ነው፡፡ የተዋወቁትም ከዓመታት በፊት ሚካኤል በፈረስ መግሪያው ሲለማመድ ፈረሱ ደንብሮ  ባሲለስ ሕይወቱን ባተረፈለት ድጋፍ እያደገ ሄደ፡፡ እጅግም ምርጥ ወደ ሚባል ትምህረት ቤት ሄዶ ተማረ፡፡ እናም ባሲለስ ከጥፍራም ገበሬነት ወደ ዘመናዊና የተማረ ባለስልጣንነት ተቀየረ፡፡ እናም ንጉስ ሳልሳዊ ሚካኤልን ከብልህ አጎቱ ባርዳስ ይልቅ እንደ ወንድም የሚቆጥረው ባሲለስን አማካሪ አደረገው፡፡
ባሲለስም ፈጣን ተማሪ ከመሆንም በላይ ንጉሱን በሁሉም ዘርፍ አማካሪ ሆነ። የባሲለስ ትልቁ ችግር ግን ገንዘብ የሌለው መሆኑ ነው፤ የባዛንታይንን ባለስልጣናት እንድልቅ ኑሮን ለመወዳደር፡፡ ችግሩን የተረዳለት ንጉስ ሚካኤል፤ የባሲለስን ደመወዝ በሶስት እጥፍ አሳደገው፤ ገንዘብንም ሰጠው፡፡ ከእቁባቶቹ አንዷንም ዳረለት። ይህ ሁሉ ሲደረግለት የሚካኤል አጎቱ ባርዳስ የጦሩ መሪ መሆኑ ታዲያ ለባሲለስ አልተመቸውም። እናም ባርዳስ ስልጣንህን ሊነጥቅ ይፈልጋል ሲልም በንጉሱና በአጎቱ መሀል ገባ፡፡ በንጉስ ሚካኤል ጆሮ ውስጥም መርዝ ጨመረ፡፡ ይህን ያደረገው አጎትህ ነው ሲልም  ባርዳስ እንዲገደል አደረገ፡፡
ንጉስ ሳልሳዊ ሚካኤልም ገንዘቡን አለገደብ ይረጭ ነበርና ችግር ላይ ወደቀ። እና ባሲለስ የተበደረውን ገንዘብ አንዲመልስለት ጠየቀው፡፡
ለንጉስ ሚካኤል በሚያስደነግጥ ሁኔታ ባቢለስ እንቢተኝነቱ ገለፀ፡፡ ንጉስም አስጊ ሁኔታ እንደተጋረጠበት ተረዳ፡፡ ምክንያቱም ደግሞ የቀድሞ ፈረስ ጋሪ ባሲለስ ከንጉስ በላይ ገንዘብ እንዳለው፣ በጦሩም  ውስጥና በሴኔት ውስጥ ብዙ ወዳጅ ማፍራቱን ማወቁ ነው፡፡ ከጥቂት ሳምንታት በኋላም ንጉስ ሚካኤል ሳልሳዊ ከእንቅልፉ ሲነቃ፤ በመታደሮች መከበቡን አወቀ፡፡ ባቢለስም ወታደሮቹን ንጉሱን ደብድበው ሲገድሉት ቆሞ ተመለከተ፡፡ ንጉስ መሆኑን ካወጀ በኋላም የንጉስን ጭንቅላት በመያዝ  በቤዛንታይን በፈረስ ጋለበ፡፡
ትርጓሜ
ሳልሳዊ ሚካኤል እንደሚወደው ባሲለስም ይወደኛል ሲል የወደፊት ራዕዩን አጨለመ፡፡ ሲጀምር ባሲለስ ንጉስ በሚገባ አገለገለ፡፡ በምላሹም የንጉስን ሀብት፣ ትምህርትና ማዕረግ አገኘ በዚህም እየጠነከረ መጣ፡፡ ንጉሱም ከፍተኛ ስህተት መስራቱን ዘግይቶም ቢሆን ተረዳ፡፡ ግን የራሱን ሕይወት መጠበቅ የሚያስችለውን እርምጃ መወሰድ ይችል ነበር፡፡ ሆኖም፣ ጓደኝነትና ፍቅር የማንኛውንም ሰው ህሊና እንደሚጋርድ ነውና ንጉሱንም አሞኘው፡፡ ማንም ሰው ጓደኛዬ ይከዳኛል ብሎ ለማመን ይቸገራልና፣ ንጉስም አንገቱ እሰከሚቆረጥ ድረስ ይህን ማመን አልቻለም፡፡
ፈጣሪዬ አንተ ከጓደኞቼ ጠብቀኝ፣ ራሴን ከጠላቶቼ መጠበቅ እችላለሁና፡፡
(ቮልተር 1694-1778)
ኃይል ጠላት እንዲኖርህ ከፈለግህ፣ ጓደኛህን ምረጠው፤ መቼ ማጥቃት እንዳለበት ያውቅበታልና፡፡
(የፈረንሳይ ሚኒስቴር የነበረው ድያኔዴ ፓይትሬስ 1499-1566)
ሕጉ ሲተገበር
በቻይና የጥንቱ የሃን ስርወ መንግስትስ በደም አፋሳሽ መፈንቅለ  መንግስት ሥልጣን መያዝ የተለመደ ነበር፡፡ አንድ ጄኔራል ሥልጣን ከያዘ በኋላ አብረውት የነበሩት ጄኔራሎችና ልጆች ይገድላል፤ ሥልጣኑን እንዳይቀናቀኑት፡፡ ይሁንና ቆይቶም ቢሆን ሌላ ጄኔራል ተነስቶ ሥልጣን በመያዝ ንጉሱንና ልጆቹን ይገድላል፤ አብረውት የነበሩት ጓደኛ ጄኔራሎችንም እንዲሁ፡፡
በ959 ጄኔራል ቻኦ ኩአንይ ንጉስ ሱንግ ተብሎ ነገሠ፡፡ የመፈንቅለ መንግስቱን ታሪክ ጠንቅቆ የሚያውቀው ንጉስ ሱንግ፤ ሁኔታዎችን ካልቀየረ በአንድ ወይም በሁለት ዓመት ጊዜ ውስጥ እንደሚገደል ገመተ፡፡ እናም ይህ የመፈንቅለ መንግስት ሁኔታ መቀየር እንዳለበት ወሰነ፡፡ ለንግስቲቱም ክብር ግብር ጠራ፡፡ በግብሩም የጦሩ ታላላቅ አዛዦች ተጠርተው በሉም፤ጠጡም፡፡ በሰከሩም ጊዜ በጥበቃ የተሰማሩትን ወታደሮች አሰናበተ። ጄኔራሎቹም  እንገደላለን ብለው በፍርሃት ወደቁ፡፡ በተቃራኒው እሱም ከመንግስት ግልበጣ ሥጋት ነጻ ለመሆንና እነሱም በሰላም እንዲኖሩ ሥልጣናቸውን እንዲለቁ ንጉሱን ጠየቃቸው። ስልጣናቸውን ሁለቱም ተንደላቀው የሚኖሩበት የራሳቸው ርዕስት እንደሚሰጣቸው ቃል ገባ፡፡ ሁሉም ጀኔራሎች በነጋታው ሥልጣናቸውን ለቀቁ፤ ለንጉስም አደጋ የነበሩት ጄኔራሎች ወዳጅ ሆኑ፡፡ ከጄኔራሉ ሊዩ በቀር፡፡
“ሕግጋተ ሥልጣን ከተሰኘው የተርጓሚ ጌታሁን ንጋቱ መፅሐፍ የተቀነጨበ”

  ኦርጋናይዜሽን ፎር ኢኮኖሚክ ኮኦፕሬሽን የተባለው ተቋም፣ በ33 የአለማችን አገራት የሚኖሩ ዕድሜያቸው ከ15 እስከ 64 አመት የሚገኙ ሰዎች፣ ጊዜያቸውን እንዴት እንደሚጠቀሙ ለማወቅ በሰራው ጥናት፤ ጃፓናውያን በስራ፣ ደቡብ አፍሪካውያን ደግሞ በእንቅልፍ ከሁሉም አገራት የበለጠ ጊዜ እንደሚያጠፉ ማረጋገጡን አስታውቋል።
ጃፓናውያን ክፍያ በሚያገኙበት መደበኛ ስራ ላይ በቀን በአማካይ 5.5 ሰዓታትን እንደሚያጠፉ የጠቆመው የድርጅቱ ጥናት፤ ደቡብ አፍሪካውያን በአንጻሩ 9 ሰዓታትን ያህል በእንቅልፍ እንደሚያጠፉ አመልክቷል።
በተለያዩ የመዝናኛ መንገዶች በየቀኑ ከፍተኛ ጊዜ በማጥፋት ቀዳሚነቱን የያዙት የኖርዌይ ዜጎች ሲሆኑ፣ በአገሪቱ አንድ ሰው በአማካይ በቀን 6.5 ሰዓታትን እንደሚያጠፋ የጠቆመው መረጃው፤ምግብ በመመገብ ፈረንሳውያን በቀን 2 ሰዓታትን  በማጥፋት፣ አሜሪካውያን ደግሞ ቴሌቪዥን በመመልከትና ሬዲዮ በማዳመጥ በአማካይ 2.5 ሰዓታትን በማጥፋት በአንደኛ ደረጃ ላይ መቀመጣቸውን አስታውቋል፡፡
በሁሉም አገራት ክፍያ በማያገኙበት የቤተሰብ እንክብካቤ ስራ ላይ ሴቶች ከወንዶች ጋር ሲነጻጸር በ3 እጥፍ ያህል የሚበልጥ ጊዜ እንደሚያጠፉ የተነገረ ሲሆን፣ ሴቶች በየአመቱ በመሰል ስራዎች ላይ በአማካይ 1.1 ትሪሊዮን ያህል ሰዓታትን እንደሚያጠፉም ለማወቅ ተችሏል፡፡


በሰዓት 100 ማይል የመብረር አቅም ያላትና “ቴራፉጂያ ትራንዚሽን” የሚል ስያሜ የተሰጣት የአለማችን የመጀመሪያዋ በራሪ መኪና፣ ከአሜሪካ ፌዴራል አቪየሽን ባለስልጣን ለበረራ ብቁ እንደሆነች የሚያረጋግጥ የብቃት እውቅና የምስክር ወረቀት ማግኘቷንና በቀጣዩ አመት መብረር ትጀምራለች ተብሎ እንደሚጠበቅ ዴይሊ ሜይል ዘግቧል፡፡
ለአየር ላይ በረራ ብቻ የምትውለውና እስከ 10 ሺህ ጫማ ከፍታ መብረር የምትችለው “ቴራፉጂያ ትራንዚሽን” በአሁኑ ወቅት ለአብራሪዎችና የበረራ ትምህርት ቤቶች ብቻ መፈቀዷን የጠቆመው ዘገባው፣ በመጪው አመት ደግሞ በየብስም ላይ ለመንቀሳቀስ የሚያስችላትን የብቃት ማረጋገጫ በማግኘት፣ በብዛት ተመርታ በገበያ ላይ ትውላለች ተብሎ እንደሚጠበቅም አመልክቷል፡፡
27 ጫማ የሚረዝም ታጣፊ ክንፍ ያላትና ክብደቷ 1ሺህ 300 ፓውንድ ያህል ይደርሳል የተባለው “ቴራፉጂያ ትራንዚሽን”፤ ሁለት ወንበሮች ያሏት ሲሆን መኪናዋ ከ3 አመታት በፊት የመሸጫ ዋጋዋ 400 ሺህ ዶላር ይሆናል ተብሎ እንደነበርም አስታውሷል። ይህቺ ቻይና ሰራሽ መኪና የበረራ ፈቃድ ለማግኘት ለ80 ቀናት ያህል የሙከራ በረራ አድርጋለች ተብሏል፡፡
አሽከርካሪዎች፤መኪናዋን ከበራሪነት ወደ ተሽከርካሪነት ለመቀየር የሚፈጅባቸው ጊዜ ከአንድ ደቂቃ ያነሰ ነው መባሉን የጠቆመው ዘገባው፤ ከአነስተኛ የአውሮፕላን ማረፊያዎች ወይም ሰፋፊ መንገዶች ላይ መነሳትና ማረፍ እንደምትችልም አክሎ ገልጧል፡፡


  በመላው አለም የሚገኙ መንግስታት፣ ኩባንያዎችና ግለሰቦች ባለፈው የፈረንጆች አመት 24 ትሪሊዮን ዶላር መበደራቸውንና አለማቀፉ አጠቃላይ ብድር በአመቱ መጨረሻ 281 ትሪሊዮን ዶላር መድረሱን ብሉምበርግ ከሰሞኑ ባወጣው ዘገባ አስነብቧል፡፡
ኢንስቲቲዩት ኦፍ ኢንተርናሽናል ፋይናንስ የተባለው አለማቀፍ ተቋም ያወጣውን መረጃ ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፤ 281 ትሪሊዮን ዶላር የደረሰው አለማቀፉ አጠቃላይ ብድር፣ በታሪክ ከፍተኛው ሲሆን ገንዘቡ ከአለማቀፉ አጠቃላይ የአገር ውስጥ ምርት ከ355 በመቶ በላይ እንደሚሆንም ለማወቅ ተችሏል፡፡
ከፍተኛ የበጀት ጉድለት የገጠማቸው የአለማችን አገራት፣ በአዲሱ የፈረንጆች አመት 2021፣ ተጨማሪ 10 ትሪሊዮን ዶላር ያህል ይበደራሉ ተብሎ እንደሚጠበቅም ዘገባው አመልክቷል፡፡

ሰሜን ኮርያ 9 የኮሮና ክትባቶችን መረጃ ለመዝረፍ መሞከሯ ተነገረ


          የአሜሪካ የፌዴራል ዓቃቤ ሕግ፣ በተለያዩ የአለማችን ባንኮችና የንግድ ኩባንያዎች ላይ ላይ የኢንተርኔት ጥቃት በመፈጸም በድምሩ ከ1.3 ቢሊዮን ዶላር በላይ ለማጭበርበር የሞከሩ #የ21ኛው ክፍለ ዘመን ስመጥር የባንክ ዘራፊዎች; ናቸው ባላቸው ሦስት ሰሜን ኮርያውያን ላይ ክስ መመስረቱን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡
የሰሜን ኮርያ መንግስት የደህንነት መስሪያ ቤት ባልደረቦች እንደሆኑ የተነገረላቸው ጆን ቻንግ ሆክ፣ ኪም ኢል እና ፓርክ ጂን ሆክ የተባሉት ሶስት ሰሜን ኮርያውያን፣ በተለያዩ ጊዜያት፣ የኤቲኤም ማሽኖችን በቫይረስ በመበከል እንደፈለጉ እንዲከፍሉ ማድረግን ጨምሮ በተለያዩ ባንኮች ላይ የሳይበር ጥቃት ወንጀሎችን በመፈጸም፣ 1.2 ቢሊዮን ዶላር ያህል ለማጭበርበር መሞከራቸውን ዘገባው አመልክቷል፡፡
የክፍለ ዘመኑ ቀንደኛ የባንክ ዘራፊዎች የተባሉት ሰሜን ኮርያውያኑ፣ ጠመንጃ ሳያነግቡ በኮምፒውተር ኪቦርድ ብቻ በመጠቀም ከፍተኛ የዝርፊያ ወንጀል ሲፈጽሙ መቆየታቸውን የጠቆመው ዘገባው፤ ግለሰቦቹና ግብረአበሮቻቸው ከ2015 እስከ 2019 በነበሩት አመታት በቬትናም፣ ባንግላዴሽ፣ ታይዋን፣ ሜክሲኮ፣ ማልታና ሌሎች አገራት ባንኮች ላይ የማጭበርበር ድርጊት መፈጸማቸውንና በባንግላዴሽ ባንክ በፈጸሙት ጥቃት ብቻ 81 ሚሊዮን ዶላር ማጭበርበር መቻላቸውን አስታውሷል፡፡
በፈረንጆች አመት 2017 በተፈጸመውና “ዋናክራይ” በሚሰኘው ግዙፍ የኢንተርኔት ጥቃት ተሳታፊ ነበሩ ከተባሉትና በአሁኑ ወቅት ሰሜን ኮርያ ውስጥ ሳይሆኑ አይቀሩም ከተባሉት ተከሳሾች አንዱ የሆነው ፓርክ፣ በ2014 በሶኒ ፒክቸርስ ኩባንያ ላይ በተፈጸመው ጥቃት ተሳታፊ በመሆኑ ከዚህ ቀደም ተከስሶ እንደነበርም ዘገባው አስታውሷል፡፡
ሮይተርስ በበኩሉ፣ ሰሜን ኮርያ የአሜሪካ መድሃኒት አምራች ተቋም ከሆነው ፋይዘር፣ የኮሮና ክትባት መረጃዎችን በኢንተርኔት ጥቃት ዘርፋ ለመውሰድ መሞከሯን፣ የደቡብ ኮሪያ ደህንነት ኤጀንሲ ባወጣው መረጃ ማስታወቁን ዘግቧል፡፡
ኮሮና ቫይረስ ወደ ግዛቴ አልገባም በማለት ደጋግሞ ሲናገር የከረመው የሰሜን ኮርያ መንግስት ያሰማራቸው የኢንተርኔት መንታፊዎች፤ ከፋይዘር በተጨማሪ ኖቫክስ እና አስትራዚኔካን ጨምሮ ቢያንስ በዘጠኝ የኮሮና ክትባት አምራች ኩባንያዎች ላይ የመረጃ ዘረፋ ሙከራ ማድረጉንም ዘገባው አክሎ ገልጧል፡፡




           የሚከተለው ትርክት የአረቦች ተረት ነው።
ከዕለታት አንድ ቀን፣ አንድ ንጉስ፣ ሶስት በእስር ላይ ያሉ ፈላስፎቻቸውን አስጠርተው፤  “መልካም ሃሳብ ያለው ፈላስፋ ሽልማቱ መፈታት ነው፤ እስኪ ተአምር ነው የምትሉትን ሃሳብ ንገሩኝ፤ ታላቅ ተዓምር የነገረኝን ሰው እሸልመዋለሁ” አሉ።
አንደኛው ፈላስፋ፡- “ይሄን ፈረስዎን ሌጣውን እጋልበዋለሁ” አለ።  
ሁለተኛው ፈላስፋ፡- “ይሄን ፈረስዎን ሳር እያበላሁ እያማለልኩ፣ እየጋለብኩ፣ ከየትኛውም ፈረስ ቀዳሚ አደርገዋለሁ” አለ።
ሶስተኛው ግን፡- “እኔ ደግሞ ቋንቋ አስተምረዋለሁ” አለ።
ሁለቱ እስረኞች በመገረም፤ “አብደሃል እንዴ? እንዴት አድርገህ ነው ፈረሱን ቋንቋ አስተምረዋለሁ ብለህ ለማለት የደፈርከው?” ሲሉ ይጠይቁታል፡፡  
ሶስተኛው ሰውዬ፡- “ሶስት መንገዶችን አስቤ ነው። አንደኛ ወይ ፈረሱ አማርኛ አይገባውም ብዬ እከራከራለሁ፤ ሁለተኛ ወይ አማርኛ ገብቶት አንድ ቀን ይናገራል፤ በመጨረሻም  ወይ ንጉሱ ይሞታሉ። በመካከል እኔ ለራሴ ጊዜ እገዛለሁ አለ” ይባላል።
*   *   *
ጊዜ መግዛትን የመሰለ ነገር የለም። ማምሻም እድሜ ነውና። ዋናው ነገር ደግሞ ያንን ዕድሜ ምን እንሰራበታለን የሚለው ነው። የሚባክነው እድሜ ከበዛ በሕይወታችን ላይ መሳለቅ ነው። የዛሬውን ህይወት ማባከን አይደለም፣ ከነገ ላይም መስረቅ ነው የሚጠበቅብን። (Plagiarize the future እንዲሉ) ለእድገት አንዱ መሰረቱ ለነገ መሰረት መጣል ነው። ከመነሻው ያላማረ አብዛኛውን ጊዜ መድረሻው ያማረ አይሆንም። የማያጠግብ እንጀራ ከምጣዱ ያስታውቃል እንዲሉ አይነት ነው። (The end justifies the means) የሚባለውን አይዘነጉም።
የሀገራችን ፖለቲካ ቶሎ ተናኝ (Volatile) ነው፤ በቶሎ ይግላል፤ በአንድ አፍታ ይቀዘቅዛል። ፖለቲከኞቻችንም እንደዚያው ተናኝ ናቸው። በሰላሙ ጊዜ አይዘጋጁም። ሁኔታዎች ከተወሳሰቡ በኋላ መደነጋገር ስራቸው ነው። ይህ ደግሞ ዳፍንተኝነትን ያስከትላል።
የሀገራችን ኢኮኖሚ ለያዥ ለገራዥ ማስቸገሩ ፀሀይ የሞቀው ሀቅ ነው። መላ እመታበታለሁ፣ ዘዴ እዘይድበታለሁ ያለ ምሁር ነጋዴው፣ አዋቂው፣ አላዋቂው፣ ብልጡም የዋሁም እኩል ይደነጋገራል።
ስለዚህም የወል ማሀይምነት ጽናትም ያስፈልገዋል። ጽናቱ ለእቅድ፣ ጽናቱ ለዘላቂነት ይበጃል። ወጣም ወረደም ኩሉ አመክሩ ወዘሰናየ አጽንኡ የሚለውን በኃይለ ስላሴ ጊዜ ይሰጥ በነበረው ዲግሪ ላይ እንደ መፈክራዊ ምክር የሚቀመጠው ሃምሳ ዓለቃዊ አነጋገር፣ ለዛሬም አግባብነት ያለው መሆኑን እንረዳ። “ሁሉንም ሞክሩ፤ የተሻለውን አጽኑ” የምንለው ዛሬም፣ እንደሚሠራ ስለምንረዳ ነው!  


Monday, 15 February 2021 17:39

ADDIS Admass

Page 1 of 516