Administrator

Administrator

    ኮሮና ቫይረስ እስከ ሃሙስ ተሲያት ድረስ በአለም ዙሪያ በሚገኙ 210 አገራትና ግዛቶች ውስጥ ከ1 ሚሊዮን 631 ሺህ 791 በላይ ሰዎችን ሲያጠቃ ከ98 ሺህ 379 በላይ የሚሆኑትንም ለህልፈተ ህይወት መዳረጉን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡
በርካታ ቁጥር ያላቸው ሰዎች በኮሮና ከተጠቁባቸው የአለማችን አገራት መካከል እስከ ትናንት አመሻሽ ድረስ ከ475 ሺህ 659 በላይ ሰዎች በቫይረሱ የተጠቁባት አሜሪካ በአንደኛ ደረጃ ላይ ስትቀመጥ፣ ስፔን በ157 ሺህ 22፣ ጣሊያን በ143 ሺህ 626፣ ጀርመን በ119 ሺህ 498፣ ፈረንሳይ በ117 ሺህ 749 ተጠቂዎች እንደቅደም ተከተላቸው እስከ አምስተኛ ያለውን ደረጃ ይዘዋል፡፡
እስከ ሃሙስ ተሲያት ድረስ 18 ሺህ 279 ሰዎች በኮሮና ለህልፈተ ህይወት የተዳረጉባት ጣሊያን ብዛት ያላቸው ሰዎች ለሞት የተዳረጉባት ቀዳሚዋ የአለማችን አገር ስትሆን፣ አሜሪካ በ17 ሺህ 838፣ ስፔን በ15 ሺህ 843፣ ፈረንሳይ በ12 ሺህ 210፣ እንግሊዝ በ7 ሺህ 978 ሟቾች እስከ አምስተኛ ያለውን ደረጃ መያዛቸውን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡

ኮሮና ወደ ፖለቲካ አጀንዳ?
ለ100 ቀናት ያህል በዋናነት የጤናና የኢኮኖሚ ጉዳይ ሆኖ መላውን አለም ሲያስጨንቅ የቆየው የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ፣ በዚህ ሳምንት ደግሞ መንግስታትን ጎራ አስለይቶ ማወዛገብ የጀመረ የፖለቲካ አጀንዳ ወደ መሆን የተሸጋገረ ይመስላል፡፡
አወዛጋቢው የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ፤ በዋነኝነት በእኛ የገንዘብ ድጋፍ የሚንቀሳቀሰው የጤና ድርጅት፣ ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ ተገቢውን ስራ አልሰራም፤ አሰራሩ ለቻይና የወገነ ነው፤ ለወረርሽኙ ምላሽ የሰጠው ዘግይቶ ነው በሚል በድርጅቱና በዳይሬክተሩ ላይ ትችታቸውን መሰንዘራቸውንና ድጋፉ ሊቋረጥ እንደሚችል ማስጠንቀቃቸውን ተከትሎ፣ ጉዳዩ ፖለቲካዊ መልክ እየያዘ ወደ አዲስ ውዝግብ ማምራቱ እየተዘገበ ነው፡፡
ትራምፕ ይህን ማለታቸውን ተከትሎ፣ የዓለም የጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ቴዎድሮስ አድሃኖም በሰጡት ምላሽ፤ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝን ፖለቲካዊ ማድረግ አይበጅምና መቆም አለበት ያሉ ሲሆን፣ ድርጅታቸው ከዘርና ቀለም በጸዳ ሁኔታ ለሁሉም ህዝብ በእኩልነት እየሰራ እንደሚገኝ በመጠቆም፣ ወቅቱ የመነታረኪያ ሳይሆን የጋራ ፈተናን በጋራ ለመከላከል ርብርብ የማድረጊያ ነው ብለዋል፡፡
የቃላት ውርውሩ ተባብሶ መቀጠሉን ተከትሎ ዶ/ር ቴዎድሮስ ለመገናኛ ብዙሃን በሰጡት መግለጫ፤ የግድያ ዛቻ እንደደረሰባቸውና ዘረኛና ጸያፍ ስድቦችን ሳይቀር እያስተናገዱ እንደሆነ በይፋ ተናግረዋል፡፡
ትራምፕ በድርጅቱና በዳይሬክተሩ ላይ ዘመቻ መክፈታቸውን ተከትሎ፣  የአፍሪካ ህብረትና ኢትዮጵያን ጨምሮ የተለያዩ የአፍሪካ አገራት መሪዎች ከድርጅቱና ከዳይሬክተሩ ዶክተር ቴዎድሮስ አድሃኖም ጎን በመሰለፍ አሜሪካን መቃወም ጀምረዋል:: የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር ሞሳ ፋኪ ማሐማት በትዊተር ገጻቸው ባስተላለፉት መልዕክት፤ ኮሮናን ለመከላከል በሚደረገው ጥረት ውስጥ የዓለም ጤና ድርጅትና ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖም ብቃት ያለው አመራር እጅግ ወሳኝ ሚና ተጫውቷል ሲሉ የአሜሪካን ትችት ያጣጣሉት ሲሆን የአፍሪካ ህብረትም የዓለም ጤና ድርጅትንና ዳይሬክተሩን ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖምን በሙሉ አቅሙ እንደሚደግፍ አረጋግጠዋል።
“የመላው ዓለም ትብብር አስፈላጊ በሆነበት ሰዓት አብሮነትን ያሳዩ እውነተኛ መሪ” ሲሉ ዶ/ር ቴድሮስን ያደነቁት የናሚቢያው ፕሬዘዳንት ሀጌ ጄኒግቦ ሲሆኑ፣ የሩዋንዳው ፕሬዚዳንት ፖል ካጋሜ በበኩላቸው፤ የዓለም ጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ቴድሮስ አድሃኖም ወረርሽኙን ለመቆጣጠር ብቁ አመራር መስጠታቸውን መስክረዋል፡፡
የደቡብ አፍሪካው ፕሬዚዳንት ሲሪል ራማፎሳ ደግሞ የአለም የጤና ድርጅትንና ዳይሬክተሩን “ኮሮናን ለመቆጣጠር የማይተመን ስራ የሰሩ፤ አቻ የለሾች” ሲሉ ያደነቋቸው ሲሆን፣ የናይጄሪያ መንግስትም በፕሬዚዳንቱ ቢሮ በኩል በሰጠው መግለጫ፤ ለኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ተገቢ ዝግጅትና ምላሽ እንዲሰጥ በማድረግ ረገድ የዓለም ጤና ድርጅትና ዳይሬክተሩ ለሰጡት መመሪያና ብቁ አመራር ምስጋናውን አቅርቧል፡፡

ግማሽ ቢሊዮን ሰዎች ወደ ድህነት
ሊገቡ ይችላሉ
አለማችንን ከዳር እስከ ዳር ያዳረሰው አስከፊው የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ የሚያስከትለው ኢኮኖሚያዊ ቀውስ በመላው አለም የሚገኙ ግማሽ ቢሊዮን ሰዎችን ወደ ድህነት ሊያስገባ እንደሚችል አለማቀፉ ተቋም ኦክስፋም ባለፈው ሃሙስ ባወጣው ሪፖርት አስጠንቅቋል፡፡
በመላው አለም በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ሳቢያ ከ400 ሚሊዮን እስከ 600 ሚሊዮን የሚደርሱ ሰዎች ወደ ከፋ ድህነት ሊገቡ እንደሚችሉ የጠቆመው ተቋሙ፣ ያደጉ አገራት መንግስታት ያላደጉ አገራት ከኢኮኖሚ ድቀት እንዲያገግሙ ለማስቻል የ1 ትሪሊዮን ዶላር የእዳ ስረዛ ማድረግ እንደሚኖርባቸው አመልክቷል፡፡
የኮሮና ወረርሽኝ አንዳንድ የሰሃራ በታች፣ የመካከለኛው ምስራቅ እና የሰሜን አፍሪካ አገራትን ከ30 አመታት በፊት ወደነበሩበት የእድገት ደረጃ ሊመልሳቸው እንደሚችል ግምቱን የሰጠው የተቋሙ ሪፖርት፣ ወረርሽኙ ካለፈ በኋላ ከአለማችን 7.8 ቢሊዮን ህዝብ መካከል ግማሽ ያህሉ ድህነት ውስጥ ሊገኝ እንደሚችልም አስታውቋል፡፡

ውሃን ተከፍታለች
አለምን መከራ ላይ የጣለው የኮሮና ወረርሽኝ ለመጀመሪያ ጊዜ የተከሰተባትና የቫይረሱ ስርጭት አሳሳቢ ደረጃ ላይ መድረሱን ተከትሎ ላለፉት 11 ሳምንታት ያህል እንቅስቃሴዋን አቋርጣ ሙሉ ለሙሉ ተዘግታ የቆየችው የቻይናዋ ውሃን ከተማ፤ በሳምንቱ መጀመሪያ ላይ ዳግም ተከፍታ ወደ መደበኛ እንቅስቃሴዋ መግባቷ ተዘግቧል፡፡
በመንግስት የተላለፈውን ትዕዛዝ ሙሉ ለሙሉ በማክበር ለ76 ቀናት ያህል ቤታቸው ውስጥ ተከትተው የከረሙት የውሃን ሰዎች፤ የቫይረሱን ስርጭት ለመቆጣጠር መቻሉን ተከትሎ፣ ሰሞኑን ዳግም የውጭውን አየር ለመተንፈስ የተፈቀደላቸው ሲሆን ትራንስፖርትን ጨምሮ መደበኛ እንቅስቃሴዎችም ተጀምረዋል፡፡

አፍሪካ በመሰንበቻው
ኮሮና ቫይረስ እስከ ትናንት አርብ አመሻሽ ድረስ በ52 የአፍሪካ አገራት ከ12 ሺህ 300 በላይ ሰዎችን ማጥቃቱ የተነገረ ሲሆን፣ ለህልፈተ ህይወት የተዳረጉት ሰዎች ቁጥር ደግሞ ከ632 ማለፉ ተዘግቧል፡፡
የአፍሪካ ህብረት ከሰሞኑ ባወጣው መግለጫ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በአህጉሪቱ ኢኮኖሚ ላይ ከፍተኛ ቀውስ እንደሚያስከትልና ከወወርሽኙ ጋር በተያያዘ በዚህ አመት ብቻ 20 ሚሊዮን ያህል አፍሪካውያን ከስራ ገበታቸው ሊፈናቀሉ እንደሚችሉ አስታውቋል፡፡
የአፍሪካ አገራት የውጭ ቀጥታ ኢንቨስትመንት በአመቱ በ15 በመቶ ያህል ሊቀንስ እንደሚችል ያስታወቀው ህብረቱ፣ የአፍሪካ መንግስታት ገቢም ካለፈው አመት ጋር ሲነጻጸር እስከ 30 በመቶ ቅናሽ ሊያሳይ እንደሚችል አመልክቷል፡፡
የአፍሪካ አገራት የገቢና የወጪ ንግድ ከ35 በመቶ በላይ ሊቀንስ እንደሚችልና አገራቱ በድምሩ 270 ሚሊዮን ዶላር ያህል ሊያጡ እንደሚችሉም ህብረቱ ባወጣው መግለጫ አስጠንቅቋል፡፡
የጋና መንግስት ሁሉም የአገሪቱ ዜጎች በመጪዎቹ ሶስት ወራት ውሃ በነጻ እንዲጠቀሙ መፍቀዱን በሳምንቱ መጀመሪያ ያታወቀ ሲሆን፣ ፕሬዚዳንት ናና አኩፎ አዶ በቴሌቪዥን ባደረጉት ንግግር መንግስት ዜጎች ከኮሮና ቫይረስ ጋር በተያያዘ የሚከሰትባቸውን የኑሮ ጫና እንዲቋቋሙ ለመደገፍ የሶስት ወር የውሃ ወጫቸውን ሊሸፍንላቸው መወሰኑን አስታውቀዋል፡፡
በቦትሱዋና ፓርላማ ውስጥ የምትሰራ አንዲት ነርስ በኮሮና ቫይረስ መያዟ መረጋገጡን ተከትሎ የአገሪቱ መንግስት ሁሉም የፓርላማ አባላት ለ14 ቀናት ወደ ማግለያ ቦታ እንዲገቡ መወሰኑን ቢቢሲ ዘግቧል፡፡
ፕሬዚዳንቷ ለ14 ቀናት በማቆያ ሰንብተው ከሰሞኑ የወጡባትና እስካሁን ድረስ 13 ዜጎቿ በኮሮና የተያዙባት ቦትሱዋና የቫይረሱን ስርጭት ለመግታት ያስተላለፈችውን የ28 ቀናት የእንቅስቃሴ ገደብ ወደ ስድስት ወራት ለማራዘም ማሰቧም ተነግሯል፡፡
የሱማሊያ ዘመናዊ ሙዚቃ አባት እንደሆኑ የሚነገርላቸው ታዋቂው የሱማሊያ ንጉስ አህመድ ኢስማኤል ሁሴን ሁደይዲ፣ በተወለዱ በ92 አመታቸው በኮሮና ቫይረስ ምክንያት ሰሞኑን ለንደን ውስጥ ከዚህ አለም በሞት መለየታቸውን የዘገበው ደግሞ ቢቢሲ ነው፡፡  
የኬንያው ፕሬዚዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ዜጎችን ከጭንቀትና ድብርት የሚያላቅቁ ሙዚቃዎችንና መዝናኛ ፕሮግራሞችን በቴሌቪዥንና በሬዲዮ ለሚያሰራጩ የአገሪቱ አርቲስቶችና ዝነኞች የ1 ሚሊዮን ዶላር ያህል የገንዘብ ድጋፍ እንደሚያደርጉ ማስታወቃቸውን የዘገበው ደግሞ ሲቲዝን ቲቪ ነው፡፡

አለማቀፍ ንግድ በ32 በመቶ
ሊቀንስ ይችላል
የአለም የንግድ ድርጅት ከኮሮና ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ፣ በዚህ አመት የአለማችን ንግድ፣ ከአስር አመታት በፊት ከተከሰተው አለማቀፍ የኢኮኖሚ ቀውስ በከፋ ሁኔታ እስከ 32 በመቶ የሚደርስ ቅናሽ ሊያጋጥመው እንደሚችል ማስታወቁን ዘ ጋርዲያን ዘግቧል፡፡ በሁሉም የአለማችን አካባቢዎች ባለ ሁለት ዲጂት የንግድ ቅናሽ እንደሚከሰት የጠቆመው ተቋሙ፤ በተለይ ደግሞ የእስያ አገራትና የሰሜን አሜሪካ የወጪ ንግድ በከፍተኛ ሁኔታ ሊቀንስ እንደሚችል አስጠንቅቋል፡፡

የሃሰተኛ መድሃኒቶች መብዛት
እና የኮንዶም እጥረት  
በማደግ ላይ በሚገኙ አገራት ከኮሮና ወረርሽኝ መስፋፋት ጋር በተያያዘ ሃሰተኛ መድሃኒቶች በከፍተኛ መጠን በገበያ ላይ በገፍ እየተሸጡ እንደሚገኙ የአለም የጤና ድርጅት ማስጠንቀቁን ቢቢሲ ዘግቧል:: ደረጃቸውን ያልጠበቁ ወይም ሃሰተኛ መድሃኒቶች የአፍሪካ አገራትን ጨምሮ በስፋት እየተሸጡ እንደሚገኙ የጠቆመው ድርጅቱ፣ መሰል  መድሃኒቶችን መውሰድ ለከፋ የጤና ችግር ሊዳርግ እንደሚችልም አስጠንቅቋል፡፡
ሁለቱ የአለማችን ዋነኛ የመድሃኒት አምራቾች ቻይና እና ህንድ ከኮሮና ወረርሽኝ ጋር በተያያዘ በመዘጋታቸው በአለማቀፍ ደረጃ የመድሃኒት አቅርቦት ከፍላጎቱ በእጅጉ ያነሰ መሆኑን የጠቆመው ዘገባው፣ ይህን ተከትሎም በየጓዳው እየተመረቱ ለገበያ የሚቀርቡ ሃሰተኛ መድሃኒቶች በእጅጉ መጨመራቸውን ገልጧል፡፡ ባለፈው ወር በአንድ ሳምንት ውስጥ ብቻ በአለማችን 90 አገራት በተደረገ ፍተሸና ምርመራ 14 ሚሊዮን ዶላር የሚያወጡ የተለያዩ አይነት አደገኛ መድሃኒቶች ሊሸጡ ሲሉ መያዛቸውንና 121 ያህል ሰዎች መታሰራቸውንም ዘገባው አስታውሷል፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ የኮሮና ወረርሽኝ መስፋፋትን ተከትሎ በርካታ የኮንዶም አምራች ኩባንያዎች ስራቸውን በማቋረጣቸው ሳቢያ አቅርቦትና ፍላጎቱ አለመጣጠኑንና በአለማቀፍ ደረጃም የኮንዶም እጥረት መከሰቱን ያስታወቀው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት፤ ይህም የከፋ ጥፋት ሊያስከትል እንደሚችል ማስጠንቀቁን አልጀዚራ ዘግቧል፡፡
ማሌዢያን ጨምሮ በአለማችን ከፍተኛ መጠን ያለው ኮንዶም በማምረት በሚታወቁ አገራት የምርቱ መጠን በከፍተኛ ሁኔታ እየቀነሰ እንደሚገኝ የጠቆመው ዘገባው፣ የአቅርቦት መጠኑ በቀጣይ እየቀነሰ ሲመጣ ጥንቃቄ በጎደለው ወሲብ ለኤችአይቪ ኤድስና ለሌሎች በሽታዎች የሚጋለጡ ሰዎች ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ ሊጨምር እንደሚችል መሰጋቱንም አመልክቷል፡፡

በዱባይ መጋባትም መፋታትም ተከልክሏል፣ ኮሮና ድመቶችን ሊያጠቃ ይችላል
በዱባይ የኮሮና ቫይረስ መስፋፋቱን ተከትሎ መንግስት ላልተወሰነ ጊዜ ዜጎችን ከመጋባትም ሆነ ትዳራቸውን አፍርሰው ከመፋታት ማገዱን አልጀዚራ ዘግቧል፡፡ በሌላ ዜና ደግሞ ኮሮና ቫይረስ ድመቶችን ሊያጠቃ እንደሚችል በአንድ ጥናት መረጋገጡን የዘገበው አልጀዚራ፤ በአንጻሩ ቫይረሱ ውሾችንና ሌሎች የቤት እንስሳትን እንደማያጠቃ መረጋገጡን አመልክቷል፡፡
በሳይንስ ጆርናል ላይ ከሰሞኑ ለንባብ የበቃውን የጥናት ውጤት ጠቅሶ ዘገባው እንዳለው፤ ቫይረሱ ምንም እንኳን ድመቶችን ቢያጠቃም ድመቶች ቫይረሱን ወደ ሰዎች እንደማያስተላልፉ በጥናቱ መረጋገጡንም አክሎ ገልጧል፡፡



   ሻም/አፈወርቅ ዮሐንስ
አንድ ንጉሥ ሶስት ልጆች አሉት፡፡ ከጊዜ በኋላ ዕድሜው እየገፋ መጣና መንግሥቱን ለማንኛው ልጁ እንደሚያወርስ ሲያሳስበው ቆይቶ፣ በመጨረሻ አንድ ዘዴ ይመጣለታል፡፡ ይኸውም፡-
ሦስቱንም ልጆቹን ይጠራና፤
“ልጆቼ፤ እንደምታዩት ዕድሜዬ
እየገፋ፤ የመገነዣ ክር እየተራሰ፣
መቃብሬ እየተማሰ ነው፡፡ ሰፊ ግዛት፣ ሀብትና መንግሥት አለኝ፡፡ ይህንን ለአንዳችሁ ለማውረስ ዘዴ ስሻ ቆይቼ አንድ መላ አገኘሁ፡- ፈተና ልሰጣችሁ ነው” አላቸውና በቤተ መንግሥቱ ካሉት ክፍሎች ሁሉ በጣም ሰፊ ወደሆነው ክፍል ይወስዳቸዋል፡፡ ከዚያም፤
“ይሄውላችሁ ይሄንን ባዶ ክፍል በጣም ርካሽ በሆነ ዋጋ በምትገዙት ዕቃ እንድትሞሉት እፈልጋለሁ፡፡ በዚህ መሠረት በርካሽ ዋጋ ክፍሉን ለሞላ ልጅ ሀብቴን ሁሉ አወርሰዋለሁ፡፡ ለሦስት ቀን አስባችሁበት ተመለሱ” ብሎ አሰናበታቸው፡፡
በሦስተኛው ቀን ባላቸው ቦታና ሰዓት ተመለሱ፡፡
የመጀመሪያው ልጅ:- በርካሽ ዋጋ ጭድ ገዝቶ መጣና ቤቱን ሞላው፡፡
ሁለተኛው ልጅ:- በአገሩ ገበያ ርካሽ በሆነ ዋጋ ጥጥ ገዝቶ መጣና ሞላው፡፡
ሦስተኛው ልጅ ግን:-
አንዲት ሻማ ብቻ ገዝቶ አመጣና ለንጉሡ ሰጠ፡፡
ንጉሡም ወደ ክፍሉ ወስዶ ሻማውን አበራው፡፡
የሻማው ብርሃን ክፍሉን ከአፍ እስከ ገደፉ ሞላው፡፡
ንጉሡም፤
“ሀብቴንና ዙፋኔን የማወርሰው ለዚህ ለብልሁ ልጄ ነው፡፡ ባልኩት መሠረት ለሦስተኛው ልጄ አስረክቤዋለሁ፤ ቅሬታ ያለው አለን?” ሲል ጠየቀ፡፡
ሁለቱ ወንድሞቹ ሳያንገራግሩ ውሳኔውን ተቀበሉ፡፡
ሶስተኛው ልጅ፡- “ከሁለቱ ወንድሞቼ ጋር እኩል እንድንካፈል ፍቀድልን” ብሎ አባቱን አስፈቅዶ እኩል እኩል ተካፈሉ፡፡
*   *   *
ልጆቹን እኩል የሚያይ፤ የማያበላልጥ አባት ምርጥ ሰው ነው፡፡ ሳይጣሉ፣ ሳይስገበገቡና እኔ እበልጥ እኔ እበልጥ ሳይባባሉ የሚግባቡ ወንድማማቾች የታደሉ ናቸው፡፡
ሀብት ሲያነሆልለው ወንድሞቹን የማይረሳ፣ ቀናና ብልህ የመጨረሻ ልጅ መኖሩ ለማንም ታላቅ ዕድል ነው! በተለይ እንደዛሬው ክፉ ክፉ የሚሸትት ዘመን ሲመጣ ትዕግሥቱን፣ ጥንካሬውንና አስተውሎቱን ይሰጠን ዘንድ ፀሎቱ አይለየን፡፡
ባለንበት ጊዜ ቀዳሚውና ለሁሉ የሚበጀው የሐኪም ምክር መስማት ነው! እንደ ሸንቁጤ ጊዜ የጋራ ስቃይና መከራ ወቅቱን ጠብቆ መጥቶብናል! የኮሮና አደጋን በጥንቃቄ ለማሸነፍ ግን እንችላለን፡፡ የኩፍኝንም ዘመን አልፈናል!
ለማንኛውም፤
“ተመስገን ይለዋል ሰው ባያሌው ታሞ
ካማረሩትማ ይጨምራል ደሞ!”
የሚለውን ምህላ ደጋግመን የምንልበት የፀሎትና የልመና ጊዜ ነው! ቀና ቀናውን መንገድ የምናይበት የምንተሳሰብበት ወቅት ነው፡፡ የምንመገበውን፣ የምንነካውን ሁሉ ተጨንቀንና ሰግተን የምናስተውልበት ሰዓት ነው!
“እከድ እከድዬ ነገር ተበላሸ
በሥጋ ገበያ ስልከሰከስ መሸ
የልባችንን የምናሰማበት፤ የምንፀልይበት፣ ልመናችንን የምናመጥቅበት፤ የግልም፣ የማህበራዊም ሱባዔን የምትሻበት ዘመን ነው፡፡ “ሰው እንደ ቤቱ እንጂ እንደ ጐረቤቱ አይኖርም” የሚለውን ለውጠን፤ እንደ ቤታችንም እንደጐረቤታችንም መኖር ማስፈለጉን በምናስተውልበትና አገራዊና ዓለማዊ ሥጋትን ያሰመርንበት ጊዜ መምጣቱን እነሆ ልብ ብለናል፡፡
“ሳጥኑን ከፈትኩት ብለህ የምትኮራው
ውስጡ ሌላ ሳጥን ከሌለ ብቻ ነው!”
የሰንሰለታዊ ብልልት (Chain reaction)  ሥጋት በጉልህ እየታየ ነውና፣ ለኮሮና ቫይረስ የመከላከያ ክትባትም ሆነ የመደበኛው ፈውስ እስኪገኝ መጠንቀቅ ዋንኛው አቅጣጫ መሆኑን መገንዘብ ግዴታችን ከሆነ ውሎ አድሯል፡፡ በተለይ እንደኛ ባለ የድህነት ወለል ላይ ባለ ሀገር፤ የኢኮኖሚ ድቀቱ ከናካቴው የሚያደቀን ለመሆኑ ጥርጥር የለውም፡፡ ስለሆነም ዋንኛ መመሪያችንን፤ ጽዳትን የሙጥኝ ማለት ወቅታዊ መርሃችን ሊሆን ይገባል (The order of the day እንዲሉ) ነገሩን እንጠንቀቀው ስንል፤ ዘናና ፈታ ብለን መሆን እንዳለብን ከጥልቅ ብስለት ጋር መጫን ብልህነት ነው፡፡ ለዚህም ነው፤
“ቅንዝንዝንና የቀን ጐባጣን
ስቀህ አሳልፈው ቢያምርህ ሰው መሆን” የሚለውን ቁም ነገር በመደጋገም የጥንቱን ፀሐፊ ሻምበል አፈወርቅን የምናስታውሰው፡፡
ምህረቱን ያምጣልን!


   የቫይረስ ምርመራን አስመልክቶ በደቡብ አፍሪካ የተሰራጨው አሳሳች ቪዲዮ

         በደቡብ አፍሪካ የኮሮና ቫይረስ መመርመሪያ መሳሪያዎች በቫይረሱ የተበከሉ መሆናቸውን የሚገልጽ የቪዲዮ መረጃ በማህበራዊ ሚዲያ በስፋት ተሰራጭቶ ነበር፡፡ በቪዲዮው ላይ አንድ ሰው፣ ደቡብ አፍሪካውያን የኮሮና ቫይረስ ምርመራ እንዳያደርጉ ጥሪ ያቀርባል፡፡ (ሰዎች ቫይረሱ እንዳለባቸውና እንደሌለባቸው የሚያረጋግጠውን ምርመራ ማለት ነው፡፡)
“በምንም ዓይነት ሁኔታ ምርመራ እንዲያደርጉላችሁ አትፍቀዱ፡፡ መሳሪያው በኮቪድ-19 ሊበከል የሚችልበት ዕድል አለ” ይላል፤ ሰውየው በቪዲዮው ባሰራጨው መልዕክት፡፡
በዓለም አቀፍ ደረጃ ሰዎች እነዚህ መሳሪያዎች ቫይረሱን ለማሰራጨት ዓላማ እየዋሉ እንደሆነ   እየተናገሩ ነው የሚለው ሰውየው፤በእንግሊዝ የመመርመሪያ መሳሪያዎቹ በቫይረሱ ተበክለው መገኘታቸውን የሚጠቁሙ ሪፖርቶችንም ያጣቅሳል፡፡  
የኢስተርን ኬፕ የጤና ቢሮ፤ ሰውየው ያሰራጨው መረጃ መሰረተ-ቢስ ነው ብሏል፡፡
“የመመርመሪያ መሳሪያዎቹ በቫይረሱ ያልተበከሉ መሆናቸውን እያስታወቅን፤ የተበከሉ የመመርመሪያ መሳሪያዎችን በሰዎች ላይ በመጠቀም ህይወታቸውን ፈጽሞ ለአደጋ እንደማናጋልጥም በአጽንኦት ልንገልጽ እንወዳለን” ሲሉ የጤና ቢሮው ቃል አቀባይ ለመገናኛ ብዙሃን ተናግረዋል፡፡ ይህን የተሳሳተ መረጃ ያሰራጨው ሰውዬም፤ የማታ ማታ በፖሊስ ቁጥጥር ስር ውሎ ፍ/ቤት ቀርቧል፡፡
ክትባቶች በአፍሪካውያን ላይ እየተሞከሩ አይደለም አፍሪካውያን አዲስ የኮሮና ቫይረስ ክትባት መሞከሪያ ሊሆኑ ነው የሚል መረጃ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ በስፋት ተሰራጭቶ ነበር፡፡ ሆኖም ይሄ ከእውነት የራቀ ነው - ለኮቪድ 19 የተሰራ ክትባት የሌለ ሲሆን የተወሰኑ ሙከራዎች ብቻ ናቸው እየተደረጉ ያሉት፤ ከእነዚህም ውስጥ አንዳቸውም ደግሞ በአፍሪካ አገራት ውስጥ የሚከናወኑ አይደሉም::
አፕሪል 1 የሁለት ፈረንሳይ ሳይንቲስቶች ቃለ መጠይቅ በኢንተርኔት ላይ በስፋት መሰራጨቱን ተከትሎ፤ ይሄ ጉዳይ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ዳግም ቁጣ ያስነሳ ሲሆን እኒህ ሳይንቲስቶች የኮሮና ክትባት በአፍሪካውያን ላይ ይሞከር ብለዋል በሚል ተወግዘዋል፡፡ ከሳይንቲስቶቹ አንዱ፤ “የሳንባ ምች ክትባት ኮሮና ቫይረስን በመከላከል ረገድ ውጤታማ መሆን አለመሆኑን ለማረጋገጥ “የፊት ጭንብል፣ ፈዋሽ መድሃኒትና አርቴፊሻል የመተንፈሽያ መሳሪያዎች በሌሉባት” አፍሪካ ሙከራ ቢደረግ ሲል ይጠይቃል፡፡
ይሄ አስተያየት ከፍተኛ ነቀፌታ የተሰነዘረበት ሲሆን ከእነዚህም መካከል የዓለም ጤና ድርጅት እንዲሁም ሁለት  ክዋክብት የአፍሪካ የእግር ኳስ ተጫዋቾች ይገኙባቸዋል፡፡ የዓለም ጤና ድርጅት ዋና ዳይሬክተር ቴዎድሮስ አድሃኖም፤ “አፍሪካ አሁንም ወደፊትም የክትባት መሞከሪያ አትሆንም” ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል፡፡
በሌላ በኩል ሳይንቲስቶቹ የተናገሩት ሀሳብ ተዛብቶ መቅረቡን ገልፀዋል፡፡ በቃለ መጠየቁ ላይ ሳይንቲስቶቹ የክትባት ሙከራው መጀመሪያ በአፍሪካ ላይ መደረግ አለበት አላሉም - ተመሳሳይ ጥናት እዚያም መካሄድ እንዳለበት ነው የገለፁት፡፡
ጥቁር የቆዳ ቀለም ኮቪድ - 19 ቫይረስን አይቋቋምም
የቆዳ ቀለምንና በሽታውን መቋቋምን አስመልክቶ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ሀሳቦች ሲሰራጩ ቆይተዋል፡፡ ማርች 13 ቀን 2020 ዓ.ም የኬንያ የጤና ሚኒስትር “ጥቁር ቆዳ ያላቸው ሰዎች ኮሮና ቫይረስ አይዛቸውም” የሚለውን አሉባልታ ውድቅ አድርገውታል፡፡
 “ይሄንን ሀሳብ የሚደግፍ አንድም ማስረጃ የለም፤ እንዲያውም በእርግጠኝነት የምናውቀው ጥቁር የሰውነት ቆዳ ያላቸው ሰዎች በቫይረሱ እንደሚያዙ ነው፡፡” ብለዋል፤አንድ የህክምና ባለሙያ፡፡
ከአዘጋጁ፡-
ቢቢሲ ሌሎችም በአፍሪካ ሲሰራጩ ነበሩ ያላቸውን የተሳሳቱ መረጃዎች አስነብቧል:: በኮሮና ዙሪያ የሚያዋጣው፤ መረጃዎችን ከተዓማኒ ምንጮች ብቻ መውሰድ ነው፡፡


 ባለፈው ሳምንት በአዲስ አድማስ ጋዜጣ ቅጽ 21 ቁጥር 1055 ህትመት ላይ የአየር መንገድ ሠራተኛ የመቀነስ እርምጃ ተቃውሞ ገጥሞታል” በሚል ርዕስ ለተስተናገደው ዘገባ ከኢትዮጵያ አየር መንገድ የተሰጠ ምላሽ እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡

          “ሠራተኞች እረፍት እንዲወጡ ተደረገ እንጂ አልተቀነሱም”
በመጀመሪያ በኢትዮጵያ አየር መንገድ ግሩፕ ውስጥ አንጋፋውና ትልቁ የሰራተኛው ማህበር የኢትዮጵያ አየር መንገድ ግሩፕ ቀዳማዊ መሰረታዊ የሰራተኛ ማህበር የሚባል አብዛኛውን ሰራተኛ ያቀፈ ማህበር እንዳለ በዚህ አጋጣሚ ለአንባቢዎቻችሁ እንድታሳውቁልን በአክብሮት እንጠይቃለን።
አሁን በደርጅቱ ውስጥ ያለው የሰራተኛ ጉዳይ ከዚሁ ከቀዳማዊ መሰረታዊ የሰራተኛ ማህበር ጋር አብረን እየሰራን እንገኛለን። በመሆኑም ትክክለኛውንና በድርጅቱ ያለውን ሁኔታ ከዚሁ ቀዳማዊ መሰረታዊ የሰራተኛ ማህበር ሊቀመንበር ጠይቃችሁ መረዳት የምትችሉ መሆኑን ለማሳወቅ እንወዳለን።
ከላይ የጠቀስነው እንደተጠበቀ ሆኖ ዛሬ አለማችን ከአንድ ሶስተኛ (1/3) በላይ የሚሆን ህዝብ ከቤቱ እንዳይወጣ አስሮ የያዘ በታሪክ ትልቁ ወረርሽኝ ባስከተለው የኢኮኖሚ ቀውስ ምክንያት ብዙ አየር መንገዶች ኪሳራ ውስጥ ስለሆኑ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰራተኞቻችውን ከስራ በማሰናበት ላይ ይገኛሉ። ለዚህም የኤምሬትስ አየር መንገድን እንደምሳሌ መጥቀስ ይቻላል።  
በዚሁ የአለም ኢኮኖሚ ቀውስ ክፉኛ የተጠቃው የኢትዮጵያ አየር መንገድ ብዙ የወጪ ቅነሳ ስራዎችን እያከናወነ ቢሆንም አንድም ቋሚ ሰራተኛ ያልቀነሰ መሆኑን ለመግለጽ እንወዳለን።  
ከ87 በላይ የሚሆኑ ዓለምአቀፍ መዳረሻዎቻችን ስለተዘጉ እና ከ80 በላይ የሚሆኑ አውሮፕላኖቻችን ስራ ስላቆሙ የተወሰኑ ሰራተኞች የተጠራቀመ የአመት እረፍታቸውን ደሞዝ እየተከፈላቸው እንዲወስዱ አድርገናል።  
ይህም የሆነው ስራ ባለመኖሩ ምክንያት ሳይሆን የኮሮና ቫይረስን ለመከላከል ማህበራዊ ፈቀቅታን
(Social Distancing) ለመጠበቅ በግቢ ውስጥ በርከት ያለ ሰራተኛ ስላለና  አስፈላጊ ሆኖ ስለተገኘ
ለሰራተኛ ጤንነትም በማሰብ ጭምር ነው።
በዚህ አጋጣሚ በሰራተኛ አቅራቢ ድርጅቶች በኩል በጊዜያዊነት ሲሰሩ የነበሩ ሰራተኞች ለጊዜው
ከድርጅቱ ጋር በመነጋገር እቤት እንዲቆዩ ተደርጓል።  
ከዚህ ውጪ በተለያዩ ማህበራዊ ድረ-ገጾች የሚወሩ ወሬዎች ፍፁም ሀሰት መሆናቸውን ለማሳወቅ
እንወዳለን።  
ስለውጪ ሰራተኞች የቀረበው መረጃም ሀሰት በመሆኑ እንዲስተካከል ስንል እየጠየቅን አየር መንገዱ ኢትዮጵያዊያንንም ሆነ የውጭ ሀገር ሰራተኞችን በረራ ሙሉ በሙሉ በሚጀምርበት ጊዜ ስለሚፈልጋቸው የአመት እረፍታቸውን እንዲጠቀሙ ብቻ ነው ያደረገው።  
ሁሉም ሰራተኞች የስራው አስፈላጊነት እየታየ እረፍት እንዲወጡ እየተደረገም ይገኛል።
ሰራተኞች ስራ በቀዘቀዘበት ወቅት የዓመት እረፍታቸውን እንዲወስዱ ማድረግ የትኛውንም የሀገራችን የአሰሪ እና ሰራተኛ ህግ የሚፃረር አይደለም።


በኮሮና ቫይረስ በሽታ ምክንያት በሀገራችን በዛሬው እለት ሦስተኛው ሰው ህይወት ማለፉን ስገልጽ በከፍተኛ ሀዘን ነው። ታማሚዋ በለይቶ ማቆያ ከመጋቢት 28 ጀምሮ ህክምና ሲደረግላቸው የነበርና ከገቡበት ቀን ጀምሮ በጽኑ ህሙማን ክፍል ክትትል ላይ የነበሩ ናቸው።

በኢትዮጵያ ባለፉት 24 ሰዓታት የላቦራቶሪ ምርመራ ከተደረገላቸው 442 ሰዎች መካከል ዘጠኙ የኮሮና ቫይረስ እንደተገኘባቸው መረጋገጡን የጤና ሚኒስቴር አስታወቀ። ይህንንም ተከትሎ በኢትዮጵያ ቫይረሱ የተገኘባቸው ሰዎች ቁጥር ወደ 65 ከፍ ብሏል።

የጤና ሚኒስትሯ ዶክተር ሊያ ታደሰ ለኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደተናገሩት፤ ዛሬ ቫይረሱ እንዳለባቸው የተረጋገጠው ሁሉም ግለሰቦች የጉዞ ታሪክ አላቸው።

ከግለሰቦቹ መካከል ሰባቱ ኢትዮጵያዊያን ሲሆኑ፤ አንድ ኤርትራዊ ቀሪዋ ደግሞ የህንድ ዜግነት ያላት ናት።

አራቱ ኢትዮጵያዊያን ከዱባይ ወደ ኢትዮጵያ መጥተው በለይቶ ማቆያ ክትትል ሲያደርጉ የነበሩ መሆኑንም ሚኒስትሯ ተናግረዋል።

ሁለቱ የቱርክ፤ ሌላኛዋ ኢትዮጵያዊት ደግሞ የእንግሊዝ አገር የጉዞ ታሪክ ያላቸው ሲሆን፤ ሁሉም በለይቶ ማቆያ ውስጥ ክትትል ሲያደርጉ መቆየታቸውን አውስተዋል።

የ20 ዓመቷ ህንዳዊት የአሜሪካ እንዲሁም የ40 ዓመቱ ኤርትራዊ ደግሞ የዱባይ ጉዞ ታሪክ ያላቸው ናቸው።

በጽኑ ህሙማን ክፍል ከሚገኙት ሁለት ግለሰቦች መካከል አንዱ የጤና መሻሻል በማሳየቱ ከክፍሉ መውጣቱንም ዶክተር ሊያ ተናግረዋል።

እስካሁን ባለው ሂደትም በኢትዮጵያ ለ3 ሺ 232 ሰዎች የላቦራቶሪ ምርመራ መደረጉን ጠቁመው፤ ቫይረሱ ከተገኘባቸው ሰዎች መካከል 57ቱ የህክምና ክትትል እያደረጉ ይገኛሉ ብለዋል።

አራት ግለሰቦች ከበሽታው ያገገሙ ሲሆን፤ ሁለቱ በበሽታው ህይወታቸው ማለፉ ይታወሳል።

ሌሎች ሁለት ግለሰቦች ደግሞ ወደ አገራቸው ተሸኝተዋል።

በኮሮና ቫይረስ የተያዙ ሰዎች ቁጥር 56 ደርሷል  
 
 በኢትዮጵያ ባለፉት 24 ሰዓታት የላቦራቶሪ ምርመራ ከተደረገላቸው 294 ሰዎች መካከል1 ግለሰብ የኮሮና ቫይረስ እንደተገኘበት የጤና ሚኒስትር ዶክተር ሊያ ታደሰ አስታወቁ፡፡ ይህም በኢትዮጵያ በኮሮና ቫይረስ የተያዙ ሰዎችን ቁጥር ወደ 56 ከፍ አድርጎታል፡፡
ቫይረሱ እንዳለበት የተረጋገጠው ግለሰብ ትውልደ ኢትዮጵያዊና የካናዳ ዜግነት ያለው የ43 ዓመት ጎልማሳ መሆኑን በፌስቡክ ገፃቸው የገለፁት ሚኒስትሯ፤ የጉዞ ታሪክ ያለውና ከካናዳ ወደ ዱባይ፣ ከዚያም ከዱባይ ወደ ኢትዮጵያ የመጣና በለይቶ ማቆያ ውስጥ የሚገኝ መሆኑን ጠቁመዋል።
በሌላ በኩል፤ለ14 ቀናት በለይቶ ማቆያ  የነበሩ 554 ግለሰቦች በተደረገላቸው ምርመራ ከኮሮናቫይረስ ነጻ በመሆናቸው ከህብረተሰቡ ጋር እንዲቀላቀሉ  መደረጉን የጤና ሚኒስትር ዶ/ር ሊያ ታደሰ ገልጸዋል፡፡ የለይቶ ማቆያ የኮሮናቫይረስ ሥርጭት እንዳይስፋፋ ከሚያደርጉ የዓለም የጤና ድርጅት ምክረ ሃሳቦች አንዱ  መሆኑን ሚኒስትሯ አስታውሰዋል፡፡
 ከተለያዩ ሀገራት ወደ ኢትዮጵያ የመጡ መንገደኞች፣ በራሳቸው ወጪ፣ በሆቴሎች ክትትል እየተደረገላቸው መሆኑንና በአስገዳጅ ሁኔታ ከተለያዩ ሀገራት የተመለሱ ኢትዮጵያዊያንም  በመንግስት ወጪ፣ በዩኒቨርሲቲዎችና በትምህርት ቤቶች ውስጥ እንዲቆዩ መደረጋቸውን የጤና ሚኒስትሯ  ጠቁመዋል።  በአሁኑ ወቅት 2 ሺህ 36 ሰዎች በለይቶ ማቆያ ውስጥ አስፈላጊው የጤና ክትትል  እየተደረገላቸው መሆኑንም አክለው ገልጸዋል፡፡

"--There are a number of measures that Ethiopia can take to help contain the virus. A number of
laudable policies are already in place, such as travel restrictions; closing bars, clubs, schools
and universities; depopulating prisons; and quarantining international arrivals. But these face
little opposition and are akin to President Rouhani’s minimal response as he let infection
explode in Qom. As country after country has learned the hard way, a limited response ends with
catastrophe. The economic frailty of many in Ethiopia, and the trade-offs that imposes, mean
stricter measures are even more urgent.--&"
April 4, 2020
by Chris Preager

የኢትዮጵያ መንግሥት የኮሮና ወረርሽኝ እየተባባሰ በመምጣቱ ምክንያት የአስቸኳይ ጊዜ ዐውጇል፡፡
ክቡራትና ክቡራን ኢትዮጵያውያን
እየተመለከታችሁትና እየታዘባችሁት እንደሆነው ዓለም በአስቸጋሪ የፈተና ምእራፍ እያለፈች ነው፡፡ ዓለም ይሄንን መሰል ነገር ሲገጥማት ከመቶ ዓመት በኋላ የመጀመሪያ ነገር ነው፡፡
የኢትዮጵያ መንግሥት ኮሮና (ኮቪድ -19) የዓለም ሁለንተናዊ ችግር ሆኖ ብቅ ካለበት ጊዜ ጀምሮ ደረጃ በደረጃ የመፍትሔ ርምጃዎችን ሲወስድ ቆይቷል፡፡ ሕዝቡ ግንዛቤ እንዲያገኝ፣ የሕክምና ተቋማት እንዲዘጋጁ፣ የመከላከያና የሕክምና መሣሪያዎች ከውጭ እንዲገቡ፣ የማቆያ ሥፍራዎች እንዲዘጋጁ፣ ትምህርት ቤቶች እንዲዘጉ፤ አብዛኞቹ የመንግሥት ሠራተኞች በቤት እንዲወሰኑ፣ ብዙ ሕዝብ ሊሰበሰብባቸው የሚችሉ ሃይማኖታዊና ማኅበራዊ ተቋማት አገልግሎታቸውን ሕዝብ ሊሰበሰብ በማይችልበት መንገድ እንዲከውኑ፣ በአብዛኛው ሥፍራዎች የሕዝብ ትራንስፖርት እንዲቋረጥ፣ ለአስቸጋሪ ጊዜ የሚሆን ሀብት የማሰባሰብ ሥራ እንዲሠራ ተደርጓል፡፡
መንግሥት የኮሮና ወረርሽኝን በተመለከተ የሚከተለው ስትራቴጂ በመከላከል ላይ ያተኮረ ነው፡፡
1. ኅብረተሰቡን አስተባብሮ በባለሞያዎች ምክር መሠረት ለመከላከል መቻል
2. ከመከላከል ያለፈ ነገር ሲመጣ ለማከም የሚያስችሉ ዐቅሞችን ማዳበር፡፡
3. የከፋው ነገር ከመጣም አስቀድሞ በመዘጋጀት እንደየ አስፈላጊነቱ ተገቢ ውሳኔዎችን እያሳለፉ መሄድ፡፡
እስካሁንም በዚህ መንገድ ነው የተጓዝነው፡፡
አሁን ያሉን መረጃዎች እንደሚያሳዩት በቫይረሱ የተያዙ ወገኖች ቁጥር በፍጥነት እየጨመረ ነው፡፡ ይሄም በመሆኑ ሁላችንም ያለንን ዐቅም ሁሉ አስተባብረን ወገኖቻችንን ከዚህ ወረርሽኝ ለመከላከልና የታመሙትንም ለማዳን ማዋል አለብን፡፡
ያለንበት ጊዜ ሕዝብና ሀገርን ለማዳን ሲባል አስቸጋሪ የተባሉ ውሳኔዎችን መወሰን ያለብን ጊዜ ነው፡፡ ይህም ውሳኔ፣ እንደ ግለሰብ፣ እንደ ማኅበረሰብ፣ እንደ ተቋምና እንደ መንግሥት የሚወሰኑ ናቸው፡፡
ይህ ውሳኔ በዛሬው ትውልድ ላይ ብቻ የምንወስነው ውሳኔ አይደለም፡፡ በልጅ ልጆቻችን ላይ ጭምር የምንወስነው ነው፡፡ በዛሬዋ ኢትዮጵያ ላይ የምንወስነው ብቻ አይደለም፤ በነገዋና በከነገ ወዲያዋ ኢትዮጵያ ላይ ጭምር የምንወስነው ውሳኔ ነው፡፡ የኛ የመሪዎቹ ውሳኔ ብቻ ሳይሆን የእያንዳንዱ ዜጋ ውሳኔ በታሪክ የሚመዘገብ ነው፡፡
ይሄንን አስቸጋሪ ጊዜ ልናልፈው የምንችለው በአካል ተራርቀን በመንፈስ ግን አንድ ሆነን ከቆምን ብቻ ነው፡፡ የያንዳንዳችን ሀብት የሁላችን፣ የእያንዳንዳችንም ችግር የሁላችን መሆን አለበት፡፡ አንዱ በልቶ ሌላው ተርቦ፣ አንዱ ሠርቶ ሌላው ሥራ አጥቶ፣ አንዱ መኖሪያ አግኝቶ ሌላው ውጭ አድሮ፣ አንዱ አትርፎ ሌላው ከሥሮ ይሄንን ችግር ለማለፍ ፈጽሞ አይቻልም፡፡ ምክንያቱም ይህ ችግር የመጣው በህልውናችን ላይ በመሆኑ፡፡ ይህ ችግር የተጋረጠው ሰው ሆኖ በመኖርና ባለመኖር ላይ በመሆኑ፡፡
መንግሥት ችግሩን በደረሰበት ልክ ለመቋቋም ተዘጋጅቷል፡፡ የምንወስዳቸው ውሳኔዎች ክብደት እንደ ችግሩ ክብደት የሚወሰን ነው፡፡ ታሪክ እዚህ አድርሶናል፡፡ ሀገርና ትውልድ በእጃችን ላይ ነው፡፡ በዚህ ዘመን በምንሠራው ሥራ ወይ እንመሰገናለን ወይ እንወቀሳለን፡፡ ከምንም በላይ ግን በጊዜውና በዐቅማችን ማድረግ ያለብንን ካላደረግን የበለጠ እንወቀሳለን፡፡ ይህ ደግሞ ሁላችንንም ኢትዮጵያውያንን የሚመለከት ነው፡፡ ከተረፍን አብረን ነው፡፡ ከከሠርንም አብረን ነው፡፡
የኢትዮጵያ መንግሥት የኮሮና ወረርሽኝ እየተባባሰ በመምጣጡ ምክንያት የአስቸኳይ ጊዜ ዐውጇል፡፡ ይህም በሕገ መንግሥቱ ዐንቀጽ 93 መሠረት የተፈጸመ ነው፡፡ ይሄንን መሳይ ዐዋጅ ብዙ ሀገሮች ካወጁ ሰንብተዋል፡፡ እኛ እስክንዘጋጅና ሁኔታው የግድ እስኪለን ጠብቀናል፡፡ ጊዜው ሲጠይቅ ግን ዐውጀናል፡፡ ሀገርን ለማዳንና ትውልድን ለመታደግ ከዚህ በላይ ልንወስን እንደምችልም መታወቅ አለበት፡፡ ዜጎቻችንም ከዚህ በላይ ግዴታቸውን ለመወጣት ወገባቸውን አጥብቀው መጠበቅ አለባቸው፡፡
በዚህ ወቅት ሁላችሁም ችግሩን ለመቋቋም ከሚሠሩት አካላት ጋር አብራችሁ እንድትቆሙ ጥሪ አቀርባለሁ፡፡ ከዚህ በተቃራኒ ችግሩን ለማባባስ የሚሠሩ ካሉ ግን፣ በሕጉ መሠረት የማያዳግም ርምጃ እንወስዳለን፡፡
ወገኖቼ፤
ኢትዮጵያውያን የሚያምርብን መረዳዳቱና መደጋጋፉ ነው፡፡ ድኾችን እንርዳ፡፡ በአካባቢያችን ላሉት ዐቅመ ደካሞች እንድረስላቸው፡፡ የቤት ተከራዮቻችንን ዕዳ እንካፈላቸው፡፡
ከቻልን አናስከፍላቸው፤ ካልቻልን ቅናሽ እናድርግላቸው፡፡ ያም ካልሆነ ይህ ጊዜ እስኪያልፍ እንታገሣቸው፡፡ በዚህ ወቅት ተከራዮችን ከቤት ማስወጣት ፈጣሪም፣ ታሪክም ሕግም ይቅር የማይሉት ወንጀል ነው፡፡ ማናችን አልፈን ማናችን እንደምንተርፍ ለማናውቅበት ጊዜ ከመተባበር የተሻለ መሻገሪያ የለንም፡፡
የግል ባለሀብቶች የሠራተኞቻቸው ሕይወት እንዲያስጨንቃቸው አደራ እላለሁ፡፡ መንግሥት የኢኮኖሚ ችግሮቻችንን ለመፍታት አስፈላጊውን ሁሉ እየወሰነ አብሯችሁ እንደሚሆን በዚህ አጋጣሚ እገልጥላችኋለሁ፡፡
ለሌሎች ወገኖቻቸውና ለሀገራቸው ሲሉ ቤታቸውን፣ ሆቴላቸውን፣ አዳራሾቻቸውን፣ የእምነት ተቋሞቻቸውን፣ መኪኖቻቸውን፣ ገንዘባቸውንና እህላቸውን የሰጡ ዜጎቻችንን ስናይ ይሄንን አስቸጋሪ ወቅት ከፈጣሪ ጋር ሆነን ልናልፈው እንደምንችል ርግጠኞች እንሆናለን፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ከወገኖቻቸው መከራ ለማትረፍ ሚሽቀዳደሙ፣ ከመከራ እንኳን የማይማሩ ሰዎችን ስናይ መንገዱ ከባድ እንዳይሆንብን እንሠጋለን፡፡
በጎ አድራጊዎችን የምናመሰግነውን ያህል መንገዳችንን ይበልጥ ፈታኝ የሚያደርጉብንን ስግብግቦች ግን ለሕዝብና ለሀገር ስንል አስተማሪ የሆነ ቅጣት ለመቅጣት እንገደዳለን፡፡ የሕክምና ባለሞያዎቻችንን በሚቻለው ሁሉ እንርዳ፡፡ ያለ እነርሱ ግንባር ቀደምነት ትግሉን ልናሸንፍ አንችልም፡፡
የሕክምና ባለሞያዎችን ማክበር፣ ማመስገንና በጉዟቸው ሁሉ መተባበር ከእያንዳንዳችን ይጠበቃል፡፡ ለሕክምና ባለሞያዎች ተገቢውን ሁሉ አለማድረግ እጅን በእጅ እንደመቁረጥ ነው፡፡ ከእነርሱ በተጨማሪ የመከላከያ አባላት፣ የፖሊስ ሠራዊት አባላት፣ የኤሌክትሪክ ኃይልና የውኃ አቅርቦት እንዳይስተጓጎል የሚሠሩ ባለሞያዎች፣ የሚዲያ ባለሞያዎች፣ የመገናኛ መሥመሮቻችን ላይ 24 ሰዓት የሚያገለግሉ ዜጎች፣ እኛ ቤት እንድንውል እነርሱ ውጭ የሚውሉ ሠራተኞች ተገቢው ምስጋናና ድጋፍ ከቤተሰባቸውም፣ ከማኅበረሰባቸውም ያስፈልጋቸዋል፡፡
በዚሁ አጋጣሚ አርሶ አደሮቻችን የበልግ ወቅት እንዳያልፍብን ራሳቸውን ከቫይረሱ እየተጠነቀቁ በምርት ሥራ ላይ ጠንክረው እንዲሳተፉ አደራ እላቸዋለሁ፡፡ ከቫይረሱ ባልተናነሰ የእርሻ ምርት መቀነስና የእርሻ ምርት አለመኖር ሀገራችንንና ሕዝቧን ይጎዳል፡፡ እናንተ ሀገር መጋቢዎች ስለሆናችሁ፣ እየተጠነቀቃችሁ ካለፈው የተሻለ ምርት ለማምረት ትጉ፡፡ መንግሥትም አስፈላጊውን ሁሉ ሞያዊና ድጋፍ ያደርግላችኋል፡፡
የኢንዱስትሪ ምርቶቻችንም ፈጽመው መቆም የለባቸውም፡፡ ለሠራተኞቻችን ሕይወት እየተጠነቀቅን፣ በወረርሽኙ ምክንያት የሚያጋጥመንን ተግዳሮት ሁሉ እየተቋቋምን በፋብሪካ ምርቶች ላይ የተቻለንን ሁሉ ጥረት እናድርግ፡፡
ከበተለይም ከውጭ የምናመጣቸውን ምርቶች ለመተካት ለሚደረገው ጥረት መንግሥት አስፈላጊውን ድጋፍ ሁሉ እንደሚያደርግላችሁ እገልጥላችኋለሁ፡፡ በተለይ ግን በምርት ዝውውር ጊዜ ከፍተኛ የሆነውን የመጨረሻ ጥንቃቄ እንዲደረግ ለአፍታም ቢሆን እንዳትዘነጉት ይሁን፡፡
ይህ ጊዜ ያልፋል፡፡ ሀገራችን ከዚህ የሚስተካከሉና ከዚህም የሚብሱ ፈተናዎችን አልፋለች፡፡ ዓለማችን በየዘመናቱ የከፉ ተግዳሮቶችን አልፋ ነው እዚህ ዘመን የደረሰችው፡፡ የሚሰጡንን መመሪያዎች በሚገባ እናክብር፣ የጤና ባለሞያዎች የሚሉንን ለሕይወታችን ስንል እንስማ፡፡
በኮሮና አይቀለድም፡፡ ጉዳዩ ከመኖርና ካለመኖር ጋር የተያያዘ ነው፡፡
ይሄንን ፈተና ለማለፍ ባለ ሦስት መዓዝን ትብብር ያስፈልገናል፡፡ ወደ ጎን እኛ እርስ በርሳችን፡፡ እያንዳንዳችን ደግሞ ከፈጣሪያችን ጋር፡፡ እኔ ከሌላው ወገኔ ጋር፣ ሌላው ወገኔ ከእኔ ጋር፣ እኔና ሌላው ወገኔ ከፈጣሪ ጋር የምንገናኝበት መሥመር መቼም መቋረጥ የለበትም፡፡
በርትተንና ተረባርበን የሚጠበቅብንን እናድርግ፣ ጸንተንና በተሰበረ ልብ ሆነን ወፈደ ፈጣሪ እንለምን፡፡ ፈጣሪ ከእኛ ጋር ነው፡፡ መከራውን ያቀልልናል፤ ፈተናውን ያሳልፈናል፤ ማዕበሉን ያሻግረናል ብለን እናምናለን፡፡ የሃይማኖት አባቶች ያዘዙንን ጥንቃቄ እየፈጸምን ያዘዙንንም ጸሎት ተግተን እንጸልይ፡፡
ኢትዮጵያ በልጆቿ ጥረት ታፍራና ተከብራ ለዘላለም ትኑር
ፈጣሪ ኢትዮጵያንና ሕዝቦቿን ይባርክ
መጋቢት 30/ 2012 ዓ.ም

For authoritarian-minded leaders, the coronavirus crisis is offering a convenient pretext to silence critics and consolidate power. Censorship in China and elsewhere has fed the pandemic, helping to turn a potentially containable threat into a global calamity. The health crisis will inevitably subside, but autocratic governments’ dangerous expansion of power may be one of the pandemic’s most enduring legacies.
In times of crisis, people’s health depends at minimum on free access to timely, accurate information. The Chinese government illustrated the disastrous consequence of ignoring that reality. When doctors in Wuhan tried to sound the alarm in December about the new coronavirus, authorities silenced and reprimanded them. The failure to heed their warnings gave COVID-19 a devastating three-week head start. As millions of travelers left or passed through Wuhan, the virus spread across China and around the world.
Even now, the Chinese government is placing its political goals above public health. It claims that the coronavirus has been tamed but won’t allow independent verification. It is expelling journalists from several leading US publications, including those that have produced incisive reporting, and has detained independent Chinese reporters who venture to Wuhan. Meanwhile, Beijing is pushing wild conspiracy theories about the origin of the virus, hoping to deflect attention from the tragic results of its early cover-up.
 
Others are following China’s example. In Thailand, Cambodia, Venezuela, Bangladesh, and Turkey, governments are detaining journalists, opposition activists, healthcare workers, and anyone else who dares to criticize the official response to the coronavirus. Needless to say, ignorance-is-bliss is not an effective public health strategy.
When independent media is silenced, governments are able to promote self-serving propaganda rather than facts. Egypt’s President Abdel Fattah el-Sisi, for example, downplayed the coronavirus threat for weeks, apparently wanting to avoid harming Egypt’s tourist industry. His government expelled a Guardian correspondent and “warned” a New York Times journalist after their articles questioned government figures on the number of coronavirus cases.
The government of Turkey’s President Recep Tayyip Erdogan implausibly denies that there are any COVID-19 cases in its prisons, and a prosecutor is investigating a member of parliament—himself a doctor—who says that a seventy-year-old inmate and a member of the prison staff have tested positive. Thailand’s Prime Minister Gen Prayut Chan-ocha warned journalists to report on government press conferences only and not to interview medical personnel in the field.
Of course, a free media is not a certain antidote. Responsible government is also needed. US President Donald Trump initially called the coronavirus a “hoax.” Brazilian President Jair Bolsonaro called the virus a “fantasy” and preventive measures “hysterical.” Before belatedly telling people to stay home, Mexican President Andrés Manuel López Obrador ostentatiously held rallies, and hugged, kissed, and shook hands with supporters. But at least a free media can highlight such irresponsibility; a silenced media allows it to proceed unchallenged.
Recognizing that the public is more willing to accept government power grabs in times of crisis, some leaders see the coronavirus as an opportunity not only to censor criticism but also to undermine checks and balances on their power. Much as the “war on terrorism” was used to justify certain long-lasting restrictions on civil liberties, so the fight against the coronavirus threatens longer-term damage to democratic rule.
Although Hungary has reported Covid-19 infections only in the hundreds to date, Prime Minister Viktor Orbán used his party’s parliamentary majority to secure an indefinite state of emergency that enables him to rule by decree and imprison for up to five years any journalist who disseminates news that is deemed “false.” Philippines President Rodrigo Duterte has also awarded himself emergency powers to silence “fake” news.
As Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu faces corruption charges, his justice minister cited the coronavirus to suspend courts for most cases, as did a close parliamentary ally as he attempted to prevent the opposition’s new majority from ousting him as Knesset speaker—a move that the Israeli Supreme Court said “undermin[ed] the foundations of the democratic process.” The Trump administration has cited the coronavirus to discourage requests under the Freedom of Information Act, suddenly insisting they be made by only traditional mail, in spite of the greater public health safety of electronic communication.
Some governments are breathing a sigh of relief that the coronavirus has provided a convenient reason to limit political demonstrations. The Algerian government has halted regular protests seeking genuine democratic reform that have been under way for more than a year. The Russian government has stopped even single-person protests against Vladimir Putin’s plans to rip up term limits on his presidency. The Indian government’s recently announced three-week lockdown conveniently ends the running protests against Prime Minister Narendra Modi’s anti-Muslim citizenship policies. It remains to be seen whether such restrictions outlive the coronavirus threat.
Other governments are using the coronavirus to intensify digital surveillance. China has deepened and extended the surveillance state that is most developed in Xinjiang, where it was used to identify some of the one million Uighur and other Turkic Muslims for detention and forced indoctrination. South Korea has broadcast detailed and highly revealing information about people’s movements to anyone who might have had contact with them. Israel’s government has cited the coronavirus to authorize its Shin Bet internal security agency to use vast amounts of location-tracking data from the cellphones of ordinary Israelis. In Moscow, Russia is installing one of the world’s largest surveillance camera systems equipped with facial recognition technology. As occurred after September 11, 2001, it may be difficult to put the surveillance genie back in the bottle after the crisis fades.
There is no question these are extraordinary times. International human rights law permits restrictions on liberty in times of national emergency that are necessary and proportionate. But we should be very wary of leaders who exploit this crisis to serve their political ends. They are jeopardizing both democracy and our health.
(This document provides an overview of human rights concerns posed by the coronavirus outbreak and recommends ways governments and other actors can respect human rights in their response.)
 (Kenneth Roth is the executive director of Human Rights Watch)



Page 7 of 476